Spór o 4459 zł podstawy składki zdrowotnej. ZUS dostanie 900 zł kosztów

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., decyzją z 16 października 2023 roku, stwierdził, że roczna podstawa wymiaru składki M. C. na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności opodatkowanej według stawki liniowej wynosi za 2022 rok – 106 664,43 zł. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. C., wnosząc o jej uchylenie. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od odwołującego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Sąd Okręgowy we Włocławku, wyrokiem z 15 kwietnia 2024 roku, oddalił odwołanie (ust. 1) oraz zasądził od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kwotę 180 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (ust. 2).

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż o kosztach procesu - poniesionych przez organ rentowy reprezentowany przez fachowego pełnomocnika będącego radcą prawnym – orzeczono w oparciu o zasadę kosztów celowych i odpowiedzialności za wynik procesu - na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c., mając nadto na uwadze złożony w trybie art. 109 § 1 k.p.c. w odpowiedzi na odwołanie wniosek fachowego pełnomocnika organu rentowego. W ocenie Sądu Okręgowego, okoliczności sprawy nie uzasadniały odstąpienia od powyższych ogólnych reguł dotyczących zwrotu kosztów procesu. Wysokość powołanych kosztów ustalono stosownie do § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Sprawę zarejestrowano jako sprawę „o składki”, lecz w istocie przedmiotem zaskarżonej decyzji, a tym samym postępowania przed Sądem było ustalenie podstawy wymiaru składek. Jedynie w przypadku decyzji określającej obowiązek zapłaty ustalonej kwoty składek można byłoby przyjąć wysokość kosztów zastępstwa procesowego stosunkowo od wartości przedmiotu sporu tj. wartości tych składek.

Tym samym Sąd Okręgowy zasądził od strony ,,przegrywającej” postępowanie, tj. odwołującego (jego uznano za stronę przegrywającą sprawę, albowiem odwołania nie uwzględniono) na rzecz strony ,,wygrywającej” postępowanie, tj. organu rentowego, kwotę 180 zł – odpowiadającą stawce minimalnej odnoszącej się do spraw dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty – zgodnie z treścią art. 98 § 1

1 k.p.c. Przedmiot postępowania, w ocenie Sądu pierwszej instancji, przemawiał za określeniem wysokości wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi organu rentowego na tę właśnie kwotę – stosownie do najbardziej zbliżonego przedmiotu postępowania oraz stopnia zawiłości sprawy i nakładu pracy pełnomocnika.

Organ rentowy złożył zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie drugim wyroku, zaskarżając je w całości i zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, poprzez jego niezastosowanie,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, poprzez jego zastosowanie.

Organ rentowy, w uzasadnieniu zażalenia, wskazał, iż postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów procesu jest wadliwe, ponieważ wydane zostało na skutek błędnego przyjęcia, że w niniejszej sprawie wysokość kosztów zastępstwa procesowego nie jest uzależniona od wartości przedmiotu sporu. Organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez zasądzenie od odwołującego na swoją rzecz kwoty 900 zł, tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, a także o zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione.

Zasady ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego strony reprezentowanej przez radcę prawnego określają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Stosownie do § 9 ust. 2 rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą 180 zł w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym. W judykaturze przyjmuje się natomiast powszechnie, iż w sprawach o składki na ubezpieczenie społeczne i o ustalenie podstawy wymiary tych składek należy, poprzez § 20 rozporządzenia, stosować § 2 rozporządzenia, łączący wymiar stawki minimalnej z wartością przedmiotu sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 sierpnia 2011 roku, II UZ 28/11). Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z 3 października 2019 roku, III UZP 9/19 OSNP 2020, Nr 10, poz. 109), wskazując, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych o należności z tytułu składek i wysokość zadłużenia stawkę wynagrodzenia radcy prawnego (adwokata) ustala się na podstawie § 2 rozporządzenia.

Ponadto Sąd Najwyższy w uchwale z 7 maja 2013 roku, I UZP 1/13, OSNP 2013/23-24/280 wskazał, że w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, dotyczącej odwołania od decyzji organu rentowego, stwierdzającej zobowiązanie do zapłaty składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i odsetek za zwłokę w określonych w tej decyzji kwotach, wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym powinno być ustalone na podstawie § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu – obecnie § 2 rozporządzenia.

Przedmiotowa sprawa jest sprawą o ustalenie wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Wynagrodzenie pełnomocnika w sprawie należało ustalić w odniesieniu do wartości przedmiotu sporu. Wartością przedmiotu sporu była zaś różnica pomiędzy wysokością rocznej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie przyjętą w zaskarżonej decyzji (106 664,43 zł) i podstawą wskazywaną przez odwołującego (102 204,61 zł), czyli kwota 4459,82 zł. Do ustalenia wysokości należnych kosztów zastępstwa procesowego winien zatem mieć zastosowanie przepis § 2 rozporządzenia, który w pkt 3 stanowi, że przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 1500 zł do 5000 zł stawka minimalna wynosi 900 zł.

W związku z tym zaskarżone postanowienie, zawarte w punkcie drugim wyroku Sądu Okręgowego, podlegało zmianie, poprzez zasądzenie od M. C. na rzecz organu rentowego kwoty 900 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1, 1

(

1) i 3, art. 99, art. 108 zd. 1 k.p.c. i § 2 pkt 3 rozporządzenia, o czym orzeczono w punkcie pierwszym postanowienia. O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1

(

1) i 3 art. 99, art. 108 zd. 1 k.p.c. w związku z § 2 pkt 2 i § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, jak w punkcie drugim postanowienia.

SSA Daria Stanek