Emerytura ojca przelana na jego konto. Syn po odrzuceniu spadku bez prawa do niej

Sygn. akt VIII U 1638/25

UZASADNIENIE co do pkt 1 wyroku z dnia 21 maja 2026r.

Decyzją z dnia (...) Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ. odmówił D. W. prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłym w dniu (...). G. W.. W uzasadnieniu wskazał, żeG. W. zmarł w dniu (...)., a oddział jego świadczenie emerytalne za lipiec 2025r. przekazał na konto w banku, który prowadził rachunek zmarłego. Wskazał, ze na podstawie art.136a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bank nie jest zobowiązany zwrócić tej kwoty, jest bowiem obowiązany zwrócić jedynie kwoty za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniodawcy.

W odwołaniu od tej decyzji odwołującyD. W. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do ostatniej emerytury po zmarłym ojcu G. W..

Postanowieniem z dnia (...) Sąd na podstawie art. 477§2 kpc zawiadomił

o toczącym się postępowaniu pozostałe dzieci zmarłego, a to D. W., K. S. i S. W., zakreślając im termin 14 dni na wstąpienie do sprawy

w charakterze zainteresowanego. Mimo upływu terminu żadna z tych osób nie wstąpiła do sprawy.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

G. W., posiadający prawo do emerytury, zmarł w dniu(...). Termin wypłaty emerytury ww. ustalony został na 20 każdego miesiąca. Ostatnio zamieszkiwał

w L. w C.. W chwili śmierci mieszkał sam, był rozwiedziony.

Pozostawił 4 dzieci: odwołującego D. W., D. W., K. S.

i S. W.. Odwołujący w dniu(...) złożył w ZUS Oddział w C. (...) w R. wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia po zmarłym ojcu. W treści tego wniosku wskazał błędną datę śmierci ojca jako (...) oraz ostatni jego adres przed śmiercią w C. oraz dane jego ostatniego świadczenia w Oddziale w Z., nr (...). Wcześniej, bo w dniu (...) poinformował Zakład Ubezpieczeń Społecznych o śmierci ojca, dysponując jego aktem zgonu.

W dniu (...) kwota należnego zmarłemu świadczenia emerytalnego została przekazana na numer konta bankowego, wskazanego przez niego organowi rentowemu.

W dniu (...) D. W. złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku po ojcu, G. W..

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił D. W. prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłym

w dniu(...) G. W.. W uzasadnieniu wskazał, że G. W. zmarł w dniu (...), a oddział jego świadczenie emerytalne za (...) przekazał na konto w banku, który prowadził rachunek zmarłego. Wskazał, że na podstawie art.138a ustawy

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bank nie jest zobowiązany zwrócić tej kwoty, jest bowiem obowiązany zwrócić jedynie kwoty za miesiące następujące

po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniodawcy.

Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o dokumenty złożone w aktach organu rentowego oraz aktach postępowania oraz na podstawie zeznań odwołującego, które uznano za wiarygodne.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie nie jest uzasadnione.

Zgodnie z art. 136 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2025 poz.1749), w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.

Zgodnie z art. 136a ustawy, w razie śmierci emeryta lub rencisty wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarł emeryt lub rencista. Art. 138a stanowi natomiast, że podmiot prowadzący rachunek płatniczy oraz bank i spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa prowadzące rachunek inny niż płatniczy, a także wydawca instrumentu płatniczego są obowiązani zwrócić Zakładowi kwoty świadczeń przekazane na ten rachunek albo instrument płatniczy, za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy.

Niewątpliwie G. W. zmarł w (...) przed terminem wypłaty jego emerytury za ten miesiąc. Niewątpliwie też odwołujący D. W. należy do grona osób uprawnionych do uzyskania ostatniej emerytury jego ojca, jeżeli świadczenie to nie zostało zrealizowane.

Z ustaleń faktycznych wynika bowiem, że w chwili śmierci G. W. nie miał żony

i żadne z dzieci z nim nie mieszkało.

Rację ma też organ rentowy, że nie może żądać od Banku zwrotu kwoty przekazanej na konto bankowe zmarłego, skoro dotyczy ona miesiąca (...), a zatem miesiąca za który emerytura winna była być wypłacona. G. W. złożył w ZUS wniosek o dokonywanie wypłat emerytury na wskazane konto bankowe i organ postąpił zgodnie z tym wnioskiem.

Odnosząc się jeszcze do okoliczności podnoszonych przez odwołującego w niniejszej sprawie, w orzecznictwie wskazano, że prawo do niezrealizowanego świadczenie w postaci ostatniej emerytury nie wchodzi w skład spadku po osobie zmarłej. Zatem domaganie się jej zapłaty na podstawie art.136 przez osobę tam wskazaną jest niezależne od tego, czy osoba ta jest spadkobiercą zmarłego. Art. 136 może jednak mieć zastosowanie jedynie do świadczenia niezrealizowanego, tj. takiego którego organ rentowy nie wypłacił zgodnie z wnioskiem zmarłego. Jeżeli bowiem zostało ono wypłacone, to prawo do jego żądania od organu rentowego wygasa. Innymi słowy kwota wypłacona przez organ rentowy na rachunek bankowy zmarłego staje się częścią masy spadkowej, a roszczenie do jej wypłaty wygasa. Okoliczność, że odwołujący zdecydował się odrzucić spadek po ojcu nie może powodować odpowiedzialności organu rentowego za skutki takiej decyzji D. W..

Jak wskazano w orzecznictwie,

niezrealizowane świadczenie emerytalne lub rentowe w rozumieniu art. 136 ust. 1 u.e.r.f.u.s. to takie świadczenie, do którego prawo zostało już ustalone lub co najmniej osoba uprawniona wystąpiła o nie jeszcze za życia, ale nie zostało ono jej wypłacone, niezależnie od przyczyn opóźnienia w wypłacie świadczenia. A contrario świadczenie zrealizowane to takie świadczenie, które dotarło do rąk osoby uprawnionej albo zostało przekazane na konto bankowe wskazane przez uprawnionego ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 16 stycznia 2019r., III AUa 639/18).

Dodatkowo wskazać należy, że organ rentowy na rozpoznanie każdego wniosku ma 30 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji – zgodnie z art. 118 ust.1 ustawy . Nie można czynić zarzutu w niniejszej sprawie, że decyzję w niniejszej sprawie wydał on z opóźnieniem, skoro pomiędzy złożeniem wniosku a wydaniem decyzji minął okres 9 dni. Zatem organ podjął czynności w sprawie niezwłocznie. Na marginesie wskazać jedynie należy, że w ramach tych czynności było też przesłanie wniosku do właściwego oddziału i ustalenie prawidłowej daty śmierci G. W., którą we wniosku wskazano błędnie.

Sąd rozpoznając odwołanie ocenia prawidłowość decyzji organu rentowego według stanu istniejącego w dacie jej wydania. W tej zaś dacie ostatnia emerytura G. W. była świadczeniem zrealizowanym. Odwołujący nie miał zatem skutecznego roszczenia o wypłatę tego świadczenia – na podstawie art. 136 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Z tych powodów na podstawie art. 477(14)§1 kpc orzeczono o oddaleniu odwołania.

(-) SSO Gabriela Sobczyk