Spółka domagała się sankcji kredytu darmowego wobec banku. Apelację oddalono

Wyrokiem z dnia 7 października 2025 r., wydanym w sprawie z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko (...) Bank (...) Spółce Akcyjnej w R. o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi oddalił powództwo i zasądził od strony powodowej na rzecz strony pozwanej tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 3.617,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Apelację od opisanego wyroku wywiodła strona powodowa, zaskarżając wyrok w całości, któremu zarzuciła:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

a.

art. 45 ust. 1 u.k.k. w związku z art. 23 Dyrektywy oraz art. 5 k.c. - poprzez błędną wykładnię pojęcia „naruszenie” tj. przyjęcie, że sankcja kredytu darmowego może zaistnieć tylko w razie narażenia konsumenta na ryzyko podjęcia niekorzystnej dla niego decyzji, podczas gdy:

1. zarówno europejski jak i polski prawodawca, przyjął konstrukcję sankcji formalnej, nie zaś materialnej. Sankcjonowane jest zatem (zgodnie z art. 23 Dyrektywy oraz art. 45 u.k.k.) samo naruszenie (zachowanie), niezależnie od tego jaki wywrze ono skutek. Konstrukcje sankcji materialnych (zależnych od skutku) są znane prawodawstwu, tym samym należy przyjąć, że gdyby taki był cel prawodawcy skonstruowałby przepis w sposób odmienny (choćby poprzez wprowadzenie mechanizmu analogicznego do art. 84 § 2 K.c.). Nie ma zatem normatywnej podstawy do badania tego na ile naruszenie przez bank ustawy mogłoby hipotetycznie wpłynąć na decyzję konsumenta,

2. w Istotnym Poglądzie z dnia 23 sierpnia 2024 roku Rzecznik Finansowy wyraźnie wskazał, że Naruszenie przez kredytodawcę określonych obowiązków powoduje po stronie kredytobiorcy możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego, przy czym nie ma znaczenia zakres lub istotność naruszenia, ani jego wpływ na interesy kredytobiorcy. Powyższy dokument w wersji zanonimizowanej przedkładam w załączeniu.

b.

Powyższe kwestie trafnie zdiagnozował Sąd Apelacyjny w Gdańsku [w tezie wyroku z dnia 08 października 2021 roku I ACa 59/21 C. nr (...)] Naruszenie, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, oznacza niewykonanie lub nienależyte wykonanie przez kredytodawcę obowiązku, jaki wynika z tego przepisu, a dla zastosowania sankcji kredytu darmoweso nie ma znaczenia zakres lub istotność naruszenia ani jeso wpływ na interesy konsumenta. Przesłanką stosowania komentowanego omawianej sankcji nie jest również wystąpienie szkody w majątku konsumenta, nie jest ona oparta na konstrukcji odpowiedzialności odszkodowawczej kredytodawcy.

warto zauważyć, że pogląd ten wyraźnie przebija z cytowanego niżej, wyjątkowo aktualnego wyroku (...) w sprawie C-755/22.

3. oczywiście kwestii skutku naruszenia nie można całkowicie pominąć. Wskazuje na to bogate orzecznictwo (...), które jednak dotyka problemu od zupełnie innej strony.

4. mianowicie (...) w wyjątkowo aktualnym orzeczeniu oderwał element dotkliwości tego typu sankcji od badania faktycznego pokrzywdzenia konsumenta:

Art. 8 i 23 dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie temu, by w sytuacji gdy kredytodawca naruszył ciążący na nim obowiązek przeprowadzenia oceny zdolności kredytowej konsumenta, kredytodawca ten został ukarany, zgodnie z prawem krajowym, nieważnością umowy o kredyt konsumencki i utratą przysługującego mu prawa do wypłaty uzgodnionych odsetek, mimo że umowa ta została w pełni wykonana przez strony, a konsument nie poniósł negatywnych konsekwencji w wyniku teso naruszenia. [Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 stycznia 2024 r. C-755/22],

5. podkreślić zatem trzeba, że o nieproporcjonalności sankcji, zwłaszcza za szeroko poważanym rozstrzygnięciem (...) C-42/15, świadczy wyłącznie „nałożenie” jej za bagatelny charakter samej informacji, a nie zaś za ocenę realnych (np. bagatelnych) skutków danej wadliwości (także za wyrokiem C-755/22). Przyjąć zatem, w ślad za rozumowaniem Trybunału należy, że sankcja jest nieproporcjonalna jeśli kredytodawca popełnił błędy techniczne, czy właśnie np. wadliwie oznaczył nazwę i adres właściwego organu nadzorczego, a tym samym musi być proporcjonalna w razie gdy bank wadliwie oznacza parametry kluczowe (całkowita kwota do zapłaty, (...), czy właśnie prawo do odstąpienia) i to nie ze względów technicznych czy matematycznych, a w kontekście naruszenia ustawy i Dyrektywy (akty te wyraźnie definiują kwotę wypłaconą, czy też wskazują, np. na rzeczone prawo do odstąpienia),

