Wtorek Wydanie nr 31

Sygnatura akt
VIII Ua 43/26
Sąd
Sąd Okręgowy w Łodzi
Wydział
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
6 października 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Apelacja oddalona
Opublikowano w portalu
26 października 2026 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Praca i ZUS
Sąd Okręgowy w Łodzi
© autorzy OpenStreetMap

Praca i ZUS

Sąd oddalił apelację organu rentowego, zasiłek chorobowy przysługuje od 2 czerwca 2025 roku

Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania

Spór

Organ rentowy uznał, że prawo do zasiłku chorobowego przedsiębiorcy za okres od 1 kwietnia do 29 września 2025 roku przedawniło się, bo zaległość składkowa została spłacona po sześciu miesiącach. Ubezpieczony twierdził, że prawo przysługuje.

Ustalenia sądu

Ubezpieczony prowadził działalność gospodarczą, podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu i był niezdolny do pracy od 1 kwietnia do 29 września 2025 roku. Zadłużenie składkowe przekraczające próg ustawowy spłacił 28 listopada 2025 roku.

Rozstrzygnięcie

Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację organu rentowego, a wyrok Sądu Rejonowego pozostał w mocy.

Dlaczego

Każdy dzień niezdolności do pracy tworzy odrębne prawo, więc przedawnieniu uległ tylko okres do 1 czerwca 2025 roku, a przy liczeniu 180 dni nie stosuje się miesięcy kalendarzowych. Sąd uznał, że organ rentowy błędnie wykładał art. 2a ustawy zasiłkowej.

Dla firm

Sześciomiesięczny termin z art. 2a ust. 2 ustawy zasiłkowej biegnie osobno dla każdego dnia niezdolności do pracy, a nie od jednej daty powstania prawa. Termin liczy się jako 180 dni, bo ustawa zasiłkowa przyjmuje miesiąc równy 30 dniom.

Więcej o sprawie

Ubezpieczony spłacił zaległość składkową 28 listopada 2025 roku, czyli po sześciu miesiącach od pierwszego dnia niezdolności do pracy. Sąd uznał, że termin biegnie osobno dla każdego dnia niezdolności, więc przedawnił się tylko okres sprzed 2 czerwca 2025 roku.

Roszczenie za okres od 1 kwietnia 2025 roku do 1 czerwca 2025 roku uległo natomiast przedawnieniu w związku z upływem w dniu 28 listopada 2025 roku terminu 180 dni na uregulowanie niedozwolonego zadłużenia za wskazany okres.

Z uzasadnienia, Sąd Okręgowy w Łodzi
Rozstrzygnięcie
Apelacja oddalona
Sąd
Sąd Okręgowy w Łodzi, VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura
VIII Ua 43/26

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

Sygn. akt VIII Ua upr 43/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 października 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodnicząca: Sędzia Anna Przybylska

po rozpoznaniu w dniu 6 października 2026 roku w Łodzi

na posiedzeniu niejawnym

sprawy

M. C.

przeciwko

Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) w C.

o zasiłek chorobowy

na skutek apelacji organu rentowego

od wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi X Wydziału Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 27 kwietnia 2026 roku w sprawie sygn. akt X U 142/26

oddala apelację.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2026 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi, X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sygn. akt XU 142/26 z wniosku S. L. (1) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o zasiłek chorobowy na skutek odwołania S. L. (2) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 19 grudnia 2025 roku znak (...)

(...)

(...)

(...)

(...) zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał S. L. (1) prawo do zasiłku chorobowego za okres od dnia 2 czerwca 2025 roku do dnia 29 września 2025 roku, oddalił odwołanie w pozostałym zakresie.

Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne

S. L. (1) jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą i z tego tytułu podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.

S. L. (1) był niezdolny do pracy łącznie w okresie od dnia 1 kwietnia 2025 roku do dnia 29 września 2025 roku.

S. L. (1) złożył do organu rentowego wnioski (...)

(...) o zasiłek chorobowy:

1) w dniu 25 kwietnia 2025 roku za okres od 1 kwietnia 2025 roku do 29 kwietnia 2025 roku,

2) w dniu 19 maja 2025 roku za okres od 30 kwietnia 2025 roku do 27 maja 2025 roku,

3) w dniu 3 czerwca 2025 roku za okres od 28 maja 2025 roku do 24 czerwca 2025 roku,

4) w dniu 24 lipca 2025 roku za okres od 25 czerwca 2025 roku do 22 lipca 2025 roku i od 23 lipca 2025 roku do 19 sierpnia 2025 roku,

5) w dniu 26 sierpnia 2025 roku za okres od 20 sierpnia 2025 roku do 2 września 2025 roku,

6) w dniu 19 września 2025 roku za okres od 3 września 2025 roku do 29 września 2025 roku.

W dniu powstania prawa do świadczeń o zasiłek chorobowy na koncie S. L. (1) prowadzącego działalność gospodarczą istniało zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przekraczające 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W odpowiedzi na wszystkie wnioski o zasiłek chorobowy organ rentowy wydał decyzje odmawiające wnioskodawcy prawa do świadczenia za ww. wymienione okresy.

W dniu 28 listopada 2025 roku S. L. (1) spłacił zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W dniu 23 grudnia 2025 roku wnioskodawca złożył siedem wniosków (...)

(...) o zasiłek chorobowy łącznie za okres od 1 kwietnia 2025 roku do 29 września 2025 roku.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów w postaci dokumentacji załączonej do akt niniejszego postępowania, jak i zawartych w aktach organu rentowego, a ponadto dowodu z przesłuchania wnioskodawcy S. L. (1).

Sąd uznał za wiarygodne wszystkie dokumenty znajdujące się zarówno w aktach niniejszego postępowania jak i w aktach organu rentowego, gdyż ich prawdziwość, rzetelność i autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu oraz nie były one kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.

Sąd uznał za wiarygodne w całości zeznania wnioskodawcy. W sposób jasny, spójny i przekonujący opisał okres niezdolności do pracy, składanie wniosków o przyznanie prawa do zasiłku chorobowego, a także okoliczność uregulowania zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał, iż odwołanie jako zasadne podlegało uwzględnieniu w części.

Sąd wskazał, iż stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2780, dalej: ustawy zasiłkowej) świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230, 1429, 1672 i 1941), zwanym dalej "ubezpieczonymi".

Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego (art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej).

W niniejszej sprawie bezspornym było, że wnioskodawca prowadzący działalność gospodarczą i z tego tytułu podlegający dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu, był niezdolny do pracy w okresie 1 kwietnia 2025 roku do 29 września 2025 roku.

Zgodnie z art. 2a ustawy zasiłkowej prawo do zasiłku chorobowego nie przysługuje osobom prowadzącym pozarolniczą działalność w razie wystąpienia w dniu powstania prawa do świadczenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, do czasu spłaty całości zadłużenia. Prawo do zasiłku chorobowego przedawnia się, jeżeli niedozwolone zadłużenie nie zostanie uregulowane w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania prawa do świadczenia.

Organ rentowy przyjął, że prawo do przysługującego ubezpieczonemu zasiłku chorobowego za okres od 1 kwietnia do 29 września 2025 roku uległo przedawnieniu, albowiem uregulowanie niedozwolonego zadłużenia nastąpiło dopiero w dniu 28 listopada 2025 roku, a więc po upływie 6 miesięcy licząc od dnia powstania prawa do świadczenia.

W ocenie Sądu I instancji w toku sprawy organ rentowy dokonał wadliwej wykładni art. 2a ustawy zasiłkowej.

Zgodnie z ogólną zasadą nabycie prawa do świadczenia z ubezpieczeń społecznych następuje ex lege i nie jest uzależnione ani od złożenia przez ubezpieczonego stosownego wniosku, ani też od ustalenia (potwierdzenia) tego prawa decyzją organu rentowego, która ma jedynie charakter deklaratoryjny (zob. I. Jędrasik-Jankowska, Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego, Warszawa 2009, s. 93; K. Antonów, Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych..., s. 157; a także np. wyroki SN z dnia 13 kwietnia 2021 r., I (...) 22/21, LEX nr 3159945 i z dnia 14 kwietnia 2021 r., II (...) 31/21, LEX nr 3219992). Mechanizm nabywania prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego nie wykazuje odmiennej specyfiki. W odniesieniu do tych świadczeń również należy przyjąć, że prawo do nich powstaje w dacie spełnienia warunków prawnych danego świadczenia, a także że katalog przesłanek prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego nie obejmuje wniosku o ustalenie prawa do danego świadczenia (art. 30a, 61b i 69 ustawy zasiłkowej) i decyzji o jego przyznaniu (prawo do zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego i zasiłku macierzyńskiego przyznawane jest co do zasady w trybie bezdecyzyjnym, a prawo do świadczenia rehabilitacyjnego poprzez wydanie decyzji administracyjnej).

Prawo do wszystkich świadczeń z ubezpieczenia chorobowego zależy od wystąpienia sytuacji chronionej, którą jest brak możliwości wykonywania pracy. Przyczyny, z których powodu ubezpieczony nie może wykonywać pracy, doprecyzowują treść ryzyka chronionego i jednocześnie stanowią cechę konstytutywną prawa do poszczególnych świadczeń. W przypadku zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego są to choroba i sytuacje z nią zrównane (art. 6 ust. 1 i 2 ustawy zasiłkowej), w przypadku zasiłku macierzyńskiego - urodzenie dziecka lub przyjęcie dziecka na wychowanie (art. 29 ust. 1 ustawy zasiłkowej), a w przypadku zasiłku opiekuńczego - sprawowanie opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny (art. 32 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Szczegółowe przesłanki prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, tj. podleganie ubezpieczeniu chorobowemu (art. 1 ust. 1 ustawy zasiłkowej) oraz dysponowanie okresem wyczekiwania (w przypadku zasiłku chorobowego i pośrednio w przypadku świadczenia rehabilitacyjnego), mają niejako charakter wtórny wobec sytuacji chronionej w tym sensie, że bez jej wystąpienia ich badanie jest bezprzedmiotowe. Sąd przyjął zatem , że prawo do danego świadczenia powstaje z upływem każdego kolejnego dnia, w którym ziszcza się ryzyko. W konsekwencji okres przedawnienia spowodowanego deficytem składkowym biegnie oddzielnie co do każdego dnia utrzymywania się sytuacji chronionej. W tym kontekście bez znaczenia pozostają data wystawienia zaświadczenia o niezdolności do pracy spowodowanej chorobą lub innego wymaganego prawem zaświadczenia stwierdzającego wystąpienie sytuacji chronionej, data ujawnienia tych dokumentów wobec organu rentowego czy w końcu data stwierdzenia przez organ rentowy ziszczenia się przesłanek danego świadczenia lub wydania decyzji o jego przyznaniu (zob. Zadłużenie składkowe jako przyczyna przedawnienia prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego przysługującego przedsiębiorcy, Radca Prawny ZN. 2022, nr 4, s. 47-60).

Reasumując, sześciomiesięczny okres przedawnienia z art. 2a ust. 2 ustawy zasiłkowej biegnie odrębnie w stosunku do każdego dnia okresu niezdolności do pracy ustalonego w zaświadczeniu lekarskim.

