Konto udostępnione odpłatnie, podrobione bilety na koncert. Uniewinnienie utrzymane

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 14 października 2025 r. w sprawie o sygn. akt II K 827/23 przeciwko L. I. o czyn z art. 286 § 1 kk

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

L. F.

Uprzednia karalność

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Dotychczasowa karalność oskarżonego

Informacja z (...)

Dowód w postaci informacji z (...) w odniesieniu do oskarżonego L. F. nie budzi wątpliwości, ani w zakresie formy, ani treści. Została ona sporządzona przez uprawniony do tego podmiot w formie przewidzianej dla tej czynności. Żadna ze stron postępowania nie kwestionowała jej autentyczności i rzetelności.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Zarzut oskarżyciela publicznego

błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na niesłusznym uznaniu, że dowody ujawnione na rozprawie i ustalone na ich podstawie okoliczności nie są wystarczające do uznania za udowodniony faktu popełnienia przez oskarżonego L. F. zarzuconego mu przestępstwa z art. 286 § 1 kk, podczas gdy prawidłowa ocena tych dowodów i okoliczności ocenionych we wzajemnym ze sobą powiązaniu, prowadzi do wniosku przeciwnego.

Niezasadny

Sąd odwoławczy nie podzielił postawionego przez Skarżącego zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych podniesionego w apelacji oskarżyciela publicznego. Na wstępie zauważyć należy, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, jest tylko wówczas słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez Sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Zarzut ten nie może jednak sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami Sądu

meriti wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku, lecz musi zmierzać do wykazania, jakich konkretnych uchybień w zakresie logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego dopuścił się Sąd orzekający w ocenie zebranego materiału dowodowego. Sama możliwość przeciwstawienia ustaleniom Sądu odmiennego poglądu w kwestii ustaleń faktycznych, opartego nie na innych dowodach od tych, na których oparł się Sąd pierwszej instancji, nie może prowadzić do wniosku o popełnieniu przez Sąd Rejonowy błędu w ustaleniach faktycznych. Aby środek odwoławczy nie miał wyłącznie polemicznego charakteru, nie może ograniczać się jedynie do negacji stanowiska sądu, zwłaszcza w zakresie oceny materiału dowodowego. Obowiązkiem skarżącego jest wykazanie jakich konkretnych uchybień dopuścił się sąd

