Kierowca z 1,20 mg/l po wcześniejszych wyrokach. Sąd poprawił podstawę przepadku pojazdu

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Ropczycach z dnia 30 grudnia 2025 r. w sprawie o sygn. akt II K 74/25 przeciwko D. P. oskarżonemu o czyn z art. 178a § 4 kk

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1. 1.

D. P.

Uprzednia karalność oskarżonego

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Uprzednia karalność

Informacja z (...)

Dowód w postaci informacji z (...) w odniesieniu do oskarżonego D. P. nie budzi wątpliwości, ani w zakresie formy, ani treści. Została ona sporządzona przez uprawniony do tego podmiot w formie przewidzianej dla tej czynności. Żadna ze stron postępowania nie kwestionowała jej autentyczności i rzetelności.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Zarzut obrońcy z urzędu

1) Ad 1)

rażącej niewspółmierności kary orzeczonej w wymiarze 1 roku pozbawienia wolności, gdyż prawidłowa ocena okoliczności dotyczących jej wymiaru uzasadnia orzeczenie jej w niższej wysokości.

Niezasadny

Jest rzeczą oczywistą, że Sąd I instancji kierując się dyrektywami wymiaru kary, wymierza ją według swojego uznania. Ustawodawca chroniąc swobodę orzekania nie pozwala sądowi odwoławczemu na ingerencję w wymiar kary orzeczonej przez Sąd I instancji w każdym przypadku, gdy w jego ocenie orzeczona kara mogłaby być surowsza lub łagodniejsza. Ingerencja taka jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy stwierdzona łagodność lub surowość razi swoją niewspółmiernością. Z sytuacją rażącej niewspółmierności kary mamy do czynienia także wtedy, gdy rozmiar represji w rozpoznawanej sprawie jest w sposób oczywisty nieproporcjonalny w stosunku do dolegliwości wymierzanych podobnym sprawcom w podobnych sprawach. Chodzi tu jednak nie o każdą ewentualną różnicę co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę wymierzoną można byłoby nazwać również w potocznym znaczeniu tego słowa „rażąco” niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować (wyrok SN z 2 lutego 1995 r. II KRN 198/94, Prok. i Pr. – Orzecznictwo 1995, z. 6, poz. 18). W sytuacji, gdy jej wymiar i dolegliwość w sposób istotny odbiega od ustalonych okoliczności sprawy, rzutujących na kwestie wymiaru kary, tj. gdy kara w sposób rażący, widoczny już na pierwszy rzut oka jest niewłaściwa, nadmierna w świetle dyrektyw wskazanych w art. 53 kk. Taka sytuacja nie zachodzi odnośnie do kary wymierzonej oskarżonemu, zważywszy jego uprzednią karalność za podobne przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym (jedno za popełnione 16 kwietnia 2022 r. skazanie wyrokiem z 19 sierpnia 2022 r. stanowiące podstawę przyjęcia typu kwalifikowanego z art. 178a § 4 kk oraz drugie w sprawie o sygn. akt II K 261/23, którym za popełnienie 6 kwietnia 2023 r. występku z art. 178a § 4 kk wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r. Sąd orzekł karę 6 miesięcy pozbawienia wolności) oraz mając na względzie ustawowe zagrożenie wyłącznie karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Biorąc zaś pod uwagę i ustawowe zagrożenie karą i uprzednią karalność to kara 1 roku pozbawienia wolności nadal jest karą orzeczoną w wysokości niewiele powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia. Stąd nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że kara w tym wymiarze jest karą niewspółmiernie surową.

o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez obniżenie kary i jej wymierzenie w granicach dolnego ustawowego zagrożenia z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 5 lat.

Niezasadny

Materiał dowodowy zgromadzony został w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, zaś ustaleń faktycznych dokonano na podstawie prawidłowo ocenionych dowodów. Bazując na ocenionym przez Sąd Rejonowy materiale dowodowym, nie znajdując powodów do uwzględnienia zarzutu niewspółmiernej surowości orzeczonej wobec oskarżonego D. P. kary brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku apelacji o zmianę zaskarżonego orzeczenia w zakresie obniżenia orzeczonej wobec oskarżonego kary. W realiach niniejszej sprawy wobec uprzedniej karalności oskarżonego także za przestępstwa drogowe popełnione w stanie nietrzeźwości (wyrok za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości Sądu AG F. w (...) z dnia 19 sierpnia 2022 r. o sygn. akt 32 Cs 2530, Js 16637/22), popełnienie zarzuconego oskarżonemu czynu w dniu 7 sierpnia 2024 r., a zatem przed uprawomocnieniem się w dniu 12 listopada 2024 r., ale już po wydaniu wyroku Sądu Rejonowego w Ropczycach z dnia 19 marca 2024 r. (sygn. akt II K 261/23) skazującego D. P. za przestępstwo z art. 178a § 4 kk na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą D. P. wykonał przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie w okresie od 4 kwietnia 2025 r. do 1 października 2025 r. To czasowe rozmieszczenie dat wydawanych wyroków skazujących, dat ich uprawomocnienia i daty popełnienia poddawanego ocenie czynu, sprawia, ze wykonanie kary 6 miesięcy pozbawienia wolności nie ma większego znaczenia dla prawnokarnych konsekwencji wobec oskarżonego (np. dla przyjmowania powrotności do przestępstwa, poza tzw. recydywą ogólną, nie zaś w rozumieniu art. 64 § 1 kk) zakończenie kary przed wydaniem wyroku (bez wpływu na wnioski co do znaczenia resocjalizacyjnego wykonanej kary na zachowanie oskarżonego). W tych okolicznościach brak jest po stronie oskarżonego pozytywnej prognozy, by zastosować postulowany w apelacji środek probacyjny w postaci warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, skarżący też nie wskazuje na wystąpienie szczególnych okoliczności, które mogłyby uzasadnić zastosowanie środka probacyjnego. Stąd też wnioski skarżącego są niezasadne.

Zarzut obrońcy z wyboru

2) Ad 2)

rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemu poprzez orzeczenie wobec D. P. kary jednego roku pozbawienia wolności, podczas gdy wystarczającym byłoby wymierzenie kary w wymiarze wydatnie niższym. Zdaniem oskarżonego Sąd przy wymiarze kary nie uwzględnił okoliczności łagodzących istniejących po stronie oskarżonego, zwłaszcza przyznania się oskarżonego w toku postępowania do zarzucanego mu czynu i wyjaśnienia wszelkich okoliczności popełnienia czynu. Dodatkowo wskazać należy, że Sąd przy wymiarze kary oskarżonemu powinien kierować się dyrektywami sądowego wymiaru kary uregulowanymi w art. 53 kk i nast. co w konsekwencji skutkować powinno odniesieniem się do kwestii winy oskarżonego jak i jej stopnia czego w przedmiotowym uzasadnieniu doszukać się w wystarczającym stopniu nie można. Sąd I Instancji w wydanym wyroku nadmiernie skupił swoją uwagę na analizie okoliczności obciążających oskarżonego nie doceniając należycie okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego. Oskarżony wyraża przekonanie, iż słusznym, w zaistniałej sytuacji, byłoby rozważenie możliwości wymierzenia mu kary w wymiarze wydatnie niższym

Niezasadny

W realiach niniejszej sprawy nie doszło – wbrew zarzutowi Skarżącego - do wymierzenia oskarżonemu rażąco niewspółmiernej kary. Wskazać bowiem należy, że treść przywoływanego w apelacji art. 438 pkt 4 kpk nakazuje Sądowi odwoławczemu uchylić lub zmienić orzeczenie w przypadku niewspółmierności kary tylko wówczas, gdy owa niewspółmierność jest rażąca. Zachowują w realiach sprawy uwagi podniesione powyżej co do zarzutu i wniosku Skarżącego obrońcy oskarżonego z urzędu. Podkreślić należy, że dysproporcja między karą orzeczoną przez Sąd I instancji a karą oczekiwaną przez Skarżącego musi się rzucać w oczy już przy wstępnym oglądzie i nie nadawać się do zaakceptowania. Zachodzi to w szczególności wówczas, gdy rozmiar zastosowanej represji jest w sposób oczywisty nieproporcjonalny do dolegliwości represji wymierzanych podobnym sprawcom w podobnych sprawach. Niewspółmierność kary występuje, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można przyjąć, że zachodzi wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez Sąd I instancji a karą jaką należałoby wymierzyć w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych w art. 53 kk oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo Sądu Najwyższego. Zatem zarzut rażącej niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić wówczas, gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, to jednak nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przypisanego oskarżonemu przestępstwa z art. 178a § 4 kk, jak i jego osobowości. Innymi słowy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą. Sąd Odwoławczy po zapoznaniu się z materiałem dowodowym niniejszej sprawy, treścią wyroku, jego pisemnym uzasadnieniem oraz lekturą wywiedzionej apelacji zauważa, iż nie podziela stanowiska skarżącego obrońcy oskarżonego co do tego, że wysokość orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności za przypisany mu w zaskarżonym wyroku występek nosi cechy rażącej surowości. Artykuł 53 kk nie ma charakteru normy stanowczej w rozumieniu normy zawierającej nakaz lub zakaz określonego zachowania. Określa on objęte sferą swobodnego sędziowskiego uznania ogólne dyrektywy wymiaru kary brane przez Sąd orzekający pod uwagę przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie wyboru rodzaju i wymiaru kary. Ocenie dowodów w przedmiotowej sprawie zaprezentowanej przez Sąd I instancji nie można zarzucić, by w sposób istotny, pociągający za sobą potrzebę korekty orzeczenia, naruszała którąkolwiek z dyrektyw sądowego wymiaru kary. Sąd Rejonowy uwzględnił, wskazywane w treści art. 53 kk okoliczności, właściwie oceniając występujące po stronie oskarżonego okoliczności łagodzące i w żadnym wypadku nie przeceniając okoliczności go obciążających, wymierzył karę adekwatną do stopnia zawinienia i odzwierciedlającą stopień społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu. Zważywszy na wysoki stopień nietrzeźwości (1,20 mg/l i 1,15 mg/l w kolejnym badaniu alkoholu w wydychanym powietrzu), społeczna szkodliwość czynu - wbrew twierdzeniom skarżącego jest wysoka i uwzględniona została przy wymiarze kary. Sąd Rejonowy brał pod uwagę również stopień zawinienia oskarżonego, a orzeczona kara i jej wysokość nie przekracza jego stopnia. Tak orzeczona kara nie stoi w sprzeczności z koniecznymi do uzyskania efektami wychowawczymi, zapobiegawczymi, także w zakresie prewencji ogólnej. Nie można zatem uznać, nawet w zestawieniu z wnioskami apelacyjnymi o zmianę orzeczonej wobec oskarżonego kary (orzeczenie kary w niższym wymiarze), by Sąd Rejonowy w realiach niniejszej sprawy wymierzył karę rażąco surową. Miarą surowości kary nie jest bowiem ilościowe oznaczenie czasu trwania kary danego rodzaju, ale stopień wykorzystania sankcji karnej przewidzianej w danych okolicznościach. Stąd też tak postawiony zarzut nie jest zasadny.

o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej kary poprzez wymierzenie wobec oskarżonego kary w wymiarze wydatnie niższym

ewentualnie

o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania

Niezasadny

Wobec dokonania przez Sąd Rejonowy stanowczych ustaleń faktycznych, oparcia się na kompletnym materiale dowodowym, poddanym prawidłowej ocenie z zachowaniem dyspozycji art. 7 kpk, wyprowadzeniu stąd słusznych wniosków co do ustalonych okoliczności mających istotne znaczenie dla przedmiotu rozstrzyganej sprawy, brak jest podstaw do kwestionowania zasadności i poprawności zaskarżonego wyroku, w stopniu nakazującym uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania, zwłaszcza że skarżący mimo złożonego postulatu nie naprowadził, ani na uchybienia tak poważne, by konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku, jak i nie wskazał dowodów, których przeprowadzenie wymagałoby wydania orzeczenia kasatoryjnego i przekazania sprawy do ponownego jej rozpoznania. Jednocześnie prawidłowo Sąd ustalił stopień społecznej szkodliwości i stopień zawinienia przypisanego oskarżonemu występku, co przy uwzględnieniu właściwości i warunków osobistych oskarżonego D. P. znalazło odzwierciedlenie w rodzaju i wymiarze orzeczonej przez Sąd Rejonowy kary pozbawienia wolności, jak również orzeczonych środków karnych, zważywszy na rodzaj przypisanego występku popełnionego w szczególnych warunkach powrotu do przestępstwa kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości – obligatoryjnie orzekanych: w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i świadczenia pieniężnego w wysokości 10.000 zł oraz przepadku równowartości kierowanego pojazdu mechanicznego. Mając na uwadze powyższej szczegółowo wskazane okoliczności, w szczególności zaś niezasadność zarzutu podniesionego przez Skarżącego i nie dopatrując się przesłanek z art. 439 § 1 kpk oraz z art. 440 kpk, Sąd odwoławczy, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (z uwzględnieniem korekty dokonanej z urzędu stosownie do art. 455 kpk ze względy na międzyczasowe zmiany przepisów zastosowanej ustawy karnej).

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z u rzędu

1. Prawo intertemporalne – zmiana ustawy w okresie między czasem popełnienia czynu a czasem orzekania.

W realiach niniejszej sprawy oskarżony D. P. w dniu 7 sierpnia 2024 r. popełnił czyn z art. 178a § 4 kk objęty postępowaniem, w którym Sąd Rejonowy wydał w dniu 30 grudnia 2025 r. wyrok skazujący, którego rozstrzygnięcia nie zostały zakwestionowane, poza zarzuceniem orzeczenia wobec oskarżonego rażąco niewspółmiernie surowej kary pozbawienia wolności. W dniu 7 sierpnia 2024 r. oskarżony dopuścił się czynu wyczerpującego ustawowe znamiona występku z art. 178a § 4 kk, gdzie stan jego nietrzeźwości w czasie prowadzenia pojazdu mechanicznego przewyższał zakreśloną przez ustawodawcę granicę (0,75 mg/dm

3 w wydychanym powietrzu), Sąd

meriti był – stosownie do dyspozycji art. 178a § 5 kk

in principio, przy jednoczesnym braku okoliczności pozwalających na przyjęcie, że zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami – zobowiązany do orzeczenia przepadku uregulowanego w art. 44b kk. Zgodnie zaś z art. 44b § 1 kk w wypadkach wskazanych w ustawie sąd orzeka przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym, jednakże zgodnie z art. 44b § 2 kk, jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy albo po popełnieniu przestępstwa sprawca zbył, darował lub ukrył podlegający przepadkowi pojazd (druga sytuacja nie wystąpiła), orzeka się przepadek równowartości pojazdu. Za równowartość pojazdu uznaje się wartość pojazdu określoną w polisie ubezpieczeniowej na rok, w którym popełniono przestępstwo, a w razie braku polisy - średnią wartość rynkową pojazdu odpowiadającego, przy uwzględnieniu marki, modelu, roku produkcji, typu nadwozia, rodzaju napędu i silnika, pojemności lub mocy silnika oraz przybliżonego przebiegu, pojazdowi prowadzonemu przez sprawcę, ustaloną na podstawie dostępnych danych, bez powoływania w tym celu biegłego. Natomiast przepadku pojazdu lub przepadku równowartości nie orzeka się, jeżeli orzeczenie przepadku jest niemożliwe lub niecelowe z uwagi na jego utratę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie (art. 44b § 5 kk). Ten stan prawny, obowiązywał w dacie czynu i w dacie wydania zaskarżonego wyroku. Skarżący wnoszący apelacje nie kwestionowali orzeczonego wobec oskarżonego przepadku równowartości pojazdu mechanicznego w wysokości 2.000 zł.

Nowelizacja ustawy karnej (tak art. 178a kk, jak i art. 44b kk) ustawą z dnia 4 grudnia 2025 r.

o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz. U. 2025 r., poz. 1872) wchodzącą w życie w dniu 29 stycznia 2026 r. sprawiła, że na konsekwencje zdarzenia poddanego prawnokarnej ocenie, w dniu orzekania przez Sąd Odwoławczy należało spojrzeć przez pryzmat reguł prawa intertemporalnego. Przepisy, na zastosowanie których powołał się Sąd Rejonowy wydając zaskarżone orzeczenie, uległy bowiem zmianie.

W pierwszej kolejności należy odnotować uchylenie art. 178a § 5 kk, który w dotychczasowym brzmieniu stanowił z jednej strony podstawę orzeczenia przepadku, o którym mowa w art. 44b kk, w razie popełnienia przestępstwa z art. 178a § 4 kk, chyba że zawartość alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa z art. 178a § 4 kk była niższa niż 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm

3 w wydychanym powietrzu albo nie prowadziła do takiego stężenia. Z drugiej zaś strony stanowił fakultatywną podstawę odstąpienia od orzeczenia przepadku, jeżeli zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami. Diametralnej zmianie uległ także art. 44b kk, do stosowania którego odwoływał się art. 178a § 5 kk. W pierwotnym – w dacie czynu – brzmieniu (ustawa stara) przewidywał bowiem tak przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym (art. 44b § 1 kk), jak i przepadek równowartości pojazdu (art. 44b § 2 kk) jeżeli:

1) w czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy (jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy, orzeka się przepadek równowartości pojazdu - wyrok SN z dnia 16 grudnia 2025 r., II KK 347/25),

2) po popełnieniu przestępstwa sprawca zbył, darował lub ukrył pojazd podlegający przepadkowi;

Przepis ten określał także:



sposób obliczania równowartości pojazdu mechanicznego (art. 44b § 2 i § 3 kk)



nawiązkę w wysokości co najmniej 5.000 zł na rzecz (...)

(...) orzekaną zamiast przepadku pojazdu mechanicznego oraz przepadku równowartości pojazdu, o którym mowa w § 2 art. 44b kk, jeżeli sprawca prowadził niestanowiący jego własności pojazd mechaniczny wykonując czynności zawodowe lub służbowe polegające na prowadzeniu pojazdu na rzecz pracodawcy (art. 44b § 4 kk) oraz



podstawy odstąpienia od orzeczenia przepadku lub przepadku równowartości pojazdu, jeżeli orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego jest niemożliwe lub niecelowe z uwagi na jego utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie (art. 44b § 5 kk).

W dacie orzekania przez Sąd odwoławczy art. 178a § 5 kk przestał obowiązywać, wobec jego uchylenia (ustawa nowa). Jednak w tożsamym niemal brzmieniu jego regulacja została wprowadzona do art. 44b kk w nowym brzmieniu, ale również zmianie uległy pozostałe dyspozycje art. 44b kk, w szczególności zaś przewiduje on aktualnie względnie obligatoryjną podstawę orzeczenia przepadku pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, w razie skazania za przestępstwo określone w art. 178a § 1 lub § 4 kk, art. 178c § 1 pkt 2 kk, art. 178d kk, a także wobec sprawcy określonego w art. 178 § 1 lub § 1a kk, jeśli zawartość alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa wynosiła co najmniej 1,5 ‰ we krwi lub 0,75 mg/dm

3 w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami (art. 44b § 1a kk). Przepadku tego jednak nie orzeka się, jeżeli:

1) w czasie popełnienia przestępstwa pojazd mechaniczny nie stanowił wyłącznej własności sprawcy (art. 44b § 5 pkt 1 kk), wówczas sąd orzeka obligatoryjnie nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5.000 zł do 500.000 zł (art. 44b § 6 kk),

2) orzeczenie przepadku nie jest możliwe lub celowe, w szczególności z uwagi na jego zbycie albo utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie (art. 44b § 5 pkt 2 kk), wówczas sąd może orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5.000 zł do 500.000 zł (art. 44b § 6 kk).

Przepisy art. 44b § 2 - § 4 kk zostały uchylone, a dotyczyły one przepadku równowartości pojazdu mechanicznego i sposobu ustalania jego wartości rynkowej i zostały zastosowane przez Sąd Rejonowy w zaskarżonym wyroku.

Zgodnie z dyspozycją art. 4 § 1 kk zastosowanie ma co do zasady ustawa nowa, a wcześniejsze ustawy (ustawa stara), o tyle o ile są względniejsze dla sprawcy. Ustawa względniejsza w rozumieniu art. 4 § 1 kk to taka, która stwarza możliwość osądu korzystniejszego dla interesów sprawcy (korzystniejszej oceny prawnokarnej czynu), skutkując tym samym przyjęciem mniej surowych reguł odpowiedzialności lub zastosowaniem mniej dotkliwych sankcji. Przy ocenie „względności ustawy” należy brać pod uwagę wszystkie prawnokarne instytucje porównywanych ustaw, które mogłyby mieć zastosowanie do danego sprawcy. Względność ustaw dokonana w ramach stosowania art. 4 § 1 kk, powinna być oceniana przez całościowe (zbiorcze) porównanie wszystkich rozwiązań dotyczących orzekania, w realiach niniejszej sprawy, w obydwu stanach prawnych. Ustawą względniejszą jest w związku z tym ta ustawa, która – po przeprowadzeniu kompletnej oceny wszelkich skutków zastosowania tych konkurujących ze sobą ustaw –

in concreto przewiduje dla danego oskarżonego łagodniejsze konsekwencje. Takie porównanie nie może ograniczać się do prostego zestawienia wysokości sankcji zawartych w porównywanych przepisach, lecz wymaga analizy wszystkich prawnokarnych skutków wynikających dla oskarżonego z zastosowania ustawy nowej albo obowiązującej poprzednio, również takich jak, np. rodzaj możliwych albo koniecznych do orzeczenia środków karnych.

Regulacja zawarta w art. 4 § 1 kk ma zastosowane na każdym etapie postępowania przed jego prawomocnym zakończeniem (wyrok SN z dnia 6 lutego 2025 r., V KK 583/24). Dlatego też na etapie postępowania odwoławczego należy dokonać oceny stosowania ustawy obowiązującej w dacie czynu, bądź nowej obowiązującej w dacie wyrokowania przez sąd odwoławczy. Jeżeli sąd wybierze, jako względniejszy dla oskarżonego, jeden reżim prawny, to powinien konsekwentnie zastosować jego regulacje w całości do wszystkich rozstrzygnięć zawartych w wyroku (wyrok SN z dnia 24 października 2023 r., II KK 346/23). Odnośnie danego czynu (jego konsekwencji prawnych) należy zastosować ustawę względniejszą dla sprawcy w całości i nie jest dopuszczalne równoczesne stosowanie dwóch czy więcej stanów prawnych.

Przepisy mające zastosowanie do niekwestionowanego w apelacjach stanu faktycznego w zakresie przypisania sprawstwa i zawinienia zarzucanego oskarżonemu D. P. typu czynu zabronionego z art. 178a § 4 kk, jak również do podstaw wymiaru kary (przy uwzględnieniu dyrektyw ustawowego i sądowego wymiaru sankcji, np. z art. 53 kk), jak i obligatoryjnego środka karnego w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji był w stanie nietrzeźwości (art. 42 § 3 kk i wiążącego się z nim art. 63 § 4 kk) oraz obligatoryjnego świadczenia pieniężnego na rzecz (...) (...) (...) (...) orzekanego w razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 178a § 4 kk w wysokości co najmniej 10.000 zł do wysokości nieprzekraczającej 60.000zł (art. 43a kk) zachowały niezmienioną treść, zatem żaden z nich nie wymagał pogłębionych rozważań przez pryzmat względności ustawy na potrzeby dyspozycji art. 4 § 1 kk.

Sytuacja oskarżonego D. P. pod rządami starej ustawy obowiązującej:



w dniu 7 sierpnia 2024 r. (data popełnienia przypisanego czynu z art. 178a § 4 kk),



w dniu 30 grudnia 2025 r. (data orzekania przez Sąd Rejonowy),

nie ulegała zmianie, gdy chodzi o prawnokarną ocenę jego zachowania, jak i prawnych konsekwencji jego popełnienia.

Również w dacie orzekania przez Sąd Odwoławczy, pod rządami nowej ustawy obowiązującej od dnia 29 stycznia 2026 r., nie ulegała zmianie sytuacja oskarżonego z punktu widzenia przepisów ustawy, w porównaniu ze starym stanem prawnym, zatem nie rzutowała na ocenę stanu faktycznego, czy okoliczności zastosowanych wobec oskarżonego sankcji, w zakresie niezaskarżonym apelacjami wniesionymi na korzyść oskarżonego przez jego obrońców, powyżej wskazanych kary zasadniczej oraz środków karnych zakazu prowadzenia pojazdów i świadczenia pieniężnego. Jednak w zakresie niekwestionowanego pkt III wyroku Sądu Rejonowego, od dnia 29 stycznia 2026 r. zastosowanie ma obowiązujący w zmienionej treści art. 44b § 1 i § 1a kk, który podobnie jak w starym brzmieniu przepisów Kodeksu karnego przewiduje podstawę prawną orzeczenia przepadku pojazdu prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym (art. 44b § 1 kk w zw. z art. 178a § 5 kk w starym brzmieniu) odnosząc ustawę wyłącznie do realiów niniejszej sprawy, w razie skazania sprawcy przestępstwa określonego w art. 178a § 4 kk, jeśli zawartość alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa wnosiła co najmniej 1,5 ‰ we krwi lub 0,75 mg/dm

3 w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia, sąd orzeka przepadek pojazdu prowadzonego przez sprawcę, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami (podobnie jak w przypadku art. 178a § 5 kk uchylonego nowelizującą przepisy bezpieczeństwa w ruchu drogowym z dniem 29 stycznia 2026 r.). Jednocześnie jednak nowa ustawa z jednej strony w art. 44b § 5 kk wskazywała na przypadki wyłączenia orzeczenia przepadku pojazdu, z drugiej zaś wprowadzała w takich przypadkach nawiązkę – art. 44b § 6 kk. W realiach sprawy, skoro w czasie popełnienia przestępstwa pojazd mechaniczny nie stanowił wyłącznej własności sprawcy przepadku pojazdu mechanicznego nie orzeka się (art. 44b § 5 pkt 1 kk), jednak sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5.000 do 500.000 zł (art. 44b § 6 kk

in principio). To zważywszy na fakt, że według przepisów uprzednio obowiązujących, równowartość pojazdu podlegającego przepadkowi wynosiła 2.000 zł (przy uwzględnieniu regulacji art. 178a § 5 kk i art. 44b kk w brzmieniu z daty popełnienia czynu i orzekania przez Sąd Rejonowy), zaś według nowych – obowiązujących w dacie orzekania przez Sąd Odwoławczy – w takich samych okolicznościach faktycznych (art. 44b § 5 pkt 1 kk) w miejsce przepadku równowartości pojazdu obligatoryjnie orzec należy w myśl art. 44b § 6 kk nawiązkę, której dolną granicę ustawodawca określił na 5.000 zł. Zatem wyższa jest minimalna wysokość nawiązki obligatoryjnie orzekanej w sytuacji wyłączenia orzekania przepadku pojazdu mechanicznego, którym poruszał się oskarżony będący w stanie nietrzeźwości, według nowych przepisów, niż równowartość takiego pojazdu, którego przepadek był orzekany w tych samych okolicznościach faktycznych, według przepisów starych. Względniejsza jest zatem w realiach niniejszej sprawy ustawa wcześniej obowiązująca. Stąd też dla podkreślenia jej zastosowania należało przywołać art. 4 § 1 kk w podstawach prawnych zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Sąd Okręgowy utrzymał wyrok Sądu Rejonowego w Ropczycach z dnia 30 grudnia 2025 r. (sygn. akt II K 74/25), którym ten Sąd uznał oskarżonego D. P. za winnego popełnienia czynu z art. 178a § 4 kk polegającego na tym, że oskarżony w dniu 7 sierpnia 2024 r. w miejscowości F.. na ul. (...), woj. (...) będąc w stanie nietrzeźwości przejawiającym się stężeniem alkoholu wynoszącym 1,20 mg/l (I badanie), 1,15 mg/l (II badanie) w wydychanym powietrzu, kierował w ruchu lądowym samochodem m-ki Ł. (...) o nr rej. (...), przy czym czynu tego dopuścił się będąc wcześniej prawomocnie skazanym za prowadzenie pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości orzeczonym wyrokiem Sądu AG F. w (...) z dnia 19 sierpnia 2022 r. (sygn. akt 32 Cs 2530, Js 16637/22). Za tak przypisany czyn Sąd wymierzył oskarżonemu na podstawie art. 178 § 4 kk karę 1 roku pozbawienia wolności. Jednocześnie Sąd orzekł wobec oskarżonego D. P. na podstawie:

1) art. 42 § 3 kk środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych,

2) art. 44b § 2 kk przepadek na rzecz Skarbu Państwa równowartości pojazdu marki Ł. (...) o numerze rejestracyjnym (...) w kwocie 2.000 zł,

3) art. 43a § 2 kk świadczenie pieniężne w kwocie 10.000 zł na rzecz (...) (...) (...) (...).

Sąd Odwoławczy zaaprobował rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w zakresie kosztów procesu:



zasądzenie, na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze od Skarbu Państwa na rzecz adw. G. C. kwoty 1.446,48 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu,



zasądzenie, na podstawie art. 627 kpk od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych w kwocie 726,76 zł.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że nie było żadnych merytorycznych czy formalnych racji, które przemawiałyby za koniecznością zmiany zaskarżonego wyroku w kierunku postulowanym przez Skarżących, ani też powodów nakazujących uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. Sąd Rejonowy wykorzystał w toku rozprawy istniejące możliwości weryfikacji tez aktu oskarżenia i twierdzeń oskarżonych, w granicach niezbędnych dla ustalenia faktów istotnych dla wydanego rozstrzygnięcia. Sąd Rejonowy oparł orzeczenie na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym w toku poprawnie przeprowadzonego postępowania sądowego. Wobec dokonania przez Sąd Rejonowy stanowczych ustaleń faktycznych, oparcia się na kompletnym materiale dowodowym, poddanym prawidłowej ocenie z zachowaniem dyspozycji art. 7 kpk, wyprowadzeniu stąd słusznych wniosków co do ustalonych okoliczności mających istotne znaczenie dla przedmiotu rozstrzyganej sprawy, brak jest podstaw do kwestionowania zasadności i poprawności czynionych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku. Jednocześnie prawidłowo Sąd ustalił czynniki determinujące stopień społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu D. P. czynu i stopień jego zawinienia. Mając na uwadze powyższe szczegółowo wskazane okoliczności, w szczególności zaś niezasadność zarzutów niewspółmierności orzeczonej kary wobec oskarżonego oraz nie dopatrując się przesłanek z art. 439 § 1 kpk oraz z art. 440 kpk, Sąd odwoławczy, na podstawie art. 437 kpk, art. 449 kpk i art. 456 kpk, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (z korektą wynikającą z potrzeby uwzględnienia reguł prawa intertemporalnego).

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Sąd Odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego, stosując przepisy ustawy według stanu prawnego obowiązującego na dzień popełnienia zarzucanego oskarżonemu D. P. czynu (także w czasie orzekania przez Sąd I instancji), kwalifikacje prawne przypisanego występku z art. 178a § 4 kk oraz podstawy prawne wymiaru kary i środków karnych oraz przepadku z pkt I-IV zaskarżonego wyroku uzupełnił o art. 4 § 1 kk, jednocześnie jako podstawę przepadku równowartości pojazdu przyjął art. 44b § 2 kk w zw. z art. 178a § 5 kk w zw. z art. 4 § 1 kk.

Z przyczyn wskazanych w pkt 4 uzasadnienia Sąd Odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że stosując przepisy ustawy według stanu prawnego na dzień popełnienia zarzucanego oskarżonemu D. P. czynu uzupełnił kwalifikacje prawne przypisanego oskarżonemu występku z art. 178a § 4 kk oraz podstawy prawne wymiaru kary i środków karnych oraz przepadku o art. 4 § 1 kk. Nadto Sąd jako podstawę przepadku równowartości pojazdu przyjął art. 44b § 2 kk w zw. z art. 178a § 5 kk w zw. z art. 4 § 1 kk. Zgodnie z art. 455 kpk Sąd z urzędu poprawia kwalifikację prawną czynu, bez względu na zarzuty zaskarżenia, jeżeli nie zmienia ustaleń faktycznych. Tak jest w realiach niniejszej sprawy. Zmiana przepisów po popełnieniu czynu, także po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji, jednak przed wydaniem orzeczenia przez Sąd Odwoławczy, obligowała do zastosowania przepisów względniejszych dla oskarżonego w związku z prawnokarną oceną przypisanego mu występku oraz zastosowanych sankcji karnych. Stąd niezbędne stało się uzupełnienie kwalifikacji prawnej czynu o art. 4 § 1 kk. Podobnie należało uzupełnić podstawy prawne wymiary kary zasadniczej oraz środków karnych: zakazu prowadzenia pojazdów i świadczenia pieniężnego, jak również przepadku (pkt I a sentencji wyroku). Ponieważ Sąd Rejonowy w wyroku jako podstawę orzeczenia w pkt III przywołał wyłącznie przepis ogólny – art. 44b § 2 kk, Sąd odwoławczy uznał za konieczne odrębne wskazanie podstawy orzeczenia równowartości przepadku pojazdu – jako art. 44b § 2 kk w zw. z art. 178a § 5 kk w z art. 4 § 1 kk (pkt I b sentencji wyroku).

Koszty procesu

Punkt IV wyroku

Wobec nieuwzględnienia apelacji wniesionych na korzyść oskarżonego na podstawie art. 636 § 1 kpk koszty procesu obciążają oskarżonego D. P.. Dlatego też na podstawie art. 627 kpk w zw. z art. 634 kpk w zw. z art. 636 § 1 kpk oraz art. 2 § 1 pkt 4 w zw. z art. 8

ustawy o opłatach w sprawach karnych

Sąd Odwoławczy zasądził od oskarżonego D. P. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 230 zł tytułem kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. Kwota ta obejmuje wydatki związane z postępowaniem odwoławczym, a wykładane w toku postępowania przez Skarb Państwa (ryczałt za doręczenia, opłata za informację z (...)) oraz opłatę, której wysokość podyktowana jest rodzajem i wysokością kary orzeczonej wobec oskarżonego utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Rejonowego.

SSO Grażyna Artymiak

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego D. P. (z urzędu)

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Ropczycach z dnia 30 grudnia 2025 r. (sygn. akt II K 74/24)

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego D. P. (z wyboru)

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Ropczycach z dnia 30 grudnia 2025 r. (sygn. akt II K 74/24)

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana