Sąd uchylił wyrok w sprawie H. Ł. i przekazał ją do ponownego rozpoznania

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Strzyżowie z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie o sygn. akt II K 86/24 przeciwko H. Ł. oskarżonemu o czyn z art. 157 § 1 kk

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel posiłkowy

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

H. Ł.

Uprzednia niekaralność

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Dotychczasowa niekaralność oskarżonego

Informacja z (...)

Dowód w postaci informacji z (...) w odniesieniu do oskarżonego H. Ł. nie budzi wątpliwości, ani w zakresie formy, ani treści. Została ona sporządzona przez uprawniony do tego podmiot w formie przewidzianej dla tej czynności. Żadna ze stron postępowania nie kwestionowała jej autentyczności i rzetelności.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Zarzut pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego

1a)

1b)

Ad 1)

1a)

Ad 1b)

2a)

2b)

Ad 2a)

Ad 2b)

3) Ad 3)

4) Ad 4)

5) 5a)

5b)

5c)

5d)

5e)

Ad 5)

Ad

5a)

Ad 5c)

Ad 5b)

Ad 5d)

Ad 5e)

6) Ad 6)

błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść tego orzeczenia w postaci błędu braku, a polegający na braku poczynienia na podstawie dowodów z zeznań S. E., T. E., L. E., D. E., A. E., a także dokumentacji medycznej w postaci kart wizyt oraz zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez (...), ustaleń faktycznych co do wpływu czynu przypisanego oskarżonemu na funkcjonowanie psychiczne i dolegliwości fizyczne S. E. powstałe na skutek tego czynu, poprzez brak poczynienia ustaleń faktycznych co do następstw psychicznych czynu popełnionego przez oskarżonego w funkcjonowaniu S. E. tj. daleko idącego ograniczenia przez oskarżyciela posiłkowego swojej dotychczasowej aktywności życiowej na skutek czynu oskarżonego, istotnego wycofania się z relacji towarzysko- społecznych, stania się nieufnym, zamknięcia się w sobie, problemów ze snem i pojawianiem się koszmarów nocnych związanych z „pobiciem”, pojawienia się natrętnych wspomnień odnośnie przemocy ze strony oskarżonego, lęku i związanych z nim irracjonalnych zachowań w postaci zainstalowania w domu monitoringu, który S. E. na bieżąco sprawdzał obawiając się ponownej przemocy ze strony oskarżonego, ukrywania się przez S. E. w garażu, gdy tylko usłyszał przejeżdżające w okolicy jego miejsca zamieszkania samochody, przebywania na długotrwałym, niemalże pół rocznym, zwolnieniu lekarskim od psychiatry, obaw pokrzywdzonego w czasie czynu, że zostanie przez oskarżonego pozbawiony życia, pojawienia się u S. E. umiarkowanego epizodu depresji, rezygnacji z dotychczasowej pracy z uwagi na obawianie się H. Ł., gdyż w owej pracy miał codzienną styczność z oskarżonym, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia przez Sąd

a quo, że brak jest w niniejszej sprawie podstaw do orzeczenia zadośćuczynienia z uwagi na przyjęcie przez Sąd Rejonowy, iż ustalenia w tym zakresie wymagałyby przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, pomimo tego, że podstawą poczynienia ustaleń faktycznych w tym zakresie są zeznania S. E. i członków jego rodziny, a także zalegająca w aktach sprawy dokumentacja, w szczególności medyczna, co w dalszej mierze przełożyło się na nienależyte zastosowanie prawa materialnego w postaci art. 46 § 1 kk, a także odpowiednich regulacji cywilnoprawnych znajdujących w tym zakresie zastosowanie;

błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść tego orzeczenia w postaci błędu braku, a polegający na braku poczynienia na podstawie dowodów z zeznań S. E., T. E., D. E. ustaleń faktycznych co do tego, że oskarżony groził S. E. wyrządzeniem krzywdy, w tym pozbawieniem życia, a S. E. obawiał się spełnienia tych gróźb, co w konsekwencji przełożyło się na to, iż Sąd

a quo pomimo tego, że przedmiotowe groźby były wypowiadane w ramach tożsamości czynu przypisanego, a zatem zdarzenia historycznego opisanego w akcie oskarżenia, nie zastosował prawa materialnego w zakresie, w jakim winno dojść do przypisania oskarżonemu również realizacji znamion czynu zabronionego stypizowanego w art. 190 § 1 kk.

Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, jest tylko wówczas słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Zarzut ten nie może jednak sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami sądu, wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku, lecz musi zmierzać do wykazania, jakich mianowicie konkretnych uchybień w zakresie logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego dopuścił się sąd w ocenie zebranego materiału dowodowego. Sama możliwość przeciwstawienia ustaleniom sądu orzekającego odmiennego poglądu w kwestii ustaleń faktycznych, opartego nie na innych dowodach od tych, na których oparł się sąd pierwszej instancji, a w zasadzie jedynie na wyjaśnieniach oskarżonego, nie może prowadzić do wniosku o popełnieniu przez sąd błędu w ustaleniach faktycznych (wyrok SA w Katowicach z dnia 5 kwietnia 2007 r., II AKa 30/07). Istota zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych nie może bowiem opierać się na odmiennej ocenie materiału dowodowego, innymi słowy mówiąc na forsowaniu własnego poglądu strony na tę kwestię. Stawiając tego rodzaju zarzut należy wskazać, jakich uchybień w świetle zgodności (lub niezgodności) z treścią dowodu, zasad logiki (błędność rozumowania i wnioskowania) czy sprzeczności (bądź nie) z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy dopuścił się w dokonanej przez siebie ocenie dowodów sąd pierwszej instancji. Wobec kwestionowania i podnoszenia zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, zasadnym będzie przypomnienie utrwalonego poglądu sformułowanego tak w doktrynie, jak i w judykaturze, że ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd

meriti w toku rozprawy głównej mogą być skutecznie kwestionowane, a ich poprawność zdyskwalifikowana, wtedy dopiero, gdy w procesie dochodzenia do nich Sąd uchybił dyrektywom art. 7 kpk, pominął istotne dowody w sprawie, lub oparł się na dowodach nieujawnionych na rozprawie, sporządził uzasadnienie niezrozumiałe, wewnętrznie sprzeczne bądź sprzeczne z regułami logicznego rozumowania, wyłączające możliwość merytorycznej oceny kontrolno-odwoławczej. Zarzut przy tym obrazy art. 7 kpk, również podnoszący w obu apelacjach, i w związku z tym dokonanie błędnych ustaleń faktycznych może być skuteczny tylko wtedy, gdy Skarżący wykażą, że Sąd orzekający – oceniając dowody – naruszy zasady logicznego rozumowania, nie uwzględni przy ich ocenie wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Ocena dowodów dokonana z zachowaniem wymienionych kryteriów pozostaje pod ochroną art. 7 kpk, gdy nadto sąd nie orzeknie z obrazą art. 410 kpk i art. 424 kpk oraz nie uchybi dyrektywnie art. 5 § 2 kpk. Zważywszy na zasadność zarzutów podniesionych przez obrońcę oskarżonego, mając na względzie potrzebę przeprowadzenia przewodu sądowego w całości podniesiony zarzut odnoszący się do kwestii związanej z naprawieniem szkody nie może być rozstrzygnięty przed dokonaniem ocen w zakresie sprawstwa czynu, który ma być źródłem roszczeń z art. 46 kk. Stąd też odnoszenie się do zarzutu jest przedwczesne (art. 436 kpk). Przede wszystkim jednak wobec podniesienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny dowodów, w tym naruszenia art. 7 kpk zarzut błędu w ustaleniach faktycznych staje się bezprzedmiotowy.

