Sąd oddalił apelację komornika w sporze o podstawę składki zdrowotnej

Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2024r., wydanym w sprawie IV U 540/24 Sąd Okręgowy w Toruniu oddalił odwołanie i orzekł o kosztach procesu.

Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:

Decyzją z dnia z 9.04.2024 r. (nr (...) r.) organ rentowy stwierdził, że roczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla ubezpieczonego K. M. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności opodatkowanej według stawki liniowej wynosi za 2022 r. kwotę 279 103, 08 zł. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał m.in., że do ubezpieczonego – wykonującego zawód komornika sądowego – w zakresie ustalenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne zastosowanie znajduje (za pośrednictwem art. 33 ust. 3 ustawy z 22.03.2018 r. o komornikach sądowych) przepis art. 81 ust. 2 ustawy z 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Stan faktyczny ustalono na podstawie dokumentu, którego autentyczności nie podważała żadna ze stron.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (tekst jedn. w Dz. U. z 2023 r. poz. 1691, dalej jako „u.k.s.”), komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej. Komornik nie może prowadzić działalności gospodarczej (art. 33 ust. 2 u.k.s.). Jednocześnie, stosownie do art. 33 ust. 3 u.k.s., do komornika stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, ze zm.), ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, ze zm.), dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Komornika uważa się za szczególny rodzaj organu państwowego, niejako pomocniczy organ wymiaru sprawiedliwości, powoływany do wykonywania orzeczeń sądowych w drodze przymusowej egzekucji świadczeń pieniężnych i niepieniężnych, a także wykonywania innych czynności określonych w ustawach, posiadający w ramach wykonywania swoich zadań władcze kompetencje wobec innych podmiotów stosunków prawnych. Komornik sądowy prowadzi swoją działalność na własny rachunek, jednak kompetencje, które posiada, wymagają relacji z innymi uczestnikami postępowania egzekucyjnego o charakterze publicznoprawnym. Znajduje to wyraz w samodzielności i niezależności komornika w wykonywaniu zadań, wysokich kwalifikacjach zawodowych, czy też uregulowaniu zawodu komornika w odrębnej ustawie, określającej między innymi jego odpowiedzialność oraz zasady uzyskania i utraty prawa do wykonywania zawodu (zob. M. Kostwiński, Kilka uwag o statusie prawnym komornika sądowego, PPE 2021/4, s. 1 i n. oraz powołane tam poglądy judykatury i doktryny).

W piśmiennictwie zwrócono nadto uwagę, że w poprzedniej ustawie (z 29.08.1997 r.), choć komornik miał status funkcjonariusza publicznego i nie był przedsiębiorcą, jednak katalog jego praw i obowiązków, jak również możliwość zatrudniania pracowników w prowadzonej kancelarii sytuowało go w przestrzeni pomiędzy „funkcjonariuszem publicznym” a „przedsiębiorcą” (z uwagi na prowadzenie przez niego w ramach kancelarii zorganizowaną działalność (zarobkowej) wykonywanej we własnym imieniu w sposób ciągły. Obecnie obowiązujący akt prawny wzmocnił pozycję komornika sądowego jako funkcjonariusza publicznego – m.in. wprowadzając nadzór nad nim prezesa sądu, czy też rozszerzając zakaz podejmowania dodatkowego zatrudnienia – a także jednoznacznie stwierdził, że komornik nie jest przedsiębiorcą i nie może prowadzić działalności (M. Kostwiński, Kilka…, s. 3).

Ze względu natomiast na przepis art. 33 ust. 3 u.k.s. w doktrynie mówi się o

sui generis hybrydyzacji statusu komornika sądowego. Z jednej strony bowiem stanowi się o tym, że prowadzenie kancelarii komorniczej nie jest wykonywaniem działalności gospodarczej oraz że komornik nie może prowadzić działalności gospodarczej (przy czym chodzi tu o przepisy regulujące podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej). Z drugiej strony natomiast stanowi się, że komornik jest jakby przedsiębiorcą dla potrzeb przepisów o podatku dochodowym (jego przychody z kancelarii traktuje się jako przychody ze źródła pozarolnicza działalność gospodarcza) oraz w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach społecznych i zdrowotnych (prowadzenie kancelarii jest tytułem do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczeń zdrowotnych). Z tego względu, w pewnym stanach prawnych, na gruncie przepisów o podatku dochodowym oraz przepisów o ubezpieczeniu społecznym i zdrowotnym, powinno się go traktować jak przedsiębiorcę (por. A. Bartosiewicz, Dokumentowanie na gruncie VAT transakcji z komornikiem sądowym, BISP 2021/10, s. 2-3, publ. w Legalis/el; M. Simbierowicz i M. Świtkowski [red.], Komentarz do ustawy o komornikach sądowych, [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz, LEX/el. 2023, teza 2 do art. 33).

Przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. w Dz. U. z 2024 r. poz. 497, dalej jako „u.s.u.s.”) posługują się zbiorczą kategorią „osób prowadzących pozarolniczą działalność”, uznając osoby przynależące do tej kategorii do jednej z grup ubezpieczonych, podlegających obligatoryjnie ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu (art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1 u.s.u.s.) i fakultatywnie ubezpieczeniu chorobowemu (art. 11 ust. 2 u.s.u.s.). Jednocześnie, zgodnie z art. 8 ust. 6 u.s.u.s., za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: 1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. –

Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem osoby fizycznej wskazanej w art. 18 ust. 1 Prawo przedsiębiorców (ust. 6a); 2) twórcę i artystę; 3) osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu: a) w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, b) z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych; 4) wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej; 4a) akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług; 4b) komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej; 5) osobę prowadzącą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900, 1672, 1718 i 2005).

Za twórcę, o którym mowa w ust. 6 pkt 2, uważa się zarazem osobę, która tworzy dzieła w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, urbanistyki, literatury pięknej, sztuk plastycznych, muzyki, fotografiki, twórczości audiowizualnej, choreografii i lutnictwa artystycznego oraz sztuki ludowej, będące przedmiotem prawa autorskiego (art. 6 ust. 7 u.s.u.s.), natomiast za artystę, o którym mowa w ust. 6 pkt 2 – osobę wykonującą zarobkowo działalność artystyczną w dziedzinie sztuki aktorskiej i estradowej, reżyserii teatralnej i estradowej, sztuki tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki, instrumentalistyki, kostiumografii, scenografii, a także w dziedzinie produkcji audiowizualnej reżyserów, scenarzystów, operatorów obrazu i dźwięku, montażystów i kaskaderów (art. 6 ust. 8 u.s.u.s.). Uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie daty jej rozpoczęcia następuje w formie decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, działającej przy ministrze właściwym do spraw kultury, który w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego powołuje, w drodze rozporządzenia, taką komisję oraz szczegółowo określa jej zadania, a także skład i tryb działania (art. 6 ust. 9 i 10 u.s.u.s.).

Na podstawie przekazanej kompetencji prawodawczej, rozporządzeniem Ministra Kultury i Sztuki z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie powołania Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców oraz szczegółowego określenia jej zadań, składu i trybu działania (Dz. U. Nr 27 poz. 250), powołano w/w Komisję (§ 1 rozporządzenia), powierzając jej – jako główne zadanie – uznawanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalanie daty jej rozpoczęcia (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Komisja – działając wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej – wydaje w tym zakresie decyzje, na podstawie dokumentów potwierdzających czas trwania i charakter działalności twórczej bądź artystycznej, wykonywanej na podstawie umowy o pracę, umowy o dzieło, umowy zlecenia, a także katalogów z wystaw, recenzji, przyznanych nagród i wyróżnień oraz 1) dyplomu ukończenia szkoły artystycznej odpowiedniego typu lub szkoły wyższej na kierunku odpowiednim do wykonywanej działalności twórczej lub artystycznej albo 2) wydanego przez właściwe stowarzyszenie zrzeszające twórców lub artystów zaświadczenia o nabyciu w drodze praktyki umiejętności zawodowych (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Od decyzji Komisji osobie zainteresowanej przysługuje odwołanie do ministra właściwego do spraw kultury w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia decyzji (§ 8 rozporządzenia), od którego decyzji zainteresowany może odwołać się do sądu administracyjnego (por. przykładowo wyrok WSA z 17.03.2008 r., VI SA/Wa 47/08, LEX nr 506219).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości fakt, że uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie daty jej rozpoczęcia następuje w formie decyzji, która posiada wszystkie cechy decyzji administracyjnej. Stanowi ona bowiem jednostronną czynność prawną organu administracji publicznej, określającą konsekwencje stosowanej normy prawnej w odniesieniu do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej. Uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie daty jej rozpoczęcia nie następuje przy tym bezpośrednio z mocy prawa, ale właściwy organ obowiązany jest dokonać konkretyzacji tej normy prawnej w drodze decyzji administracyjnej. Oznacza to, że postępowanie poprzedzające wydanie tej decyzji powinno być prowadzone zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego, w którym organy podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.) (zob. wyrok WSA w Warszawie z 18.08.2021 r., VII SA/Wa 1182/21, LEX nr 3310922).

Wydanie powyższej decyzji stanowi zarazem warunek powstania obowiązku ubezpieczenia społecznego z tytułu wykonywania działalności twórczej lub artystyczne. Samo wykonywanie działalności twórczej lub artystycznej nie wystarcza do powstania obowiązku ubezpieczenia społecznego z tego tytułu. Prowadzona przez zainteresowanego działalność musi zostać uznana za działalność twórczą lub artystyczną i dopiero wtedy stanowi tytuł do objęcia go ubezpieczeniem społecznym. Decyzja ta ma wprawdzie charakter deklaratoryjny, jednak bez jej wydania organ rentowy – który samodzielnie nie może decydować czy daną działalność uznać za twórczą lub artystyczną (nie ma do takiej oceny odpowiednich kompetencji ani instrumentów) – nie może przyjąć do ubezpieczenia zgłoszenia prowadzenia danej działalności (por. wyrok SN z 1.10.2019 r., I UK 192/18, OSNP 2020/12/136). Dopiero od daty otrzymania takiej decyzji twórcy i artyści mogą – w wyznaczonym terminie – zgłosić się do ubezpieczeń społecznych (art. 36 ust. 4a u.s.u.s.).

Przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. w Dz. U. z 2024 r. poz. 146, dalej jako „ustawa”) nie zawierają własnej definicji pojęcia „osób prowadzących działalność pozarolniczą”, odwołując się w tym zakresie do art. 8 ust. 6 u.s.u.s. (art. 5 pkt 21 ustawy). Z uwagi na powyższe odesłanie zachodzi ścisła tożsamość tego pojęcia w obu aktach prawnych. Świadczą o tym również dodatkowe bezpośrednie nawiązania, w poszczególnych przepisach ustawy, do regulacji art. 8 ust. 6 u.s.u.s., jak chociażby w art. 79 ust. 1 albo art. 81 ust. 2 ustawy. Z uwagi na wskazaną zależność między sposobem rozumienia użytego w przepisach ustawy pojęcia „osoba prowadząca działalność pozarolniczą” a definicją tego wyrażenia zawartą w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., za oczywiste uznać trzeba, że to do którego z punktów art. 8 ust. 6 u.s.u.s. – poprzez odesłanie art. 33 ust. 3 u.k.s. – zostałby przyporządkowany komornik, zdeterminuje następnie które z przepisów ustawy (w części dotyczącej określenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne) miałby do niego zastosowanie.

