Sąd uchylił wyrok wobec E. H. za sprzeczną sentencję, sprawa wraca do Strzyżowa

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Strzyżowie z dnia 2 lutego 2026 r. w sprawie o sygn. akt II K 126/25 przeciwko oskarżonemu E. H. o czyny z art. 200 § 1 kk (trzykrotnie).

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 439 k.p.k.

Wnioski

Uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1. E. H.

Uprzednia niekaralność

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Dotychczasowa niekaralność oskarżonego

Informacja z (...)

Dowód w postaci informacji z (...) w odniesieniu do oskarżonego E. H. nie budzi wątpliwości ani w zakresie formy, ani treści. Została ona sporządzona przez uprawniony do tego podmiot w formie przewidzianej dla tej czynności. Żadna ze stron postępowania nie kwestionowała jej autentyczności i rzetelności.

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

1) Ad 1)

2) Ad 2)

3) Ad 3)

sprzeczności treści orzeczenia uniemożliwiającej jego wykonanie polegającej na uznaniu w pkt I orzeczenia oskarżonego E. H. winnym popełnienia czynu opisanego w pkt 1, zaś w dalszej jego części (pkt IV) uniewinnieniu od popełnienia czynu opisanego w pkt 1 wyroku, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 7 kpk;

Zasadny

Słusznie Skarżący zarzuca, że w zaskarżonym orzeczeniu doszło do nieprawidłowości w związku z jednoczesnym z jednej strony przypisaniem oskarżonemu E. H. popełnienia czynu z art. 200 § 1 kk opisanego w punkcie 1 aktu oskarżenia (pkt I tenoru zaskarżonego wyroku), z drugiej zaś uniewinnieniem od jego popełnienia w pkt IV tenoru zaskarżonego wyroku, co skutkuje – jak słusznie zarzuca skarżący – sprzecznością uniemożliwiającą wykonanie wyroku. To zaś stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 7 kpk, która zważywszy na jej wagę determinuje potrzebę uchylenia zaskarżonego wyroku, bez względu na merytoryczną jakość pozostałych podniesionych w apelacji zarzutów. Z uwagi jednak na stwierdzenie oskarżyciela publicznego w toku rozprawy odwoławczej o bezprzedmiotowości tego podniesionego w apelacji w pierwszym rzędzie zarzutu, wyjaśnić należy w ujęciu chronologicznym podejmowane czynności:

1) Sąd Rejonowy w Strzyżowie w wydanym w dniu 2 lutego 2026 r. w sprawie o sygn. akt II K 126/25, w punkcie I tenoru zaskarżonego wyroku uznał oskarżonego E. H. za winnego popełnienia czynu z art. 200 § 1 kk zarzuconego w pkt 1 aktu oskarżenia polegającego tego, że w bliżej nieustalonym dniu pierwszej połowy marca 2023 r. w N., doprowadził małoletnią poniżej lat 15 G. B. do poddania się innej czynności seksualnej, a to wsunął dłoń pod jej bluzkę oraz stanik i dotknął jej piersi. Czyn ten został opisany w pkt 1. komparycji zaskarżonego wyroku, zaś w pkt I tenoru zaskarżonego wyroku w sposób skrótowy odsyłając do komparycji Sąd: „uznał oskarżonego E. H. za winnego popełnienia czynu wyżej w wyroku w pkt 1 opisanego, a stanowiącego przestępstwo z art. 200 § 1 kk”. W punkcie IV tenoru zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy zawarł orzeczenie o uniewinnieniu oskarżonego – również odnosząc się do komparycji: „od popełnienia czynów wyżej w wyroku w pkt 1 i 2 opisanych”. Tym samym, Sąd Rejonowy dwukrotnie odniósł się w sentencji wyroku do czynu z art. 200 § 1 kk opisanego w pkt 1 komparycji (przypisał jego popełnienie w pkt I tenoru oraz uniewinnił od jego popełnienia w pkt IV tenoru), natomiast nie zajął procesowego stanowiska co do zarzucanego oskarżonemu czynu z art. 200 § 1 kk opisanego w pkt 3 komparycji zaskarżonego wyroku. Mając na względzie literalne brzmienie sentencji zaskarżonego wyroku słuszność i trafność zarzutu o wystąpieniu uchybienia o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 7 kpk nie budzi wątpliwości.

Jednak późniejsze czynności podjęte przez Sąd Rejonowy zmierzały do „poprawienia” zawartych w sentencji „pomyłek”, które zapewne legły u podstaw wyrażonego w toku rozprawy apelacyjnej stanowiska oskarżyciela publicznego o bezprzedmiotowości podniesionego w apelacji zarzutu.

2) Sąd Rejonowy w Strzyżowie, najpierw postanowieniem z dnia 2 lutego 2026 r. (sygn. akt II K 126/25), na podstawie art. 105 § 1 kpk, sprostował „oczywistą omyłkę pisarską w wyroku Sądu (…) w ten sposób, że: w pkt I wyroku w miejsce „art. 60 § 1 pkt 2 i art. 60 § 4 pkt 3 kk” wpisać „art. 60 § 2 pkt 2 kk i art. 60 § 6 pkt 3 kk”. Rzeczywiście bowiem w sentencji zaskarżonego wyroku podstawą wymiaru kary za przypisany czyn z art. 200 § 1 kk „wyżej w wyroku w pkt 1 opisanego” orzeczonej poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia (od 2 lat pozbawienia wolności) w wysokości 1 roku pozbawienia wolności, Sąd Rejonowy uczynił: art. 200 § 1 kk przy zastosowaniu „art. 60 § 1 pkt 2 kk i art. 60 § 4 pkt 3 kk”. Tej wadliwości brzmienia sentencji zaskarżonego wyroku nie dostrzegł oskarżyciel publiczny, aczkolwiek w zarzutach apelacji podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, w dalszej części zarzutu zmierzając do wykazania niesłusznego wymierzenia kary innej niż przewidziana

w ustawowym zagrożeniu za przestępstwo z art. 200 § 1 kk. Nie budziło jednak wątpliwości, że zamiarem Sądu Rejonowego było orzeczenie kary w wymiarze niższym niż wysokość kary wynikająca z przewidzianej w art. 200 § 1 kk ustawowej dolnej granicy kary w wymiarze wyższym niż orzeczona zaskarżonym wyrokiem, nawet w wysokości dolnej granicy ustawowego zagrożenia, jednakże w sentencji przywołano błędne przepisy w podstawie nadzwyczajnego złagodzenia kary. Ten oczywisty błąd w zapisie w wydanym postanowieniu, z tej samej daty co wydany wyrok, usuwał Sąd Rejonowy poprzez sprostowanie przywoływanych przepisów nadzwyczajnego złagodzenia kary i wskazanie „właściwych”. Niedopuszczalne jest jednak sięganie do art. 105 kpk w celu konwalidowania merytorycznych błędów zawartych w decyzji procesowej, co obejmuje m.in. dokonanie w tym trybie zmiany lub uzupełnienia orzeczenia co do kary, czy jak w niniejszej sprawie, zastosowanie pewnych konstrukcji prawnokarnych (wyrok SN z dnia 26 lutego 2021 r., IV KK 382/20), np. uzasadniających sięgnięcie po instytucję nadzwyczajnego złagodzenia kary (wyrok SN z dnia 10 grudnia 2020 r., III KK 340/20). Sprostowanie służy bowiem korekcie błędów pisarskich, czy w istocie o naturze rachunkowym, o ile mają one oczywisty charakter, a dokonana zmiana nie wpływa na meritum orzeczenia. Niedopuszczalne jest natomiast sprostowanie w tym trybie błędnych rozstrzygnięć sądu co do winy i kary. Sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej nie może sprowadzać się do ingerencji w merytoryczną treść wyroku, na przykład zmiany lub uzupełnienia orzeczenia co do kary. W trybie art. 105 § 1 kpk nie mogą być zatem prostowane merytoryczne treści orzeczenia, w tym podstawa prawna wymiaru kary (wyrok SN z dnia 1 lutego 2018 r., II KK 300/17; wyrok SN z dnia 26 lutego 2021 r., IV KK 382/20; postanowienie SA w Krakowie z dnia 13 marca 2018 r., II AKz 110/18).

3) Sąd Rejonowy w Strzyżowie kolejnym postanowieniem, tym razem z dnia 3 lutego 2026 r., na podstawie art. 105 § 1 kpk, sprostował „oczywistą omyłkę pisarską w wyroku (…), w ten sposób, że: (postanowił)

w pkt IV wyroku w miejsce „w pkt 1 i 2”, wpisać „w pkt 2 i 3”.” Postanowienie to, po rozpoznaniu zażalenia oskarżyciela publicznego, Sąd Okręgowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 10 marca 2026 r. (sygn. akt III Kz 149/26) utrzymał w mocy. W realiach sprawy Sąd Rejonowy w Strzyżowie w istocie nie orzekł o sprostowaniu oczywistych omyłek pisarskich, ale w niedopuszczalny sposób ingerował w merytoryczne elementy wyroku, co jednak nie mogło pociągnąć za sobą skutków prawnych (wyrok SN z dnia 26 czerwca 2011 r., III KK 446/10). Zgodnie bowiem z ugruntowanym w doktrynie i orzecznictwie stanowiskiem, w trybie zastrzeżonym dla sprostowania oczywistych omyłek pisarskich, sąd nie może ingerować w merytoryczne elementy wyroku (wyrok SN z dnia 17 lutego 2011 r., II KK 4/11; wyrok SN z dnia 12 marca 2015 r., V KK 450/14). Nie jest dopuszczalna jakakolwiek ingerencja w merytoryczną treść wyroku (wyrok SN z dnia 3 kwietnia 2006 r., V KK 482/05; wyrok SN z dnia 19 lipca 2007 r., V KK 373/06; wyrok SN z dnia 2 lutego 2011 r., II KK 234/10; wyrok SN z dnia 4 grudnia 2018 r., II KK 115/18). Takie wady merytorycznej strony orzeczenia nie mogą być traktowane jako oczywiste omyłki pisarskie, byłaby to bowiem nieuprawniona wykładnia art. 105 § 1 kpk rodząca ryzyko nadużyć w tym zakresie. Naturalną drogą usunięcia podobnych wad orzeczeń jest ich korekta przez sąd odwoławczy (postanowienie SN z dnia 9 stycznia 2014 r., II KK 251/13). W celu usunięcia takiej wady wyroku niezbędne jest wniesienie środka odwoławczego, a w razie braku warunków ku temu – nadzwyczajnego środka zaskarżenia (wyrok SN z dnia 17 lutego 2011 r., II KK 4/11). Sprostowanie w trybie określonym w art. 105 kpk merytorycznych elementów wyroku nie pociąga za sobą skutków prawnych (wyrok SN z dnia 29 czerwca 2011 r., III KK 446/10). Nawet gdyby doszło do sprostowania w tym trybie merytorycznych elementów wyroku, to takie postąpienie jest czynnością

ex ante nieskuteczną, to jest niemogącą wywołać skutku, jaki wiąże się z taką czynnością (wyrok SN z dnia 3 czerwca 2015 r., III KK 79/15; wyrok SN z dnia 20 lutego 2018 r., V KK 502/17). Tylko bowiem w pewnych szczególnych sytuacjach, gdy istnienie oczywistej omyłki rzuca się w oczy i jednocześnie nie odnosi się ona do zagadnień doniosłych (winy i kary), a jej skorygowanie nie wiąże się z naruszeniem czyichkolwiek rzeczywistych i słusznych interesów, zastosowanie rozwiązania z art. 105 kpk uznać wolno za dopuszczalne, wręcz pożądane, zważywszy na fakt, że nie uchybia żadnym rudymentarnym wartościom procesowym, a prowadzi do podniesienia sprawności i efektywności postępowania karnego oraz zapobiega jego przewlekłości. Omyłka pisarska może być uznana za oczywistą, jeżeli po dokonaniu przez sąd analizy treści wyroku, przy uwzględnieniu kwalifikacji prawnej przypisanego przestępstwa, podstaw skazania i wymiaru kary, zostanie ustalone, że tylko jeden z rozbieżnych sposobów wyrażenia reakcji prawno-

karnej odzwierciedla dokonane prawnokarne oceny, które były możliwe do orzeczenia na podstawie wskazywanych przepisów prawa (postanowienie SN z dnia 29 listopada 2018 r., V KK 489/17). Artykuł 105 § 1 kpk zezwala bowiem na sprostowanie w każdym czasie tylko oczywistych omyłek pisarskich i rachunkowych oraz w obliczaniu terminów w orzeczeniu lub zarządzeniu albo ich uzasadnieniu. Omyłka podlegająca sprostowaniu w trybie tego przepisu musi być jednak, w świetle realiów danej sprawy, niebudzącą wątpliwości, pewną i bezsporną czyli oczywistą pomyłką, zarówno w aspekcie charakteru, jako wyłącznie pisarska lub rachunkowa oraz tylko techniczna. Jednak wady dotyczące merytorycznej strony orzeczenia nie mogą być traktowane jako oczywiste omyłki pisarskie.

Postanowienie Sądu Rejonowego w Strzyżowie z dnia 3 lutego 2026 r. stanowiło ingerencję w merytoryczną warstwę orzeczenia. Pierwotnie sformułowane przez Sąd Rejonowy brzmienie sentencji zaskarżonego orzeczenia zawierało bowiem oczywiste błędy prowadzące do zarzucanej sprzeczności rozstrzygnięć w pkt I i IV tenoru zaskarżonego wyroku. Jednakże takich błędów nie mógł Sąd Rejonowy zweryfikować w trybie sprostowania oczywistych omyłek pisarskich. W trybie art. 105 § 1 kpk nie było

de facto możliwości oczywistego stwierdzenia, że dokonana przez Sąd I instancji ocena zachowania oskarżonego w wyroku z dnia 2 lutego 2026 r. jest taka sama jak w wyroku, który w zamiarze tego Sądu miał ulec sprostowaniu na podstawie postanowienia z dnia 3 lutego 2026 r. Sprostowanie dokonanie w dniu 3 lutego 2026 r. przez Sąd Rejonowy, nawet utrzymane przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 10 marca 2026 r. (sygn. akt III Kz 149/26), nie mogło skutecznie dokonać korekty wyroku Sądu Rejonowego z dnia 2 lutego 2026 r. co do zawartej w nim sprzeczności (pkt I i IV tenoru wyroku), w trybie art. 105 § 1 kpk, jako oczywistej omyłki pisarskiej, albowiem dotyczącej merytorycznej treści wyroku. Przepis ten bowiem pozwala na sprostowanie orzeczenia tylko w zakresie oczywistej omyłki pisarskiej i rachunkowej, niedopuszczalne natomiast jest sprostowanie w tym trybie błędnych rozstrzygnięć sądu co do winy i kary. Sąd Okręgowy w składzie orzekającym nie podziela bowiem ocen i wniosków wysłowionych w uzasadnieniu przywołanego postanowienia z dnia 10 marca 2026 r. (sygn. akt III Kz 149/26). Sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej nie może sprowadzać się do ingerencji w merytoryczną treść wyroku. Nawet gdyby doszło do sprostowania w tym trybie merytorycznych elementów wyroku, to takie postąpienie jest czynnością

ex ante nieskuteczną, to jest niemogącą wywołać skutku, jaki wiąże się z taką czynnością (wyrok SN z dnia 3 czerwca 2015 r., III KK 79/15). Właśnie jako taką ingerencję w merytoryczną zawartość zaskarżonego orzeczenia uznać trzeba postanowienie Sądu Rejonowego w Strzyżowie z dnia 3 lutego 2026 r. o sprostowaniu opisanej nim omyłki, a zatem nie pociąga ono za sobą skutków prawnych.

Nie mogły bowiem wywołać skutków prawnych w postaci dokonanego sprostowania, a wyrok w chwili zaskarżenia go apelacją miał wersję pierwotnie sformułowanej sentencji przez Sąd Rejonowy w dniu 2 lutego 2026 r. Pogląd, że sprostowania, jako oczywistej omyłki pisarskiej merytorycznej zawartości wyroku, nie pociągają za sobą skutków prawnych wyrażany był wielokrotnie w judykaturze i doktrynie (wyroki SN: z dnia 29 czerwca 2011 r., III KK 446/10; z dnia 18 marca 2010 r., III KK 25/10; z dnia 21 sierpnia 2012 r., III KK 251/12; postanowienie SN z dnia 9 stycznia 2014 r., II KK 251/13; P. Hofmański, E. Sadzik K. Zgryzek:

Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I Warszawa 2004 r. tezy do art. 105). Zdaniem Sądu Okręgowego postąpienie Sądu Rejonowego w Strzyżowie w ten sposób (wydanie postanowień w trybie art. 105 § 1 kpk w dniach 2 i 3 lutego 2026 r.) było niedopuszczalne i mimo prawomocności tych postanowień – nie rodziło istotnych skutków dla orzekania w niniejszym postępowaniu odwoławczym. Przede wszystkim podkreślić bowiem należy, że

ratio legis zastosowania regulacji a przewidzianej w art. 105 § 1 kpk w żadnym wypadku nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia bądź jego uzupełnienia (wyroki SN: z dnia 13 marca 2011 r., II KK 178/12; z dnia 11 kwietnia 2013 r., V KK 19/13; z dnia 28 października 2011 r., SNO 40/11). Natomiast postąpienie w ten sposób przez Sąd Rejonowy nie wywołało skutków prawnych i tym samym nie modyfikowało treści wyroku ogłoszonego w dniu 2 lutego 2026 r. (wyroki SN: z dnia 21 sierpnia 2012 r., III KK 251/12; z dnia 29 czerwca 2011 r., III KK 446/10). Ponieważ nie było dopuszczalne korygowanie wewnętrznie sprzecznej treści wyroku w trybie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, to apelacja Prokuratora mogła odnieść postulowany przez niego skutek, że w wyniku jej rozpoznania zaszła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego jej rozpoznania. W wyniku kontroli instancyjnej potwierdzono bowiem zarzucone w tej apelacji uchybienie stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą wymienioną w art. 439 § 1 pkt 7 kpk, co nie pozostawiało Sądowi Odwoławczemu

żadnego wyboru – musiał zaskarżony wyrok uchylić. W przywołanym przepisie mowa o „sprzeczności w treści orzeczenia, uniemożliwiającej jego wykonanie". Chodzi zatem o sprzeczne ze sobą rozstrzygnięcia, ale w ramach tego samego orzeczenia. Skutkiem takiego wyroku byłaby sytuacja, w której wykonanie jednego rozstrzygnięcia zawartego w wyroku (pkt I skazanie za czyn z art. 200 § 1 kk) powodowałaby unicestwienie drugiego rozstrzygnięcia w tym wyroku (pkt IV – uniewinnienie od popełnienia zarzucanego czynu z art. 200 § 1 kk), prowadząc do sprzeczności logicznej. Przykładami takich rozstrzygnięć są bowiem: skazanie i uniewinnienie oskarżonego za ten sam czyn w ramach tego samego wyroku, czy też skazanie w tym samym wyroku za ten sam czyn na różne kary. Chodzi więc o zaistnienie sprzeczności w tenorze wyroku (pkt I i IV), a jednocześnie jest to taka sprzeczność, która uniemożliwia wykonanie wyroku (postanowienie SN z dnia 25 czerwca 2026 r., III KK 615/26). O wewnętrznej sprzeczności (art. 439 § 1 pkt 7 kpk) można mówić wtedy, gdy w treści orzeczenia co najmniej dwa jego poszczególne rozstrzygnięcia pozostają do siebie w takiej relacji, że ich obu naraz nie da się wykonać, ponieważ powodują przeciwstawne konsekwencje prawne tak, że wykonanie jednego rozstrzygnięcia powoduje unicestwienie drugiego, prowadząc do sprzeczności logicznej (postanowienie SN z dnia 17 maja 2023 r., III KK 182/23). Niewątpliwie, zaskarżone orzeczenie obarczone jest sprzecznością uniemożliwiającą jego wykonanie. Sąd Rejonowy dwukrotnie w tenorze wyroku zawarł prawnokarne oceny tego samego czynu zarzuconego oskarżonemu w pkt 1 komparycji, najpierw przypisując mu sprawstwo i winę występku z art. 200 § 1 kk opisanej wyżej w pkt 1 wyroku (pkt I tenoru wyroku), aby następnie uniewinnić oskarżonego od popełnienia tego samego czynu (pkt IV tenoru wyroku). Jednocześnie w wyroku brak było dokonania przez Sąd prawnokarnej oceny zarzucanego oskarżonemu czynu w pkt 3 komparycji wyroku. Zaskarżone orzeczenie jest zatem wewnętrznie sprzeczne. Dokonano w nim jednocześnie odmiennej oceny tego samego czynu zarzucanego oskarżonego, co uniemożliwia wykonanie zaskarżonego orzeczenia.

obrazy przepisów prawa materialnego w innym przypadku wskazanym w pkt 1, a to art. 200 § 1 kk poprzez błędną wykładnię pojęcia ,,

innej czynności seksualnej’’ wyrażającej się w uznaniu, iż złapanie i przytrzymywanie pośladków małoletniej pokrzywdzonej nie wyczerpuje znamion przestępstwa z art. 200 § 1 kk, podczas gdy dotykanie pośladków ma obiektywnie charakter seksualny, narusza wolność seksualna osoby pokrzywdzonej, a biorąc pod uwagę kontekst sytuacyjny i relację łączącą małoletnią pokrzywdzoną z oskarżonym nie sposób uznać, by zdarzenia nie miały podtekstu seksualnego, przez co orzeczenie nie odpowiada prawu;

Częściowo zasadny

Oskarżyciel publiczny zarzucił oskarżonemu E. H. popełnienie trzech czynów zakwalifikowanych jako czyny zabronione z art. 200 § 1 kk. Wszystkie czyny miały zostać popełnione na szkodę małoletniej G. B. i polegać miały na tym, że oskarżony:

1) w bliżej nieustalonym dniu pierwszej połowy marca 2023 r. w N., doprowadził małoletnią poniżej lat 15 G. B. do poddania się innej czynności seksualnej, a to wsunął dłoń pod jej bluzkę oraz stanik i dotknął jej piersi,

2) w bliżej nieustalonym dniu okresu od połowy 2019 r. do końca 2020 r. w okolicy N., doprowadził małoletnią poniżej lat 15 G. B. do poddania się innej czynności seksualnej, poprzez położenie swoich dłoni na jej pośladkach i trzymanie;

3) w bliżej nieustalonym dniu okresu od połowy 2021 r. do połowy 2022 r. w N., doprowadził małoletnią poniżej lat 15 G. B. do poddania się innej czynności seksualnej, poprzez objęcie jej, położenie swoich dłoni na jej pośladkach i złapanie za nie.

Sąd Rejonowy zaskarżonym wyrokiem uznał oskarżonego w pkt I tenoru za winnego popełnienia czynu z art. 200 § 1 kk, który został opisany w pkt 1. komparycji zaskarżonego wyroku, zaś w punkcie IV tenoru zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy zawarł orzeczenie o uniewinnieniu oskarżonego – również odnosząc się do komparycji: „od popełnienia czynów wyżej w wyroku

w pkt 1 i 2 opisanych. Tym samym nie odniósł się do czynu zarzucanego aktem oskarżenia, a opisanego w pkt 3 komparycji zaskarżonego wyroku. Pomijając te wewnętrzne sprzeczności zaskarżonego wyroku, szerzej omówione powyżej w uwagach do zarzutu 1) apelacji (pkt 3.1 uzasadnienia), zauważyć należy na zbliżone czynności wykonawcze, a także podobny kontekst sytuacyjny i takie same relacje łączące małoletnią pokrzywdzoną z oskarżonym, które to czynności w ocenie Skarżącego miały podtekst seksualny. Wprawdzie z przyczyn wskazanych powyżej w związku z wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 7 kpk, Sąd odwoławczy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do jej ponownego rozpoznania, a szczegółowe odnoszenie się do podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego, stało się przedwczesne, w rozumieniu art. 436 kpk, który uprawnia sąd okręgowy do odstąpienia od rozpoznania wszystkich zarzutów wniesionej apelacji, w sytuacji uznania, że dla podjęcia decyzji kasatoryjnej wystarczające było stwierdzenie uchybień wskazanych powyżej. Jednak w tym miejscu należy podkreślić, że „ona czynność seksualna” w rozumieniu art. 200 § 1 kk to takie zachowanie, nie mieszczące się w pojęciu „obcowania płciowego”, które związane jest z szeroko rozumianym życiem płciowym człowieka, polegające na kontakcie cielesnym sprawcy z pokrzywdzoną lub przynajmniej na cielesnym i mającym charakter seksualny zaangażowaniu ofiary. „Inna czynność seksualna” może polegać nie tylko na fizycznym, ale i na intelektualnym zaangażowaniu ofiary, wtedy gdy ma ono obiektywnie seksualny charakter (uch. SN z dnia 19 maja 1999 r., I KZP 17/99). Jest to zatem znamię przedmiotowe, które powinno być rozpatrywane w takim właśnie (przedmiotowym) kontekście, bez wiązania ich (inne czynności seksualne) z celem działania sprawcy. Problem jednak polega i na tym, że taka sama – z czysto przedmiotowego punktu widzenia – czynność raz będzie stanowiła zachowanie całkowicie pozbawione zabarwienia seksualnego, innym razem zaś będzie czynnością o niewątpliwie seksualnym wyrazie i intencji. Tak więc, przy ustalaniu znamienia „innej czynności seksualnej”,

in concreto niejednokrotnie nie da się uniknąć rzutowania ocen o charakterze podmiotowym na płaszczyznę przedmiotową. Warto w tym kontekście wskazać też na słuszne spostrzeżenie, iż o tym, czy dana czynność jest, czy też nie jest „czynnością seksualną”, decydować mogą także a w niektórych przypadkach przede wszystkim, oceny kulturowe. „Inna czynność seksualna” obejmuje też sytuacje, w których sprawca zmierzając do pobudzenia lub zaspokojenia swojego popędu, nie tylko dotyka narządów płciowych pokrzywdzonego (choćby przez bieliznę lub odzież), lecz podejmuje również inne czynności w zetknięciu z jego ciałem (postanowienie SN z dnia 8 września 2016 r., III KK 292/16). W ocenie Sądu Rejonowego w znaczeniu innych czynności seksualnych mieści się dotykanie piersi pokrzywdzonej (pkt I tenoru przypisanie czynu z pkt 1 komparycji), jednak takiego charakteru już nie miały czynności zarzucone oskarżonemu w pkt 2 i 3 aktu oskarżenia. Zdaniem Skarżącego Sąd Rejonowy dokonał błędnej wykładni pojęcia ,,

innej czynności seksualnej’’ gdy uznał, że złapanie i przytrzymywanie pośladków małoletniej pokrzywdzonej nie wyczerpuje znamion typu czynu zabronionego z art. 200 § 1 kk, podczas gdy dotykanie pośladków ma obiektywnie charakter seksualny, narusza wolność seksualna osoby pokrzywdzonej. Działanie sprawcy, który bez zgody pokrzywdzonej, wykorzystując jej zaskoczenie sytuacją, dokonuje czynności takich jak złapanie, trzymanie pośladka, czy dotykanie piersi, zmierzając do pobudzenia lub zaspokojenia swojego popędu, może stanowić realizację znamienia „innej czynności seksualnej”, jeżeli dowodowo zostaną w toku postępowania zostaną wykazane okoliczności popełnienia zarzucanych czynów. W tym zakresie zaś nabierają znaczenia zeznania małoletniej pokrzywdzonej, obciążające oskarżonego. Z racji wieku świadka i znacznego odstępu czasu między zdarzeniami objętymi zarzutami aktu oskarżenia a przesłuchaniem pokrzywdzonej, ocena jej zeznań nie jest zadaniem łatwym, jednak pomocna w tym względzie może być opinia biegłego psychologa. Sąd Rejonowy wskazując w uzasadnieniu na powody nieznalezienia wystarczających podstaw do przypisania oskarżonemu odpowiedzialności karnej za zarzucane mu w pkt 2 i 3 aktu oskarżenia czyny, wskazał na brak jednoznacznych dowodów potwierdzających seksualny charakter tych zachowań, a „uniewinnienie” oskarżonego od zarzucanych mu czynów z pkt 2 i 3 aktu oskarżenia umotywował odwołaniem się do dyspozycji art. 5 § 2 kpk. W tym zaś zakresie można odnotować, że nieusunięte wątpliwości to raczej uchylenie się przez Sąd Rejonowy od swobodnej oceny wiarygodności zeznań małoletniej pokrzywdzonej bądź uproszczona ocena materiału dowodowego, który stanowił wystarczającą podstawę dowodową do obalenia domniemania niewinności oskarżonego w zakresie popełnienia czynu z punktu 1 aktu oskarżenia, natomiast co do czynów z punktów 2 i 3 aktu oskarżenia Sąd stwierdził brak wystarczających podstaw

z odwołaniem się do art. 5 § 2 kpk, chociaż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie odnosił się do wszystkich czynów zarzuconych oskarżonemu w akcie oskarżenia. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy w części dotyczącej „faktów uznanych za udowodnione” wymieniono wszystkie trzy czyny zarzucane aktem oskarżenia. Następnie wśród faktów uznanych za nieudowodnione zostały wymienione opisy czynów z pkt 2 i 3 aktu oskarżenia.

błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający na nie wpływ polegający na przyjęciu, że w sprawie zaistniał szczególnie uzasadniony wypadek uzasadniający zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary ze względu na postawę oskarżonego, tj. jego uprzednią niekaralność, ustabilizowany tryb życia, fakt iż oskarżony nie utrudniał postępowania, przyznał się do winy, wyraził skruchę, podejmował próby naprawienia szkody poprzez zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, a nadto zdarzenie miało charakter incydentalny, podczas gdy powołane przez Sąd okoliczności nie przemawiają za stosowaniem dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary mającego charakter wyjątkowy, w kontekście prawidłowo zastosowanych dyrektyw wymiaru kary przewidzianych w art. 53 kk, w szczególności całokształtu ujawnionych i uwzględnionych w sposób właściwy okoliczności, mających wpływ na wymiar kary, a związanych ze stopniem zawinienia oskarżonego i wysokim stopniem społecznej szkodliwości popełnionego występku, jak też okoliczności odnoszących się do osoby oskarżonego, a nadto względy prewencji szczególnej i ogólnej, które powinny prowadzić do wniosku, że w niniejszej sprawie nie zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadniające nadzwyczajne złagodzenie kary, a orzeczona kara jest rażąco łagodna i jedynie kara bezwzględnego pozbawienia wolności w wymiarze przewidzianym w art. 200 § 1 kk spełni cele zapobiegawcze i wychowawcze wobec oskarżonego zarówno z punktu widzenia społecznego odbioru kary, jak też kształtowania społecznie pożądanych postaw.

Mając na względzie art. 436 kpk, zważywszy na wystąpienie uchybienia o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej (art. 439 § 1 pkt 7 kpk), co determinuje uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, Sąd Odwoławczy odstąpił od rozpoznania apelacji w części dotyczącej zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych powyżej wskazanych, uznając iż odnoszenie się do niego, byłoby przedwczesne.

o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Strzyżowie z dnia 2 lutego 2026 r. (sygn. akt II K 126/25) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi.

Zasadny

Stwierdzenie przez Sąd Okręgowy podniesionego przez Skarżącego uchybienia z art. 439 § 1 pkt 7 kpk, pociągało za sobą konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Strzyżowie.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Zachodzi sprzeczność w treści orzeczenia, uniemożliwiająca jego wykonanie (art. 439 § 1 pkt 7 kpk).

Art. 439 k.p.k.

Zaskarżone orzeczenie Sądu Rejonowego w Strzyżowie okazało się być obarczone uchybieniem stanowiącym bezwzględną przyczyną odwoławczą. W treści wyroku zachodzi bowiem sprzeczność uniemożliwiająca jego wykonanie, w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 7 kpk. Przyczyna ta została szczegółowo omówiona w uwaga do zarzutu oskarżyciela publicznego z pkt 1 apelacji. Taka sprzeczność w treści wyroku powoduje bowiem niemożność jego wykonania, w związku z czym zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Nie jest rolą Sądu odwoławczego przesądzanie na tym etapie postępowania, czy poprzedzająca wyrokowanie ocena dowodów była prawidłowa a ustalenia faktyczne trafne, skoro orzeczenie Sądu Rejonowego zostało uchylone a sprawa została skierowana do ponownego rozpoznania. Należy jednak zaznaczyć, że Sąd Okręgowy uwzględnił niektóre zasadnie wskazane w apelacji oskarżyciela publicznego uchybienia. Ich wystąpienie rzutuje na treść orzeczenia Sądu Odwoławczego, uprawniając do odstąpienia od rozpoznania wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów. Ponieważ Sąd Okręgowy nie stwierdził wadliwości w przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a przyczyna odwoławcza powodująca uchylenie wyroku, nie była bezpośrednio związana z procesem gromadzenia dowodów, w toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd I instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe, w jakim będzie to niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, podejmując decyzję co do zakresu dowodów, które przeprowadzi z uwzględnieniem zasady bezpośredniości stosownie do dyspozycji art. 442 kpk oraz stanowiska stron postępowania w tej mierze. Sąd Rejonowy obowiązany zatem będzie w szczególności do przeprowadzenia właściwego i rzetelnego postępowania dowodowego. Rozpoznając ponownie sprawę podejmie decyzję co do niezbędności, w dążeniu do poczynienia prawdziwych ustaleń faktycznych, przeprowadzenia dowodów bezpośrednio, a następnie po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, pamiętając o obowiązku dążenia do ujawnienia prawdy materialnej, Sąd ten winien na podstawie całokształtu zgromadzonego i przeprowadzonego materiału dowodowego, następnie poddanego swobodnej ocenie, dokonując własnej oceny w zakresie wykazania słuszności tez aktu oskarżenia, jak i trafności twierdzeń oskarżonego oraz wyciągając wnioski zgodnie z dyrektywą wynikającą z art. 7 kpk. W toku ponownego rozpoznania sprawy, nie przesądzając treści końcowego rozstrzygnięcia, Sąd Rejonowy winien, uwzględniając uwagi wskazane powyżej, ale także mając na względzie obligatoryjność niektórych czynności dowodowych, przeprowadzić na nowo przewód sądowy w całości, unikając uchybień w trakcie przeprowadzania czynności, które mogą rzutować w sposób znaczący na treść orzeczenia. Oceniając zaś materiał dowodowy zwróci uwagę na uwagi odnośnie do zarzutów apelacji, by nie popaść w stwierdzone sprzeczności i uniknąć uchybień zarzucanych zaskarżonemu orzeczeniu, pamiętając o dyspozycji art. 7 kpk i o tym, iż swobodnie dokonana ocena dowodów pozwala na czynienie prawidłowych ustaleń faktycznych. Tak zgromadzony materiał dowodowy podda wszechstronnej ocenie dowodów i wyda wyrok, który będzie odpowiadał wszystkim wymogom przewidzianym w art. 413 § 1 i § 2 kpk i – w razie konieczności – sporządzi uzasadnienie spełniające wymogi określone w art. 424 kpk, jeżeli będzie taka konieczność.

Koszty procesu

Wyrok Sądu odwoławczego nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 626 § 1 kpk, stąd też nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach procesu.

SSO Grzegorz Maciejowski SSO Grażyna Artymiak SSO Waldemar Nycz

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Strzyżowie z dnia 2 lutego 2026 r. (sygn. akt II K 126/25) przeciwko oskarżonemu E. H.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 439 k.p.k.

Wnioski

Uchylenie