6. D. w tym zakresie nie jest wyrok w sprawie C-339/23. Po pierwsze bowiem warto zwrócić uwagę na kontekst pytania zadanego w ww. sprawie. Oto bowiem Sąd pytający wyraźnie próbował rozszerzyć zakres art. 45 ust. 1 u.k.k. i objąć nim również naruszenie obowiązku zbadania zdolności kredytowej konsumenta. Odpowiedź (...) zdaje się wskazywać, że nie ma konieczności, aby wszystkie sankcje były jednorodne, co jak się wydaje zwalnia Sąd pytający z konieczności rozszerzającego (a zatem wbrew treści ustawy) zastosowania art. 45 ust. 1 u.k.k. Idąc dalej - Trybunał tylko podkreślił to o czym Powód wielokrotnie wspomina - tj. wskazał na kluczowy charakter informacji objętych art. 10 ust. 2 Dyrektywy (art. 30 u.k.k.). Co więcej cytowany przez Sąd fragment uzasadnienia wpisuje się w wyżej omawiany wyrok w sprawie C-42/15. Proporcjonalność zatem jest istotna i musi uwzględniać wagę naruszenia i jego konsekwencje. Natomiast co najistotniejsze, (...) nie sformułował obowiązku każdorazowej oceny zbadania procesu decyzyjnego, badać należy to nie jakie konsekwencje wynikają (zatem hipotetycznie), a nie jakie konsekwencja wynikły (w praktyce, w procesie decyzyjnym kredytobiorcy). Powyższe w pełni koresponduje z analizowanym wyżej i szeroko wyrokiem w sprawie C-755/22.,

7. w kontekście rozważań (...) i Sądu I instancji, tj. co do celu dyrektywy, warto zestawić motyw 27 Dyrektywy (niżej omawiany) z treścią zeznań kredytobiorców i treścią umów kredytowych. W sytuacji zatem gdy kredytobiorcy narzucany jest mechanizm co do którego nie ma świadomości (nie tylko co do skutków, ale często co do istnienia), zasada proporcjonalności wskazuje na konieczność wybrania sankcji możliwie najdalej idącej,

8. ostatecznie, w razie dalszych wątpliwości Sądu II instancji w ww. zakresie należy podkreślić, że (...) w powyższej kwestii wypowie się w odpowiedzi na pytanie VII zadane w sprawie C-566/23.

9. niezależnie od powyższego, nieuczciwe obciążenie kredytobiorcy dodatkowym zobowiązaniem w postaci odsetek od kredytowanego kosztu zawsze musi być uznawane za wpływające na kredytobiorcę i jego decyzję. Oczywistym jest, że gdyby kredytobiorca wiedział o tym, że jest obciążany kosztami niezgodnie z prawem, nie skorzystałby z oferty danego banku. Po pierwsze zatem w zakresie (...), każda wadliwość winna skutkować sankcją. Po drugie natomiast, nawet gdyby w powyższej kwestii Sąd pozostawał na innym stanowisku, wadliwe określenie całkowitej kwoty do zapłaty zawsze będzie miało istotny wpływ na zachowanie kredytobiorcy,

10. Zaakceptowanie poglądu Sądu I instancji doprowadziłoby do drastycznego ograniczenia zakresu stosowania art. 45 ust. 1 u.k.k. (a w konsekwencji art. 23 dyrektywy), który już sam w sobie jest wyrazem kompromisu z zasadą proporcjonalności (należy podkreślić, że obecna u.k.k. jest drugą u.k.k. w naszym porządku prawnym. W pierwszej ustawie sankcja dotyczyła wszystkich potencjalnych naruszeń ustawy (zresztą za treścią art. 23 Dyrektywy), w drugiej natomiast, właśnie ze względu na proporcjonalności - przyjęto art. 45, ograniczający sankcję do wskazanych w nim podstaw (w tym m. in. zwracając szczególną uwagę na art. 30 ust. 1 pkt 7),

11. (...) w sprawie C-42/15 po pierwsze wskazuje, że właśnie wadliwość w zakresie m. in. (...) może stanowić podstawę zastosowania (...) (pkt 70 i 71 uzasadnienia). Po drugie zaś, na przeciwległym biegunie naruszeń stawia wymóg podania nazwy i adresu właściwego organu nadzorczego (pkt 72 uzasadnienia),

12. zasadnym wydaje się postawienie pytania: jeśli (...) ma być uznane za nieproporcjonalne w kontekście wadliwego oznaczenia (...) i całkowitej kwoty do zapłaty, przy spowodowaniu tych wadliwości przez zawyżenie zobowiązania kredytobiorcy w skutek naruszenia przez bank zarówno art. 5 pkt 10 u.k.k. jak i zasady prymatu wykładni (...) (za sprawą C-377/14) i doprowadzenia do, to dla jakich naruszeń może zostać uznane za proporcjonalne?

13. warto przy tym zaznaczyć, że jeśli pogląd Sądu miałby zostać zaaprobowany (jak można antycypować - w myśl opacznie rozumianej proporcjonalności) to należałoby założyć, że zdaniem Sądu (...) mogłaby znaleźć zastosowanie, w kontekście obowiązku z art. 30 pkt 7 u.k.k., jedynie gdyby kredytodawca zastosował mechanizm odwrotny, tj. określił (...) i całkowitą kwotę do zapłaty niezgodne z faktycznie stosowanymi parametrami, a zatem nieuczciwe doprowadził do zawarcia umowy. W tym jednak przypadku mechanizmy już istnieją i można je znaleźć w głównej mierze w Kodeksie Karnym czy też we wspomnianym już art. 84 K.c.,

c.

art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 23 dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz w zw. z art. 355 § 2 K.c., a także w zw. z art. 5 pkt 10 oraz Załącznikiem nr 4 pkt 1 ppkt 1 u.k.k. oraz art. pkt I oraz II a) załącznika I oraz art. 3 j) dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że obowiązek informacyjny kredytodawcy w zakresie oznaczenia (...) oraz całkowitej kwoty do zapłaty jest realizowany poprawnie, także wówczas gdy prezentowane informacje oparte są o wadliwy (w tym wypadku sprzeczny z ustawą) mechanizm, podczas gdy:

1. nie do pogodzenia z zasadami logiki oraz z ratio legis zarówno ustawy jak i dyrektywy (zasada effet utile) o kredytach konsumenckich byłoby dopuszczanie do sytuacji, w której należałoby uznać informacje udzielane przez kredytodawców za prawidłowe pomimo zaprezentowania ich w oparciu o nieprawidłowe mechanizmy,

2. w podobnym zakresie sprzeczne z wykładnią celowościową powołanych w zarzucie norm byłoby zawężenie obowiązków informacyjnych banku do udzielania informacji poprawnych jedynie po względem formalnym (czy też ściśle technicznym/matematycznym), z jednoczesnym przyzwoleniem (a zatem de facto zachęceniem) na stosowanie mechanizmów wadliwych i niekorzystnych dla konsumenta (prowadząc do następującej postawy: nie ważne co zrobię źle w umowie, jeśli tylko o tym dobrze poinformuję, uniknę konsekwencji w ogóle, bądź spotkają mnie tylko te najmniej dotkliwe (utrata oczekiwanego dodatkowego-nieuczciwego zysku)),

3. doprowadziłoby to do drastycznego ograniczenia zakresu stosowania art. 45 ust. 1 u.k.k. (a w konsekwencji art. 23 dyrektywy), który już sam w sobie jest wyrazem kompromisu z zasadą proporcjonalności,

4. z problemem zmierzył się już cytowany (choć w innym kontekście) w toku procesu pierwszoinstancyjnego Sad Najwyższy Słowacji (co należy ponownie podkreślić, działając w tożsamych ramach prawa materialnego - tj. „stosując sankcję kredytu darmowego”):

Gdyby sąd przyjął wykładnię, zgodnie z którą każde wskazanie (nawet błędne) zawarte w umowie spełnia przesłanki z art. 9 ust. 2 u.z.n.k., sąd nie byłby związany postanowieniami art. 9 ust. 2 u.z.n.k. Przepis ten stałby się bezprzedmiotowy. [...]

P. zatem dane stanowiące obligatoryjne elementy umowy konsumenckiej nie zostaną w niej prawidłowo podane, nie może być mowy o spełnieniu obowiązku wynikającego z art. 9 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim, przy czym niedopełnienie obowiązku z niego wynikającego jest ściśle sankcjonowane przez ustawę przez to, że kredyt konsumencki staje się od początku nieoprocentowany i wolny od opłat (art. 11 ust. 1 lit. b ustawy o kredycie konsumenckim).

5. zmuszałoby to konsumenta-kredytobiorcę do poszukiwania mechanizmów bardziej skomplikowanych, mniej intuicyjnych i potencjalnie niebezpiecznych (w skrajnych przypadkach prowadzących do unieważnienia całej umowy, bądź jej istotnych postanowień),

6. jest to sprzeczne z licznym poglądami judykatury i doktryny.

7. w konsekwencji powstałby swoisty pat - jeśli bowiem udzielanie informacji w oparciu o mechanizm naruszający ustawę nie może być sankcjonowane, a nadto nie mogą być sankcjonowane naruszenia czysto techniczne (drobne), to jakie naruszenia mają podlegać (szeroko akceptowanej w orzecznictwie TSUE) sankcji kredytu darmowego, zgodnie z art. 45 ust. 1 u.k.k.?

8. warto przy tym zaznaczyć, że jeśli pogląd Sądu miałby zostać zaaprobowany (w myśl opacznie rozumianej proporcjonalności) to należałoby założyć, że zdaniem Sądu SKD mogłaby znaleźć zastosowanie, w kontekście obowiązku z art. 30 pkt 7 u.k.k., jedynie gdyby kredytodawca zastosował mechanizm odwrotny, tj. określił (...) i całkowitą kwotę do zapłaty niezgodne z faktycznie stosowanymi parametrami, a zatem nieuczciwe doprowadził do zawarcia umowy. W tym jednak przypadku sankcje już istnieją i można je znaleźć w głównej mierze w Kodeksie Karnym.

Natomiast w związku z tym, że Sąd przedstawił jednocześnie swój pogląd na istotę problemu, tj. na kwestię pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, należało podnieść następujące zarzuty:

d.

art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. w zw. z art. 5 pkt 10 oraz Załącznikiem nr 4 pkt 1 ppkt 1 u.k.k. oraz art. pkt I oraz II a) załącznika I oraz art. 3 j) dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że kredytowana prowizja może podlegać oprocentowaniu i stanowić tym samym element kwoty wypłaconej, a w konsekwencji przyjęcie, że oznaczenie (...) i całkowitej kwoty do zapłaty, zawierających w sobie element odsetek od kredytowanego kosztu kredytu stanowi o prawidłowym spełnieniu obowiązku informacyjnego, podczas gdy:

1. Prawodawca europejski w uzasadnieniu projektu Dyrektywy 2008/48/WE - wyraźnie zdefiniował pojęcie kwoty wypłaconej. Zdaniem projektodawcy tennin ten „odnosi się do kwoty, która konsument może pobrać lub która została pobrana jako pojedyncza transakcja w dowolnym momencie. Reprezentuje całkowita kwotę kredytu, jaki można zaciągnąć i co do zasady wyznacza górna granice, innymi słowy oznacza całkowita kwotę kredytu”. TWyciąg z dokumentu wraz z tłumaczeniem przysięgłym w załączeniu, zaś pełny tekst projektu wraz z uzasadnieniem dostępny na stronie internetowej: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/(...)/(...)/?uri=(...):(...). Oprócz jednoznaczności powyższej definicji, założenie te wprost potwierdził (...) w analizowanym wyroku C-377/14,

2. W Istotnym Poglądzie z dnia 23 sierpnia 2024 roku (w załączeniu) Rzecznik Finansowy wyraźnie wskazał, że Zastosowana konstrukcja umowy, polegająca na zaliczeniu części kosztów należnych kredytodawcy do kwoty kredytu, od której liczone są odsetki, wydaje się mieć na celu, po pierwsze, zastrzeżenie dodatkowego zysku dla kredytodawcy, w sposób nie znajdujący odzwierciedlenia w świadczeniu na rzecz kredytobiorców. Pobierane jest bowiem oprocentowanie, a więc wynagrodzenie kredytodawcy, od kwoty, która nie jest pozostawiona do dyspozycji kredytobiorcy. A po drugie, poprzez sztuczne podniesienie kwoty pożyczki (zaliczenie części pozaodsetkowej kosztów do jej kapitału), zaprezentowanie bardziej korzystnego wskaźnika (...) (poprzez ukazanie bardziej korzystnej proporcji kwoty kapitału do kosztów).

Ostatecznie RF wskazał na wyraźne naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. w wyżej wymienionym kontekście oraz zaznaczył jednoznaczną konsekwencję - konieczność zastosowania sankcji kredytu darmowego.

3. Podobne poglądy rzecznik przedstawił w Istotnym poglądzie z dnia 12 września 2024 roku (również w załączeniu),

4. językowe brzemiennie ww. Załącznika nr 4 do ustawy i nr 1 do dyrektywy, wskazuje, że kwoty wypłacane na podstawie umowy o kredyt zawsze sumują się maksymalnie do całkowitej kwoty kredytu. Uzasadnieniem do wprowadzenia tych dwóch pojęć była potrzeba zapobieżeniu pobierania przez kredytodawców odsetek od kwot faktycznie jeszcze niewypłaconych kredytobiorcy - w sytuacji wypłat transzowych. Wskazuje na to zwłaszcza treść Załącznika nr 4 ust. 4 pkt 1, ale także doktryna (H. M., Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, LEX 2014),

5. powyższa konkluzja prowadzi do wniosku, iż skoro kwota wypłacona zawsze jest równa (...), a (...) nie może zawierać w sobie żadnego kosztu kredytu, to również kwota wypłacona nie może zawierać w sobie żadnego kosztu kredytu. Skoro natomiast kwota wypłacona nie może zawierać w sobie żadnego kosztu kredytu to zgodnie z art. 5 pkt 10 u.k.k. - żaden koszt kredytu nie może stanowić podstawy naliczania odsetek,

6. Wybór prawidłowej wykładni ww. norm ułatwia (a de facto wskazuje) m. in. Pkt 27 założeń do Dyrektywy o kredycie konsumenckim (2008/48):

Niezależnie od informacji udzielanych przed zawarciem umowy o kredyt konsument może jeszcze potrzebować dodatkowej pomocy w celu podjęcia decyzji, która umowa o kredyt spośród proponowanych produktów jest dla niego najodpowiedniejsza z punktu widzenia jego potrzeb i sytuacji finansowej. Państwa członkowskie powinny zatem zapewnić udzielanie przez kredytodawców takiej pomocy w odniesieniu do produktów’, które oferują konsumentowi. W odpowiednich przypadkach informacje udzielane przed zawarciem umowy o kredyt, jak również zasadnicze cechy charakterystyczne proponowanych produktów, powinny zostać przedstawione konsumentowi w sposób dostosowany do jego indywidualnych potrzeb, tak aby mógł on zrozumieć wpływ, jaki mogą one mieć na jego sytuacje ekonomiczną. [...],

i.

W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że Sąd I instancji w zakresie dotyczącym zarzutu, dotknął istoty problemu, niemniej, wyciągnął ze swoich rozważań całkowicie błędne wnioski. Nie można bowiem stawiać znaku równości pomiędzy kredytowaniem prowizji przez bank, który udziela kredytu „głównego”, a wzięciem kredytu w innym banku na potrzeby samej tylko prowizji, oczekiwanej właśnie przez kredytodawcę „głównego”. Taka konstrukcja doskonale obrazuje wadliwość kwestionowanego mechanizmu. Powyższe wynika z tego, że taki kredyt na samą prowizję udzielany byłby w warunkach pełnej transparentność (zgodnie z art. 30 u.k.k.) - tj. z wyraźnie wskazanymi (i wyodrębnionymi) parametrami, kwestią oprocentowania, czy też np. uprawnieniem do odstąpienia, przedterminowej spłaty itp. Kredytobiorca byłby w pełni świadomy, że musi (i bierze) dodatkowy kredyt na prowizję. Byłby więc inaczej zmobilizowany np. do przedterminowej spłaty (samej prowizji), czy np. skorzystania z oferty innego banku, któiy nie żąda prowizji, bądź żąda jej w wymiarze mniejszym - możliwym do zapłaty np. z własnych środków.

ii.

Zeznania przytłaczającej większości kredytobiorców (zarówno w niniejszym jak i w tożsamych przedmiotowo postępowaniach) wskazują na całkowity brak ich świadomości o wpływie kwestionowanego mechanizmu na ich sytuację ekonomiczną. Nadto, obiektywnie niepodważalnym jest stwierdzenie, iż mechanizm ten wpływa (zniekształca) informacje w zakresie całkowitej kwoty do zapłaty oraz (...). Tym samym „zastosowanie” (...), w myśl zasady effet utile i wyżej nakreślonych celów dyrektywy, wydaje się najwłaściwszym rozwiązaniem, tj. środkiem skutecznym i odstraszającym, przewidzianym w szczególnym akcie prawnym (środkiem dedykowanym), najprostszym do zastosowania (wymagającym względnie najmniejszego stopnia wsparcia kredytobiorcy).

7. (...) w wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r. (C-377/14) potwierdził, że należy zawsze stawiać znak równości pomiędzy (...), a kwotą wypłaconą (teza 4 wyroku oraz pkt 88 uzasadnienia wyroku),

nadto w tezie 4 wyroku (...) - w ocenie powoda - przesądził, iż niezależnie od przyjmowanych przez bank konstrukcji, należy zawsze przyjmować, że kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych przez kredytodawcę z udzieleniem odnośnego kredytu, [...] nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi.,

8. Co ciekawe Sąd Okręgowy w Warszawie, w wyroku (opublikowanym w SIP LEX [LEX nr 3709915] oraz C. [C. nr (...)]) z dnia 20 lutego 2024 roku(Sygn. akt V Ca 3268/23, odnosząc się do pobierania odsetek od kredytowanej prowizji wskazał: Możliwość naliczania tego rodzaju oprocentowania została zaś jednoznacznie zakwestionowana w praktyce orzeczniczej, bowiem już przywołany w niniejszym wywodzie art. 5pkt 10 u.k.k. jednoznacznie wskazuje, że procentowanie stosowane winno być do kwoty wypłaconej kwoty kredytu. Kredytowane koszty kredytu, które wcale nie zostają faktycznie udostępnione kredytobiorcy, nie mogą być podstawą naliczania odsetek kredytowych. Podobny pogląd wyraził ten sam Sąd w równie aktualnym wyroku z 23 grudnia 2023 [V Ca (...)/23 - Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, LEX nr (...) oraz w wyroku z 15 marca 2024 r. [V Ca 3376/23 - Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, C. nr (...),

9. W wyjątkowo aktualnym rozstrzygnięciu pozytywne dla strony Powodowej poglądy wyraził Sad Okręgowy w Łodzi, w wyroku z dnia 28 listopada 2024 roku [sprawa o sygnaturze akt: XII C 855/24]

10. W ostatnim czasie wyżej cytowany Sąd wyrażał kolejne poglądy korzystne dla kredytobiorców:

Istotą odsetek kapitałowych jest to, że stanowią wynagrodzenie dla kredytodawcy za to, że kredytobiorca korzysta z jego środków pieniężnych. Naliczanie odsetek od pozaodsetkowych kosztów udzielenia kredytu konsumenckiego nie zasługuje na aprobatę także z tego powodu, że odsetki za korzystanie z kapitału zostały zaliczone przez ustawodawcę w art. 5 ust. 7 u.k.k. do kosztów kredytu, a więc do tej samej kategorii co opłaty i prowizje. W rezultacie podzielić należało w całości stanowisko strony powodowej, iż wysokość odsetek określona w umowie została bezpodstawnie zawyżona. Kredytodawca niewątpliwie może naliczać odsetki od kwoty pożyczonego kapitału, jednakże tylko i wyłącznie kwota kapitału rzeczywiście udostępnionego kredytobiorcy może stanowić podstawę naliczania oprocentowania przez cały okres trwania umowy pożyczki. Brak więc podstaw do obciążania kredytobiorcy odsetkami od kosztów kredytu. W konsekwencji obciążenie kredytobiorcy przez pozwanego takimi odsetkami następuje sprzecznie z ww. przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. Zatem pozwany pobierając odsetki powinien pobierać je od kwoty udostępnionej kredytobiorcy, a nie zaś jak to robił od kwoty stanowiącej sumę kwoty rzeczywiście udzielonej kredytobiorcy oraz kwoty przeznaczanej na skredytowanie prowizji. [Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 15 maja 2024 r. V Ca 212/24 - C. nr (...) oraz podobnie w Wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 16 maja 2024 r. V Ca (...)/23 C. nr (...))

11. Wartościowe rozważania poczynił także Sąd Okręgowy w Gliwicach w wyrok z dnia 20 marca 2024 roku [III Ca (...)23 - Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach, LEX nr (...): Ponadto z brzmienia art. 69 prawa bankowego należy wnioskować o wyłączeniu prowizji banku z środków podlegających oprocentowaniu. W świetle tego przepisu obowiązkiem kredytobiorcy jest zwrot kwoty kredytu z odsetkami oraz zapłata prowizji [art. 69 pr. b. przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu], Tym samym naliczenie przez powoda odsetek od kosztów prowizji było bezzasadne.

12. Nadto - dostrzegając jak się wydaje różne drogi interpretacyjnie właściwą, tj. Prokonsumencką wybrał Sąd Okręgowy w Poznaniu:

13. Względy słuszności zdają się bowiem przemawiać za oceną, że odsetki kapitałowe mają wynagrodzić kredytodawcy jedynie okoliczność udostępnienia kredytobiorcy kapitału kredytu, nie zaś również kredytowanie pozaodsetkowych kosztów kredytu, w szczególności prowizji stanowiącej przecież ze swojej natury dodatkowe wynagrodzenie kredytodawcy z tytułu udzielenia kredytu. Jak się wydaje taka wykładnia może znajdować także oparcie w wypowiedzi Trybunał Sprawiedliwości zawartej w punktach 81 -91 uzasadnienia wyroku w sprawie C-377/14 ((...):EU:C:2016:283). [...] Wbrew wywodom apelacji wykładnia językowa art. 5 pkt 10 u.k.k. nie przemawia jednoznacznie za przyjęciem aby „wypłata” kredytu mogła być również dokonana np. w celu pokrycia zobowiązań konsumenta, w tym zobowiązań do zapłacenia kosztów związanych z kredytem. Do wniosków takich nie prowadzi także wykładnia systemowa powołanego przepisu. [...]

A dodatkowo stanowisko SN zawarte w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt 1 CSK 4175/22 jest jedynie głosem w omawianej kwestii i nic na razie nie przemawia za jednoznacznym przyjęciem jego trafności na gruncie kredytu konsumenckiego. [...] Trafność tego poglądu nie jest jeszcze przesądzona. Pogląd (...) w tej kwestii będzie decydujący. [XV Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 23 kwietnia 2024 r. XV Ca 150/ 24, C. nr (...),

14. Pełną „implementację” wyroku w sprawie C-377/14 potwierdził Sąd Okręgowy w Warszawie w wyjątkowo aktualnym orzeczeniu (data publikacji w S1P LEX: 06 września 2024 roku) z dnia 18 czerwca 2024 roku [sygn. akt: I C 286/23, LEX nr (...)],

15. Podobne stanowisko zajął ponownie Sąd Okręgowy w Warszawie, jako Sąd odwoławczy: Przyjęcie odmiennej interpretacji stanowiłoby akceptację dla praktyki pobierania kosztów od kosztów umowy kredytowej. Powyższa wykładnia zgodna jest ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 kwietnia 2016 roku, C-377/14, EU:C:2016:283. rWyrok z dnia 06 sierpnia 2024 roku, V Ca 1121/23, C. nr (...)

16. Warto też zwrócić na kolejne (najaktualniejsze) pozytywne dla strony powodowej i konsumentów rozstrzygnięcia publikowane w (...) C.: Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - I Wydział Cywilny z dnia 1 października 2024 r. 1 C 291/22, C. nr (...), Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 24 września 2024 r. V Ca 1231/24 C. nr (...), Wyrok Sądu Rejonowego w Jędrzejowie - 1 Wydział Cywilny z dnia 28 sierpnia 2024 r. I C 103/24 C. nr (...), Wyrok Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie - III Wydział Cywilny z dnia 27 sierpnia 2024 r. III C 328/24 C. nr (...)

17. Kolejne aktualne wyroki: Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 8 listopada 2024 r. V Ca 3480/23, Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 8 listopada 2024 r. V Ca 2330/24, Wyrok, Sądu Okręgowego w Warszawie -1 Wydział Cywilny z dnia 19 września 2024 r. I C 875/23. Każdy z powyższych również publikowany w (...) C..

18. Istnienie podstaw SK.D, w ślad za argumentacją strony Powodowej dostrzegł także Sąd Rejonowy dla Warszawy-I. w Warszawie w wyroku z dnia 03 grudnia 2024 roku (Sygn. akt XVI C 1861/24 upr, niepubl.)

19. Dalsze pozytywne wyroki publikowane w (...) C.: wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 8 listopada 2024 r., V Ca 3480/23, C. nr (...),

20. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 8 listopada 2024 r., V Ca 2330/24, C. nr (...),

21. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 28 października 2024 r., V Ca (...)/24, C. nr (...),

22. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - V Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 28 października 2024 r., V Ca 2104/24, C. nr (...),

23. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - I Wydział Cywilny z dnia 1 października 2024 r., I C 291/22, C. nr (...),

24. Naliczanie odsetek od kredytowanego kosztu kredytu jest wadliwe, a tym samym zawsze wpływa na wadliwe określenie całkowitej kwoty do zapłaty oraz RRSO. Dodatkowo prowadzi do zwiększenia obciążenia finansowego po stronie kredytobiorcy2 a tym samym zawsze wpływa na zdolność konsumenta do oceny ciążącego na nim zobowiązania. Warto podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem (...) odwoływanie się do proporcjonalności w obronie banków jest zasadne wyłącznie w kwestii obowiązków czysto technicznych (Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 9 listopada 2016 r. C-42/15, C. nr (...)). Narzucenie kredytobiorcy, przez zastosowanie mechanizmu psychologiczno- marketingowego, dodatkowego obciążenia, bez jego wiedzy o możliwości jego uniknięcia i o jego konsekwencjach - nie mieści się z pewnością w tym katalogu.

25. Okoliczności sprawy wskazują, że:

- Prowizja nie stanowiła wynagrodzenia ekwiwalentnego za czynności związane z udzieleniem kredytu (tej wysokości prowizja nie mogła zostać skonsumowana na typowe czynności przedkontraktowe, co więcej kredytodawca nie zatrzymuje/pobiera prowizji jeśli kredytobiorca zrezygnuje z zawarcia umowy już po realizacji wszystkich czynności przedkontraktowych (przed samym podpisaniem, a nadto, także po faktycznej realizacji tychże czynności, w razie odstąpienia od umowy (art. 54 u.k.k.), prowizja nie obciąża kredytobiorcy, tj. nie jest konsumowana jako wynagrodzenie za faktycznie zrealizowane czynności)

- Prowizja nie stanowiła wynagrodzenia związanego z potencjalnym rekompensatą (zabezpieczeniem) niewypłacalności kredytobiorcy (nie stanowiło dla banku przysporzenia w chwili uruchomienia kredytu, ponieważ była płacona de facto w ratach)

Tym samym zanikają cechy odróżniające prowizję od odsetek (wynagrodzenie banku, płatne wraz z ratą kapitałową, powiązane z korzystaniem kapitału w czasie), a to prowadzi do wniosku, że bank pobierając odsetki od prowizji, pobiera odsetki od odsetek jak również wprowadza kredytobiorców w błąd co do rodzaju pobieranego wynagrodzenia.

