Niestawiennictwo ubezpieczonego nie uzasadniało zawieszenia sprawy. Umorzenie uchylone

P. P. odwołał się od decyzji z dnia 6 maja 2022 r., nr (...), kwestionując wyłączenie go z ubezpieczeń społecznych jako pracownika spółki Fundusz (...).

Mimo wielokrotnych wezwań ubezpieczony nie stawiał się na wyznaczone posiedzenia. Na rozprawie w dniu 11 marca 2025 r. Sąd zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 177 § 1 pkt 5 i 6 k.p.c. z uwagi na niewykonanie przez ubezpieczonego zarządzenia Sądu i niestawiennictwo strony inicjującej postępowanie. Postanowienie uprawomocniło się.

Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - na podstawie art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. - umorzył postępowanie w sprawie.

Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 182 § 1 k.p.c. Sąd umarza postępowanie zawieszone z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu 3 miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania.

Wobec tego, iż żadna ze stron nie wniosła o podjęcie postępowania w sprawie, na podstawie art. 182 § 1 k.p.c. Sąd orzekł jak na wstępie.

Z powyższym postanowieniem Sądu Okręgowego w Szczecinie w całości nie zgodził się P. P., który w złożonym zażaleniu zarzucił mu naruszenie:

1. art. 182 § 1 w zw. z art. 177 § 1 pkt 5 i 6 k.p.c. poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania, mimo że termin trzymiesięczny nie rozpoczął biegu, gdyż postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia 11 marca 2025 r. nie zostało mu doręczone;

2. art. 9 § 1 w zw. z art. 357 § 2 k.p.c. poprzez pozbawienie strony możliwości wniesienia środka odwoławczego od postanowienia o zawieszeniu postępowania;

3. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC poprzez wydanie orzeczenia uniemożliwiającego merytoryczne rozpoznanie sprawy bez zapewnienia stronie prawa do obrony.

Wobec powyższego skarżący wniósł o:

- uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia,

- przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Szczecinie VI Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do dalszego prowadzenia.

W uzasadnieniu skarżący powtarzając przytoczone zarzuty podkreślił, że posiada silną argumentację do podważenia samego postanowienia o zawieszeniu, a polega to między innymi na tym, że wydane w dniu 11 marca 2025 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało oparte na rygorze zawieszenia, o którym skarżący nie został poinformowany w doręczonym mu wezwaniu z dnia 13 lutego 2025 r., gdzie wskazano wyłącznie na możliwość pominięcia dowodu z jego zeznań, bez wzmianki o możliwości zawieszenia postępowania, a nadto sąd zobowiązał skarżącego do zapewnienia stawiennictwa świadka I. W., mimo że nie była to osoba zgłoszona przez skarżącego, wobec czego brak było podstawy prawnej do nałożenia na niego takiego obowiązku i wyciągania z tego jakichkolwiek konsekwencji procesowych.

Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:

Zażalenie ubezpieczonego okazało się uzasadnione.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 marca 2017 r., II UK 14/16 (LEX nr 2294400) wyjaśnił, że art. 182 § 1 k.p.c. należy interpretować z poszanowaniem konstytucyjnego prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez sąd oraz zasady sprawiedliwości proceduralnej, a zatem należy dokonać sprawdzenia, czy przyczyna zawieszenia postępowania istniała i czy była przyjęta zasadnie, tak by wykluczyć sytuację, że już tylko formalistyczna czynność umorzenia postępowania pozbawia stronę prawa do sądu w rozumieniu uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia.

Stanowisko to podziela Sąd Apelacyjny w Szczecinie i dlatego w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało ustalić czy zaistniały przyczyny do zawieszenia postępowania w dniu 11 marca 2025 r. Sąd Okręgowy wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania na rozprawie, na którą wezwał ubezpieczonego, pod rygorem pominięcia dowodu z jego zeznań (wezwanie z dnia 13 lutego 2025 r. k. 205). Nadto Sąd zobowiązał ubezpieczonego do zapewnienia stawiennictwa na rozprawie świadka, pod rygorem pominięcia dowodu z jego zeznań (pismo z dnia 13 lutego 2025 r. k. 207).

Następnie jako podstawę zawieszenia postępowania sąd pierwszej instancji przywołał art. 177 § 1 pkt. 5 i 6 k.p.c. zgodnie, z którym Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu:

5) w razie niestawiennictwa obu stron na rozprawie, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, oraz w razie niestawiennictwa powoda, gdy powód nie żądał rozpoznania sprawy w jego nieobecności, a pozwany nie zgłosił wniosku o rozpoznanie sprawy;

6) jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu powoda albo niewskazania przez powoda w wyznaczonym terminie adresu pozwanego lub danych pozwalających sądowi na ustalenie numerów, o których mowa w art. 208

1, lub niewykonania przez powoda innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu.

W uzasadnieniu orzeczenia natomiast Sąd Okręgowy wskazał, że postępowanie zostało zwieszone z uwagi na niewykonanie przez ubezpieczonego zarządzenia Sądu i niestawiennictwo strony inicjującej postepowanie.

W odpowiedzi na powyższe należy wskazać, że skoro Sąd Okręgowy wyznaczył rozprawę i wezwał do osobistego stawiennictwa ubezpieczonego pod rygorem pominięcia dowodu z jego zeznań to winien był zastosować sformułowany rygor.

Sądowi pierwszej instancji umknęło, że ubezpieczony już w odwołaniu od decyzji z dnia 6 maja 2022 r. wnioskował o rozpoznanie sprawy pod jego nieobecność. Zatem niestawiennictwo ubezpieczonego przy jednoczesnym wskazaniu skutków tego niestawiennictwa i przy uwzględnieniu wniosku zgłoszonego w odwołaniu winno skłonić sąd pieszej instancji do merytorycznego rozpoznania sprawy.

Z kolei niewykonanie zarządzenia przez ubezpieczonego jako podstawa zawieszenia postępowania bez wskazania, którego to zarządzenia dotyczyło wymyka się spod kontroli. Podstawy zawieszenia postępowania, rzeczywiste okoliczności to uzasadniające, winny jednoznacznie wynikać z uzasadnienia orzeczenia. Brak takiego sformułowania skutkuje przyjęciem - za skarżącym, że zobowiązanie do zapewnienia stawiennictwa w charakterze świadka osoby o przesłuchanie, której ta strona nie wnosiła, nie ma żadnych podstaw. Skoro świadek wezwanie odebrał i nie stawił się, a Sąd uznał, że dowód z zeznań tego świadka jest konieczny dla rozstrzygnięcia sprawy, to posiada inne instrumenty do wyegzekwowania stawiennictwa świadka (od grzywny po aresztowanie art. 276 k.p.c.).

Dokonane ustalenia wskazują, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do zawieszenia postępowania w dniu 11 marca 2025 r., a konsekwencją tego jest ustalenie, że aktualnie brak podstaw do umorzenia postępowania z odwołania P. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 6 maja 2022 r. i postępowanie winno być prowadzone.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i rozważania Sąd Apelacyjny na podstawie art. 397 § 3 w związku z art. 386 § 4 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do dalszego prowadzenia Sądowi Okręgowemu w Szczecinie.

sędzia Urszula Iwanowska