meriti w zakresie zasad wiedzy, logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, oceniając zebrany materiał dowodowy. Tymczasem Sąd Rejonowy ustalił – jak przyjmuje Skarżący w apelacji – udostępnienie przez oskarżonego, poznanej za pośrednictwem Internetu przedstawiającej się jako P. Z., w zamian za wynagrodzenie rachunku bankowego (nawet kilku rachunków). Również ustalił, iż w dniu 11 grudnia 2021 r. Z. C. zadeklarowała chęć zakupu biletów na koncert (...) w V., ustaliła telefonicznie z osobą podającą się za L. S. cenę i sposób przekazania biletów a następnie dokonała przelewu (...) na nr (...). Dopiero później ustaliła, że bilety są podrobione. Bilety zostały przesłane z adresu (...). Za oczywiście niewystarczające należy uznać samo przeciwstawienie dowodom, na których oparł się sąd orzekający, występujących w sprawie dowodów przeciwnych, jeśli przy tym nie zostanie wykazane, że to właśnie te dowody przeciwne, ocenione w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego, winny uzyskać walor wiarygodności, zaś dowody stanowiące podstawę ustaleń sądu, w świetle tych samych zasad, są tego waloru pozbawione. Zasadnie o błędzie w ustaleniach faktycznych można mówić wówczas, gdy ustalenia te w ogóle podstawy tej są pozbawione lub też zostały poczynione w oparciu o wadliwie, tj. sprzecznie z zasadą wyrażoną w dyspozycji art. 7 kpk, oceniony materiał dowodowy (wyrok SA w Warszawie z dnia 1 lipca 2014 r., II AKa 10/14). Istota zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych nie może bowiem opierać się na forsowaniu własnego poglądu strony na kwestię przedmiotu procesu. Stawiając tego rodzaju zarzut należy wskazać, jakich uchybień w świetle zgodności (lub niezgodności) z treścią dowodu, zasad logiki (błędność rozumowania i wnioskowania) czy sprzeczności (bądź nie) z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy dopuścił się w dokonanej przez siebie ocenie dowodów Sąd pierwszej instancji. W realiach niniejszej sprawy wszystkie podnoszone przez Skarżącego okoliczności były przedmiotem rozważań Sądu I instancji, czego wyrazem jest treść pisemnego uzasadnienia wyroku. Sąd odwoławczy podziela dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę dowodów, uprawnione jest zatem zaniechanie szczegółowego odnoszenia się do zarzutów podniesionych przez Skarżącego w tej mierze, gdyż byłoby to zbędnym powtarzaniem argumentacji tego Sądu. Skarżący opiera argumentację głównie na zakwestionowaniu dokonanej przez Sąd I instancji ocenie wyjaśnień oskarżonego, wskazuje bowiem, że uzyskane dane od operatora i informacje z Banku są „wystarczającym dowodem sprawstwa oskarżonego, współsprawstwo, a co najmniej popełnienie przestępstwa oszustwa, gdyż wiedział, że wprowadza w błąd potencjalnego pokrzywdzonego, ale także i to, że doprowadza go w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem”. Należy się zgodzić z teoretyczną – przytoczoną przez Skarżącego definicją współsprawcy, jednak nie wykazał, jakim zachowaniem i jakie znamiona typu czynu zabronionego z art. 286 § 1 kk wyczerpał oskarżony. Jaką rolę pełnił w czynie, który został popełniony na szkodę Z. C. w dniu 11 grudniu 2021 r. Nieuprawnionymi jednak są w procesie karnym przedstawione w apelacji wnioskowania wywodzące „dowód” na umyślność zachowania oskarżonego z faktu, że jako właściciel rachunku udostępnił istotne dla korzystania z niego dane, nie był zainteresowany jego prowadzeniem, chciał aby posłużyła się nim inna osoba i w ten sposób ułatwiał dokonanie jej przestępstwa, w szczególności ułatwiał dokonanie oszustwa przez umożliwienie wpłaty na ten rachunek przez pokrzywdzonego kwoty wyłudzonej przez sprawcę głównego. Te okoliczności nie zostały wykazane. Nie obalił także Skarżący prawdziwości wyjaśnień oskarżonego. Wszak samo udostępnienie rachunku innej osobie nie dowodzi, że oskarżony chciał, albo godził się by popełniała ona z użyciem udostępnionego jej rachunku przestępstwo objęte zarzutem aktu oskarżenia. Oskarżony przyznał bowiem, że udostępniał swoje rachunki odpłatnie, co nie oznacza samo przez się, że jego wolą było popełnienie przestępstwa z udziałem osoby, której rachunek udostępnił. Wręcz oskarżony w swoich wyjaśnieniach wskazuje, iż poznana za pośrednictwem E. osoba oferowała zarobek za wynajem konta bankowego. Udostępnił rachunek i miał otrzymywać wynagrodzenie. Nie wiedział, że są to pieniądze pochodzące z przestępstwa. Zaprzeczył aby korzystał z połączeń (...) ma w swoim telefonie. Nie można pominąć faktu, że oskarżony jest osobą niepełnosprawną, jest częściowo ubezwłasnowolniony. Skarżący zdaje się zapominać, że zagwarantowane konstytucyjnie (art. 42 ust. 3 Konstytucji RP), przysługujące oskarżonemu domniemanie niewinności, nie wymaga dowodzenia; obalenie zaś tego domniemania wymaga dowodów. Domniemanie niewinności oskarżonego, uwzględniając dyspozycje art. 5 kpk, znajduje przełożenie na rozdział procesowych obowiązków dowodzenia i działanie zasad rozkładu ciężaru dowodu w procesie karnym (wyrok SA w Krakowie z dnia 29 grudnia 2006 r., II AKa 234/06). To powoduje, że nie można traktować na równi niedostatków dowodu obciążającego oskarżonego z niedostatkami jego wyjaśnień, zwłaszcza gdy oskarżony nie przyznaje się do winy. Ze względu na to, że warunkiem

sine qua non skazania oskarżonego jest udowodnienie popełnienia przez niego zarzucanego mu czynu (

argumentum ex art. 5 kpk), nie można jego winy (ujęcie procesowe) opierać, jak chce skarżący, na domniemaniach faktycznych. Sprzeczności w sferze dowodów odciążających nigdy nie są też „równoważne” ze sprzecznościami w zakresie dowodów obciążających. Jeżeli te ostatnie są "wewnętrznie sprzeczne" to zasadnicze i samoistne znaczenie ma to, czy

in concreto zakres i charakter tych sprzeczności nie wyłącza w ogóle możliwości uznania tych dowodów za podstawę skazania (wyrok SN z dnia 28 września 1995 r., III KRN 88/95). W tej mierze Skarżącemu nie udało się wykazać wadliwości wnioskowania Sądu Rejonowego, który wykluczył sprawstwo oskarżonego wskazując, że nie posługiwał się numerem telefonu, na który została przelana (...)