Uregulowany w art. 2a ust. 2 ustawy zasiłkowej termin przedawnienia ma charakter materialnoprawny. Skoro jego upływ powoduje wygaśnięcie prawa do świadczenia, to materialnoprawna natura tego terminu nie może budzić wątpliwości. Powstaje w związku z tym pytanie według jakich zasad należy ustalać bieg okresu przedawniania: czy według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (Dział I. Rozdział 10), czy też należy w tym zakresie zastosować przepisy ustawy zasiłkowej, w szczególności art. 11 ust. 5, który stanowi, że ilekroć przy ustalaniu prawa do zasiłku chorobowego lub jego wysokości okres jest oznaczony w miesiącach, za miesiąc uważa się 30 dni. W ocenie Sądu, należy opowiedzieć się za drugim stanowiskiem. Ustawa zasiłkowa definiuje w sposób autonomiczny pojęcie miesiąca wskazując, że definicja ta ma być wykorzystywana m.in. w zakresie ustalenia prawa do zasiłku chorobowego. Kwestia przedawnienia wpisuje się w materialnoprawny proces ustalenia prawa do zasiłku chorobowego. Oznacza to, że termin 6 miesięcy, to inaczej termin 180 dni, nie zaś termin 6 miesięcy kalendarzowych.

W realiach niniejszej sprawy bezspornym jest, iż zadłużenie z tytułu składek zostało spłacone przez wnioskodawcę w dniu 28 listopada 2025 roku. W związku z powyżej oznaczonym terminem 180 dni, którego upływ powoduje wygaśnięcie prawa do świadczenia, do dnia 28 listopada 2025 roku przedawnieniem objęte zostało świadczenie wnioskodawcy sprzed 2 czerwca 2025 roku. S. L. (1) wnioskował o wypłatę zasiłku chorobowego za okres od 1 kwietnia 2025 roku do 29 września 2025 roku i w tym okresie był niezdolny do pracy. Nieprawidłowym jest zatem twierdzenie organu rentowego, iż uregulowanie płatności nastąpiło po okresie 6 miesięcy od dnia powstania prawa do świadczenia, które zdaniem organu rentowego powstało w niniejszej sprawie w dniu 1 kwietnia 2025 roku. Organ rentowy oznaczając okres przedawnienia świadczenia wnioskodawcy w ocenie sądu podjął nieprawidłową decyzję, gdyż sześciomiesięczny okres przedawnienia z art. 2a ust. 2 ustawy zasiłkowej biegnie odrębnie w stosunku do każdego dnia okresu niezdolności do pracy ustalonego w zaświadczeniu lekarskim. Wnioskodawcy przysługiwało zatem prawo do wypłaty zasiłku chorobowego za okres od 2 czerwca 2025 roku do 29 września 2025 roku. Roszczenie za okres od 1 kwietnia 2025 roku do 1 czerwca 2025 roku uległo natomiast przedawnieniu w związku z upływem w dniu 28 listopada 2025 roku terminu 180 dni na uregulowanie niedozwolonego zadłużenia za wskazany okres.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 477

14 § 2 k.p.c. Sąd zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 19 grudnia 2025 roku i przyznał S. L. (1) prawo do zasiłku chorobowego za okres od 2 czerwca 2025 roku do 29 września 2025 roku, zaś w pozostałym zakresie oddalił odwołanie jako nieuzasadnione na podstawie art.477

14§ 1 kpc.

Apelację od powyższego orzeczenia w zakresie pkt 1 wniósł organ rentowy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 2a ust. 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa poprzez uznanie, że sześciomiesięczny okres przedawnienia wskazany w w/w przepisie biegnie odrębnie w stosunku do każdego dnia okresu niezdolności do pracy ustalonego w zaświadczeniu lekarskim, w sytuacji gdy zadłużenie związane z prawem do świadczenia przyznanym Ubezpieczonemu 1 kwietnia 2025 r. zostało przez niego spłacone

28 listopada 2025 r., tj. po upływie sześciu miesięcy skutkującym przedawnieniem.

Mając powyższe na uwadze apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 poprzez oddalenie odwołania w całości oraz o zasądzenie od Ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego za II instancję według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację

S. L. (1) wniósł o oddalenie apelacji organu rentowego jako całkowicie bezzasadnej i zasądzenie kosztów postepowania apelacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że n/n sprawę Sąd Okręgowy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 374 k.p.c., uznając, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest dopuszczalne, żadna ze stron na etapie postępowania apelacyjnego nie złożyła wniosku o przeprowadzenie rozprawy, nie cofnięto pozwu ani apelacji, a w sprawie nie zachodziła także nieważność postępowania.

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 501 t.j.; dalej zwaną ustawą zasiłkową), świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 350 t.j.; dalej zwaną ustawą systemową), zwanym dalej "ubezpieczonymi".

Takimi świadczeniami są między innymi: zasiłek chorobowy (art. 2 ust. 1 ustawy), który przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, zasiłek macierzyński (art. 2 ust. 5 ustawy), który przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko oraz zasiłek opiekuńczy (art. 2 pkt 6 ustawy), który przysługuje na warunkach określonych w Rozdziale 7 ustawy zasiłkowej. Powyższe świadczenia przysługują więc osobie objętej ubezpieczeniem społecznym.

Z kolei w myśl art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.

Zasiłek chorobowy jest świadczeniem, które przysługuje osobom ubezpieczonym w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej chorobą. Istotą zasiłku chorobowego jest kompensowanie utraty tych składników wynagrodzenia których ubezpieczony nie uzyskuje w okresie nieświadczenia pracy wskutek niezdolności do pracy z powodu swojej choroby. Istotą prawa do zasiłku chorobowego w nieprzerwanym okresie jest ciągła niezdolność do pracy potwierdzona zwolnieniem lekarskim i świadczenie pracy w jakimkolwiek dniu tego zwolnienia powoduje utratę prawa do zasiłku przyznanego za cały okres tego zwolnienia.

Na etapie apelacji kwestionowanym jest prawo do zasiłku chorobowego wnioskodawcy za okres od 2 czerwca do 29 września 2025 r.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostawało, że odwołujący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, niesporne było również, że podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, był niezdolny do pracy z powodu choroby w okresie od 1 kwietnia do 29 września 2025 roku, nadto iż zadłużenie z tytułu składek przekraczające 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę zostało przez niego spłacone w dniu 28 listopada 2025 roku.

Istota sporu między stronami koncentrowała się natomiast wokół zasadniczego zagadnienia wynikającego z treści art. 2a ustawy zasiłkowej. Sąd zobowiązany był ocenić, czy – w świetle daty faktycznego uregulowania zaległości – prawo do zasiłku chorobowego za sporny okres uległo przedawnieniu.

W ocenie Sądu Okręgowego zaskarżone rozstrzygnięcie w tej materii w pełni odpowiada prawu

W tym miejscu wskazać należy, że przepisy ustawy zasiłkowej posługujące się zwrotem „przysługuje” odnoszą się do mechanizmu nabycia prawa do świadczenia i oznaczają jego powstanie ex lege w razie spełnienia przesłanek pozytywnych (m.in. art. 6 i 7 ustawy) oraz braku przesłanek negatywnych (art. 14–16 ustawy).

Jedną z takich przesłanek negatywnych ustawodawca wprowadził w art. 2a ust. 1 ustawy zasiłkowej, zgodnie z którym świadczenia wymienione w art. 2 pkt 1, 2, 5 i 6 nie przysługują określonym kategoriom ubezpieczonych – w tym osobom prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą – w razie wystąpienia w dniu powstania prawa do świadczenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przekraczającego 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ustawodawca przewidział jednocześnie, że prawo to przedawnia się, jeżeli zadłużenie nie zostanie uregulowane w terminie 6 miesięcy od dnia powstania prawa do świadczenia (art. 2a ust. 2 ustawy).

Regulacja ta wprowadza zatem szczególny mechanizm ograniczający możliwość realizacji prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, opiekuńczego, macierzyńskiego oraz świadczenia rehabilitacyjnego przez osoby prowadzące działalność gospodarczą, jeżeli w dniu powstania prawa do świadczenia posiadają one zaległość składkową przekraczającą ustawowy próg. Charakter tej przesłanki jest negatywny i ma funkcję sankcyjną – ustawodawca wiąże bowiem konsekwencje w postaci czasowego wstrzymania możliwości wypłaty świadczenia z niewywiązywaniem się przez płatnika z obowiązku terminowego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

Ustawa zasiłkowa nie definiuje pojęcia „zadłużenia” ani „zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne”. Mając na względzie cel regulacji, jej genezę oraz zasadę konsekwencji terminologicznej w obrębie języka prawnego, należy przyjąć, że chodzi o zaległość składkową wynikającą z nieopłacenia w terminie składek należnych na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Tak rozumiane zadłużenie musi istnieć realnie i wynikać z obowiązków płatnika określonych w ustawie systemowej.

Interpretacji art. 2a ust. 1 ustawy zasiłkowej nie ułatwia zestawienie użytych w nim zwrotów „świadczenia (…) nie przysługują” oraz „w dniu powstania prawa do świadczenia”. Literalne odczytanie mogłoby sugerować, że istnienie zadłużenia przekraczającego ustawowy próg uniemożliwia samo nabycie prawa do świadczenia. Jednakże w tym samym przepisie ustawodawca posługuje się konstrukcją, z której wynika, że prawo do świadczenia mimo wszystko powstaje, lecz jego realizacja zostaje zawieszona do czasu spłaty całości zadłużenia. Oznacza to, że zadłużenie nie niweczy powstania prawa ex lege, lecz jedynie blokuje możliwość jego wykonania.

W konsekwencji należy przyjąć, że art. 2a ustawy zasiłkowej wprowadza mechanizm odroczenia wypłaty świadczenia, do którego prawo powstało z chwilą ziszczenia się przesłanek pozytywnych, jednakże jego realizacja jest uzależniona od uregulowania zaległości składkowej w całości i w ustawowym terminie. Dopiero spłata zadłużenia w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania prawa do świadczenia „odblokowuje” możliwość wypłaty świadczenia. Jeżeli natomiast zadłużenie nie zostanie uregulowane w tym terminie, prawo do świadczenia ulega przedawnieniu i wygasa z mocy prawa, co ustawodawca wyraźnie przesądził w art. 2a ust. 2 ustawy. Utrata prawa do wypłaty powyższych świadczeń ma charakter warunkowy, trwa tak długo, jak długo nie nastąpi spłata całości zadłużenia. Na podstawie tego przepisu można przyjąć, że określona w nim przesłanka nieprzysługiwania świadczenia ma w istocie charakter zawieszający. Prawo do świadczenia nie będzie przysługiwało (nie będzie mogło być zrealizowane) tak długo, jak długo nie nastąpi spłata zadłużenia. Natomiast z ust. 2 wspomnianego przepisu wynika, że na dopełnienie warunku realizacji uprawnienia (prawa do świadczeń) ubezpieczony ma 6 miesięcy, licząc od dnia, w którym spełnił ustawowe warunki nabycia prawa do danego świadczenia. Dopełnienie przesłanki po tym terminie wyklucza możliwość domagania się przez ubezpieczonego realizacji prawa do świadczenia. Roszczenie o wypłatę świadczenia wygasa z powodu przedawnienia.

Regulacja ta ma przy tym charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozostawia organowi rentowemu ani sądowi żadnej swobody uznaniowej. Termin sześciomiesięczny ma charakter materialnoprawny, a jego upływ powoduje definitywne wygaśnięcie prawa do świadczenia, niezależnie od przyczyn opóźnienia w spłacie zadłużenia, sytuacji życiowej ubezpieczonego czy jego subiektywnego przekonania o braku zaległości. Konstrukcja ta ma charakter sankcyjny i dyscyplinujący, a jej celem jest zapewnienie terminowego wykonywania obowiązków składkowych przez osoby prowadzące działalność gospodarczą, które korzystają z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

Racje ma przy tym Sąd Rejonowy wskazując, iż kluczowe dla oceny upływu 6 miesięcznego okresu przedawnienia ma data powstania prawa do świadczenia. Za dzień powstania prawa do świadczeń uznać należy dzień spełnienia ustawowych warunków nabycia prawa do danego świadczenia, czyli dzień, w którym ubezpieczony uzyskuje prawną możliwość ubiegania się o świadczenia z ubezpieczenia chorobowego. W przypadku prawa do zasiłku chorobowego kluczowe jest ziszczenie się ryzyka to jest wystąpienie choroby. Choroba w znaczeniu prawnym - jako przyczyna chronionego ryzyka socjalnego rozpoczyna się z chwilą, gdy stan zdrowia wpłynie w określony sposób na zdolność do pracy. Nabycie prawa do zasiłku chorobowego następuje z mocy prawa i nie jest uzależnione, od złożenia wniosku czy wydania decyzji w tym przedmiocie ( powyższe co najwyżej może warunkować wypłatę świadczenia) /Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2023 r. III USKP 91/22/ Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 lipca 2021 r., II USK 250/21/. W konsekwencji jak słusznie przyjął Sąd I instancji powyższe wiązać należy z upływem każdego kolejnego dnia, w którym ziszcza się ryzyko. W konsekwencji okres przedawnienia spowodowanego deficytem składkowym biegnie oddzielnie co do każdego dnia utrzymywania się sytuacji chronionej zwłaszcza, że przepis traktuje o dniu powstania prawa do świadczenia, nie zaś pierwszym dniu powstania prawa do świadczenia czy też pierwszym dniu okresu zasiłkowego.

W zakresie sposobu liczenia 6 miesięcznego terminu - Sąd Rejonowy zasadnie odwołał się też do treści art. 11. Ust. 5 ustawy zasiłkowej.

Zgodnie, ze wskazanym przepisem ilekroć przy ustalaniu prawa do zasiłku chorobowego lub jego wysokości okres jest oznaczony w miesiącach, za miesiąc uważa się 30 dni.

W ocenie Sądu Okręgowego mając na uwadze fakt, iż ustawa zasiłkowa dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku chorobowego i jego wysokości odrębnie definiuje pojęcie miesiąca odnosząc się do 30 dni należy uznać, iż w kwestii przedawnienia prawa do zasiłku chorobowego nie można stosować odmiennych zasad wykładni a zatem wspomniany termin 6 miesięcy oznacza faktycznie 180 dni nie zaś 6 miesięcy kalendarzowych.

Nie można zatem zgodzić się z zapatrywaniem organu, że skoro wnioskodawca spłacił zadłużenie z tytułu składek 28.11.2025 to uregulowanie zaległości nastąpiło po okresie 6 miesięcy, zatem roszczenie o wypłatę zasiłku chorobowego za okres od 1.04.2025 do 29.09.2025 r. w całości uległo przedawnieniu. Mając na uwadze powyżej oznaczony termin 6 miesięcy – 180 dni którego upływ powoduje wygaśniecie prawa do świadczenia do dnia 28.11.2025r. przedawnieniem objęte zostało wyłącznie świadczenie wnioskodawcy przed 2.06.2025 r. Tym samym wnioskodawcy przysługiwało prawo do zasiłku chorobowego za okres od 2.06.2025 do 29.09.2025 r.

Reasumując w ocenie Sądu Okręgowego zarzuty apelacji dotyczące naruszenia prawa materialnego okazały całkowicie bezzasadne i jako takie nie zasługiwały na uwzględnienie. Brak więc było podstaw do modyfikacji zaskarżonego rozstrzygnięcia w podnoszonym przez skarżącego zakresie.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, zgodnie z treścią art. 385 KPC, orzekł jak w sentencji wyroku.

Hasła tematyczne: Zasiłek chorobowy

20 dni od wyroku do publikacji

  1. Wyrok 6 października 2026 r.
  2. Portal: 26 października 2026 r.

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.