26. w świetle powyższych rozważań (opartych na treści umowy kredytowej) kredytowanie prowizji nie jest korzystne z perspektywy interesów konsumenta i nie odpowiada jego potrzebom ekonomicznym, a stanowi jedynie psychologiczno-marketingowy zabieg mający na celu zwiększenie przychodu kredytodawcy, przy zachowaniu względnie niskiego oprocentowania.

27. Kredytodawcy bazując na oczywistym założeniu - zgodnie z którym kredytobiorca przychodzi po kredyt bez własnych środków na pokrycie wysokich prowizji, stworzyli mechanizm sztucznego (jak wykazano powyżej) i wymuszonego zwiększania podstawy naliczania odsetek (prowizja + kapitał) i ukrywania (czy może bardziej rozmywania) ich realnej wysokości (zakładając, że prowizja to de facto inaczej nazwane odsetki).

28. Problem ten staje się zwłaszcza widoczny w razie wypowiedzenia umowy kredytu. W tej sytuacji bank pozbawiony jest dalszych odsetek kapitałowych - w przeciwieństwie do prowizji. Nadto taka prowizji podlega odsetkom maksymalnym za opóźnienie. To zatem tylko w interesie banku pozostaje sztuczne nazwanie prowizją wynagrodzenia za korzystanie z kapitału (czym de facto staje się prowizji w sytuacji, w której jest kredytowana).

29. Warto odnotować, że w kraju z którego pochodziło pytanie prejudycjalne w ww. sprawie (Słowacja) utrwaliła się postulowana przez powoda wykładnia pojęcia kwoty wypłaconej. Opierając się na rzeczonym wyrok (...), słowacki Sąd Najwyższy podjął korzystne dla konsumenta rozstrzygnięcie w uzasadnieniu, którego stwierdził, m. in.:

Nie ma zatem w tym zakresie wyjątku, a kredytodawca nie może zwolnić się z ciążącego na nim obowiązku lub konwalidować nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji w umowie poprzez wyraźne wskazanie w umowie wysokości wydatku, ale jednocześnie przedstawienie so jako części udzielonego kredytu. tj. jako aktywa, mimo że w rzeczywistości jest to wydatek konsumenta, nawet jeśli klient wyraził zgodę na natychmiastowe zaliczenie wydatku do kwoty kredytu,

30. Co więcej zgodnie z ustaleniami powoda, kolejny z krajów europejskich również dokonał prawidłowej „implementacji” rzeczonego wyroku. Zgodnie bowiem z Wytycznymi Dotyczącymi Kredytów Konsumenckich (wersja ważna od dnia 14 marca 2023 roku) Banku Litwy (narodowego):

[...]zgodnie z art. 2pkt 20 ustawy odsetki od kredytu konsumenckiego mogą być stosowane wyłącznie do kwoty wykorzystanego kredytu konsumenckiego. Tym samym odsetki mogą być naliczane wyłącznie od kwoty kredytu konsumenckiego faktycznie otrzymanego przez kredytobiorcę. Z powyższego wynika, że całkowita kwota kredytu konsumenckiego udzielonego konsumentowi musi zostać przekazana (udostępniona) kredytobiorcy, a zatem opłata przygotowawcza łub wszelkie inne koszty związane z umową o kredyt konsumencki, niezależnie od tego, że nie są płacone przez kredytobiorcę z góry, ale odroczone (finansowane przez kredytodawcę), nie mogą być uznane za część całkowitej kwoty kredytu konsumenckiego i nie mogą podlegać opodatkowaniu,

e.

art. 30 ust. 1 pkt 10 oraz 16 u.k.k. w zw. z art. 48 do 52 u.k.k. (Rozdział 4), w tym zwłaszcza art. 52 u.k.k. - poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że umowa zawiera informacji o rozliczeniu i konkretnym sposobie rozliczenia kosztów pozaodsetkowych - podczas gdy:

1. rozliczenie prowizji przez bank jest elementem procedury przedterminowej spłaty kredytu (uregulowanej kompleksowo w Rozdziale 4 u.k.k.),

2. jak trafnie wskazał Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi w orzeczeniu z dnia 16 kwietnia 2024 (XVIII C 1264/23): W spornej umowie pozwany w sposób wybiórczy zrealizował nałożony nań obowiązek informacyjny. W umowie w żaden sposób nie poinformowano kredytobiorcy o tym, że częściowa lub całkowita spłata pożyczki przed terminem spowoduje obniżenie wysokości kosztów, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową, a przede wszystkim w postaci prowizji. Kredytobiorca nie miał zatem wiedzy. jakie korzyści niesie dla nieso przedterminowa spłata zobowiązania takie jak np. zwrot części prowizji. Podkreślić należy, że niniejszej umowie prowizja została określona na kwotę 7.300,09 zl, która dla samotnej matki z pewnością była kwotą znaczącą. Nie sposób nie zauważyć, że nieudziełenie kredytobiorcy pełnej informacji o korzyściach wynikających z przedterminowej spłaty zobowiązania było korzystne wyłącznie dla banku. który wobec braku takiej spłaty był zwolniony z obowiązku zwrotu części prowizji, a jednocześnie mógł naliczać większą kwotę odsetek,

3. obserwacja praktyki sektora kredytów konsumenckich w ostatnich latach (na kanwie spraw związanych z wyrokiem (...) C-383/18 ) dobitnie pokazała skutki niedoinformowania kredytobiorców w spornym zakresie, wskazując tym samym właściwe kierunki wykładnicze, zarówno w kontekście art. 10 ust. 2 r), 4 Rozdziału u.k.k. jak i zwłaszcza zasady effet utiłe, przy czym w tym zakresie podwójnie - pełnej realizacji normy art. 49 u.k.k. oraz zasadności otrzymania przez kredytobiorcę informacji,

4. informacja przedstawiona kredytobiorcy nie wskazuje szczegółowo mechanizmu rozliczenia prowizji (analogicznie do rozważań z wyroku C-33/20 dotyczącego rekompensaty kredytodawcy) po przedterminowej spłacie kredytu (warunków zmiany tego kosztu), kredytobiorca nie zna i nie może w sposób intuicyjny oszacować kwoty należnej do zwrotu po spłacie kredytu,

f.

art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k - poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że informacja w przedmiocie zmienności kosztów została określona w umowie kredytu prawidłowo, podczas gdy:

1. postanowienia umowne zawarte w umowie kredytu oraz w Taryfie opłat i prowizji sformułowane w sposób nieskonkretyzowany umożliwiają pozwanemu zmianę kosztów kredytowych na warunkach nieznanych i w żaden sposób nieweryfikowalnych dla kredytobiorcy,

2. zmiana opłat i prowizji w razie zmiany wysokości kosztów operacji i usług ponoszonych przez Bank związanych z obsługą produktu lub usługi, której dotyczy nowa lub podwyższona opłata lub prowizja czy zmiany wysokości kosztów związanych z wdrożeniem nowych przepisów prawa lub zmiany przepisów istniejących lub decyzji, zaleceń lub rekomendacji organów nadzorujących działalność Banku, mających wpływ na koszty ponoszone przez Bank związane z obsługą produktu lub usługi, której dotyczy nowa lub podwyższona opłata lub prowizja nie mogą być uznane za obiektywne kryteria zmian kosztów kredytu,

3. postanowienie umowne uprawniające bank do wprowadzenia do Taryfy w okresie obowiązywania umowy nowej opłaty lub prowizji dotyczącej nowej usługi lub produktu lub nowej funkcjonalności istniejącej usługi lub produktu bez podania jakichkolwiek kryteriów wprowadzenia opłaty/prowizji nie wypełnia obowiązku informacyjnego w zakresie podania warunków, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie,

4. analizując podobne zapisy umowne. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r. w sprawie C-472/23 uznał, że ww. przesłanki zmiany opłat stanowią naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w art. 10 ust. 2 lit. k) dyrektywy 2008/48 [odpowiednik art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.] uzasadniające zastosowanie sankcji kredytu darowego.

W wyroku tym Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł następująco: Artykuł 10 ust. 2 lit. k) dyrektywy 2008/48 [odpowiednik art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.] należy interpretować w ten sposób, że: fakt, ii umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania.

5. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie kierujący pytania prejudycjalne rozstrzygnięte przez (...) w wyroku C-472/23 uwzględnił powództwo, podzielając stanowisko (...) co do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 30 u.k.k. - wyrok z dnia 16 maja 2025 r., I C (...) (uzasadnienie w dalszej części pisma),

6. Podnieść także należy, że sąd pytający prawidłowo implementuje wytyczne (...) wydając rozstrzygnięcia korzystne dla strony powodowej. W tożsamych podmiotowo i przedmiotowo sprawach potwierdził Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie I Wydział Cywilny w wyroku z dnia 14 marca 2025 roku (sygn. akt I C (...)24, niepubl.), w wyroku z dnia 14 marca 2025 roku (sygn. akt I C 2696/24, niepubl.), w wyroku z dnia 14 marca 2025 roku (sygn. akt I C (...)/24, niepubl.), w wyroku z dnia 14 marca 2025 roku (sygn. akt I C (...)/24, niepubl.), w wyroku z dnia 14 marca 2025 roku (sygn. akt 1 C 375/24, niepubl.), w wyroku z dnia 21 marca 2025 roku (sygn. akt I C 3235/24, niepubl.).

7. Warto przy tym zacytować rozważania jednego z sędziów referentów (ww. sprawa I C (...)):

(...) w wyroku C-472/23 dokonał oceny tożsamych zapisów umownych - oceniał w zasadzie identyczne regulacje stosowane przez pozwanego. Iw tej sytuacji (...) ocenił, że stosowane przez pozwanego wzorce umowne dotyczące zmiany opłat związanych z wykonywaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowią naruszenie obowiązku ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania.

(...) pozostawił zatem sądowi krajowemu do rozważenia dwie kwestie - czy właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument byłby w stanie zweryfikować ich wystąpienie, oraz czy wskazanie tych warunków wpływałoby na możliwość dokonania przez takiego poinformowanego, uważnego i rozsądnego konsumenta oceny jego zobowiązania.

Nałożony przez (...) obowiązek zbadania tych okoliczności nie wymaga przeprowadzenia dowodu z zeznań konsumenta (czy to jako strony, czy to jako świadka). Warunki zmiany opłat mają być bowiem odniesione do modelowego konsumenta, który jest właściwie poinformowany oraz jest dostatecznie uważny i rozsądny. Nie ma zatem potrzeby badać, czy ten konkretny konsument był tak poinformowany bądź był dostatecznie uważny i rozsądny. Wystarczające jest dokonanie oceny przez Sąd oceny konkretnych przepisów poprzez pryzmat tak

[…]