W ocenie Sądu, identyfikacji takiej należy dokonać z uwzględnieniem przede wszystkim zasad wykładni językowej. Odesłanie w art. 33 ust. 3 u.k.s. posługuje się kryterium podmiotowym, nakazując stosowanie (i to wprost, nie zaś odpowiednio) przepisów trzech aktów prawnych dotyczących „osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą”. Termin „działalność” został tu wyraźnie doprecyzowany przez dwie przydawki klasyfikujące (gatunkujące), przy czym – mając na uwadze treść art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 8 ust. 6 u.s.u.s. – przydawka „pozarolniczy” ma niewątpliwie charakter bardziej ogólny niż dodatkowo uszczegółowiająca przydawka „gospodarczy”. Posłużenie się w art. 33 ust. 3 u.s.r. taką konstrukcją odesłania oznacza zatem, że do komorników należy stosować nie przepisy odnoszące się do jakiejkolwiek grupy osób prowadzących pozarolniczą działalność, ale reguły dotyczące tylko jednej z tych grup tj. osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. W katalogu podmiotów objętych zbiorczym pojęciem „osób prowadzących pozarolniczą działalność” (art. 8 ust. 6

in principio u.s.u.s.), tylko jedna grupa wyraźnie odpowiada tej charakterystyce. Byłaby to zatem kategoria podmiotów oznaczona w art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s. Przepis ten posługuje się bowiem identycznym wyrażeniem złożonym („pozarolnicza działalność gospodarcza”) na oznaczenie rodzaju prowadzonej aktywności objętej ogólnym pojęciem „pozarolniczej działalności”.

Oczywiście, komornik nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi działalności gospodarczej, o czym wyraźnie stanowi art. 33 ust. 1 i 2 u.k.s. Niewątpliwie jednak prowadzona przez niego działalności nosi określone cechy, stanowiące

differentia specifica działalności gospodarczej (zob. art. 3 ustawy z 6.03.2018 r. Prawo Przedsiębiorców, tekst jedn. w Dz. U. z 2024 r. poz. 236). Ma ona niewątpliwie charakter działalności zorganizowanej, o czym świadczy chociażby prowadzenie jej w formie kancelarii tj. w postaci zespołu osób i środków materialnych służących do obsługi komornika w zakresie powierzonych mu zadań i czynności (art. 7 u.s.r.; zob. także art. 153 u.s.r.). Działalność ta z pewnością prowadzona jest w sposób ciągły (nie jednorazowy), w imieniu samego komornika, który za własne działania, ale także działania zatrudnionych w kancelarii osób ponosi odpowiedzialność (art. 153 ust. 3 u.k.s.). Działalność ta ma także charakter zarobkowy; komornik za pełnioną służbę uzyskuje bowiem wynagrodzenie prowizyjne (art. 150 u.s.r.). Ponosi także samodzielnie koszty owej działalność, pokrywając je z wynagrodzenia prowizyjnego oraz opłat komorniczych innych niż opłaty egzekucyjne (art. 152 ust. 2 u.k.s.). Choć zatem aktywność komornika została wyłączona poza obręb działalności gospodarczej, wykazuje typowe dla niej cechy, dzięki czemu – jak wcześniej wskazano – pod rządem poprzedniej ustawy (nie zawierającej analogicznego rozwiązania jak art. 33 ust. 1 i 2 u.k.s.) sytuowano komornika w przestrzeni między „funkcjonariuszem publicznym” a „przedsiębiorcą”.

Powyższe względy, tzn. wynik wykładni językowej oraz wskazane cechy zbieżne między działalnością komorniczą i gospodarczą, dają asumpt do przyjęcia, że art. 33 ust. 3 u.k.s. w obszarze przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odsyła przede wszystkim do art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s., jako przepisu opisującego podgrupę osób prowadzących pozarolniczą działalność, do której – w zakresie objętym ustawą – komornik zostałby przyporządkowany. Nie ma zarazem podstaw do tego, aby komornika identyfikować z pozostałymi kategoriami „osób prowadzących pozarolniczą działalność”, wyszczególnionymi w dalszych punktach art. 8 ust. 6 u.s.u.s. Nie można go zatem utożsamiać z osobami prowadzącymi szkoły lub inne placówki edukacyjne (art. 8 ust. 6 pkt 5 u.s.u.s.), która to działalność nie stanowi działalności gospodarczej (art. 170 ust. 1 ustawy z 14.12.2016 r. Prawo oświatowe, tekst jedn. w Dz. U. z 2024 r. poz. 737). Nie sposób identyfikować go także z osobami, których „prowadzenie pozarolniczej działalności” wynika wyłącznie z faktu posiadania statusu wspólnika jednej z wymienionych w przepisie spółek (art. 8 ust. 1 pkt 4 do 4b u.s.u.s.). Nie ma równie podstaw do stosowania wobec komornika art. 8 ust. 6 pkt 3 u.s.u.s., aczkolwiek osoby wykonujące taki zawód (w tym notariusze, adwokaci, radcy prawni) na gruncie przepisów prawa podatkowego traktowane są jako osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (zob. art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy z 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, tekst jedn. w Dz. U. z 2024 r. poz. 776 ze zm.).

Działalności komorniczej nie powinno się tym bardziej ujmować w ramy wyznaczone przez art. 8 ust. 6 pkt 2 u.s.u.s., a więc utożsamiać z działalnością twórców i artystów. Należy przede wszystkim ponownie podkreślić, że działalność ta jako podstawa zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych ma charakter w pewnym stopniu reglamentowany i ściśle regulowany. O takiej identyfikacji danej aktywności nie decyduje bowiem sam artysta lub twórca, czy też organ rentowy, lecz specjalnie powołana komisja, wydająca w tym zakresie decyzję administracyjną. Aktywność ta została nadto wyraźnie ograniczona do enumeratywnego wyliczenia znajdującego się w art. 8 ust. 7 i 8 u.s.u.s. Działalność komornicza w żaden sposób nie wpisuje się w tak ujęty zamknięty katalog działalności artystycznej lub twórczej. Co więcej, chcąc zgłosić się do ubezpieczeń społecznych na podstawie tytułu wskazanego w art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 2 u.s.u.s., wobec komornika musiałaby wcześniej zostać wydana wspomniana decyzja administracyjna. Za oczywiste uznać trzeba, że Komisja do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców wydała by w takim zakresie decyzję odmowną, z czym – ze zrozumiałych względów – należałoby się zgodzić.

Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że również na gruncie przepisów prawa podatkowego wprowadza się wyraźne zróżnicowanie między przychodami uzyskiwanymi w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej, a przychodami osiąganymi z działalności artystycznej/twórczej. Druga z wymienionych aktywności jest uważana za działalność wykonywaną osobiście (art. 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jedn. w Dz. U. z 2024 r. poz. 226), będąca rodzajowo czymś innym niż pozarolnicza działalność gospodarcza, do której odnoszą się m.in. przepisy art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 14 tego aktu prawnego. Do przychodów komornika zastosowanie miałyby niewątpliwie przepisy ustawy podatkowej odnoszące się do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, nie zaś z działalności artystycznej (wykonywanej osobiście). Trudno byłoby zatem znaleźć logiczne wytłumaczenie do innego traktowania komornika na gruncie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który to akt prawny w pewnym obszarach pozostaje przecież w ścisłej korelacji z ustawą podatkową (por. chociażby definicja „przychodu” w 4 pkt 9 u.s.u.s.).

Przechodząc do oceny przepisów ustawy w zakresie podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, w tym do ustalenia regulacji która odnosiłaby się do komorników sądowych, należy ponownie zaznaczyć, że użyta w nich konstrukcja „osoby prowadzącej pozarolniczą działalność” stanowi wierną recepcję rozwiązań przyjętych na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. To zatem w jaki sposób komornik byłby identyfikowany w obszarze ubezpieczeń społecznych, a więc do której z grup wymienionych w art. 8 ust. 6 u.s.u.s. zostałby przyporządkowany, wpływa bezpośrednio na wybór przepisów ustawy określających podstawę wymiaru składki zdrowotnej. Podstawę wymiaru składki dla poszczególnych kategorii osób prowadzących pozarolniczą działalność wymienionych w art. 8 ust. 6 u.s.u.s. przewidują przepisy:

1) dla osób „

o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, opłacających podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

” – art. 81 ust. 2 ustawy,

2) dla osób „

o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

” – art. 81 ust. 2e ustawy,

3) dla osób „

o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie karty podatkowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

” – art. 81 ust. 2z,

4) dla „

pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, innych niż wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa” – art. 81 ust. 2za (w brzmieniu nadanym z dniem 1.07.2022 r.),

5) dla osób „

prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, które jednocześnie prowadzą inną działalność pozarolniczą wymienioną w art. 8 ust. 6 tej ustawy, z której opłacają podatek dochodowy z działalności gospodarczej” – art. 81 ust. 2zaa w zw. z ust. 2 lub ust. 2e.

Z powyższego zestawienia wynika, że do osób, o których mowa art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s. – który to przepis (jak wcześniej wykazano) odnosiłby się także do komorników sądowych – zastosowanie miałby, w zależności od przyjętej przez te osoby formy opodatkowania, przepis art. 81 ust. 2, art. 81 ust. 2e albo art. 81 ust. 2z ustawy. Przepis art. 81 ust. 2zaa ustawy, jako wprost odnoszący się do twórców i artystów (art. 8 ust. 6 pkt 2 u.s.u.s.), już z tego chociażby względu nie dotyczyłby komornika. Jednocześnie, przepis art. 81 ust. 2za posługuje się wprawdzie oznaczenie „

pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą”, jednak dalsza jego doprecyzowująca część nie pozostawia wątpliwości, do której z grup ubezpieczonych się odnosi. Byłaby to zatem kategoria ubezpieczonych wymieniona w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., inna niż grupy osób wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa art. 81 ustawy. Przepisy te wymieniają:

1) osoby wyszczególnione w art. 8 ust. 6 pkt. 1, 3, 4 i 5 u.s.u.s. (przede wszystkim art. 81 ust. 2 i 2e ustawy) oraz,

2) osoby wymienione w art. 8 ust. 6 pkt 2 u.s.u.s. (czyli twórców i artystów), które równolegle prowadzą inną działalność pozarolniczą (niż wskazana w art. 8 ust. 6 pkt 2 u.s.u.s.), a więc działalność o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 u.s.u.s. (art. 81 ust. 2zaa ustawy)

Tym samym, przepis art. 81 ust. 2za ustawy odnosiłby się – zgodnie z regułą wykładni literalnej i systemowej – wyłącznie do osób wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 2 u.s.u.s., które nie prowadzą równolegle innego rodzaju działalności pozarolniczej (te bowiem podlegałyby regulacji art. 81 ust. 2zaa ustawy), a także do osób wskazanych w art. 8 ust. 6 pkt 4a i 4b u.s.u.s. (co raczej trzeba by postrzegać jako przejaw niedopatrzenia/pominięcia legislacyjnego). Przepis ten byłyby zatem dedykowany przede wszystkim twórcom i artystom, z którymi – jak wcześniej wyjaśniono – nie powinno się identyfikować komornika (za pośrednictwem odesłania z art. 33 ust. 3 u.k.s.).

Nie można zatem zgodzić się z ubezpieczonym, że podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne należałoby ustalić na podstawie tego właśnie przepisu. Stosując do niego regulację przewidzianą dla grupy ubezpieczonych wymienionej w art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s., a także mając na uwadze przyjętą formę opodatkowania (podatek liniowy – art. 30c ustawy o podatku dochodowy od osób fizycznych), podstawę wymiaru trzeba by ustalić według art. 81 ust. 2 ustawy. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, dla tej kategorii ubezpieczonych roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowić powinien dochód z działalności gospodarczej ustalony za rok kalendarzowy jako różnica między osiągniętymi przychodami, w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z wyłączeniem przychodów niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym innych niż określone w art. 21 ust. 1 pkt 63a, 63b, 152-154 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów, w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z uwzględnieniem art. 24 ust. 1-2b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o kwotę opłaconych w tym roku składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów; podstawa wymiaru składki w nowej wysokości obowiązuje od 1 lutego danego roku do 31 stycznia roku następnego, zwanego dalej „rokiem składkowym”.

Organ rentowy właściwie tym samym określił dla ubezpieczonego roczną podstawę wymiaru składki zdrowotnej za rok 2022. Podzielając w tym względzie stanowisko organu rentowego należy jednocześnie zanegować prawidłowość wydanych wcześniej w analogicznych sprawach orzeczeń sądów powszechnych, w których podstawę wymiaru dla komornika sądowego ustalono w oparciu o art. 81 ust. 2za ustawy. Należy przede wszystkim podkreślić, że w orzeczeniach tych błędnie zidentyfikowano zbiór podmiotów, do których odnosi się art. 81 ust. 2za ustawy, wskazując, że byłby to przepisy dotyczący „

grupy osób określonych jako pozostałe osoby prowadzące działalność gospodarczą” (tak SA w Białymstoku w wyroku z 18.04.2024 r., III AUa 15/24, LEX nr 3722831), czy też że – skoro komornik nie jest osobą wymienioną w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 u.s.u.s. – to „

(…) ustalenie podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne należnej od niego, winno nastąpić w oparciu o ust. 2za tego przepisu, który wyraźnie stanowi, iż dla pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą, podstawą wymiaru miesięcznej składki na ubezpieczenie zdrowotne będzie kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedzającego, włącznie z wpłatami z zysku, ogłoszonego przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim.” (tak SA w Łodzi w wyroku z 28.09.2023 r., III AUa 230/23, LEX nr 3625040). Ponownie trzeba podkreślić, że przepis art. 81 ust. 2za ustawy odnosi się przede wszystkim do twórców i artystów, tj. osób wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 2 u.s.u.s., a zatem nie do osób „prowadzących działalność gospodarczą”, czy też jakichkolwiek innych – niż ujęte w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 u.s.u.s. – osób prowadzących pozarolniczą działalność. Zwrócono na to zresztą uwagę w innych orzeczeniach sądów powszechnych, w których zaaprobowano stanowisko organu rentowego (zob. wyrok SA w Białymstoku z 15.05.2024 r., III AUa 17/24, LEX nr 3737842; wyrok SO w Warszawie z 13 września 2023 r., XXI U 72/23, LEX nr 3663129; wyrok SO w Łodzi z 28.02.2024 r., VIII U 1526/23, LEX nr 3737544).

Nie ma również odkrywczego charakteru spostrzeżenie, że komornik nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi działalności gospodarczej, dlatego nie jest podmiotem wymienionym m.in. w art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s., a tym samym nie można do niego stosować art. 81 ust. 2 ustawy (tak SA w Białymstoku w wyroku w sprawie III AUa 15/24 i SA w Łodzi w wyroku w sprawie III AUa 230/23). Wynika to bowiem wprost z art. 33 ust. 1 i 2 u.k.s.; nikt zarazem nie twierdzi, że komornik – wbrew oczywistej treści przytoczonych przepisów – miałby taki status, czy też że jego aktywność stanowiłaby pozarolniczą działalność gospodarczą. Temu natomiast właśnie służy odesłanie z art. 33 ust. 3 u.k.s., który bynajmniej nie pozostaje w kolizji z art. 33 ust. 1 i 2 u.k.s., lecz – przy nie zmienionym statusie komornika (nie-przedsiębiorca i osoba nie prowadząca działalności gospodarczej) – nakazuje stosowanie do niego określonej grupy przepisów (dotyczących osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą) wymienionych w trzech aktach prawnych. Można pokusić się o stwierdzenie, że takie wypowiedzi wskazywałyby na pewien brak zrozumienia znaczenia przytoczonego przepisu odsyłającego (co do funkcji i skutków w/w odesłania zob. także powołane wyżej wyroki SO w Warszawie i w Łodzi).

Sąd nie podziela nadto argumentacji zaprezentowanej w „

Analizie prawnej dot. określania składki na ubezpieczenie zdrowotne komornika sądowego” (dalej jako „Analiza”), sporządzonej na użytek Krajowej Rady Komorniczej i dotyczącej omawianej kwestii. Wypada odnieść się do głównych jej założeń, albowiem nie tylko w tym, ale również w analogicznych postępowaniach (prowadzących zapewne także w innych sądach niż toruński) rozważania te powoływany są jako uzasadnienie stanowiska komorników, co do potrzeby stosowania wobec nich art. 81 ust. 2za ustawy. W Analizie dostrzeżono ewentualny związek między art. 33 ust. 3 u.k.s. i art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s. (s. 7-8 Analizy), podkreślając jednak, że art. 33 ust. 3 u.k.s. „

w żadnym razie nie wskazuje na bezpośrednie stosowanie art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o sus,

jak też brak jest podstaw do dokonania wykładni rozszerzającej poprzez przesunięcie lub włączenie komorników sądowych wprost do grupy osób o jakich mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o sus, w szczególności, że komornicy nie wypełniają w sposób pełny i kompletny tego przepisu.”

Można zgodzić się z tym spostrzeżeniem, w przeciwnym wypadku odesłanie zawarte w art. 33 ust. 3 u.k.s. okazałoby się zbyteczne. Właśnie ze względu na brak statusu przedsiębiorcy (art. 33 ust. 1 u.k.s.) i zakaz prowadzenia przez komorników działalności gospodarczej (art. 33 ust. 2 u.k.s.), przepisy dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą stosuje się do nich wyłącznie z uwagi na wspomniane odesłanie. Trudno zarazem oczekiwać, aby w art. 33 ust. 3 u.k.s. – w którym przytoczono

en bloc trzy akty prawne – powoływano wybrany przepis jednego z nich. Odsyłając do całej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie odnoszącym się do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, a więc działalność regulowaną przez przepisy ustawy Prawo Przedsiębiorców (art. 1 tego aktu prawnego) lub przepisy szczególne (zob. ustawa z 22.03.1989 r. o rzemiośle, tekst jedn. w Dz. U. z 2020 r. poz. 2159), nawiązano m.in. do art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s., który właśnie do takiej grupy ubezpieczonych się odnosi.

Za nadużycie trzeba przy tym uznać twierdzenie, że w ten sposób rozszerzono by „

zakres interakcyjny tego przepisu (

art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s. – dopisek Sądu)

z bliżej niedookreślonymi aktami prawnymi”, nawiązując korelację z ustawą o komornikach sądowych, do których przepis ten przecież nie odsyła (s. 8-9 Analizy). Zakres przepisu art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s. został w nim samym wyraźnie określony; odnosi się on wyłącznie do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą (w rozumieniu wskazanym tam aktów prawnych), do których komornicy sądowi – z uwagi na art. 33 ust. 1 i 2 u.k.s. – z pewnością nie przynależą. Natomiast taki tok myślenia pomija zupełnie jednoznaczną treść odesłania z art. 33 ust. 3 u.k.s. Jeszcze raz należy podkreślić, że odwołanie się w art. 33 ust. 3 u.k.s. do wybranych aktów prawnych nie czyni z komornika przedsiębiorcy, ani też nie modyfikuje treści powołanych tam aktów prawnych (w tym art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s.). Pozwala natomiast na zastosowanie do komorników sądowych regulacji, z której – jako nie-przedsiębiorcy – pozostawali by co do zasady wykluczeni.

W „Analizie” wskazano również, że skoro w przepisach ustawy nie wyodrębniono jako oddzielnej – od grupy osób prowadzących działalność pozarolniczą – „

nowej lub innej rodzajowo czy funkcjonalnie grupy osób określonych jako osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (…) nie sposób jest wywieść, aby osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą (zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych) nie mieściła się w pojęciu osoby prowadzącej pozarolniczą działalność o jakiej mowa w art. 81 ust. 2za ustawy” (s. 9-10 Analizy). Teza ta opiera się na znacznym uproszczeniu i pominięciu. Nie wzięto bowiem pod uwagę, że w art. 5 pkt 21 ustawy definiując pojęcie „osoby prowadzącej działalność pozarolniczą” odesłano do osoby, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., a więc także w punkcie pierwszym tego przepisu (osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą).

Nie zachodziła zatem potrzeba tworzenia nowej (innej rodzajowo lub funkcjonalnie) kategorii pojęciowej „osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą”. Ta kategoria ubezpieczony została bowiem objęta przepisem art. 8 ust. 6 u.s.u.s., do którego nawiązywał zarówno przepis art. 5 pkt 21 ustawy, ale także pozostałe przepisy tego aktu prawnego (w tym art. 79a czy art. 81 ustawy). A skoro zarazem art. 33 ust. 3 u.k.s. odsyła do przepisów dotyczących osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą (w tym do art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s.), nie zaś do twórców lub artystów (art. 8 ust. 6 pkt 2 u.s.u.s.), przepis art. 81 ust. 2za ustawy – jako odnoszący się wyłącznie do grup ubezpieczonych wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 2, 4a i 4b u.s.u.s. – nie mógł znaleźć zastosowania do komorników sądowych. Dalsza część rozważań Analizy opiera się na założeniu, że o ile można aktywność komornika porównywać do „prowadzenia działalności pozarolniczej” – jako działalności zorganizowanej i ciągłej – tak „

(…) równolegle komornik sądowy nie jest podmiotem wyczerpującym dyspozycje art. 8 ust. 6 pkt 1-5 ustawy o sus.” (s. 10 Analizy). Oczywiście, z tezą taką można się zgodzić, jednak – co było już wcześniej parokrotnie sygnalizowane – nikt nie twierdzi, że komornik przynależy do kategorii ubezpieczonych wymienionych w tym przepisie. Gdyby wykazywał cechy któregokolwiek z wymienionych tam podmiotów odesłanie z art. 33 ust. 3 u.k.s. byłoby zbyteczne.

W końcowym fragmencie Analizy (s. 10-12) powołano się na art. 79a ust. 1 ustawy, wskazując, że wymienia się tam „drugi krąg podmiotów”, opisany w art. 18 ust. 1 ustawy Prawo Przedsiębiorców, a – skoro odnosi się do przedsiębiorców wprost – nie ma ze względu na ograniczenia art. 33 ust. 1-3 u.k.s. zastosowania do komorników. Następnie, wskazano, że ponieważ przepis art. 81 ustawy w ust. 2, 2e i 2z powołuje się na tożsame grupy ubezpieczonych (jak art. 79a ustawy), również nie może być użyty jako podstawa wymiaru składki dla komorników. Zdaniem autora Analizy, jedynym przepisem, który można by zastosować byłby art. 81 ust. 2za ustawy, przewidziany dla „

pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 (…) innych niż wskazane w ust. 2, 23 i 2z.” W ten sposób poprzez eliminację podstaw nieadekwatnych do sytuacji komorników sądowych wybrano właściwą podstawę wymiaru składek.

Odnosząc się do tego argumentu trzeba podkreślić, że art. 79a ust. 1 ustawy jako adresatów powołuje przede wszystkim osoby wymienione w art. 8 ust. 1, 3, 4, 5 u.s.u.s., a niejako obok – jako osobnego adresata – podmioty wskazane w art. 18 ust. 1 Prawo Przedsiębiorców. Nie można tym samym twierdzić, aby przepis ten (art. 79a ustawy) dotyczył wyłącznie przedsiębiorców, skoro odnosi się także do osób prowadzących określone jednostki edukacyjne (art. 8 ust. 6 pkt 5 u.s.u.s.), które – co wcześniej wyjaśniono – nie prowadzą działalności gospodarczej. Tym bardziej, nie powinno się apriorycznie wykluczać możliwości stosowania wobec komorników art. 81 ust. 2, 2e i 2z ustawy, tylko dlatego, że jedną z grup wymienionych tam osób są przedsiębiorcy, o których mowa w art. 18 ust. 1 Prawa Przedsiębiorców. Do wniosku, że skoro komornik nie jest osobą wskazaną w tych przepisach, należy stosować do niego art. 81 ust. 2za ustawy (jako do pozostałej osoby prowadzącej działalność pozarolniczą), należy odnieść się krytycznie, z przyczyn szeroko omówionych już wcześniej. Przepis ten ma bowiem zastosowanie przede wszystkim do twórców i artystów, do grona których tym bardziej komornik się nie zalicza, a których status musi zostać uprzednio potwierdzony decyzją administracyjną wydaną przez Komisję do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców.

Powyższe względy skłaniają Sąd do konstatacji, że – z uwagi na wybraną formę opodatkowania ubezpieczonego (podatek liniowy) – podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne za 2022 r. należało ustalić w oparciu o przepis art. 81 ust. 2 ustawy, a więc przyjmując jako w/w podstawę roczny dochód uzyskany z tytułu prowadzonej przez ubezpieczonego działalności komorniczej. Wobec tego, na podstawie art. 477

14 § 1 k.p.c. orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku. O kosztach procesu rozstrzygnięto w pkt. II sentencji wyroku, na podstawie art. 98 § 1, 1

1 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia MS z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. w Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Wartość przedmiotu sporu – determinującą kwotę stawki minimalnej dla radcy prawnego ZUS – ustalono zarazem na podstawie art. 22 k.p.c. w wysokości 6957, 37 zł, jako różnicę między oczekiwaną przez ubezpieczonego kwotą składek za 2022 r. (6718, 68 zł = [6221, 04 x 9 %] x 12) oraz kwotą należną za ten okres (13 676, 05 zł = 279103, 08 zł x 4,9 % - art. 79a ust. 1 ustawy) (zob. przykładowo postanowienie SN z 7.11.2013 r., II UZ 59/13, LEX nr 1391553).

Z wyrokiem nie zgodził się Ubezpieczony, zarzucając wyrokowi dokonanie nieprawidłowej analizy i wykładni art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowej ze środków publicznych, co skutkowało finalnym niesłusznym stwierdzeniem przez Sąd I instancji, że w/w przepis nie ma zastosowania do komorników sądowych, w tym do sytuacji strony odwołującej, podczas gdy w ocenie strony apelującej występuje pełne uzasadnienie do jego zastosowania.

Ubezpieczony wnosił o zmianę zaskarżonego wyroki, jak też zmianę . poprzedzającej wyrok decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 kwietnia 2024 r. nr (...) i stwierdzenie, że • K. M. jako komornik sądowy przy ustalaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne ■ podlega dyspozycji art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowej ze środków publicznych.

Pozwany w odpowiedzi na apelację wnosił o oddalenie apelacji i zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.

Sąd Apelacyjny zważył, co nasteruje:

Apelacja Pana Komornika K. M. - jako nieuzasadniona - podlegała oddaleniu.

Przedmiotem sporu było ustalenie prawidłowej wysokości miesięcznej i rocznej podstawy wymiaru składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne osoby wykonującej zawód komornika.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy w powyższym zakresie w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zaś w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów, wynikające z przepisu art. 233 k.p.c., nie popełnił też błędów w rozumowaniu, zarówno w zakresie ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, które uzasadniałyby zmianę bądź uchylenie rozstrzygnięcia.

Całość podjętych ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji, przedstawiona w pisemnym uzasadnieniu wyroku, zasługuje na akceptację. Ustalenia te, jako prawidłowe, a nadto niewymagające zmiany ani uzupełnienia, Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne (art. 387 § 2

1 punkt 1 k.p.c.). Sąd Odwoławczy w pełni podziela także ocenę prawną, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji, uznając ją za wyczerpującą. Przyjmując za własne dokonane w tym zakresie oceny Sądu pierwszej instancji, Sąd Odwoławczy nie widzi potrzeby powtarzania w całości trafnego wywodu prawnego (art. 387 § 2

1 punkt 2 k.p.c.).

Stwierdzić należy, że apelacja wywiedziona przez komornika sprowadza się do niczym nieuzasadnionej polemiki z wyrokiem Sądu pierwszej instancji, albowiem nie przedstawiono w niej żadnej nowej argumentacji, przytaczając jedynie po raz kolejny odmienną ocenę prawną spornego przedmiotu sprawy.

O sposobie ustalenia wysokości podstawy wymiaru jakiej wysokości składki decyduje stosowana forma opodatkowania uzyskiwanych przychodów. Oznacza to, że do komorników sądowych nie ma zastosowania art. 81 ust. 2za ustawy zdrowotnej, która określa zasady opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne w przypadku innych osób prowadzących pozarolniczą działalność.

Roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy 7 dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U z 2022 roku, poz. 1009 ze zm.) oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców, opłacających podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowi dochód z działalności gospodarczej ustalony za rok kalendarzowy jako różnica między osiągniętymi przychodami, w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, z wyłączeniem przychodów niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym innych niż określone w art. 21 ust. 1 pkt 63a, 63b, 152-154 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów, w rozumieniu ustawy i z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z uwzględnieniem art. 24 ust. l-2b ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o kwotę opłaconych w tym roku składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, i chorobowe i wypadkowe, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Podstawa wymiaru składki w nowej wysokości obowiązuje od 1 lutego danego roku do 31 stycznia roku następnego, zwanego dalej "rokiem składkowym" (art. 81 ust. 2 ustawy zdrowotnej).

Roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października l998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 2021 roku, poz. 1993, ze zm.) stanowi kwota wyliczona w sposób wskazany w ustawie w zależności od wysokości uzyskanych przychodów (art. 81 ust. 2e ustawy zdrowotnej).

Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie karty podatkowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu 1 stycznia danego roku (art. 81 ust. 2z ustawy zdrowotnej).

Za podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, innych niż wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa, stanowi kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku kalendarzowego (art. 81 ust. 2za ustawy zdrowotnej).

Zaś do osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, które jednocześnie prowadzą inną działalność pozarolniczą wymienioną w art. 8 ust. 6 tej ustawy, z której opłacają podatek dochodowy z działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych lub na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, stosuje się przepisy ust. 2 lub 2e oraz odpowiednio przepisy art. 82 ust. 2a lub 2b. (art. 81 ust. 2zaa ustawy zdrowotnej).

W przypadku

Skarżącego

kluczowe

znaczenie mają przepisy ustawy z 22 marca 2018 roku o komornikach. W art. 33 ustawy wskazano, że komornik nie jest przedsiębiorca w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej (ust. 1), nie może prowadzić działalności gospodarczej (ust. 2), natomiast do komornika stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2022 roku, poz. 2647, ze zm.), ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 roku, poz. 1230 ze zm.) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 roku, poz. 2561, ze zm.),

dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą(ust.3).

Literalna wykładnia przepisu wskazuje wprost, że komornika traktuje się jako osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na potrzeby ubezpieczeń społecznych nie na podstawie art. 8 ust. 6 sus, ale

wprost na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach. W konsekwencji komornika na potrzeby ubezpieczeń społecznych potraktowano jako podmiot spełniający definicję określoną w pkt 1 art. 8 ust. 6 sus.

Komornik nie jest przy tym definiowany jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie ustawy Prawo przedsiębiorców i nie musi spełniać przesłanek tej ustawy, do których odsyła pkt 1 art. 8 ust. 6.

To sama ustawa o komornikach na potrzeby ubezpieczeń społecznych wprowadza fikcję prawną i przypisuje komornikowi status osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą.

W konsekwencji na potrzeby ubezpieczeń społecznych komornik ma obowiązek opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w I rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy sus.

Tym samym podstawę ustalenia wymiaru składki określa zasadniczo art. 81 ust. 2 ustawy zdrowotnej.

Komornik sądowy nie wypełnia tym samym dyspozycji art. 81 ust. 2za, gdyż nie jest traktowany jako pozostała osoba prowadząca działalność pozarolniczą (a więc nie pozarolnicza działalność gospodarczą) wymieniona w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przepis art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych, stanowi, że do komornika sądowego stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawę z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Powyższe przepisy oznaczają, że w odniesieniu do komorników sądowych stosuje się wprost zasady ustalania wysokości składek, jakie zostały określone dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Skoro wystarczająca jest wykładnia językowa, argumentacja przedstawiona przez odwołującego komornika i Krajowa Rada Komorników nie może zostać podzielone. Nieistotne jest zatem, że komornicy sądów nie są osobami prowadzącymi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy - Prawo przedsiębiorców, Argumentacja dotycząca istoty działalności komorników i charakteru prawnego tej działalności nie ma znaczenia dla określenia statusu komornika na gruncie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Komornik sądowy, jakkolwiek nie jest przedsiębiorcą to dla celów ubezpieczeń społecznych jak i ubezpieczenia zdrowotnego został zrównany pod względem obowiązków jak i uprawnień z osobami, które prowadzą działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy - Prawo przedsiębiorców.

Mając na uwadze, że począwszy od 1 stycznia 2022 roku ustawodawca w istotny sposób zróżnicował zasady ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla osób prowadzących pozarolniczą działalność dla prawidłowego jej określenia ważne jest odpowiednie zastosowanie nowych regulacji prawnych ustalonych dla tej grupy ubezpieczonych.

Należy przy tym podkreślić, że brzmienie art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych nie zostało zmienione.

Nie zostały też wprowadzone odrębne przepisy określające zasady, ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla komorników, Tym samym należy rozumieć, że ustawodawca świadomie utrzymał stosowanie do komorników znowelizowanych przepisów w tym zakresie, obowiązujących osoby prowadzące działalność gospodarczą.

W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą wysokość podstawy została ściśle powiązana z formą opodatkowania oraz wysokością uzyskiwanych dochodów z działalności gospodarczej (art 81 ust. 2, 2b-2d ustawy- o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). W związku z brzmieniem art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych powiązanie z formą opodatkowania oraz wysokością uzyskiwanych dochodów/przychodów ma zastosowanie także w przypadku komorników sądowych.

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w odniesieniu do osób o których mowa w art. 8 ust. 6. pkt 1 ustawy systemowej, określa podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne w art. 81 ust. 2 i 2b (podstawa roczna) i ust. 2c-2d (podstawa miesięczna) - w odniesieniu do ubezpieczonych opodatkowujących przychody z działalności gospodarczej na zasadach ogólnych.

Przychody komorników, w myśl powołanego art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych dla celów podatkowych są traktowane jako przychody z działalności gospodarczej.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 stycznia 2016 roku (sygnatura akt III UK 60/15) stwierdził, że z uwagi na podobieństwo wykonywanych przez komornika czynności zarobkowych na własny rachunek, prowadzonych w sposób zorganizowany i ciągły, ustawodawca nakazał w artykule 28 ustawy o komornikach - stosować do komornika przepisy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ubezpieczeniach społecznych oraz o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Oznacza to, że komornicy są opodatkowani na zasadach określonych w art.10 ust. 1 oraz art. 14 ustawy o PIT, czyli na zasadach ogólnych.

Sąd Orzekający w sprawie w pełni utożsamia się z rozbudowanymi poglądami prawnymi wyrażonymi przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku – sygn.akt III AUa 14/24.

Reasumując, apelacja K. M. jako nieuzasadniona skutkować musiała orzeczeniem z mocy art. 385 kpc jak w sentencji wyroku – punkt 1.

O kosztach zastępstwa procesowego za II instancję Sąd Apelacyjny orzekł w punkcie drugim wyroku, na podstawie art. 98 § 1, §1

1 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. oraz art. 108 zd. 1 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 i § 10 ust. 1 pkt 2 oraz §2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 265 ze zm.), uwzględniając zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z wnioskiem.

SSA Daria Stanek