(...) kwota rozporządzona niekorzystnie przez pokrzywdzoną, gdyż telefon nie logował się w Z. – miejscu zamieszkania oskarżonego. Inny numer telefonu, z którego korzystał oskarżony logowany w miejscu jego zamieszkania. Nie wykazano również, by oskarżony korzystał z (...) z którego wysłano podrobione bilety. Według zasad obowiązującej procedury karnej to nie oskarżony musi udowodnić swoją niewinność, lecz oskarżyciel winien udowodnić winę oskarżonego (winę w znaczeniu procesowym rozumianą jako wykazanie sprawstwa zarzucanego czynu, jego bezprawności, karygodności i zawinienia oskarżonego). Przy czym udowodnić, to znaczy wykazać w sposób nie budzący wątpliwości wiarygodnymi dowodami - bezpośrednimi lub pośrednimi. Te ostatnie w postaci tzw. poszlak mogą być uznane za pełnowartościowy dowód winy oskarżonego jedynie wtedy, gdy ich zespół pozwala na ustalenie jednej logicznej wersji zdarzenia, wykluczającej możliwość jakiejkolwiek innej wersji (wyrok SA w Łodzi z dnia 25 maja 1995 r., II AKr 120/95). Dlatego też, dopóki dowody obciążające nie będą pozwalały na pewne ustalenie winy oskarżonego, eliminując wszelkie wątpliwości w tym zakresie, dopóty nawet najmniej przekonujące jego wyjaśnienia muszą być uznane za wiarygodne, gdyż to obowiązkiem oskarżyciela jest dowiedzenie winy, a oskarżony nie musi dowodzić swojej niewinności (wyrok SA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2015 r., II AKa 57/15). Dla wydania wyroku skazującego, wbrew oczekiwaniom Skarżącego, nie wystarczy „uzasadnione podejrzenie” popełnienia przestępstwa, ale całkowita pewność, przy braku jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie (wyrok SA w Katowicach z dnia 9 października 2014 r., II AKa 309/14). Warunkiem odpowiedzialności karnej jest bowiem przełamanie domniemania niewinności, a więc taki stan rzeczy, gdy z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że sprawca dopuścił się zarzucanego mu czynu, wyczerpującego znamiona konkretnego przestępstwa. W przeciwnym wypadku sądy zobowiązane są do respektowania zasady domniemania niewinności, a co więcej do rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego (postanowienie SN z dnia 24 września 2014 r., IV KK 232/14). Obowiązek dowodzenia nigdy nie spoczywa na oskarżonym. W jego procesowym interesie leży natomiast wskazanie na nietrafność lansowanej w akcie oskarżenia tezy, że jest winny zarzuconego mu czynu (to ciężar dowodu w sensie prakseologicznym). Oskarżony zaprzeczył sprawstwu zarzucanego czynu, chociaż przyznał, że udostępniał odpłatnie rachunki innej wskazanej przez niego osobie. To jednak w zestawieniu z innymi – podnoszonymi także w apelacji – okolicznościami nie dowodzi, że współdziałał (pomagał) w doprowadzeniu Z. C. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem po uprzednim wprowadzeniu jej w błąd co do prawdziwości nabywanych biletów na koncert. Powiązanie wykazanych okoliczności nabycia podrobionych biletów przez pokrzywdzoną z osobą oskarżonego L. F. w toku procesu karnego winno być w sposób niebudzący wątpliwości wykazane konkretnymi dowodami, których wzajemne powiązanie czasowe, miejscowe, będzie w sposób stanowczy i pewny wskazywać będzie na ciąg logicznie powiązanych zachowań osób współdziałających, w tym na bezprawne zachowania oskarżonego. Poza udostępnieniem rachunku, na który została przez pokrzywdzoną wpłacona kwota 400 zł innych okoliczności nie można w sposób niewątpliwy powiązać z osobą oskarżonego. Tymczasem to oskarżyciel winien wykazać okoliczności (w formie udowodnienia albo uprawdopodobnienia), których zaistnienie potwierdza tezy wniesionego i popieranego aktu oskarżenia (wyrok SA. w Szczecinie z dnia 15 stycznia 2015 r., II AKa 219/14). Podobnie rozłożony jest ciężar wykazania trafności zarzutów apelacji. Dla wzruszenia poprawności ocen i wniosków zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego nie jest wystarczające przedstawienie własnej oceny materiału dowodowego i wskazanie na możliwość wyciągnięcia z niej odmiennych wniosków w zakresie stanu faktycznego i jego prawnokarnej oceny, argumentowanych w apelacji. Kontrola instancyjna oceny dowodów nie obejmuje bowiem sfery przekonania sędziowskiego, jaka wiąże się z bezpośredniością przesłuchania osobowych źródeł dowodowych, sprowadza się natomiast do sprawdzenia, czy ocena ta nie wykazuje błędów natury faktycznej (niezgodności z treścią dowodu, pominięcia pewnych dowodów) lub logicznej (błędności rozumowania i wnioskowania) albo czy nie jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy. Twierdzenia Skarżącego, kwestionującego prawidłowość dokonanych przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych na podstawie poddanych ocenie dowodów, nie są wystarczająco przekonujące, by podważyć wyciągnięte przez Sąd Rejonowy wnioski. Wskazywane w apelacji fakty dowodowe nie są dostateczne dla ustalenia faktu głównego (sprawstwa zarzucanego oskarżonemu czynu), nie wyłączają bowiem wszelkich rozsądnych wątpliwości, które dostrzegł Sąd I instancji uwzględniając przy ocenie całokształtu materiału dowodowego okoliczności przywoływane przez oskarżonego. Jego wyjaśnienia uprawdopodabniały bowiem możliwą, chociaż inną od zarzucanej oskarżonemu, wersję wydarzeń, dającą się wyprowadzić z przeprowadzonych w postępowaniu sądowym dowodów w ich wzajemnym powiązaniu. Brak możliwości jednoznacznego ustalenia, w oparciu o dostępne i ujawnione dowody, stanu faktycznego powoduje wystąpienie stanu „niedających się usunąć wątpliwości”, do których nie tylko może, ale musi mieć zastosowanie reguła określona w art. 5 § 2 kpk. Skarżący nie zaakceptował stanowiska Sądu Rejonowego, a w podniesionej w uzasadnieniu apelacji motywacji nie uwzględnia działania zasad rozkładu ciężaru dowodu w procesie karnym, zgodnie z którymi wydanie wyroku uniewinniającego jest konieczne nie tylko wówczas, gdy wykazano niewinność oskarżonego, lecz również wtedy, gdy nie udowodniono, że jest winny popełnienia zarzuconego mu czynu z art. 286 § 1 kk. W tym ostatnim przypadku wystarczy bowiem, że twierdzenia oskarżonego, negującego tezy aktu oskarżenia, zostaną uprawdopodobnione. Co więcej, wyrok uniewinniający musi zapaść również i w takiej sytuacji, gdy wskazywana przez oskarżonego teza wprawdzie nie jest dostatecznie uprawdopodobniona, ale też nie zdołano udowodnić oskarżonemu sprawstwa zrzucanego czynu (postanowienie SN z dnia 18 grudnia 2008 r., V KK 267/08). Sąd przystępując do rozpoznania sprawy ma bowiem zakładać, że oskarżony jest niewinny (art. 42 ust. 3 Konstytucji RP – każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu), to jest, że winien wydać wyrok uniewinniający oskarżonego, jeżeli przedstawione w przewodzie sądowym dowody nie pozwolą powziąć przekonania, że wina została udowodniona w sposób wyłączający wszelkie wątpliwości w tym względzie (wyrok SA w Katowicach z dnia 28 grudnia 2011 r., II AKa 382/11). Sformułowana w art. 2 § 2 kpk zasada prawdy materialnej wprowadza wymóg opierania wszelkich rozstrzygnięć na zgodnych z prawdą ustaleniach faktycznych, rozumianych jako ustalenia udowodnione, gdy w świetle dowodów przeprowadzonych fakt przeciwny dowodzonemu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny (wyrok SN z dnia 28 marca 2008 r., III KK 484/07). Tak rozumiany obowiązek udowodnienia odnosić jednak należy do ustaleń niekorzystnych dla oskarżonego, który korzysta z domniemania niewinności (art. 5 § 1 kpk). Zatem słusznie Sąd Rejonowy wydał wyrok uniewinniający, gdyż nie zdołano udowodnić oskarżonemu sprawstwa zarzucanego mu czynu, a wniesiona apelacja nie podważyła trafności rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego. Wszak obowiązujące w procesie karnym domniemanie niewinności ma obalić oskarżyciel udowadniając winę oskarżonego (wyrok SA w Katowicach z dnia 8 marca 2007 r., II AKa 33/07). Wprawdzie wyrażona w art. 5 § 2 kpk reguła

in dubio pro reo nie nakłada na Sąd obowiązku przyjęcia wersji najkorzystniejszej dla oskarżonego, lecz formułuje zakaz czynienia niekorzystnych ustaleń w oparciu o niekorzystnie domniemania, gdy stan dowodów nie pozwala na ustalenie faktów (postanowienie SN z dnia 19 października 2006 r., II KK 80/06). Tymczasem Skarżący z faktu udostępnienia innej osobie uzgodniony w (...) potwierdzającym cenę i sposób zapłaty za bilety) pieniędzy przez pokrzywdzonego, wywodzi błędność stanowiska Sądu Rejonowego wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Podkreślenia jednak wymaga fakt, iż wykluczona jest możliwość popełnienia przestępstwa oszustwa z zamiarem ewentualnym. Skarżący w apelacji wywodzi natomiast, że „oskarżony udostępniając dane do logowania nieznanej osobie do rachunku bankowego miał świadomość, że może być on wykorzystany do celów niezgodnych z prawem, tj. wyłudzenia określonej kwoty, biorąc pod uwagę okoliczności popełnienia czynu, a także pojawiające się w mediach informacje o oszustwach dokonywanych za pośrednictwem (...) oraz sposobie działania sprawców”, chce osiągnąć obalenie wyjaśnień oskarżonego, że poza odpłatnym udzieleniem rachunku, miał on także świadomość przestępnego jego wykorzystania, tj. przewidywał i godził się na to, że udostępniony przez niego rachunek bankowy może zostać użyty do celów przestępczych, a takie jego zachowanie „faktycznie i obiektywnie ułatwiłoby innym osobom popełnienie przestępstwa oszustwa”, co zdaniem skarżącego, „przesądzałoby o jego odpowiedzialności co najmniej za pomocnictwo do czynu z art. 286 § 1 kk. W tym zakresie Sąd Odwoławczy podziela stanowisko Sądu Rejonowego, a tezy stawiane przez oskarżyciela publicznego w uzasadnieniu apelacji uznaje za nieuprawnione ze względu na obowiązywanie ogólnych reguł dowodzenia w procesie karnym i zakazie prowadzenia dowodzenia w oparciu o domniemania faktyczne oraz rozszerzające – niekorzystne dla oskarżonego – wnioskowanie z istniejących odrębnych poszlak, których jednolitości ich łańcucha w sposób niewątpliwy nie wykazano. Sprawca czynu stypizowanego jako przestępstwo z art. 286 § 1 kk musi obejmować swoją świadomością tzw. środek intelektualny wiodący do celu, czyli sposób zachowania, jakim jest wprowadzanie w błąd, wyzyskanie błędu lub wyzyskanie czyjejś niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, jak również musi mieć świadomość, że co najmniej musi uzyskać z tego zachowania korzyść majątkową oraz świadomość więzi przyczynowej pomiędzy zachowaniem a niekorzystnym rozporządzeniem mieniem (wyrok SA w Gdańsku z dnia 27 maja 2021 r., II AKa 433/19). Aby przypisać odpowiedzialność za przestępstwo określone w art. 286 § 1 kk należy bowiem wykazać, że sprawca działał z zamiarem bezpośrednim kierunkowym, a zatem obejmował swoją świadomością i wolą, tak wprowadzenie w błąd innej osoby, jak i to, że doprowadza ją w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Równocześnie oba te znamiona muszą występować w czasie podejmowania przez sprawcę działań wobec pokrzywdzonego (wyrok SA w Katowicach z dnia 28 marca 2019 r., II AKa 61/19). Chronologia zdarzeń w zestawieniu z przyznawanymi przez oskarżonego okolicznościami związanymi z odpłatnym udostępnieniem rachunku poznanej przez (...) kobiecie, pozwalają zasadnie przyjąć, że w zakresie czynionych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy nie popełnił zarzucanego mu przez skarżącego błędu w ustaleniach faktycznych. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje wprawdzie na podjęcie czynności zmierzających do wytworzenia błędnego przekonania prawdziwości biletów na koncert, jednak nie wykazano, by czynił te zabiegi oskarżony, ani też by miał świadomość podejmowania takich działań. Czynności takie wykonane zostały przez inną osobę – (...) posługujący się także telefonem z nr (...) ((...)) zarejestrowanym w sieci (...), gdyż brak jest podstaw do kwestionowania prawdziwości zeznań pokrzywdzonej, które znajdują także potwierdzenie w dokumentach utrwalających operację finansową dokonanego przelewu. Pokrzywdzona też właśnie z osobą, która przedstawiała się jako L. S. uzgodniła sposób przekazania biletów na koncert i sposób zapłaty. Wprawdzie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym informacje uzyskane od operatora oraz Banku pośrednio wskazują na oskarżonego L. F., to jednak nie ma dowodów, które pozwalałyby na niewątpliwe wykazanie, że oskarżony miał świadomość, iż założony przez niego rachunek i udostępniony P. Z. ((...)) będzie wykorzystywany do oszustw. Prawdziwości okoliczności wskazywanych w wyjaśnieniach oskarżonego w toku przeprowadzonego postępowania nie wykluczono, a tylko to uprawniałoby do uwzględnienia zarzutu skarżącego i jego postulatów wskazanych w apelacji. Nie są bowiem uprawnione, opierające się na wyprowadzaniu wniosków z niedopuszczalnych w procesie karnym domniemań, twierdzenia skarżącego, że samo już udostępnienie rachunku bankowego innej osobie, motywowane potrzebami finansowymi, pozwala na przyjęcie, iż oskarżony z pewnością przewidywał i godził się na to, że udostępniony przez niego rachunek bankowy może zostać użyty do celów przestępczych, a jego zachowanie może stanowić ułatwienie popełnienia oszustwa. Tymczasem elementy przedmiotowe oszustwa muszą mieścić się w świadomości sprawcy i muszą być objęte jego wolą. Nie można zatem uznać za wypełnienie znamion strony podmiotowej oszustwa sytuacji, w której chociażby jeden z jej elementów nie był objęty świadomością oskarżonego. Brak jest również realizacji znamion strony podmiotowej w przypadku, gdy oskarżony chociażby jednego z tych elementów nie obejmuje chęcią, lecz tylko na niego się godzi. Taką zaś sytuację zdaje się dopuszczać Skarżący, zważywszy na zacytowane powyżej twierdzenia z uzasadnienia apelacji. Również dla prawidłowego przypisania odpowiedzialności za pomocnictwo konieczne jest wskazanie konkretnego przestępstwa, którego popełnienie pomocnik ma ułatwić. Pomocnictwo jako opisana w art. 18 § 3 kk forma zjawiskowa przestępstwa (w niniejszej sprawie z art. 286 § 1 kk) wymaga udowodnienia, że pomocnik uświadamia sobie zły zamiar sprawcy, zaś dla prawidłowego przypisania odpowiedzialności za pomocnictwo konieczne jest m.in., wskazanie konkretnego przestępstwa, którego popełnienie pomocnik ma ułatwić. Pomocnik musi bowiem obejmować świadomością (zamiar bezpośredni lub ewentualny), iż podejmując określone czynności czyni to w odniesieniu do skonkretyzowanego w odpowiednim przepisie części szczególnej Kodeksu karnego czynu zabronionego. Pomocnik musi bowiem obejmować świadomością, że podejmując określone czynności (udostępnienie rachunku) czyni to w odniesieniu do skonkretyzowanego w odpowiednim przepisie czynu zabronionego, nadto winien chcieć, by inna osoba dokonała takiego konkretnego przestępstwa albo przewidując taką możliwość na to się godził, jednak zamiar taki nie może być dorozumiany, musi być pewny, a nadto udowodniony. Stąd wbrew twierdzeniom skarżącego, nie wystarczy udowodnić, że od strony przedmiotowej działanie oskarżonego obiektywnie ułatwiło faktycznemu sprawcy dokonanie przestępstwa ( wyrok SN z dnia 10 sierpnia 2022 r., II KK 540/21). Pomocnik musi, co najmniej najpóźniej w chwili podejmowania zachowań ułatwiających dokonanie czynu zabronionego, wyobrażenie konkretnego czynu zabronionego, który ma być popełniony lub jest popełniany przez inną osobą (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 2 lipca 2014 r., II AKa 174/14), a zatem w dniu założenia i udostępnienia rachunku wyobrażenie wyłudzenia pieniędzy z tytułu kupowanych biletów na koncert oferowanych w (...). Zamiar pomocnika powinien być odniesiony do wszystkich znamion strony przedmiotowej pomocnictwa. Udzielając pomocy musi obejmować świadomością to, że podejmując określone czynności, ułatwia innej osobie popełnienie czynu zabronionego. Powinien on też obejmować świadomością, że czyni to w odniesieniu do konkretnego, scharakteryzowanego w odpowiednim przepisie czynu zabronionego oraz w odniesieniu do indywidualnie oznaczonej osoby bezpośredniego wykonawcy (wyrok SN z dnia 11 lipca 2023 r., III KK 164/23). Opis czynu przypisanego, który ma postać zjawiskową pomocnictwa (art. 18 § 3 kk) w zakresie czynu zabronionego, do którego popełnienia udzielono pomocy, powinno zawierać wszystkie znamiona typu czynu zabronionego popełnionego w formie sprawczej, także należące do strony podmiotowej. W wypadku oszustwa wymagane jest, aby opis taki zawierał znamię kierunkowe w postaci działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, niekoniecznie po stronie pomocnika, ale koniecznie po stronie osoby, której udzielana jest pomoc do oszustwa (postanowienie SN z dnia 19 września 2019 r., IV KK 495/19), na taką osobę Skarżący w apelacji nawet nie naprowadza, kwestionując argumentację Sądu Rejonowego wyjaśniającego przyczyny braku możliwości przypisania oskarżonemu – w realiach sprawy – zarzucanego mu czynu, jednakże w formie zjawiskowej pomocnictwa z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 286 § 1 kk. Mając na względzie powyżej wskazane względy podniesiony w apelacji zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie zasługiwał na uwzględnienie.

o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie.

Niezasadny

Wobec niezasadności podniesionego zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony. Ponieważ zaskarżony wyrok opierał się na całokształcie prawidłowo przeprowadzonych dowodów, poddanych właściwej i mieszczącej się w granicach swobodnej oceny dowodów analizie i wartościowaniu oraz na podstawie tych kompletnych dowodów Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, brak jest jakichkolwiek względów, które miałyby przemawiać za wnioskiem o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania, o co, w tych okolicznościach niezasadnie postulował Skarżący, nie wskazując na luki i potrzebę uzupełnienie postępowania dowodowego. Przekonanie sądu o winie oskarżonego winno zostać ukształtowane w oparciu o wszystkie przeprowadzone w sprawie dowody, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Oznacza to, że przy wyrokowaniu Sąd nie powinien tracić z pola widzenia żadnego dowodu, który dotyczy istotnych w sprawie okoliczności. Zasada ta ma jednak podwójne działanie i winna być także uwzględniana w przypadku wnoszącego środek odwoławczy oskarżyciela publicznego. Poza okolicznościami wskazanymi w pkt 3 uzasadnienia w odniesieniu do zarzutu apelacji, zauważyć należy, że nie można „winy oskarżonego” domniemywać także z faktu wielokrotnych skazań wyrokami różnych sądów. Rzeczywiście zapadły w odniesieniu do oskarżonego liczne wyroki skazujące go za przestępstwa z art. 286 § 1 kk, czy też ich wypadki mniejszej wagi z art. 286 § 3 kk w formie sprawstwa bądź pomocnictwa (w zw. z art. 18 § 3 kk) jednakże większość z tych skazań odnosi się do popełnienia czynów, których daty popełnienia poprzedzają założenie – 15 listopada 2021 r. – udostępnionego przez oskarżonego rachunku. Zatem aby na tej podstawie czynić wnioski należałoby dokonać skazań w poszczególnych sprawach za czyny popełnione po dacie założenia tego rachunku. Takich wnioskowań i dowodów w tym kierunku w toku postępowania przygotowawczego nie przeprowadzono. O przeprowadzenie dowodów w tym kierunku nie wnioskował oskarżyciel publiczny w toku postępowania sądowego, ani tez na możliwe wnioskowanie z uprzednich wskazań nie wskazywał Skarżący w apelacji. Sąd Rejonowy w toku postępowania uwzględnił także niektóre orzeczenia w sprawach prowadzonych w innych sądach, naprowadzane przez obrońcę oskarżonego. Nie można zapominać, o tym że oskarżony jest osobą niepełnosprawną, częściowo ubezwłasnowolnioną, chociaż biegli nie stwierdzili, by miał on wyłączną bądź w znacznym stopniu ograniczone dyspozycje poczytalności w rozumieniu art. 31 § 1 i § 2 kk, co jednak nie może być pominięte w ocenie zachowania oskarżonego – udostępnienia odpłatnie rachunków – w kontekście kauzalnej oceny takiego postąpienia w kierunku naprowadzanym przez Skarżącego w apelacji. W procesie karnym, w którym obowiązuje domniemanie niewinności oskarżonego, to na oskarżycielu spoczywa formalny ciężar dowodu (obowiązek dowodzenia podnoszonych twierdzeń dowodowych). Ponosi on także konsekwencje niewykazania trafności tez oskarżenia (ciężar dowodu w znaczeniu materialnym). Nie może bowiem być skuteczną taka apelacja, która usiłuje obalić zaskarżone orzeczenie opierając się na fragmentarycznie i wybiórczo dokonanej analizie dowodów, wnioskowaniu opierającym się na niedopuszczalnych w procesie karnym domniemaniach faktycznych i wnioskowaniach rozszerzających niekorzystnych dla oskarżonego, wbrew dyspozycji art. 5 kpk. Jak również nie tylko przy braku wykluczenia prawdziwości, ale i z pominięciem, okoliczności wskazywanych w wyjaśnieniach oskarżonego. Sąd Rejonowy nie naruszył zakazu rozstrzygania nieusuniętych wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, a w tym kierunku zmierza Skarżący w argumentacji wniesionej apelacji. Z tych też względów, wobec braku wskazania uzupełnienia postępowania w kierunku pożądanym przez Skarżącego, nie widząc podstaw faktycznych i prawnych na bazie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i ocenionego w zgodzie z dyspozycją art. 7 kpk, do wydania innego rozstrzygnięcia niż zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku apelacji.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 14 października 2025 r. (sygn. akt II K 827/23), którym Sąd ten, na podstawie art. 17 § 1 pkt. 1 kpk w zw. z art. 414 § 1 kpk, uniewinnił oskarżonego L. F. od zarzutu popełnienia czynu z art. 286 § 1 kk, który według zarzutu aktu oskarżenia miał polegać na tym, że oskarżony w dniu 11 grudnia 2021 r., działając w bliżej nieustalonym miejscu za pośrednictwem sieci (...), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził Z. C. do niekorzystnego rozporządzenia środkami pieniężnymi w kwocie 400 zł, w ten sposób, że za pośrednictwem portalu

(...)

zaproponował pokrzywdzonej sprzedaż 2 biletów na koncert zespołu (...), a następnie po przelaniu w/w kwoty, na wskazany i założony przez siebie rachunek bankowy nr (...), przesłał pokrzywdzonej podrobione bilety, czym wprowadził ją w błąd co do ich autentyczności.

Sąd Okręgowy zaaprobował rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu w tym:



zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adw. F. N. I.

F. kwotę 1.682,64 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu, ‘



obciążenie kosztami procesu, na podstawie art. 632 pkt 2 kpk, Skarbu Państwa.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że nie było żadnych merytorycznych czy formalnych racji, które przemawiałyby za koniecznością zmiany zaskarżonego wyroku w kierunku postulowanym przez Skarżącego, tj. uchylenia zaskarżonego wyroku w całości. Sąd Rejonowy wykorzystał w toku rozprawy istniejące możliwości weryfikacji tez aktu oskarżenia i twierdzeń oskarżonego, w granicach niezbędnych dla ustalenia faktów istotnych dla wydanego rozstrzygnięcia. Sąd Rejonowy oparł orzeczenie na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym w toku poprawnie przeprowadzonego postępowania sądowego. W tym zakresie podniesiony zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie był zasadny. Dokonana zaś ocena dowodów mieści się w granicach zakreślonych dyspozycją art. 7 kpk. Podkreślić też należy znaczenie, jakie miała bezpośredniość postępowania dowodowego na rozprawie. To właśnie Sąd I instancji miał z tymi dowodami bezpośredni kontakt w toku realizacji czynności dowodowych, oceniał złożone wyjaśnienia i zeznania, kierując się zarówno ich treścią, jak też własnymi spostrzeżeniami i wrażeniami wynikającymi z zachowania się osób przesłuchiwanych, ich reakcji mentalnych na zadawane pytania, postawy w toku realizowanej czynności przesłuchania i stosunku do tej czynności. Sąd Rejonowy w sposób przekonujący przedstawił powody, dla których dał wiarę oskarżonemu. Istotne dla rozstrzygnięcia w kwestii odpowiedzialności za zarzucany oskarżonemu czyn okoliczności ujawnione w toku postępowania przed Sądem Rejonowym zostały omówione w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Sąd Okręgowy podziela zajęte w tej mierze stanowisko. W wyczerpującym uzasadnieniu, Sąd

meriti poddał wszechstronnej i logicznej analizie zebrane dowody, w sposób w pełni przekonujący oraz zgodny ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, przedstawił, na jakich przesłankach faktycznych i prawnych oparł swoje przekonanie odnośnie wiarygodności tych dowodów, które włączył do podstawy faktycznej wyroku. Kontrola instancyjna nie potwierdziła zasadności podniesionych w środku odwoławczym uchybień. Sąd I instancji dokonał ustaleń faktycznych opierając się na całokształcie materiału dowodowego, a wyciągając trafne wnioski poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, z których wyciągnął słuszne wnioski co do braku podstaw do przypisania oskarżonemu zarzucanego aktem oskarżenia czynu. Nadto Sąd dokonał analizy zgromadzonych dowodów także w kierunku ewentualnego przypisania oskarżonemu popełnienia zarzucanego czynu w innej formie zjawiskowej. Wykluczenie przyjęcie pomocnictwa w sposób przekonujący uzasadniał. Tych argumentów Sądu Rejonowego nie zdołał podważyć oskarżyciel publiczny podnoszonymi w apelacji okolicznościami, możliwą interpretacją. Przy braku podstaw do uwzględnienia zarzutów apelacji brak jest merytorycznych podstaw do uwzględnienia wniosków oskarżyciela publicznego. Oparcie zaś orzeczenia na kompletnym materiale dowodowym, przy braku wystąpienia przyczyn z art. 439 kpk i art. 440 kpk sprawia, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości. Sąd Odwoławczy mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 437 kpk, art. 449 kpk i art. 456 kpk utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Sądu Rejonowego.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Koszty procesu

Punkt II wyroku, czyn III

W postępowaniu odwoławczym oskarżony L. F. korzystał z pomocy prawnej udzielanej mu przez adw. F. I.

F. ustanowionego jako obrońca oskarżonego z urzędu. W myśl art. 29 ust. 1 ustawy

Prawo o adwokaturze

koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. Stąd też Sąd Odwoławczy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. F. N. I.

F. kwotę 1.033,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu L. F. w postępowaniu odwoławczym. Wysokość zasądzonej kwoty wynika z dyspozycji § 17 ust. 2 pkt 4 oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r.

w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2024, poz. 763 ze zm.) i obejmuje opłatę minimalną za obronę przed sądem okręgowym jako sądem II instancji w wysokości 840 zł powiększoną o należny podatek VAT w wysokości 193,20 zł

Wobec nieuwzględnienia apelacji oskarżyciela publicznego od wyroku uniewinniającego oskarżonego L. F. od popełnienia zarzucanego mu czynu, stosownie do dyspozycji art. 636 § 1 kpk, Sąd Okręgowy kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciążył Skarb Państwa.

SSO Grażyna Artymiak

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 14 października 2025 r. (sygn. akt II K 827/23) przeciwko L. F.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie