Wnioskodawca wygrał częściowo: ZUS przeliczy emeryturę z pasków płac z 1991 i 1992 r.

Decyzją z dnia 11 czerwca 2025 r. (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w A., po rozpatrzeniu wniosku z 29 maja 2025 r., odmówił P. L. prawa do przeliczenia emerytury uzasadniając, że organ ponownie przeanalizował posiadane przez organ akta emerytalne ubezpieczonego, za rok 1991 r. przyjął wynagrodzenia w wysokości 22479330,00 zł z (...) (...) zgodnie z dochodami wykazanymi w zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. Natomiast za okres zatrudnienia od 1 października 1991 r. do 31 października 1992 r. w (...) (...) organ przyjął wynagrodzenia minimalne, ponieważ nie przedłożył żadnych wynagrodzeń. ZUS zauważył przy tym, że decyzją z dnia 13 sierpnia 2024 r. przeliczył już emeryturę z uwzględnieniem najkorzystniejszego średniego dalszego trwania życia tj. 208,70 miesięcy na dzień osiągniecia wieku emerytalnego, decyzją o przeliczeniu emerytury z dnia 29 sierpnia 2024 r. doliczono składki zapisane na koncie ubezpieczeniowym do 31 lipca 2024 r.

(decyzja z 11 czerwca 2025 r. k. 14-14v. pliku III akt ZUS).

Następnie decyzją z dnia 15 września 2025 r. (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku z dnia 21 lipca 2025 r. odmówił P. L. prawa do przeliczenia emerytury argumentując jak w uzasadnieniu decyzji

z 11 czerwca 2025 r.

(decyzja z 15 września 2025 r. k. 21-21v. pliku IV akt ZUS).

W dniu 1 października 2025 r. odwołanie od powyższych decyzji złożył P. L. nie zgadzając się z nimi i uznając je za krzywdzące oraz wskazując na niezgodność pomiędzy kartą przebiegu zatrudnienia (z której ma wynikać, że powinno się przyjąć 354 miesięcy i 11 dni okresów ubezpieczenia), z okresami przyjętymi do kapitału początkowego

w wysokości 353 miesięcy i 26 dni okresów ubezpieczenia. Ubezpieczony podnosił również zarzuty odnoszące się do przyjętych przez organ rentowy wysokości zarobków z B.P.B.K. oraz P.JV (...)

(odwołanie k. 3-4, odwołanie k 3-4 akt sprawy VIII U (...)).

W złożonej w dniu 17 października 2025 r. odpowiedzi na odwołania pełnomocnik organu rentowego wniósł o odrzucenie odwołania z dnia 11 czerwca 2025 r. na podstawie art. 477

(

9) § 3 k.p.c., natomiast w zakresie odwołania od decyzji o odmowie przeliczenia emerytury z dnia 15 września 2025 r. pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania. Pełnomocnik organu rentowego argumentował jak w zaskarżonej decyzji, a dodatkowo podnosił, że wnioskodawca zaskarżył decyzję z dnia 13 sierpnia 2024 r. o odmowie ponownego przeliczenia kapitał początkowego oraz decyzję z dnia 29 sierpnia 2025 r. o przeliczeniu emerytury, a wyrokiem z dnia 5 lutego (VII U 2126/24) Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołania od obu decyzji, zaś wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2025 r. (III AUa 326/25) Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację wnioskodawcy od wyroku sądu (...) instancji. Pełnomocnik organu rentowego podnosił również, że przedłożone przez P. L. do wniosku

z dnia 21 lipca 2025 r. oraz do pisma z dnia 25 sierpnia 2025 r. dokumenty dotyczące zatrudnienia w (...) (...) Sp. z o.o. nie mogą być podstawą do przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia. W załączonych paskach wynagrodzeń brak pieczątek zakładu pracy oraz pieczątki i podpisu osoby odpowiedzialnej za wystawienie.

Organ wskazał również, że zaskarżona decyzja z dnia 11 czerwca 2025 r. została przez wnioskodawcę odebrana osobiście w dniu 21 lipca 2025 r., co zostało przez niego potwierdzone podpisem na odwrocie decyzji. Natomiast odwołanie zostało wniesione dopiero w dniu

1 października 2025 r., a więc ze znacznym przekroczeniem terminu, zasadny jest zatem wniosek organu rentowego o odrzucenie odwołania.

(odpowiedź na odwołania k. 7-8).

Zarządzeniem z 29 października 2025 r. Przewodnicząca zarządziła połączenie sprawy

z odwołań od decyzji z 11 czerwca 2025 r. i 16 września 2025 r. do wspólnego rozpoznania

i rozstrzygnięcia.

(zarządzenie 8 załączonych akt VIII U (...)).

W piśmie procesowym z dnia 3 sierpnia 2026 r. pełnomocnik organu rentowego wskazał, że przy przeliczeniu kwot z pasków wynagrodzeń (w tym dodatkowego paska za listopad 1992 r.) przyjęto następujące kwoty:

- 1991 – 9.102.240,00 zł;

- 1992 – 26.130.200,00 zł (nie uwzględniono ekwiwalentu za odzież i prania odzieży

z pasków za lipiec 1992 r. oraz wrzesień, a także ekwiwalentu za urlop z paska za październik 1992 r., ponieważ nie stanowiły podstawy wymiaru składek, natomiast uwzględniono wyrównanie urlopu i zasiłku chorobowego z paska za listopad 1992 r.)

Po przeliczeniu hipotetyczny wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósłby 126,14% z 10 kolejnych lat 1982-1991. Kapitał początkowy wyniósłby 178.435,84 zł.

(pismo procesowe k. 65-65v.).

W piśmie procesowym z dnia 11 sierpnia 2026 r. wnioskodawca oświadczył, że zgadza się wyliczeniem zarobków za rok 1991 i wyliczonym wskaźnikiem 178,43%, a także

z wyliczeniem zarobków za rok 1992 r. i wyliczonym wskaźnikiem 90,85%, a także iż zgadza się z hipotetycznym wyliczeniem wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego 126,14% i kapitału początkowego 178.435,84 zł.

(pismo procesowe k. 75-76).

W dniu 5 sierpnia 2025 r. pełnomocnik ZUS został zobowiązany do wskazania

w terminie 7 dni okresów składkowych i nieskładkowych przyjętych do spornej decyzji oraz przy uwzględnieniu wariantu (...) hipotetycznego wyliczenia.

(zobowiązanie z 4 sierpnia 2026 r. k. 65).

Kolejnym pismem, datowanym na dzień 17 sierpnia 2026 r. pełnomocnik organu rentowego wskazał, że wykonano dodatkowe wyliczenie hipotetyczne zgodnie

z zobowiązaniem Sądu z dnia 5 sierpnia 2026 r. – tj. przy przyjęciu pierwszego wariantu poprzedniego wyliczenia hipotetycznego (z pasków), ale z wyłączeniem okresów nieskładkowych zasiłków chorobowych wykazanych w paskach sierpień-październik 1992 r. Kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. wyniósłby 177.984,40 zł. Wskazano przy tym, że w stażu pracy w kapitale początkowym uwzględniono okresy składkowe i nieskładkowe wykazane w piśmie wydziału z dnia 13 sierpnia 2026 r. – 29 lat, 5 miesięcy i 26 dni okresów składkowych oraz 8 dni okresów nieskładkowych. W wyliczeniu hipotetycznym dodatkowo wyłączono okres od 1 sierpnia 1992 r. do 31 października 1992 r. jako nieskładkowy – 29 lat, 2 miesiące i 26 dni okresów składkowych i 3 miesiące i 8 dni okresów nieskładkowych.

(pismo procesowe k. 78).

Na rozprawie w dnia 18 sierpnia 2026 r. wnioskodawca poparł odwołanie, natomiast pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania i złożył ww. pismo z 17 sierpnia 2026 r. wraz z odpisem, który wręczył wnioskodawcy. Wnioskodawca po otrzymaniu od organu rentowego pisma złożonego w dniu rozprawy oświadczył, że zgadza się z tym wyliczeniem i go nie kwestionuje. Dodatkowo pełnomocnik ZUS oświadczył, że organ rentowy wskazywał na staż pracy 29 lat, 5 miesięcy i 26 dni, natomiast wnioskodawca wskazywał na 29 lat, 6 miesięcy

i 11 dni, jest to różnica 16 dni. Okres, który został wskazany jako okres składkowy 2 lata,

4 miesiące i 28 dnia to z tego okresu trzeba odjąć 8 dni zasiłku chorobowego, różnica tych dni wynika stąd, że wnioskodawca nie odjął tych 8 dni i jeszcze dodał do tego dodatkowe te same 8 dni okresu nieskładkowego, stąd wyszła różnica.

(końcowe stanowiska stron e-protokół rozprawy z 18 sierpnia 2026 r. 00:02:01-00:14:59 – płyta CD k. 85).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczony P. L. urodził się (...)

(bezsporne).

W okresie od 1 października 1991 r. do 31 października 1992 r. ubezpieczony

był zatrudniony w (...) (...) Sp. z o.o. w W. Oddział A. na stanowisku specjalisty w zawodzie elektryka.

(świadectwo pracy k. 6-6v. pliku (...) akt ZUS).

W dniu 1 lipca 1992 r. pracownicy (...) (...) Sp. z o.o., w tym wnioskodawca, wystąpili do sądu z pozwem przeciwko Spółce wskazując, iż z dniem 1 czerwca 1992 r. zostali oddelegowani do pracy w R., na co pracownicy nie wyrazili zgody. Wnieśli o zobowiązanie pracodawcy do rozwiązania z nimi umów o pracę z przyczyn leżących po stronie pracodawcy i wypłacenie należnych odpraw.

Pismem z dnia 17 listopada 1992 r. wnioskodawca został poinformowany, że wypłata wyrównania zasiłku chorobowego za sierpień i urlopu wypoczynkowego za lipiec nastąpi w dniu 11.12.1992r.

W powyższym okresie zatrudnienia, okres od 1 sierpnia 1992 r. do 31 października 1992 r. był okresem nieskładkowym.

(bezsporne; paski wynagrodzeń w kopercie k. 52, pozew k 16-17 akt ZUS; pismo pracodawcy k 14 akt ZUS).

Z tytułu zatrudnienia w (...) (...) Sp. z o.o. wnioskodawca otrzymywał wynagrodzenie w następujących kwotach:

- w październiku 1991 r. – 2.751.840 zł;

- w listopadzie 1991 r. – 2.900.800 zł;

- w grudniu 1991 r. – 3.449.600 zł;

- w styczniu 1992 r. – 4.885.200 zł;

- w lutym 1992 r. – 2.577.120 zł;

- w marcu 1992 r. – 2.496.880 zł;

- w kwietniu 1992 r. – 2.596.000 zł;

- w maju 1992 r. – 2.478.000 zł;

- w czerwcu 1992 r. – 2.076.800 zł;

- w lipcu 1992 r. – 2.800.500 zł, w tym ekwiwalent za odzież w kwocie 299.400 zł, oraz ekwiwalent za pranie odzieży w kwocie 82.800 zł;

- w sierpniu 1992 r. – 2.168.500 zł;

- we wrześniu 1992 r. –1.830.600 zł, w tym ekwiwalent za odzież w kwocie 122.100 zł;

- w październiku 1992 r.–3.343.200 zł, w tym ekwiwalent za urlop w kwocie 822.600zł,

- w listopadzie 1992 r. – 204.300 zł.

(paski wynagrodzeń w kopercie k. 52).

Przy uwzględnieniu wynagrodzeń we wskazanych powyżej kwotach tj. za 1991 r.

w kwocie 9.102.240,00 zł, a za rok 1992 r. w kwocie 26.130.200,00 zł oraz przyjęciu, że okres od 1 sierpnia do 31 października 1992 r. był dla P. L. okresem nieskładkowym, a także nieuwzględnieniu kwot wypłaconych ubezpieczonemu tytułem: ekwiwalentu za odzież za lipiec 1992 r. w kwocie: 299.400 zł, ekwiwalentu za pranie odzieży za lipiec 1992 r. w kwocie 82.800 zł, ekwiwalentu za odzież za wrzesień 1992 r. w kwocie 122.100 zł, a także ekwiwalentu za urlop za październik 1992 r. w wysokości 822.600 zł oraz uwzględnieniu wyrównaniu urlopu w kwocie 70.400 zł, a także zasiłku chorobowego w kwocie 133.900 zł, jak również przyjęciu następujących okresów składkowych i nieskładkowe:

- od 22 kwietnia 1969 r. do 8 kwietnia 1971 r. – okresu służby wojskowej;

- od 14 maja 1971 r. do 28 lutego 1974 r. – okresu zatrudnienia w (...) (...);

- od 1 marca 1974 r. do 31 lipca 1991 r. – okresu zatrudnienia w (...) (...);

- od 1 sierpnia 1991 r. do 30 września 1991 r. – okresu wypłaty odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia;

- od 1 października 1991 r. do 31 października 1992 r. – okresu zatrudnienia (...) (...) Sp. z o.o.;

- od 1 grudnia 1992 r. do 28 kwietnia 1995 r. – okresu zatrudnienia w (...) (...);

- od 17 października 1994 r. do 24 października 1994 r. – okresu nieskładkowego oraz

- od 1 maja 1995 r. do 31 grudnia 1998 r. – okresu prowadzenia działalności gospodarczej,

kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r.

wyniósłby 177.984,40 zł.

Do obliczenia stażu pracy należałoby uwzględnić 29 lat, 2 miesiące i 26 dni okresów składkowych oraz

3 miesiące i 8 dni okresów nieskładkowych. Wartość kapitału początkowego powinna być ustalona w oparciu o wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynoszący 126,14% wyliczony z 10 lat przypadających w okresie od 1982 r. do 1991 r. Przy obliczaniu wysokości kapitału początkowego za rok 1991 r. należałoby przyjąć stosunek dochodu do przeciętnego wynagrodzenia za rok kalendarzowy 1991 r. 178,43%, a za rok kalendarzowy 1992 r. 90,85%.

(hipotetyczne wyliczenie k. 78-83).

Decyzją z 27 września 2005 r. (...)-2004 organ ZUS ustalił ubezpieczonemu kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. na kwotę 172.571,30 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 1.466,66 zł, do obliczenia której przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. od

1 stycznia 1981 r. do 31 grudnia 1990 r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego przyjęto w wymiarze 120,13%. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustalono w wyniku pomnożenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 120,13% przez kwotę 1220,89 zł, tj. kwotę bazową określoną w ustawie emerytalnej. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ przyjął 29 lat, 5 miesięcy i 26 dni, tj. 353 miesiące okresów składkowych oraz 8 dni okresów nieskładkowych.

(decyzja k. 21-22 akt kapitałowych).

W dniu 27 czerwca 2014 r. wnioskodawca złożył wniosek o emeryturę.

(wniosek k. 1-4v. pliku II akt ZUS).

Decyzją z 18 sierpnia 2014 r. (...)-2004 ZUS organ ZUS ponownie ustalił – w związku z wejściem w życie, z dniem 1 października 2013 r., przepisów art. 174 ust. 3b ustawy emerytalnej ubezpieczonemu kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. na kwotę 174 523,36 zł. Do ustalenia wysokości kapitału początkowego tą decyzją przyjęto podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 1491,07 zł, do obliczenia której przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. od 1982 r. do 1991 r. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustalono w wyniku pomnożenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 122,13% przez kwotę 1220,89 zł, tj. kwotę bazową określoną w ustawie emerytalnej. Przy obliczaniu wysokości kapitału początkowego za rok 1991 r. przyjęto stosunek dochodu do przeciętnego wynagrodzenia za rok kalendarzowy 1991 r. 115,27%, a za rok kalendarzowy 1992 r. 38,47%.

(decyzja z 18 sierpnia 2014 r. wraz z załącznikami k. 23-25 pliku (...) akt ZUS).

Decyzją z dnia 12 stycznia 2015 r. po rozpatrzeniu wniosku z 27 czerwca 2014 r. organ rentowy przyznał emeryturę od 28 lipca 2014 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.

(decyzja k. 63-66 akt emerytalnych).

W 2014 r., według stanu na dzień 31 grudnia 2014 r. na koncie P. L. zarejestrowano składkę za lipiec 2014 r. i sierpień 2014 r. w kwotach po 341,60 zł zaewidencjonowaną przez płatnika (...) S.C.

(informacja o stanie konta ubezpieczonego k. 60, raport o stanie konta k. 72).

W dniu 29 maja 2025 r. P. L. złożył wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego poprzez uwzględnienie zarobków uzyskanych

u pracodawcy (...) (...) sp. z.o.o. Wniosek ten skutkował wydaniem decyzji o odmowie ponownego ustalenia kapitału początkowego z 11 czerwca 2025 r. oraz zaskarżonej decyzji z 11 czerwca 2025 r. o odmowie przeliczenia emerytury

(wniosek k. 1-3v. pliku III akt ZUS, decyzja k. 14 akt ZUS).

W dniu 21 lipca 2025 r. P. L. złożył wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego poprzez uwzględnienie zarobków uzyskanych

u pracodawcy (...) (...) sp. z.o.o., a także doliczenie składek za sierpień 2014 r. Wniosek ten skutkował wydaniem zaskarżonej decyzji z 15 września 2025 r. o odmowie przeliczenia emerytury.

(wniosek k. 1-5 i oświadczenie 10-12 pliku IV akt ZUS, decyzja k. 21-21v. akt ZUS).

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o dokumenty zawarte w aktach sprawy, w załączonych aktach organu rentowego, dając im wiarę w całości.

W szczególności w oparciu o przedstawione przez ubezpieczonego dokumenty w postaci z wyciągów z listy płac (tzw. paski wynagrodzeń) oraz angaży za okres zatrudnienia w (...) (...) Sp. z o.o. Na podstawie danych wynikających z tych dokumentów, organ rentowy dokonał hipotetycznego wyliczenia przedstawionego w piśmie z 17 sierpnia 2026 r., którego ubezpieczony nie kwestionował. Jednocześnie wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów, z których wynikałoby dokładne daty, w których korzystał on z zasiłku chorobowego w okresie od sierpnia 1992 r. do października 1992 r. stąd też Sąd przyjął, że cały okres od sierpnia 1992 r. do października 1992 r. jest dla ubezpieczonego okresem nieskładkowym.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie od decyzji z dnia 15 września 2025 r. zasługuje na uwzględnienie w znakomitej większości.

Zgodnie z treścią przepisu art. 173 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm., dalej: ustawa emerytalna, ustawa o emeryturach i rentach z FUS), dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy.

Stosownie do art. 174 ust. 1 tejże ustawy, kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Zgodnie z ust. 2, przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.

Zgodnie z ust. 3 przywołanego artykułu, podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r.

Według ust. 3b w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2013 roku (w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 21 czerwca 2013 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu.

Natomiast w myśl ust. 7 analizowanego przepisu do obliczenia kapitału początkowego przyjmuje się kwotę bazową wynoszącą 100 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w II kwartale kalendarzowym 1998 roku. Ustęp 8 powyższego przepisu stanowi, że przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24 % tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku.

Zgodnie natomiast z treścią ust. 8 przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24% tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku, według wskazanego w nim wzoru.

Z kolei w myśl art. 15 ust. 1 ustawy emerytalnej podstawę wymiaru emerytury i renty ubezpieczonego urodzonego po 31 grudnia 1948 r. stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę,

z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176. Natomiast stosownie do brzmienia ust. 2a tego samego przepisu, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania

w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. Z kolei na postawie ust. 6 omawianego przepisu na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4

i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

Jak stanowi art. 15 ust. 4 w/w ustawy w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1. oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3,

w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych,

2. oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach,

z zaokrągleniem do setnych części procentu,

3. oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz

4. mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19, przy czym wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%, jednakże przy ponownym przeliczeniu wysokości emerytury należy mieć na względzie, iż zgodnie z art. 111 ust. 2 ustawy uwzględnia się kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia.

W związku z treścią zacytowanych przepisów można stwierdzić, iż kwota kapitału początkowego zależy od długości udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych przebytych przed 1 stycznia 1999 rokiem, podstawy wymiaru oraz współczynnika proporcjonalnego do wieku ubezpieczonego, który służy do obliczenia tzw. części socjalnej.

Przytoczone zasady postępowania – w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia

7 maja 2003 roku w sprawie o sygn. III UZP 2/03 (OSNP 2003/14/338) - tak przy ustalaniu prawa do świadczenia, jak i jego przeliczaniu, pozwalają na ogólną uwagę, iż zamiarem ustawodawcy było umożliwienie ubezpieczonym dokonanie wyboru, w ramach prawa, najkorzystniejszego z ich punktu widzenia okresu, z którego podstawa wymiaru składek ubezpieczeniowych, będzie stanowić podstawę wymiaru świadczenia.

Z kolei ogólne zasady nabywania prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, a więc dla osób takich jak wnioskodawczyni, określa przepis art. 24 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.

Stosownie natomiast do treści art. 25 ust 1 ustawy emerytalnej, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa wart 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Z kolei zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy emerytalnej, emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183. W ust. 2 wskazano, że wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę wyraża się w ukończonych latach i miesiącach. Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet oraz wyraża się w miesiącach (ust. 3). Przy czym w ust. 4 i 5 wskazano, że tablice trwania życia ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej (...)Monitor (...)” corocznie w terminie do dnia 31 marca Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Tablice, o których mowa w ust. 4, są podstawą przyznawania emerytur na wnioski zgłoszone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego. Jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego, do ustalenia wysokości emerytury zgodnie z ust. 1 stosuje się tablice trwania życia obowiązujące w dniu w którym ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny, o którym mowa w art. 24 ust 1a i 1b oraz w art. 27 ust 2 i 3.

Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że zasadą obowiązującą przy ustalaniu wysokości emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. jest zasada zdefiniowanej składki, zgodnie z którą wysokość świadczenia zależy z jednej strony od sumy składek emerytalnych, jakie zostały zgromadzone na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS za okres poczynając od 1 stycznia 1999 r., zaś z drugiej od wysokości kapitału początkowego, tj. od kwoty ustalonej oddzielnie dla każdego ubezpieczonego według ustalonego przez ustawodawcę wzoru, odzwierciedlającej w przybliżeniu stan jego konta ubezpieczeniowego za okres do 31 grudnia 1998 r.

W rozpoznawanej merytorycznie sprawie z odwołania od decyzji z 15 września 2025 r., spór ostatecznie sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy organ rentowy przy ustaleniu kapitału początkowego ubezpieczonego, a w konsekwencji wysokości przysługującej mu emerytury, powinien uwzględnić zarobki wnioskodawcy uzyskane z tytułu zatrudnienia w (...) (...) sp. z.o.o. w okresie od 1 października 1991 r. do 31 października 1992 r., a także kwestia doliczenia składek za sierpień 2014 r. W ocenie ZUS-u jednak, za okres od 1 października 1991 r. do 31 października 1992 r. należało przyjąć wynagrodzenie minimalne – zgodnie z art. 15 ust. 2a ustawy emerytalnej – ponieważ wnioskodawca nie przedłożył żadnych wiarygodnych dokumentów potwierdzających wynagrodzenie osiągane w tym okresie. ZUS za bezzasadny uznał również zarzut niedoliczenia okresu zatrudnienia w 2014 r.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. Nr 237, poz. 1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument na podstawie, którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.

W myśl zaś § 22 ust. 1 i 2 jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności:

1) legitymacja ubezpieczeniowa;

2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis

w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia.

Wskazana regulacja niewątpliwie wyznacza kierunek postępowania dowodowego, nie oznacza jednak, iż zarówno okres zatrudnienia jak i wysokość uzyskiwanego uposażenia nie może być wykazana w inny sposób, tak przy pomocy pisemnych środków dowodowych pochodzących od pracodawcy, czy też nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków

(por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 lipca 1997 r. II UKN 186/97, OSNAPiUS 1998/11/342, a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 4 marca 1997 r., III AUa 105/97 opubl: OSA w Warszawie rok 1997, Nr. 2, poz. 7, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku

z 18 sierpnia 1993 r., III AUr 294/93 opubl: B.. Sąd. rok 1994, Nr. 3, poz. 6).

Przyjąć zatem trzeba, iż w postępowaniu przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (sporne czy też niemożliwe do udowodnienia przy pomocy dowodu z dokumentu) mogą być dowodzone wszelkimi dostępnymi środkami, które Sąd uzna za pożądane i celowe, co wynika także z treści przepisu art. 473 k.p.c. Mając powyższe na uwadze Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe obejmujące analizę dostępnej dokumentacji związanej ze spornym okresem.

W ocenie Sądu Okręgowego brak jest podstaw do nieuwzględnienia przy ustalaniu wysokości kapitału początkowego i emerytury ubezpieczonego wysokości wynagrodzeń wynikających z pasków płac obejmujących wynagrodzenia otrzymywane przez wnioskodawcę w okresie zatrudnienia w (...) (...) w okresie

od 1 października 1991 r. do 31 października 1992 r.

Sąd oczywiście nie traci z pola widzenia, iż na paskach wynagrodzeń są jedynie dane liczbowe wskazujące wysokości poszczególnych składników wynagrodzenia za poszczególne miesiącach i dokumenty te nie zawierają pieczęci firmowych czy podpisów osób je wystawiających. Należy jednak mieć na uwadze, że jak wynika z przedstawionego przez wnioskodawcę świadectwa pracy w okresie od 1 października 1991 r. do 31 października 1992 r. był on zatrudniony właśnie w (...) (...) Sp. z o.o. Ponadto na paskach wynagrodzeń widnieje imię i nazwisko (...) oraz numer ewidencyjny 222, który widnieje również obok nazwiska wnioskodawcy na angażu

z 1 września 1992 r. Na angażu tym znajduje się już zarówno pieczątka firmowa pracodawcy, jak i pieczątka imienna oraz podpis prezesa zarządu (...) sp. z o.o. W ocenie Sądu nie ma więc podstaw odmowy wiarygodności danym zawartym w przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentach. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że liczne podejmowane przez wnioskodawcę próby odnalezienia oryginalnej dokumentacji dotyczącej spornego okresu zatrudnienia, w tym przede wszystkim oryginalnych list płac, okazały się nieskuteczne.

Zaznaczyć przy tym należy, że zasada swobodnej oceny dowodów przez Sąd orzekający wyrażona w art. 233 § 1 k.p.c. z jednej strony uprawnia Sąd do oceny tychże dowodów ,,według własnego przekonania” z drugiej natomiast strony zobowiązuje Sąd do ,,wszechstronnego rozważenia zebranego materiału”. Uprawnienie sądu do oceny dowodów według własnego przekonania nie oznacza oczywiście dowolności w tej ocenie, bowiem poza sporem winno być, iż dokonując tej oceny Sąd nie może ignorować zasad logiki, osiągnięć nauki, doświadczenia czy też wyciągać wniosków nie wynikających z materiału dowodowego

(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 25 września 2013 r., III AUa 329/13, LEX nr 1378585).

Biorąc pod uwagę wszystkie ww. okoliczności, w ocenie Sądu Okręgowego, uznać należało, że pomimo braku zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu czy list płac uzyskanych od pracodawcy bądź z archiwum, zarobki otrzymywane przez wnioskodawcę

w (...) (...) wynikają z przedstawionych przez niego pasków wynagrodzeń i powinny zostać uwzględnione przy ustalaniu kapitału początkowego i emerytury wnioskodawcy.

Wobec powyższego Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477

14 § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję orzekając, jak w punkcie 1. sentencji wyroku.

Sąd oddalił natomiast odwołanie w pozostałym zakresie, tj. w zakresie, w jaki wnioskodawca wnosił o uwzględnienie przy obliczaniu jego kapitału początkowego wynagrodzeń z tytułu ekwiwalentu za odzież, za pranie odzieży oraz za urlop, które to ekwiwalenty ubezpieczony otrzymywał w lipcu 1992 r., we wrześniu 1992 r. oraz

w październiku 1992 r., przyjęcia sierpnia 2014r. jako okresu składkowego, kiedy to wnioskodawca nie był już zatrudniony w (...), ale otrzymał ekwiwalent za urlop, uwzględnienia odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia sierpień – wrzesień 1991 r.. Sąd oddalił odwołanie wnioskodawcy również w zakresie uznania za składkowy okresu od sierpnia 1992 r. do października 1992 r. Także zarzuty wskazujące na nieprawidłowy sposób podsumowania okresów składkowych i nieskładkowych okazały się niezasadne, skarżący bowiem w sposób błędny nie odjął 8 dni z okresu składkowego, które okazały się być okresem nieskładkowym, a jednocześnie dodał dodatkowe 8 dni (te same) do okresu nieskładkowego, a tym samym zwiększył swój staż pracy bezzasadnie o 16 dni. Należy bowiem zauważyć, że przesuniecie 8 dni z okresu składkowego do nieskładkowego nie zmienia ogólnego stażu pracy.

Brak jest zatem podstaw do uznania, że organ rentowy w sposób nieprawidłowy dokonał wyliczenia okresów składkowych i nieskładkowych.

Odnośnie żądania uznania za składkowy okresu od sierpnia 1992 r. do października 1992 r. należy zauważyć, iż w przedstawionych przez wnioskodawcę paskach płac wskazano, że w tym okresie wnioskodawca pobierał zasiłek chorobowy. Jednocześnie z żadnego

z przedstawionych w toku postępowania dokumentów nie wynika, aby w którymś okresie w tych miesiącach zasiłek ten nie był pobierany. Tymczasem zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 104 poz. 450), która weszła w życie z dnia 15 listopada 1991 r. okresy zwolnienia z opłacania składek z tytułu pobierania zasiłków z ubezpieczenia społecznego chorobowego lub opiekuńczego stanowiły okresy nieskładkowe. Z tych też powodów należało uznać, iż okres od sierpnia do października 1992 r. był dla ubezpieczonego okresem nieskładkowym.

Brak jest również podstaw do uznania, że w miesiącu październiku 1992 r. skarżący przebywał na urlopie przez okres 8 dni i tym samym zaliczenia tych dni do okresów składkowych. Należy bowiem zauważyć, iż wnioskodawca w okresie od 1 października 1991 r. do 31 października 1992 r. był zatrudniony w (...) (...) Sp. z o.o. w W. Oddział A.. W dniu 1 lipca 1992 r. pracownicy (...) (...) Sp. z o.o., w tym wnioskodawca, wystąpili do sądu z pozwem przeciwko Spółce wskazując, iż z dniem 1 czerwca 1992 r. zostali oddelegowani do pracy w R., na co pracownicy nie wyrazili zgody. Wnieśli o zobowiązanie pracodawcy do rozwiązania z nimi umów o pracę z przyczyn leżących po stronie pracodawcy i wypłacenie należnych odpraw.

Z kolei pismem z dnia 17 listopada 1992 r. wnioskodawca został poinformowany, że wypłata

wyrównania zasiłku chorobowego za sierpień i

urlopu wypoczynkowego za lipiec nastąpi w dniu 11.12.1992r.

W ocenie Sądu z powyższego, w sposób jednoznaczny wynika, że skarżący nie świadczył pracy ani nie był na żadnym urlopie wypoczynkowym w miesiącu październiku 1992r., gdyż pozostawał on przez cały okres od 1 sierpnia do 31 października 1992 r. na zwolnieniu lekarskim. Na żadnym etapie postępowania również sam odwołujący nie wskazywał, że miałby w październiku korzystać z urlopu wypoczynkowego. Tym samym na pasku wynagrodzeń za miesiąc październik 1992 r. (ostatnim miesiącu zatrudnienia skarżącego) pracodawca wskazał wynagrodzenie za 8 dni urlopu, ale jest to zaległe wynagrodzenie za 8 dni urlopu w lipcu 1992 r., które dodatkowo zostało wypłacone ze znacznym opóźnieniem, podobnie jak inne świadczenia.

Jednocześnie obliczając wartość wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego za rok 1992 r. nie należało uwzględniać ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, który to ekwiwalent wnioskodawca otrzymał wraz z wynagrodzeniem za październik 1992 r. Nie należało również uwzględniać ekwiwalentów za odzież i pranie odzieży otrzymanych przez wnioskodawcę w lipcu 1992 r. oraz we wrześniu 1992 r.. Zgodnie bowiem

z obowiązującym w tym okresie § 7 ust. 1 pkt 3 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz. U. z 1990 r. Nr 7 poz. 41 z poźn. zm.), podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników stanowi dochód w gotówce i w naturze z tytułu wykonywania pracy

w ramach stosunku pracy, z wyjątkiem m.in.: ekwiwalentów za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy, ekwiwalentów za nie wykorzystane dni wolne od pracy, a także ekwiwalentu pieniężnego za użyte przy wykonywaniu pracy narzędzia, materiały lub sprzęt, stanowiące własność wykonawcy.

W zakresie żądania uwzględnienia odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia należy zauważyć, iż zgodnie z obowiązującym w tym okresie § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz. U. z 1990 r. Nr 7 poz. 41 z poźn. zm.), podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników stanowi dochód w gotówce i w naturze z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy (…), z wyjątkiem m.in.: odpraw,

odszkodowań i rekompensat wypłaconych pracownikom z tytułu wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy, w tym z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie zakładu pracy, nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę,

skrócenia okresu jej wypowiedzenia, niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy. A zatem żądanie w tym zakresie również jest całkowicie niezasadne.

Z kolei składki za lipiec i sierpień 2014 r. zostały natomiast uwzględnione w wymiarze świadczenia emerytalnego – co znajduje odzwierciedlenie również w przedstawionym przez odwołującego dokumencie - informacji o stanie konta ubezpieczonego na dzień 31 grudnia 2014 r. (k. 60). Składki te nie mogą być natomiast uwzględnione przy ustaleniu wysokości kapitału początkowego, gdyż zgodnie z at. 173 ustawy emerytalnej, wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy – czyli na dzień 1 stycznia 1999 r. Z tego powodu nie można również zaliczyć sierpnia 2014 r. jako miesiąca okresu składkowego, nadto wnioskodawca zakończył stosunek pracy u tego pracodawcy z dniem 31 lipca 2014r.

Wobec powyższego Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477

14 § 1 k.p.c., oddalił odwołanie w pozostałej części orzekając, jak w punkcie 2. sentencji wyroku.

W punkcie 3. sentencji wyroku Sąd orzekł natomiast o odrzuceniu odwołania od decyzji z dnia 11 czerwca 2025 r. Zgodnie bowiem z art. 477

9 § 11 k.p.c., odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania

o niepełnosprawności lub decyzji wydanych przez ten zespół, wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia. Zgodnie natomiast z art. 477

9 § 3 k.p.c., Sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się.

Tymczasem składając w dniu 1 października 2025 r. odwołanie, P. L.

w żaden sposób, w toku całego postępowania nie wykazał, że opóźnienie w złożeniu przez niego odwołania nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Nie przytoczył on żadnych okoliczności, z których wynikałby powód złożenia odwołania od decyzji z 11 czerwca 2025 r. z tak dużym opóźnieniem. W orzecznictwie utrwalony jest natomiast pogląd, że obie przesłanki wymienione w art. 477

9 § 3 k.p.c. muszą występować łącznie, a zatem obowiązkiem sądu orzekającego jest wyjaśnienie czy przyczyny przekroczenia terminu do złożenia odwołania były niezależne od odwołującego się. Sformułowanie „przyczyny niezależne” jest sformułowaniem szerszym od „braku winy strony” w rozumieniu art. 168 k.p.c. i pozwala na nieuwzględnienie także niektórych przyczyn „zawinionych” (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2014 r., (...) UK 231/13, LEX nr 1620440; z dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 404/09, LEX nr 611422; z 29 października 1999 r., II UKN 588/99, OSNP 2001 nr 4 poz. 134; z dnia 14 lutego 1996 r., II URN 63/95, OSNP 1996 Nr 17, poz. 256, wyrok Sądu Najwyższego z 6 sierpnia 2025 r., III USKP 6/25, LEX nr 3912091 czy postanowienie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 27 września 2012 r., III AUz 73/12, LEX nr 1217762 oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 7 sierpnia 2012 r., III AUz 174/12, LEX nr 1216432).

Na marginesie należy jedynie wskazać, że odrzucenie odwołania od wskazanej decyzji w żaden sposób nie wpływa na rozstrzygnięcie w sprawie odwołania od decyzji z dnia 15 września 2025 r., które to odwołanie zostało złożone w terminie. Zarzuty wnioskodawcy do obydwu decyzji były tożsame.

Z tych też względów, na

[…]