Wobec treści postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie między innymi o czyn z art. 190 § 1 kk poza zainteresowaniem Sądu Rejonowego pozostawały kwestie związane z czynieniem ustaleń faktycznych w podnoszonym w zarzucie zakresie. W procesie karnym obowiązuje zasada skargowości, wbrew oczekiwaniom skarżącego, oskarżyciel publiczny nie wniósł skargi inicjującej postępowania przeciwko oskarżonemu o czyn stypizowany jako przestępstwo publicznoskargowe z art. 190 § 1 kk, tym samym nie było uprawnione objęcie postępowaniem typu czynu zabronionego nieobjętego skargą, a nadto co do którego zostało prawomocnie umorzone postępowanie przygotowawcze. Istnieje korelacja między opisem zdarzenia i jego oceną prawną wskazaną przez oskarżyciela. Komplet znamion typu czynu zabronionego odzwierciedla typowe sposoby ich realizacji (a więc w pewnym sensie determinuje zakres zdarzeń historycznych, które spełniają zgeneralizowany opis zachowania bezprawnego i karalnego). To od przyjętej w akcie oskarżenia hipotezy kwalifikacji prawnej i szczegółowości przedstawienia zdarzenia mającego realizować tę hipotezę zależy możliwość modyfikacji opisu czynu, jak i jego kwalifikacji prawnej przez sąd w fazie jurysdykcyjnej procesu; zatem im bardziej precyzyjnie w skardze inicjującej proces karny zostało opisane zdarzenie poddane przez prokuratora osądowi, tym mniejsze są możliwości sądu w przyjęciu odmiennej jego oceny i dokonania ewentualnych zmian. Orzecznictwo sądów powszechnych, a także Sądu Najwyższego wypracowało szereg kryteriów niezwykle pomocnych przy ustalaniu tożsamości czynów w perspektywie zasady skargowości, wyrażonej w art. 14 kpk. Zgodnie z tą zasadą ramy postępowania jurysdykcyjnego są określone przez zdarzenie historyczne opisane w akcie oskarżenia, a nie przez poszczególne elementy tego opisu. Zasada skargowości wprawdzie nie ogranicza sądu w ustaleniach wszystkich cech faktycznych zdarzenia poddanego osądowi oraz w zakresie oceny prawnej rozpoznawanego czynu, to jednak nie może czynić tego dowolnie. Sąd co do zasady nie jest związany ani szczegółowym opisem czynu zawartym w zarzucie aktu oskarżenia, ani kwalifikacją prawną nadaną temu czynowi przez oskarżyciela (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 30 października 2012 r., II KK 9/12, LEX nr 1226693; z dnia 17 maja 2011 r., III KK 96/11, LEX nr 795787; postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2010 r., III KK 97/10, OSNKW 2011, z. 6, poz. 50). Oznacza to, że jedynie zdarzenie historyczne, jako opis określonych faktów z przeszłości wiąże sąd orzekający w sprawie. Nie można jednak zapominać, że istnieje korelacja pomiędzy opisem tego zdarzenia i jego oceną prawną wskazaną przez oskarżyciela. Komplet znamion typu czynu zabronionego odzwierciedla typowe sposoby ich realizacji (a więc w pewnym sensie determinuje zakres zdarzeń historycznych, które spełniają ów zgeneralizowany opis zachowania karalnego). To od przyjętej w akcie oskarżenia hipotezy kwalifikacji prawnej i szczegółowości przedstawienia zdarzenia mającego realizować tę hipotezę zależy możliwość modyfikacji opisu czynu bądź jego prawnej kwalifikacji przez sąd w fazie jurysdykcyjnej procesu. Nie można zatem, jak zdaje się oczekiwać skarżący, wyprowadzać wniosków o potrzebie uwzględnienia w prawnej kwalifikacji czynu zarzuconego aktem oskarżenia – art. 157 § 1 kk także postulowanego – art. 190 § 1 kk (w ramach kwalifikacji kumulatywnej) tylko dlatego, że według twierdzeń skarżącego oskarżony poza zachowaniem objętym opisem aktu oskarżenia w tym samym czasie i miejscu groził pokrzywdzonemu, a groźba ta wzbudziła w nim obawę jej spełnienia. Tak przedstawione okoliczności mogą świadczyć o jednolitości zdarzenia historycznego, co jednak w sposób automatyczny nie przesądza kwestii prawnokarnej jednolitości czynu (art. 11 § 1 kk – jeden czyn stanowi jedno przestępstwo), a w dalszym rzędzie czynu zabronionego (realizującego znamiona typu czynu zabronionego – jak w akcie oskarżenia jednego typu – z art. 157 § 1 kk, czy więcej niż jednego typu – zarzut i postulat apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego – z art. 157 § 1 kk i z art. 190 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk). Pomijając, kwestię różnego przedmiotu ochrony przez oba przepisy – zdrowie człowieka i wolność (poczucie bezpieczeństwa), różne czynności wykonawcze i w konsekwencji także różne znamiona strony przedmiotowej, które muszą być objęte także znamionami strony podmiotowej (oba typy wymagają umyślności), to jeszcze jest nieobojętna kwestia czasu i miejsca popełnienia czynu. Oskarżonemu w procesie karnym udowodnić należy nie obecność w czasie i miejscu „jakiegoś zdarzenia historycznego”, ale i wyczerpanie zachowaniem znamion typu czynu zabronionego – w sposób niebudzący wątpliwości, pozwalający na przełamanie domniemania niewinności przysługującego oskarżonemu (

argumentum ex art. 5 kpk). Zarzut braku poczynienia ustaleń faktycznych na podstawie dowodów z zeznań S. E., T. E., D. E. mających świadczyć o wystąpieniu w „zdarzeniu historycznym” gróźb, skoro pokrzywdzony doznał obrażeń ciała i rozstroju zdrowia, to „wykazano”, że obawiał się gróźb wyrządzenia mu krzywdy. Wnioskowanie powinno być odwrotne. Nadto zaś należy zwrócić uwagę, że poza wskazanymi osobowymi źródłami dowodowymi bezpośrednimi świadkami całego „zdarzenia historycznego” poza pokrzywdzonym i oskarżonym były pominięte przez apelującego osoby (I. T. (1), N. K. (1) i S. Ł.), nie można pomijać tego, że zdarzenie stanowiące podstawę faktyczną aktu oskarżenia nie „rozgrywało się” w jednym miejscu i czasie (przemieszczano się między różnymi punktami samochodem, którym kierowała S. Ł.). Skarżący zdaje się zapominać o konieczności dowodowego wykazania wszystkich elementów znamion przyjmowanych w prawnej kwalifikacji czynu, która stanowi swoistą „prawną charakterystykę” zdarzenia historycznego poddawanego prawnokarnej ocenie. Nie można pomijać także faktu, iż po przeprowadzeniu czynności postępowania przygotowawczego zainicjowanego zawiadomieniem pokrzywdzonego – wszczęto dochodzenie w sprawie o czyny z art. 189 § 1 kk, z art. 288 § 1 kk, z art. 190 § 1 kk i z art. 157 § 1 kk, a następnie umorzono dochodzenie w części na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 wobec braku znamion czynu zabronionego co do czynu z art. 189 § 1 kk oraz na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 kpk co do czynów z art. 288 § 1 kk i z art. 190 § 1 kk – z uwagi na brak dostatecznych danych uzasadniających popełnienie tych czynów (postanowieniem Sądu Rejonowego w Strzyżowie z dnia 18 kwietnia 2024 r. utrzymane w mocy – sygn. akt II Kp 25/24), a prokurator skierował przeciwko oskarżonemu H. Ł. akt oskarżenia zarzucając popełnienie czynu z art. 157 § 1 kk i taki popierał w postępowaniu sądowym jako oskarżyciel publiczny. Opisem czynu zawartym w skardze głównej oskarżyciela publicznego sąd

meriti nie był związany i miał obowiązek – w przypadku wydawania wyroku skazującego – dokonać dokładnego określenia przypisanego oskarżonemu (art. 413 § 2 pkt 1 kpk). Sąd Rejonowy to uczynił. Zmienił bowiem opis czynu przypisanego w zestawieniu z opisem czynu zarzucanego aktem oskarżenia. Nie zmienił prawnej jego kwalifikacji. W realiach niniejszej sprawy nie można pomijać działania i ograniczeń wynikających dla procesu karnego z zasady skargowości, o czym zdaje się zapominać Skarżący. Wszak identyczność czynu zostaje wyłączona, jeśli w porównywalnych jego określeniach zachodzą tak istotne różnice, że według rozsądnej życiowej oceny nie można ich uznać za określenia tego samego zdarzenia faktycznego. Nie ma przy tym jednej sprawdzonej i niezawodnej metody badania tożsamości czynu zarzucanego i przypisanego, co nastręcza w praktyce wiele trudności. Granice oskarżenia wyznaczają przedmiot ochrony, a w jego ramach rodzaj przestępstwa, przedmiot czynności wykonawczej, miejsce i czas działania oraz osoba oskarżonego i pokrzywdzonego (wyrok SA w Katowicach z dnia 14 grudnia 2018 r., II AKa 523/18). Nie jest wyjściem poza ramy oskarżenia takie postępowanie, w którym sąd w wyniku przeprowadzonego przewodu sądowego i weryfikacji ujawnionego materiału dowodowego:



ustali, że rozpoznawane przez niego zdarzenia miało miejsce w innym czasie, niż to przyjął oskarżyciel w akcie oskarżenia (w niniejszej sprawie ważne jest, w którym miejscu miały być wypowiadane groźby, czy w tym samym czasie, kiedy dochodziło do uszkodzenia ciała pokrzywdzonego zachowaniem zarzucanym oskarżonemu),



dokonania pewnych ustaleń faktycznych odmiennie, niż zostało przyjęte w akcie oskarżenia, przy czym ustalenia te mogą dotyczyć nie tylko strony przedmiotowej, ale także strony podmiotowej),



przyjmie odmiennie, co do szczegółów zachowanie się i sposób działania poszczególnych osób,



powiąże zachowanie oskarżonego zarzucane mu w akcie oskarżenia z odmiennym skutkiem niż to stwierdza oskarżyciel (w realiach niniejszej sprawy byłby to dodatkowy skutek)

(wyrok SA w Poznaniu z dnia 7 marca 2019 r., II AKa 216/18). Pomocniczo zaleca się stosowanie tzw. testu powtórnego oskarżenia, sprowadzającego się do odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku uznania, że czyn przypisany wychodziłby poza granice skargi uprawnionego oskarżyciela, możliwe będzie ponowne oskarżenie tej samej osoby o ten „nowy czyn”. Stąd też by sprostać postulatom Skarżącego w tej mierze niezbędne byłoby ponowne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego i powtórzenie czynności dowodowych z udziałem pokrzywdzonego, oskarżonego oraz świadków (bezpośrednich) co do poszczególnych etapów od stacji (...) w J., miejsca zatrzymania na trasie, a następnie na posesji pokrzywdzonego i dokonanie szczegółowych ustaleń.

Zarzut pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego

obrazy przepisów art. 7 kpk w zw. z art. 410 kpk w zw. z art. 424 kpk mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegającą na wydaniu zaskarżonego wyroku również na podstawie ustalenia faktycznego niewynikającego z całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, a poczynionego z rażącym przekroczeniem granic dopuszczalnej swobody w ocenie dowodów, tj. w sposób dowolny, z pominięciem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego - mianowicie na podstawie błędnego ustalenia, że szkoda wynikająca z kosztów prywatnego leczenia, w tym psychiatrycznego i psychologicznego, a także rehabilitacji wynosi 7.642,63 zł, w sytuacji, gdy z przedłożonych dokumentów, w szczególności faktur, wynika, iż całościowa szkoda w tym zakresie wynosi 8.132,63 zł, co w konsekwencji przełożyło się na nieuprawnione zasądzenie odszkodowania w kwocie niższej, aniżeli poniesiona przez S. E. z tytułu jego leczenia na skutek czynu oskarżonego.

obrazy przepisów art. 626 § 1 kpk w zw. z art. 627 kpk w zw. z art. 616 § 1 pkt 2 kpk, mającą wpływ na treść skarżonego postanowienia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na braku zasądzenia od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kosztów zastępstwa adwokackiego w wysokości realnie poniesionej, co przełożyło się na zasądzenie na rzecz oskarżyciela posiłkowego wyłącznie kwoty 7.488 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu przygotowawczym oraz przed Sądem Rejonowym w Strzyżowie, pomimo tego, iż realnie poniesione koszty zastępstwa adwokackiego S. E. w niniejszej sprawie znacznie przekraczają tę kwotę, a nakład pracy pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego w niniejszej sprawie uzasadnia zasądzenie kosztów w wysokości 6-cio krotności stawki minimalnej.

Zważywszy na zasadność zarzutów podniesionych przez obrońcę oskarżonego, mając na względzie potrzebę przeprowadzenia przewodu sądowego w całości podniesiony zarzut odnoszący się do kwestii związanej z naprawieniem szkody nie może być rozstrzygnięty przed dokonaniem ocen w zakresie sprawstwa czynu, który ma być źródłem roszczeń z art. 46 kk, w szczególności zaś przedwczesne jest odnoszenie się do ocen podstaw dowodowych w kontekście zasadności roszczeń co do kwestionowanej wysokości odszkodowania. Stąd też odnoszenie się do zarzutu jest przedwczesne (art. 436 kpk).

Wobec treści orzeczenia, które nie kończy postępowania zarzut obrazy przepisów art. 626 § 1 kpk w zw. z art. 627 kpk w zw. z art. 616 § 1 pkt 2 kpk, jest przedwczesny. Należy jednak podkreślić, iż roszczenie zwrotu poniesionych przez stronę wydatków związanych z ustanowieniem profesjonalnego reprezentanta procesowego w osobie adwokata, zgodnie z brzmieniem art. 616 § 1 pkt 2 kpk obejmuje jedynie uzasadnione wydatki. W procesie „uzasadniony” oznacza wykazany stosownymi dowodami. Jedynie zwrot wydatków w wysokości liczonej według stawki minimalnej nie wymaga szczególnego udowodnienia (§ 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie), natomiast ustalenie opłaty w wysokości przewyższającej stawkę minimalną wymaga dowodzenia i oceny zasadności poniesienia takich wydatków, przede wszystkim jednak wymaga wykazania, że strona która ustanowiła adwokata wydatki w takiej wysokości faktycznie poniosła. W toku dotychczasowego postępowania takie wykazanie rzeczywiście poniesionych przez oskarżyciela posiłkowego w formie przekonujących dowodów nie nastąpiło.

Zarzut pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego

obrazy przepisu art. 46 § 1 kk w zw. z art. 361 § 2 kc prowadzącej do tego, iż skarżone orzeczenie nie odpowiada prawu, a polegającą na ich błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przejawiającym się w przyjęciu, iż nie ma podstaw do zasądzenia na rzecz S. E. zadośćuczynienia w realiach niniejszej sprawy z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, w sytuacji, gdy Sąd

a quo poczynił ustalenia faktyczne co do tego, że na skutek czynu oskarżonego S. E. doznał określonego uszczerbku zdrowotnego w aspekcie fizycznym, a także zaburzeń funkcji emocjonalnych o charakterze rozstroju zdrowia psychicznego o obrazie zespołu stresu pourazowego ((...)), co jednoznacznie wynika z opinii biegłych, a ustalenia faktyczne w tym zakresie pozwalały na dokonanie oceny krzywdy zaistniałej po stronie S. E., a w dalszej mierze zasądzenie stosownego zadośćuczynienia z tego tytułu,

Obowiązek naprawienia szkody, przewidziany w unormowaniu art. 46 § 1 kk, nie ma charakteru represji i zmierza jedynie do wyrównania straty, która wynikła z przestępstwa. Zatem odnosi się on tylko do szkody realnie wyrządzonej. Środki kompensacyjne przewidziane w art. 46 kk uznaje się za instytucje prawa cywilnego. Zgodnie z treścią art. 46 § 1 kk w razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (wyrok SN z dnia 24 września 2025 r., II KK 324/25). Przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia uwzględnia się winę sprawcy, charakter i rozmiar krzywd, czas trwania cierpień i ich rodzaj, również sytuację pokrzywdzonego, w szczególności czy na skutek czynu jego sytuacja osobista, majątkowa uległa pogorszeniu. Przede wszystkim wskazać należy, iż w sytuacji kiedy sprawca wyrządził pokrzywdzonemu szkodę i krzywdę, sąd, na wniosek pokrzywdzonego, w razie skazania sprawcy jest zobowiązany orzec wobec sprawcy zarówno obowiązek naprawienia szkody, jak i obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (postanowienie SN z dnia 9 lipca 2013 r., II KK 161/13; wyrok SN z dnia 5 kwietnia 2017 r., III KK 418/16). Przepis art. 46 § 1 kk nie tylko dopuszcza możliwość jednoczesnego orzeczenia wobec sprawcy obowiązku naprawienia szkody majątkowej i wynagrodzenia za szkodę niemajątkową w postaci zadośćuczynienia, ale i taki obowiązek kreuje w razie prawidłowego zgłoszenia odpowiednich roszczeń przez uprawniony podmiot, o ile rzecz jasna szkoda i krzywda wystąpiły, a nie zaistniały okoliczności wyłączające stosowanie w danym układzie tego środka. Nie wymaga szerszego komentarza, że orzeczenie nawiązki jest możliwe tak w przypadku szkód materialnych, jak i niematerialnych, choć w tym drugim przypadku, z uwagi na ocenne kryteria ustalania wysokości zadośćuczynienia - co niewątpliwie zbliża ten środek kompensacyjny do samej nawiązki - winno następować wyjątkowo. W piśmiennictwie przyjmuje się, że możliwe jest jednak orzeczenie odszkodowania, choćby w części, na podstawie art. 46 § 1 kk oraz nawiązki z art. 46 § 2 kk zamiast zadośćuczynienia pieniężnego lub odwrotnie (T. Oczkowski w: V. Konarska-Wrzosek (red.),

Kodeks karny. Komentarz, tezy do art. 46 kk). Obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia ma charakter złożony, albowiem z uwagi na jego kompensacyjną rolę powoduje daleko idące zbliżenie prawa karnego do prawa cywilnego. Oznacza to bowiem z jednej strony konieczność uwzględnienia norm prawa określających zasady kompensacji (np. art. 415 kc), a z drugiej strony, z uwagi na karnoprawny obowiązek naprawienia szkody, należy pamiętać, że poza funkcją kompensacyjną pełni on przede wszystkim funkcję penalną. W kontekście podniesionego zarzutu należy odwołać się także do sposobu rozumienia „roszczenia” na gruncie prawa cywilnego, którego wielkość i zasadność wymaga przekonującego wykazania, a ciężar dowodu w tej mierze spoczywa, stosownie do art. 6 kc na tym, kto wywodzi skutki prawne. Ponieważ orzekanie tych środków na wniosek pokrzywdzonego jest częścią konsekwencji popełnienia przestępstwa i poniesienia odpowiedzialności karnej, szersze odnoszenie się do podniesionego zarzutu, jest przedwczesne (art. 436 kpk), albowiem pozostaje otwartą kwestia zakresu ponoszenia odpowiedzialności oskarżonego za zarzucany mu czyn.

Zarzut pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego

rażącej niewspółmierności orzeczonej nawiązki przejawiającej się w zasądzeniu tytułem nawiązki za wszelkie krzywdy wyrządzone oskarżycielowi posiłkowemu na skutek czynu kwoty 7.357,37 zł, która przy uwzględnieniu całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, całości krzywdy jaka została wyrządzona S. E., okoliczności czynu przypisanego, jego następstw w aspekcie hospitalizacji, funkcjonowania psychicznego i długotrwałego zwolnienia lekarskiego nie może być uznana jako odpowiednia tytułem nawiązki za doznaną krzywdę.

Pewną niekonsekwencją jest stawianie zarzutów z jednej strony naruszenia przepisów prawa materialnego (w tym art. 46 § 1 kk w zw. z art. 361 § 2 kc) w oczekiwaniu stosowania prawa cywilnego do roszczeń pokrzywdzonego o naprawienie szkody i zadośćuczynienie krzywdy, z drugiej zaś czynienie zarzutu rażącej niewspółmierności orzeczonej nawiązki, który opierać się może nie na cywilnoprawnym rozumieniu krzywdy i wysokości zadośćuczynienia, a na penalnym charakterze stosowanych wobec sprawców przestępstw sankcji (odpowiednie stosowanie do środków karnych dyrektyw wymiaru kary i tym samym kryteriów ocen niewspółmierności). Ponieważ jednak orzekanie nawiązki na rzecz pokrzywdzonego następuje w określonych sytuacjach (art. 46 § 2 kk), w konsekwencji stanowi swoiste „orzeczenie alternatywne”, wobec braku podstaw do realizacji roszczeń pierwotnych (naprawienie szkody, zadośćuczynienie za krzywdę), a zatem także jest częścią konsekwencji popełnienia przestępstwa i poniesienia odpowiedzialności karnej, szersze odnoszenie się do podniesionego zarzutu, jest przedwczesne (art. 436 kpk), albowiem pozostaje otwartą kwestia zakresu ponoszenia odpowiedzialności oskarżonego za zarzucany mu czyn.

Wnioski pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego

o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego:



8.132,63 zł tytułem odszkodowania za poniesione przez S. E. koszty konsultacji psychiatrycznych, wykupionych leków, konsultacji ortopedycznej, rehabilitacji oraz psychoterapii wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie,



30.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie,

uzupełnienie opisu czynu przypisanego i podstawy przypisania w aspekcie jego kwalifikacji prawnej poprzez przyjęcie, iż oskarżony dopuścił się również realizacji znamion czynu zabronionego z art. 190 § 1 kk poprzez grożenie S. E. pozbawieniem życia oraz wyrządzeniem krzywdy fizycznej, tj. przypisanie oskarżonemu popełnienia czynu kwalifikowanego z art. 157 § 1 i 2 kk w zw. z art. 190 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk,

zasądzenie od oskarżonego na rzecz S. E. kosztów zastępstwa adwokackiego w toku postępowania przygotowawczego i przed Sądem I instancji w łącznej kwocie 12.312 zł

o zasądzenie od oskarżonego na rzecz S. E. kosztów zastępstwa adwokackiego wtoku postępowania odwoławczego uwzględniającego realnie poniesione przez oskarżyciela posiłkowego w toku postępowania koszty zastępstwa adwokackiego.

Wobec treści orzeczenia kasatoryjnego, potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, otwartą kwestię przedmiotu procesu (zarzut 1b i wniosek o uzupełnienie opisu czynu i zmianę kwalifikacji prawnej), odnoszenie się do wniosków opartych na przesądzeniu już przypisania sprawstwa i zawinienia jest przedwczesne.

Zarzut obrońcy oskarżonego

naruszenia następujących przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, a to:

art. 4 kpk. polegające na nieuwzględnieniu okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego H. Ł. poprzez oparcie się w głównej mierze na zeznaniach pokrzywdzonego, który jak sam przyznał był pod znacznym wpływem alkoholu, nie pamiętał szczegółów zdarzenia, a jednocześnie Sąd w zasadzie całkowicie pominął zeznania świadka S. Ł., w sytuacji gdy świadek ten jako jedyna osoba w samochodzie nie znajdowała się pod wpływem alkoholu i miała najpełniejszą wiedzę na temat okoliczności zabrania do samochodu pokrzywdzonego S. E. i tego czy oskarżony uderzał pokrzywdzonego;

art. 5 § 2 kpk poprzez naruszenie zasady domniemania niewinności oskarżonego H. Ł. oraz nie rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego, w przypadku, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje, że oskarżony H. Ł. nie dopuścił się zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu, gdyż brak jednoznacznych dowodów potwierdzających fakt, że oskarżony uderzył (uderzał) pokrzywdzonego; żaden z przesłuchanych świadków nie był świadkiem uderzeń (świadek T. E. zeznał jedynie, że „zobaczyłem takie uderzanie

z góry” oraz „ten cios był skierowany w mojego brata”

- brak jednak wyraźnej deklaracji, że świadek widział konkretny cios, którym oskarżony uderzył pokrzywdzonego), natomiast nagranie z monitoringu jest niewyraźne, a ruchy które są widoczne jedynie „przypominają uderzenia zadawane

z góry do dołu”, co równie dobrze może świadczyć o tym, iż oskarżony przytrzymywał pokrzywdzonego, a nie go uderzał;

art. 7 kpk poprzez uwzględnienie i danie wiary tylko niektórym dowodom, a jednocześnie ocenienie dowodów wbrew zasadom prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, poprzez pominięcie:



wyjaśnień oskarżonego H. Ł., które są szczegółowe, spójne i logiczne biorąc pod uwagę cały kontekst sytuacji, oskarżony w sposób precyzyjny opisuje cały przebieg sytuacji, w opisie tym nie ma luk i koresponduje on z zeznaniami innych osób, które oprócz pokrzywdzonego były uczestnikami całego zdarzenia, tj. I. T. (1), N. K. (1) oraz żona oskarżonego S. Ł., która nie była pod wpływem alkoholu;



zeznań pokrzywdzonego S. E. w zakresie w jakim przyznaje on,

iż „nie wszystko dobrzy pamiętam i jest to dla mnie trudne’’, a także „Odległość między stacją, a karczmą, to około 250 - 300 metrów. (...) Nie pamiętam co się działo między karczmą, a stacją”, co wskazuje po pierwsze na wyraźne luki w pamięci pokrzywdzonego, a co za tym idzie poddaje w wątpliwość czy opis zdarzenia podawany przez niego jest wiarygodny, a po drugie uwiarygadnia tezę, iż w trakcie pokonywania trasy z karczmy na stację pokrzywdzony będąc pod znacznym wpływem alkoholu mógł upaść, co spowodowało u niego obrażenia; skoro pokrzywdzony nie pamiętał wszystkiego i z relacji innych obecnych osób wynika że nie było z nim kontaktu, to nie można dać wiary jego zeznaniom że oskarżony uderzał go w twarz w samochodzie;



zeznań świadka N. K. (1), który na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. zeznał, że: „S. zadzwonił do mnie następnego dnia i pytał się co się tam stało i kto jeszcze z nami był”, co wyraźnie świadczy o dużych lukach w pamięci pokrzywdzonego i sprzecznościach w zeznaniach, gdyż z jednej strony kategorycznie stwierdza, że dobrze pamięta że uderzał go oskarżony, a jednocześnie, następnego dnia po zdarzeniu dzwonił do świadka i dopytywał co się wydarzyło;



zeznań świadka S. Ł., z których wynika, iż oskarżony nie uderzał pokrzywdzonego; świadek zeznała między innymi, że:

„Mąż próbował go przytrzymać, ale miał skaleczoną rękę i jak zaczął kopać, to ja powiedziałam, żeby go wypuścić. Mąż nie bił oskarżonego po głowie tylko przytrzymywał;

art. 410 kpk. poprzez pominięcie szeregu istotnych okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a polegające na pominięciu:



zeznań świadka S. Ł. wskazującej, iż oskarżony nie uderzał pokrzywdzonego;



zeznań świadków I. T. (1) i N. K. (1) wskazujących, iż oskarżony nie uderzał pokrzywdzonego a jedynie starał się go uspokoić;



faktu, iż pokrzywdzony znajdował się pod znacznym wpływem alkoholu i sam przyznał, że nie wszystko w sprawie pamięta, dodatkowo świadek S. Ł., a więc osoba która nie była pod wpływem alkoholu, zeznawała, że pokrzywdzony w zasadzie nie był zorientowany co do sytuacji w której się znajduje: „Gdy się przewrócił, podeszli do niego chłopaki wołali, a on już nie reagował. (...) On był bez kontaktu”;



faktu, iż nagranie z monitoringu, na którym widać

„ruchy przypominające uderzenia zadawane z góry do dołu” jest niewyraźne, a tożsame z takimi ruchami mogą być ruchy polegające na przytrzymywaniu osoby, która próbuje się wyswobodzić;

art. 424 § 1 pkt 1 kpk, poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób uniemożliwiający pełne i wszechstronne zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia w zakresie przyjętych podstaw faktycznych wyroku oraz oceny prawnej, a w szczególności nie odniesienie się przez Sąd I Instancji do wszystkich zebranych dowodów, zaniechanie wskazania powodów odstąpienia od uwzględnienia zeznań świadka S. Ł. poza ogólnikowym stwierdzeniem iż zeznania te stoją w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym któremu Sąd dał wiarę oraz że stanowią subiektywny opis zdarzenia;

Zasadny

Częściowo zasadny

Zasadny

Zasadny

Częściowo zasadny

Wobec podniesionego zarzutu naruszenia przepisów postępowania – art. 4 kpk, art. 5 § 2 kpk, art. 7 kpk, art. 410 kpk i art. 424 § 1 pkt 1 kpk zauważyć w pierwszym rzędzie należy, że zasada obiektywizmu, statuowana w art. 4 kpk, ma charakter gwarancji procesowej i samo naruszenie tej zasady, aby mogło stanowić zarzut apelacyjny nie jest wystarczające, niezbędne jest bowiem wykazanie konkretnej normy prawnej procesowej, którą naruszono w związku z przedmiotową zasadą. Na takie przepisy Skarżący nie wskazuje, aczkolwiek wykazuje w zasadzie jednostronną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu poprzez bezkrytyczne przyjęcie i uznanie za wiarygodne zeznań pokrzywdzonego i wspierających go świadków, a w konsekwencji odrzucenie dowodów obniżających, bądź wykluczających te obciążające oskarżonego dowody. Przy uwzględnieniu pozostałych zarzutów szczegółowo wskazujących na wadliwość dokonanych ocen i jednostronnie wyprowadzanych wniosków, zarzut naruszenia obiektywizmu statuowany w art. 4 kpk zasadny. Ocena dowodów pozostaje pod ochroną art. 7 kpk, jeżeli została poprzedzona ujawnieniem wszystkich dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia określonej kwestii, której dotyczą ustalenia faktyczne organu procesowego; jest rezultatem wszechstronnej analizy całokształtu ujawnionych dowodów, uwzględniającej zarówno te z nich, które przemawiają na korzyść oskarżonego, jak i na jego niekorzyść; nie wykazuje błędów natury faktycznej lub prawnej, jest więc wyczerpująca i logiczna, zgodna z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Skarżący szczegółowo wskazuje na dostrzeżoną dowolność w ocenie wskazywanych dowodów. Tak uzasadniony zarzut braku bezstronności i dążenia do oparcia orzeczenia na prawdziwych ustaleniach jest nie tylko wynikiem wydania orzeczenia niezgodnego z oczekiwaniem Skarżącego, ale umotywowanym wykazaniem wadliwości oceny dowodów, czyniąc zasadnym zarzut naruszenia art. 7 kpk. Sąd Rejonowy dokonał oceny przeprowadzonych dowodów w sposób dowolny, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, poprzez jego przedwczesność. W uzasadnieniu wyjaśniał przyczyny, dla których przyznał atrybut wiarygodności przesłuchanym świadkom, a zwłaszcza kwestionowanych w apelacji zeznań pokrzywdzonego i wspierających go świadków. Z taką oceną nie sposób się zgodzić, zważywszy na podkreślane przez obrońcę oskarżonego okoliczności świadczące o wadliwości dokonanych ocen w zestawieniu z okolicznościami, które świadczą o dowolnym odrzuceniu wyjaśnień oskarżonego i wspierających jego wersję zeznań świadków, zwłaszcza S. Ł.. Skarżący zaprezentował w sposób przekonujący wątpliwości co do zgromadzonego materiału dowodowego i sposobu jego wykorzystania, wymowy poszczególnych dowodów, kwestionując dokonane przez sąd oceny i wyciągnięte wnioski. Ocena materiału dowodowego poczyniona przez Sąd I instancji, jedynie z pozoru jest oceną kompletną i wszechstronną. Przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną art. 7 kpk wtedy, gdy: jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 kpk) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 kpk), stanowi wyraz rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 kpk), jest wyczerpująco i logiczne - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego - uargumentowane zgodnie z art. 424 § 1 pkt 1 kpk w uzasadnieniu wyroku (wyrok SA w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2022 r., II AKa 245/21). Oparcie przez sąd ustaleń faktycznych na określonej i wyraźnie wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku grupie dowodów i jednoczesne nieuznanie dowodów przeciwnych, nie stanowi uchybienia, które mogłoby powodować zmianę lub uchylenie wyroku, w sytuacji gdy sąd wskazał, jakimi w tej kwestii kierował się względami (wyrok SA w Poznaniu z dnia 23 grudnia 2021 r., II AKa 137/21), jednak nie może być ona jednostronna, zawierać odmienne kryteria oceny wiarygodności poszczególnych grup dowodów. Fakt bowiem bliskości między świadkami w przypadku grupy obdarzonej wiarą wzmacnia walory wypowiedzi tych świadków, podczas gdy bliskość z oskarżonym staje się główną przyczyną odrzucenia dowodu z zeznań S. Ł.. Fakt spożywania alkoholu przed zdarzeniem i wpływ działania tego środka na zapamiętane okoliczności nie przeszkadza Sądowi Rejonowemu w przyjęciu wiarygodności zeznań pokrzywdzonego, jednak nie powoduje takich ocen w sytuacji zeznań świadków w części, w jakiej swoimi wypowiedziami wspierają wyjaśnienia oskarżonego. Na tą wadliwość w ocenach dowodów i w ich przedstawieniu w uzasadnieniu wyroku zwraca uwagę Skarżący słusznie dowodząc przekroczenia, wymaganej dla poprawności wnioskowań co do czynionych ustaleń faktycznych, swobodnej – zgodniej z dyspozycją art. 7 kpk – oceny dowodów. Dowolna ocena dowodów, przedstawione podstawy obdarzenia wiarą jednej grupy dowodów (skupionych na potwierdzenie racji przedstawianych przez pokrzywdzonego) i odrzucenie dowodów z grupy wspierającej wyjaśnienia oskarżonego, nie pozwala w tych realiach na odrzucenie zarzutu naruszenia art. 5 § 2 kpk, którego wskazania uzewnętrzniają się w przekonująco przedstawionych zastrzeżeniach skarżącego obrońcy oskarżonego co do oceny wiarygodności konkretnego dowodu lub grupy dowodów i dowiedzenia, że ich rozstrzygane wskazuje, na brak utrzymania się przez sąd w granicach sędziowskiej swobody ocen (art. 7 kpk) i przekroczenie przez sąd tych granic i wkroczenia w sferę dowolności ocen. Sąd orzekający ma prawo, a nawet obowiązek, oceniania wszystkich dowodów przeprowadzonych w sprawie. Wymóg aby podstawę wyroku stanowił całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej (art. 410 kpk) oznacza konieczność znajdowania się w polu uwagi sądu w chwili rozstrzygania wszystkich okoliczności. Nie chodzi zaś o to, aby orzeczenie zapadło na podstawie wykluczających się dowodów, bo jest to oczywiście niemożliwe. Sąd ma prawo oprzeć się na jednych dowodach, a pominąć inne, jeśli ich treść jest rozbieżna. W takiej sytuacji istota rozstrzygania polega na daniu priorytetu niektórym dowodom. Obowiązkiem sądu jest wówczas wskazanie, dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych (art. 424 § 2 pkt 1 kpk). Z obowiązku tego Sąd Rejonowy nie wywiązał się należycie. Sąd ten bowiem analizował wyjaśnienia oskarżonego oraz zeznania świadków, jednakże zakres w jakim uznał je za wiarygodne został umotywowanymi zarzutami został zachwiany. Skarżącemu udało się skutecznie wykazać stosowanie odmiennych standardów wymagań przy ocenie dowodów wspierających pokrzywdzonego niż oskarżonego. Tymczasem dla odrzucenia wiarygodności wyjaśnień oskarżonego ten standard jest wyższy nie odwrotnie, co wynika z dyspozycji art. 5 kpk. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd Rejonowy rozpoznając przedmiotową sprawę i wydając wyrok nie wykazał należytej wnikliwości i staranności. Zaskarżone orzeczenie zapadło z obrazą przepisów postępowania, w szczególności art. 4 kpk, art. 7 kpk, art. 410 kpk, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Analiza pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia prowadzić musi do uznania, że Sąd Rejonowy oceniając zgromadzone dowody nie uwzględnił szeregu istotnych okoliczności, naprowadzanych przez Skarżącego. Przede wszystkim niezgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego było bezwarunkowe obdarzenie wiarygodnością zeznań pokrzywdzonego i odmówienie wiarygodności wyjaśnień złożonych przez oskarżonego, złożonym zarówno na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym. W szczególności zaś nie poddano analizie i ocenie faktu, iż pokrzywdzony (otoczony członkami rodziny, którzy w zeznaniach akcentują jego krzywdę, obawy oraz utrzymujący się stan) nie poszukiwał pomocy bezpośrednio, jak oskarżony z pozostałymi osobami opuścili posesję pokrzywdzonego. Nawet jak zgłosił się na izbę przyjęć opuścił ją po stosunkowo krótkim czasie rezygnując z hospitalizacji, by ponownie powrócić do szpitala (dokumentacja medyczna mogła stanowić podstawę wniosków i ocen – z wykorzystaniem wiedzy specjalistycznej biegłych – także w aspekcie czynienia ustaleń odnośnie do uszkodzeń ciała, ale i rozstroju zdrowia, także w kontekście nie tylko przyczynienia się pokrzywdzonego do ich powstania (znaczny stan nietrzeźwości, utraty równowagi, szarpanie się gdy inni próbowali go „umieścić” w samochodzie), ale i stopnia rozstroju – stres pourazowy pozostającego w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z zarzucanym oskarżonemu czynem, czy mającego także inne powody, których nawet nie próbowano ustalać. Kontrola odwoławcza zarówno zaskarżonego orzeczenia, jak i jego uzasadnienia dostarczyła argumentów, że ustalenia faktyczne, jakich dokonał Sąd

meriti są wewnętrznie sprzeczne. Niekonsekwencja Sądu Rejonowego przejawia się przede wszystkim w tym, że z jednej strony Sąd ten stwierdził, iż oskarżony wypełnił wszystkie znamiona czynu przypisanego (spowodowanie opisanych obrażeń ciała), a pominął wyjaśnienia oskarżonego wskazującego na inny przebieg zdarzenia i tym samym możliwość powstania obrażeń w inny niż przyjęty przez Sąd Rejonowy, tym bardziej że twierdzenia oskarżonego wymagały ich wykluczenia. Sąd Odwoławczy nie mógł zaakceptować takiego stanowiska Sądu Rejonowego. Ponadto analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia przemawia za uznaniem, że Sąd Rejonowy dokonując oceny wyjaśnień oskarżonego i zeznań pokrzywdzonego oraz wspierających ich świadków pominął dyrektywy wynikające z art. 4 kpk i uwzględnił tylko te okoliczności, które były dla oskarżonego niekorzystne. W szczególności zauważyć należy, że zupełnie umknęło uwadze Sądu

meriti, iż pokrzywdzony w toku postępowania w sposób „dowolny” pamiętał przebieg zdarzenia. W ocenie Sądu Odwoławczego wyjaśnienia oskarżonego Sąd Rejonowy ocenił z dużą dozą ostrożności, podobnie jak świadków I. T. (2) i N. K. (2), a takiej ostrożności nie zachował w odniesieniu do pokrzywdzonego, zważywszy zwłaszcza na pierwotnie zgłoszone przez niego roszczenia, które nie znalazły wystarczającego potwierdzenia (umorzenie dochodzenia w części), a winny zostać ocenione z dużą dozą ostrożności, gdyż wersja przedstawiona przez niego, zdaje się opierać nie na własnych spostrzeżeniach, a na relacjach innych osób przekazanych pokrzywdzonemu, który nie pamiętał tego co się rzeczywiście zdarzyło i jaki był przebieg wypadków po opuszczeniu przez niego zakładowej „imprezy”, w szczególności zaś nie korespondują z zeznaniami świadka, który miał telefonicznie udzielać mu informacji na zadawane pytania, w tym o osoby, które tam były. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że Sąd w opisie przypisanego czynu (podobnie w akcie oskarżenia), że oskarżony kilkukrotnie uderzył pokrzywdzonego ręką w okolice głowy, jednak spowodować miał obrażenia ciała w postaci rany tłuczonej barku lewego oraz innych szczegółowo opisanych obrażeń – wstrząśnienia mózgu, urazu twarzoczaszki, krwiaka podskórnego oka lewego (nie pokusił się sąd o ustalenie etiologii powstania przyjmowanych obrażeń, a mogły być różne, powstać mogły także w czasie upadku, „siłowego wsadzania” do samochodu, od uderzenia w czasie czynności, które opisywali świadkowie wskazując na stan, w jakim znajdował się pokrzywdzony na stacji paliw, zanim oskarżony przyjechał oraz w kolejnych fazach zdarzenia). Mechanizm powstania obrażeń pokrzywdzonego (oceniony jako obrażenia ciała poniżej 7 dni) wymaga wiedzy specjalistycznej oraz przesłuchania lekarza sądowego, również w zakresie rozstroju zdrowia – obraz stresu pourazowego, powodujący zakłócenie funkcjonowania pokrzywdzonego na czas powyżej 7 dni również wymaga uszczegółowienia. Tych czynności dowodowych albo zaniechano, albo przeprowadzono je w innym kierunku. Zasadność podniesionych zarzutów apelacji.

Zarzut obrońcy oskarżonego

błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający istotny wpływ na jego treść, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że oskarżony H. Ł.:

1) zadawał pokrzywdzonemu S. E. ciosy ręką w okolice głowy,

2) spowodował u niego obrażenia ciała w postaci rany tłuczonej barku lewego,

3) doprowadził do rozstroju zdrowia psychicznego w postaci zespołu stresu pourazowego ((...)),

podczas gdy prawidłowa, zgodna z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że:

a) brak jest jednoznacznych, bezpośrednich i niebudzących wątpliwości dowodów na to, że oskarżony uderzał pokrzywdzonego,

b) żaden z przesłuchanych świadków nie potwierdził w sposób kategoryczny faktu zadawania ciosów,

c) nagranie z monitoringu nie dokumentuje jednoznacznie aktu przemocy, a widoczne na nim ruchy mogą równie dobrze świadczyć o próbie przytrzymania osoby będącej w stanie znacznego upojenia alkoholowego,

d) pokrzywdzony sam przyznał istnienie istotnych luk pamięciowych oraz brak pełnej orientacji co do przebiegu zdarzenia,

e) istnieje realna możliwość, że obrażenia powstały na skutek upadku pokrzywdzonego, który poruszał się w stanie znacznego upojenia alkoholowego.

Zasadny

Uchybienie, o jakim stanowi przepis art. 438 pkt 3 kpk, ma miejsce wówczas, gdy zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego - nie odpowiada zasadom prawidłowego rozumowania. Błąd może stanowić wynik niepełności postępowania dowodowego (błąd braku), bądź określonych nieprawidłowości w zakresie oceny dowodów (błąd dowolności). Może być zatem wynikiem nieznajomości określonych dowodów lub braku przestrzegania dyrektyw obowiązujących przy ich ocenie (art. 7 kpk). Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd orzekający mogą być skutecznie kwestionowane, a ich poprawność zdyskwalifikowana, albowiem w procesie dochodzenia do nich Sąd ten uchybił wskazaniom z art. 7 kpk, pominął istotne okoliczności mogące mieć istotne znaczenie w przyjęciu wiarygodności dowodów stanowiących następnie podstawę czynienia ustaleń faktycznych. Zarzut przy tym obrazy art. 7 kpk, również podnoszony w apelacji i w związku z tym dokonanie błędnych ustaleń faktycznych jest skuteczny bowiem Skarżący zdołał przekonująco wykazać, że Sąd orzekający – oceniając dowody – naruszył zasady logicznego rozumowania, nie uwzględnił przy ich ocenie wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, czego konsekwencją mogło być poczynienie błędnych ustaleń faktycznych. Stąd też zarzut zasługiwał na uwzględnienie.

o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia oraz zasądzenie na rzecz oskarżonego zwrotu kosztów związanych z ustanowieniem obrońcy w sprawie za obie instancje

ewentualnie

o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Częściowo zasadny

Słuszność podniesionych zarzutów, w zestawieniu ze zgromadzonym materiałem dowodowym w toku postępowania dotychczasowego, nie uzasadnia wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia zarzucanego oskarżonemu czynu, a w dalszej konsekwencji wniosek o zwrot kosztów związanych z ustanowieniem obrońcy nie mogły być uwzględnione. Natomiast zasadny jest wniosek zgłoszony alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

11. Przedmiot utrzymania w mocy

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

W związku z powyżej wskazanymi i podniesionymi w apelacji obrońcy oskarżonego uchybieniami Sądu Rejonowego, ale także w apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, Sąd Okręgowy uznał, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego w całości i z tych właśnie względów zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać Sądowi I instancji do ponownego jej rozpoznania.

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

W toku ponownego rozpoznania sprawy, nie przesądzając treści końcowego rozstrzygnięcia, Sąd Rejonowy winien, uwzględniając uwagi wskazane powyżej, przeprowadzić na nowo przewód sądowy w całości, unikając uchybień w trakcie przeprowadzania czynności, które mogą rzutować w sposób znaczący na treść orzeczenia, w szczególności zaś zgodnie z zasadami bezpośredniości i prawa oskarżonego do obrony, zwłaszcza zaś dokonywanych po przeprowadzeniu dowodów ich oceny zwłaszcza we wzajemnym ich powiązaniu i z zachowaniem zasad obiektywizmu i swobodnej oceny dowodów. Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd I instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe w całości uwzględniając zarzuty Skarżących co do uchybień w tym względzie, jak również potrzeby czynienia ustaleń szczegółowych tak co do zachowania poszczególnych osób, działania oskarżonego – potwierdzenia zarzucanego, albo też ustalenia, kiedy i które z obrażeń mogło powstać w sposób zamierzony działaniem innej osoby, w sposób niezamierzony, a które mogły nastąpić w związku z zachowaniem pokrzywdzonego w czasie gdy był z innymi osobami, albo zanim do stacji paliw doszli I. T. (1) i N. K. (1), w szczególności zaś przypisane oskarżonemu „spowodowanie” u pokrzywdzonego wstrząśnienia mózgu wymaga ustaleń, czy opisywane przez świadków zachowanie S. E. mogło być wynikiem stanu nietrzeźwości, czy też doznania już jakiś obrażeń, które mogły wywołać takie jego zachowanie. Sąd Rejonowy dokona ustaleń faktycznych poczynionych na podstawie prawidłowo ocenionych dowodów oraz podda ocenie prawnej ustalonych w sprawie okoliczności, w tym dokona subsumpcji stanu faktycznego pod przepis (przepisy) ustawy, ustalając sprawstwo zarzucanego/przypisanego oskarżonemu czynu, a następnie bezprawność zarzucanego zachowania, jego karygodność z punktu widzenia oceny społecznej szkodliwości, a także ewentualne zawinienie, następnie wyda wyrok. Z poczynionych na podstawie przeprowadzonych dowodów ustaleń faktycznych, Sąd winien wyciągnąć wnioski tak co do sprawstwa zarzucanego czynu, jak i prawnej jego kwalifikacji, zważywszy zaś na treść uchylonego orzeczenia Sądu Rejonowego oraz kierunek jego zaskarżenia, zwłaszcza zaś zarzuty apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, pamiętając o zakazie

reformationis in peius wyda orzeczenie, które uzasadni, jeżeli będzie zachodziła konieczność sporządzenia jego uzasadnienia.

Koszty procesu

Wyrok Sądu odwoławczego nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 626 § 1 kpk, stąd też nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach procesu.

SSO Grażyna Artymiak

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego H. Ł.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Strzyżowie z dnia 27 listopada 2025 r. (sygn. akt II K 86/24)

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Strzyżowie z dnia 27 listopada 2025 r. (sygn. akt II K 86/24) przeciwko Ł.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana