Sąd Okręgowy w Rzeszowie utrzymał wyrok za uchylanie się od alimentów

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2026 r. w sprawie o sygn. akt X K 847/25 przeciwko O. Z. oskarżonemu o popełnienie dwukrotnie czynów z art. 209 § 1 kk.

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 439 k.p.k.

Wnioski

Uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1. O. Z.

Uprzednia karalność

2. O. Z.

Niepozostawanie w miejscu zamieszkania, pobyt u partnerki, utrzymywanie się z prac dorywczych, niepozostawanie w zainteresowaniu Policji

3. O. Z.

Sytuacja rodzinna i materialna oskarżonego

4. 4.

O. Z.

Sytuacja rodzinna i materialna oskarżonego

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Dotychczasowa karalność oskarżonego

Informacja z (...)

Dowód w postaci informacji z (...) w odniesieniu do oskarżonego O. Z. nie budzi wątpliwości, ani w zakresie formy, ani treści. Została ona sporządzona przez uprawniony do tego podmiot w formie przewidzianej dla tej czynności. Żadna ze stron postępowania nie kwestionowała jej autentyczności i rzetelności.

Niepozostawanie w zainteresowaniu Policji, dorywcze zatrudnienie, zamieszkiwanie u partnerki

Wywiad środowiskowy

Dowód w postaci wywiadu środowiskowego w odniesieniu do oskarżonego O. Z. nie budzi wątpliwości, ani w zakresie formy, ani treści. Został sporządzony przez uprawniony do tego podmiot w formie przewidzianej dla tej czynności. Żadna ze stron postępowania nie kwestionowała jego autentyczności i rzetelności

Sytuacja rodzinna i materialna oskarżonego

Wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadka

Wypowiedzi oskarżonego i świadka wiarygodne, spójne, wzajemnie się uzupełniające. Mogą stanowić podstawę ustaleń faktycznych.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1) Ad 1)

2) Ad 2)

Obrazy przepisów postępowania, mającej wpływ na treść orzeczenia:

art. 6 kpk poprzez jego niezastosowanie i tym samym pozbawienie oskarżonego jakiejkolwiek linii i prawa do należytej obrony, Sąd I instancji był zobligowany w tym wypadku do wysłuchania oskarżonego, umożliwienie mu złożenia wyjaśnień oraz aby miał ustanowionego obrońcę;

art. 7 kpk poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny przeprowadzonych dowodów, zeznań oskarżonego sprzed kilkunastu lat wstecz, jak i świadków K. W. i Ł. I., gdzie organ postępowania powinien kształtować swe przekonania na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów ocenionych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, gdzie Sąd I instancji zobligowany był do wezwania świadków i oskarżonego w celu złożenia wyjaśnień a nie opierając się tylko i wyłącznie na złożonych zeznaniach w sprawie z 2012 r.

Niezasadny

Dokładna lektura akt sprawy wskazuje, iż nie doszło do naprowadzanego w apelacji naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 6 kpk. Sąd Rejonowy nie pozbawił oskarżonego prawa do obrony, czy to przez niewysłuchanie oskarżonego, czy niezawiadomienie o terminie rozprawy. W toku postępowania przygotowawczego Skarżący w dniu 7 marca 2025 r. został przesłuchany jako podejrzany. W tym dniu potwierdził odbiór pouczeń (k. 114-116). Wraz z ogłoszeniem zarzutów O. Z. został pouczony nie tylko o przysługujących mu w toku postępowania karnego uprawnieniach, ale także o obowiązkach, jakie na nim spoczywają, w tym o obowiązku informowania o każdej zmianie miejsca pobytu na dłużej niż 7 dni, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej sprawie (art. 75 kpk) i o konsekwencjach nieodbierania przesyłek wysłanych na wskazany dla doręczeń adres (pisma wysłane na dotychczasowy adres będą uznawane za doręczone- art. 139 kpk). Oskarżony w uzasadnieniu apelacji wskazuje, że nie otrzymał aktu oskarżenia. Jednak odpis aktu oskarżenia wraz z wykazem pouczeń przy doręczeniu odpisu aktu oskarżenia i przy zawiadomieniu o terminie rozprawy (k. 140-142 i k. 154-156) został mu doręczony poprzez tzw. doręczenie zastępcze (przesyłka nadana 18 września 2025 r. na wskazany adres dla doręczeń i nieodebrana mimo awizowania w dniu 22 września i 30 września 2025 r. - wydruk potwierdzenia doręczenia – załącznik adresowy). Faktem jest, że w okresie od 30 sierpnia 2025 r. do 27 maja 2026 r. oskarżony przebywał w zakładzie karnym, gdzie odbywał zastępczą karę pozbawienia wolności zarządzoną za niewykonywaną karę łączną 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 21 października 2021 r. (sygn. akt X K 1100/20) za przestępstwa z art. 209 § 1a kk popełnione od 9 listopada 2019 r. do 2 czerwca 2020 r. Jednak oskarżony – pouczony prawidłowo w dniu 7 marca 2025 r. – nie informował o zmianie miejsca pobytu spowodowanego pozbawieniem go wolności. Zaniechanie oskarżonego wywoływało wcześniej wskazane skutki w postaci uznania przesyłek kierowanych na dotychczasowy adres (wskazany w toku przesłuchania w charakterze podejrzanego) za doręczone. Mimo to Sąd rozprawę wyznaczoną na dzień 26 stycznia 2026 r. odroczył i o wyznaczonym na dzień 25 maja 2026 r. terminie rozprawy zawiadomił oskarżonego ponownie. Oskarżony O. Z. zawiadomienie odebrał w dniu 21 kwietnia 2026 r. Nie składał żadnych wniosków, ani o doprowadzenie na rozprawę, ani też o wyznaczenie obrońcy z urzędu, nie zwracał się również z pytaniami o dokonanie wyjaśnienia o jaką sprawę toczy się postępowania, czy też o doręczenie mu odpisu aktu oskarżenia. Z tego względu oraz z uwagi na fakt, iż oskarżony złożył wyjaśnienia w postępowaniu przygotowawczym, w których przyznał się do zarzucanych mu czynów. Sąd Rejonowy rozprawę prowadził pod nieobecność oskarżonego, a z uwagi na jego niestawiennictwo odczytał wcześniejsze wyjaśnienia. Pod wskazywanym przez O. Z. adresem zamieszkuje rodzina oskarżonego i potwierdza ten adres jako miejsce doręczeń (wywiad kuratora). O terminie rozprawy, gdy Sąd rozpoznawał sprawę po otwarciu przewodu sądowego, oskarżony był zawiadomiony prawidłowo (odebrał zawiadomienie osobiście – k. 184). Odbierał zawiadomienie wraz z pouczeniami, w tym o prawie żądania spowodowania jego doprowadzenia na termin rozprawy, gdy jest pozbawiony wolności. Udział oskarżonego w rozprawie zgodnie z art. 374 § 1 kpk jest fakultatywny, stąd też niewykazywanie przez O. Z. zainteresowania prowadzoną przeciwko niemu sprawą karną i brakiem aktywności w kierunku realizacji przysługujących mu uprawnień (na które powołuje się dopiero w apelacji), nie może stanowić o naruszeniu przez Sąd prawa oskarżonego do obrony, skoro został on pouczony o uprawnieniach i obowiązkach na etapie postępowania przygotowawczego, złożył wówczas również wyjaśnienia (podobnej treści wyjaśnienia O. Z. złożył w postępowaniu odwoławczym), organy procesowe kierowały na wskazany przez niego adres korespondencję. Zatem wszelkie zaniechania wskazywane przez oskarżonego w apelacji nie stanowiły zarzucalnych naruszeń przepisów postępowania przez Sąd Rejonowy i nie miały wpływu na treść wydanego – bez udziału oskarżonego w rozprawie – wyroku. Własnymi zaniechaniami i brakiem dbałości o własne interesy procesowe oskarżony nie może obciążać organów procesowych, w szczególności zaś skutecznie i zasadnie czynić zarzutu naruszenia wskazywanych w apelacji przepisów postępowania (został też na etapie postępowania sądowego pouczony o uprawnieniach i obowiązkach w postępowaniu przed sądem, bezpośrednio przed terminem rozprawy, po której zapadł zaskarżony wyrok, bo wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy).

Oskarżony uczestnicząc w rozprawie przed Sądem Odwoławczym miał możliwość złożenia wyjaśnień i z tego prawa skorzystał. Podobnie jak we wcześniejszych wyjaśnieniach potwierdził fakt posiadania obowiązku alimentacyjnego, brak zainteresowania synami i nieutrzymywania kontaktów z ich matkami, jak również niepłacenia alimentów. Wskazał również, że nie miał pieniędzy, aby płacić na utrzymanie synów, jak również nie ma środków, by spłacić zadłużenie jakie powstało w okresie niepłacenia alimentów. Jednak istniały po jego stronie potencjalne możliwości zatrudnienia i uzyskania przychodu, który w części mógłby przeznaczyć na zapłatę alimentów, gdyż podejmował prace dorywcze (informacja z wywiadu kuratora). Faktem, potwierdzonym przez L. O., jest aktualne obciążenie oskarżonego utrzymaniem kolejnego dziecka i partnerki, która aktualnie z uwagi na stan zdrowia nie pracuje. Jednak ten stan nie dotyczy okresu objętego postępowaniem i zaskarżonym wyrokiem. Nie może spowodować wzruszenia ocen dokonanych przez Sąd Rejonowy. Również na te oceny nie wpływa dołączona do apelacji oskarżonego decyzja o uznaniu go z dniem 3 czerwca 2026 r. za osobę bezrobotną i odmową przyznania prawa do zasiłku (k. 220).

Zarzut obrazy prawa procesowego może zostać uznany przez sąd odwoławczy za zasadny i skuteczny tylko wówczas, gdy spełnione są łącznie dwa warunki. Pierwszy z nich to rzeczywiste naruszenie przez sąd

meriti określonego przepisu prawa procesowego oraz wskazanie przez skarżącego sposobu jego naruszenia przez sąd orzekający w I instancji. Drugi warunek to wynikający z treści art. 438 pkt 2 kpk obowiązek wykazania przez autora apelacji wpływu obrazy danego przepisu prawa procesowego na treść wyroku. Jeżeli naruszenie ma dotyczyć przepisów kodeksu postępowania karnego ze sfery gromadzenia i oceny dowodów, to wpływ na treść wyroku przejawiać się powinien w dokonaniu przez sąd błędnych ustaleń faktycznych. Jednak ten zarzut nie może sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami sądu I instancji, wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku, lecz musi zmierzać do wykazania, jakich mianowicie konkretnych uchybień w zakresie logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego dopuścił się ten sąd w ocenie zebranego materiału dowodowego. Tego rodzaju uchybień tak w procesie dokonywania ustaleń faktycznych, jak też w odniesieniu do uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, sąd odwoławczy nie stwierdził i ich istnienia w żadnym stopniu nie uwiarygodnił Skarżący, który kwestionując ocenę dowodów dokonaną przez Sąd Rejonowy zarzuca dokonanie dowolnej oceny wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadków K. W. i Ł. I., jednak dodaje „sprzed kilkunastu lat wstecz”. Tymczasem Sąd Rejonowy nie przeprowadzał dowodów z wypowiedzi osób w sprawach prowadzonych – jak wskazuje w apelacji oskarżony – kilkanaście lat wstecz. Niewątpliwie jednak obowiązki alimentacyjne oskarżonego łożenia po 400 zł miesięcznie na rzecz synów:



D. Z. - z wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 16 lutego 2011 r. (sygn. akt III RC 866/10),



I. I. - z wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 3 października 2012 r. (sygn. akt III RC 514/12),

powstały kilkanaście lat wstecz. Sąd Rejonowy nie opierał się jednak na zeznaniach składanych w postępowaniach o ustalenie wysokości alimentów. Oskarżony nie wywiązywał się z nałożonych na niego obowiązków alimentacyjnych od początku, gdy zostały na niego wskazanymi powyżej wyrokami nałożone. W toku postępowania karnego uzyskano informacje o wysokości zadłużenia oskarżonego wynikającego z postępowań egzekucyjnych (komorniczych), potwierdzenie zaś niepłacenia alimentów przez oskarżonego stanowią nie tylko zeznania K. W. i Ł. I. złożone w aktualnie prowadzonym postępowaniu karnym (nie cywilnym o alimenty), ale także wyjaśnienia oskarżonego, złożone podczas przesłuchania po przedstawieniu mu zarzutów popełnienia czynów z art. 209 § 1 kk. Wówczas oskarżony przyznał, że nie płacił alimentów, nie interesował się synami (nawet nie wskazał ich wieku), nie utrzymywał kontaktu z ich matkami. Z powodu niełożenia na utrzymanie D. Z. i I. I. oskarżony O. Z. był już dwukrotnie karany (wyrok SR w Rzeszowie z dnia 15 września 2020 r. – II K 18/20 i z dnia 21 października 2021 r. – X K 1100/20). W kolejnym okresie oskarżony ponownie nie płacił alimentów, ani bieżących, ani zaległych. Sąd Rejonowy czynił ustalenia faktyczne na podstawie całokształtu materiału dowodowego, wbrew zarzutom oskarżonego ukształtował swoje przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów ocenionych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Nie można bowiem podważyć wiarygodności zeznań K. W. i Ł. I., które są zgodne ze zgromadzoną dokumentacją (egzekucja komornicza, decyzje o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego), ale i okoliczności wskazywane przez matki uprawnionych do alimentów dzieci, zostały przyznane w wyjaśnieniach oskarżonego (także składanych w postępowaniu odwoławczym). Postawa K. W. i Ł. I. w toku całego procesu nie pozwala na podważenie prawdziwości ich zeznań, tak co do braku wpłat i braku zainteresowania dziećmi przez oskarżonego (to znajduje potwierdzenie w dokumentacji – bezskuteczność egzekucji), jak i następczego stwierdzenia, że istotne są środki z instytucjonalnego wsparcia finansowego z Funduszu Alimentacyjnego w utrzymaniu D. Z. i I. I.. Wysokość ustalonych w 2011 r. i 2012 r. miesięcznych rat alimentacyjnych na poziomie 400 zł na dziecko, z jednej strony wskazuje, że nie są to w sumie kwoty szczególnie wysokie, z drugiej zaś istotne, jeżeli uwzględnić ponoszenie kosztów utrzymania i zaspokajania podstawowych potrzeb dzieci przez ich matki. Treść zeznań K. W. i Ł. I., dla oceny ich wiarygodności, nie wymagała przeprowadzania szczegółowej analizy, w szczególności zaś wskazywanych przez Skarżącego okoliczności dotyczących wcześniejszych okresów, tj. tych sprzed kilkunastu lat, gdy ustalany był spoczywający na oskarżonym obowiązek alimentacyjny. Istotne były zeznania dotyczące okresów objętych aktem oskarżenia, a w tym zakresie zeznania K. W. i Ł. I. znajdują potwierdzenie w wyjaśnieniach oskarżonego składanych w dniu 7 marca 2025 r. (także w dniu 28 września 2026 r.). Prerogatywą Sądu jest dokonanie oceny przeprowadzonych dowodów. Zarzut obrazy art. 7 kpk i w związku z tym dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, może być skuteczny tylko wtedy, gdy Skarżący wykaże, że Sąd orzekający – oceniając dowody – naruszył zasady logicznego rozumowania, nie uwzględnił przy ich ocenie wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Całokształt dowodów prawidłowo, z zachowaniem dyspozycji art. 7 kpk, przez Sąd ocenionych, odczytywanych w ich wzajemnym powiązaniu, daje pełne podstawy dowodowe do przełamania domniemania niewinności oskarżonego O. Z. i przypisania mu realizacji znamion przestępstwa z art. 209 § 1 kk. W realiach niniejszej sprawy Sąd Rejonowy dokonał oceny materiału dowodowego opierając się na wewnętrznym przekonaniu. Dla skuteczności zarzutu obrazy art. 7 kpk konieczne jest wykazanie, który konkretnie dowód (dowody) został przez sąd dowolnie oceniony oraz w czym owa dowolność się przejawia. Tymczasem Skarżący w podniesionych zarzutach podważa dokonaną przez Sąd ocenę materiału dowodowego, będąc – jak się zdaje – przekonanym, że Sąd opierał się na pierwotnych wypowiedziach osób składanych w postępowaniach cywilnych, gdy ustalane były alimenty. Tak postawiony zarzut nie stanowi przekonującego wykazania naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisów postępowania, a tym bardziej wpływu takiego naruszenia na treść zaskarżonego wyroku. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych, pozostaje pod ochroną przepisu art. 7 kpk, jeśli tylko jest ono poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego oraz jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku. Skarżący nie wykazał, aby którykolwiek z powyższych warunków nie został w zaskarżonym wyroku dotrzymany, a zatem także i zarzut obrazy art. 7 kpk nie mógł w realiach niniejszej sprawy stanowić przyczyny wzruszenia zaskarżonego orzeczenia. Wszak do wysunięcia takiego twierdzenia dalece niewystarczające jest to, iż przyjęte przez Sąd orzekający ustalenia dowodowe, nie odpowiadają preferencjom oskarżonego. Argumentacja Sądu Rejonowego jest przekonująca i opiera się na całokształcie materiału dowodowego nie zaś wyrywkowo wybranych dowodach. Samo zarzucenie naruszenia wskazanych przepisów ustawy nie oznacza, że do takiego naruszenia doszło i by miało ono wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Stąd też zarzuty nie mogły zostać uznane za zasadne.

Nienależyta obsada sądu, w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 1 , 2 kpk, ze względu na to, iż przewodniczącą składu orzekającego była osoba nieuprawniona do brania udziału w składzie orzekającym, tzw. neosędzia.

Niezasadny

Przywoływane przez Skarżącego orzeczenia TSUE odnoszące się do wadliwości powołań z powodu udziału w procesie nominacyjnym kwestionowanej KRS, dotyczą jednak innych sytuacji procesowych, w szczególności zaś sędziów Sądu Najwyższego, nie zaś sędziów sądów powszechnych. W realiach sprawy sędzia orzekający w Sądzie Rejonowym w Rzeszowie jest sędzią sądu powszechnego, a w orzeczeniach tego samego organu, co ten, na który powołuje się w apelacji Skarżący, nie jest kwestionowany status sędziów sądów powszechnych. Wręcz przeciwnie wskazuje się, iż sama wadliwość powołania, a taką może stanowić powołanie w latach 2018 r. do 2026 r. na stanowisko sędziego sądu rejonowego z udziałem kwestionowanej w orzecznictwie Krajowej Rady Sądownictwa, nie czyni go osobą nieuprawnioną do orzekania (art. 439 § 1 pkt 1 kpk), a sąd ukształtowany z jego udziałem nie stanowi sądu nienależycie obsadzonego (art. 439 § 1 pkt 2 kpk). Wadliwość procedury nominacyjnej nie powoduje automatycznie, iż sąd z udziałem sędziego powołanego w takiej procedurze jest sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 kpk. Powyższy pogląd został potwierdzony stanowiskiem zajętym w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22). W uchwale tej wskazano, że brak podstaw do przyjęcia

a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 kpk. Wytyczona linia orzecznicza, uwzględniająca również orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Oznacza to, że należy wykazać

in concreto, że z uwagi na dające się zidentyfikować okoliczności związane z powołaniem danego sędziego do sądu, istnieją tego rodzaju wątpliwości, iż sąd, w składzie którego zasiada taki sędzia, jest sądem nienależycie obsadzonym. Argumentacja przedstawiona na poparcie zarzutu sprowadza się wyłącznie do akcentowania wadliwości procesu powołania sędziego. Natomiast sędzia orzekający w niniejszej sprawie nie był delegowany do pełnienia obowiązków orzeczniczych w sądzie wyższej instancji, co miało przemawiać za wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Wskazywane przez skarżącego okoliczności nie spełniają zatem warunków, które podważałyby niezawisłość i bezstronność tego sędziego, w szczególności zaś mogłyby za sobą pociągać ocenę, iż wyrok w sprawie został wydany przez nieuprawnionego do orzekania sędziego (art. 439 § 1 pkt 1 kpk) czy też, że sąd orzekający w sprawie był nienależycie obsadzony (art. 439 § 1 pkt 2 kpk). Zarzut postawiony w apelacji nie mógł być skuteczny, gdyż skarżący nie wskazał na istnienie jakichkolwiek okoliczności uzasadniających wątpliwości, że proces powołania sędziego, który rozpoznał sprawę przeciwko O. Z. o czyny z art. 209 § 1 kk i wydał zaskarżony wyrok, prowadził do naruszenia konstytucyjnego i konwencyjnego standardu niezawisłości i bezstronności sądu. Podniesiony zarzut jest chybiony.

o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji celem ponownego rozpoznania

Niezasadny

Niezasadność podniesionych zarzutów sprawia, że nie jest zasadny wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Podniesione przez Skarżącego zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, nie były zasadne. W realiach sprawy nie wystąpiły naprowadzane w apelacji oskarżonego uchybienia. Sąd oparł się na materiale dowodowym kompletnym i prawidłowo ocenionym, bez naruszenia art. 7 kpk. Orzeczenie Sądu I instancji opiera się na całokształcie, zebranych – w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu, bez naruszenia przepisów postepowania, które mogłyby uzasadniać postawiony przez Skarżącego zarzut naruszenia jego prawa do obrony – dowodów, następnie kompleksowo i we wzajemnym powiązaniu ocenionych. Sąd Rejonowy właściwie ustalił stan faktyczny. Wyciągnął słuszne wnioski, tak co do sprawstwa zarzucanych i przypisanych czynów, oceny stopnia społecznej szkodliwości i zawinienia oskarżonego O. Z.. Również orzeczonych kar jednostkowych, ani kary łącznej nie można ocenić jako rażąco surowych, zważywszy na ich wymiar w dolnych granicach ustawowego zagrożenia oraz fakt, że oskarżony był uprzednio dwukrotnie karany za podobne przestępstwa (art. 209 § 1a kk) na kary ograniczenia wolności, jednakże nie stosował się do rygorów ich wykonania i odbywał oskarżony orzeczone w ich miejsce zastępcze kary pozbawienia wolności. Poczynienie zaś przez Sąd pełnych i niewymagających uzupełnienia ustaleń faktycznych i wyciągnięcie trafnych wniosków tak co do sprawstwa, bezprawności, karygodności i zawinienia oskarżonego, sprawia, że brak jest podstaw do uchylenia, zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego jej rozpoznania przez Sąd I instancji.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2026 r. (sygn. akt X K 847/25), którym Sąd ten uznał oskarżonego O. Z. za winnego popełnienia występków z art. 209 § 1 kk, polegających na tym, że oskarżony:

1) w okresie od 2 czerwca 2020 r. do dnia 10 listopada 2023 r. w J. woj. (...) uchylał się od wykonania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego na rzecz D. Z. reprezentowanego przez K. W., określonego na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 16 lutego 2011 r. (sygn. akt. III RC 866/10), powodując zaległość stanowiącą równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych działając tym samym na szkodę ww. uprawnionego. Za tak przypisany czyn na podstawie art. 209 § 1 kk Sąd wymierzył oskarżonemu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności (pkt I tenoru wyroku);

2) w okresie od 2 czerwca 2020 r. do dnia 10 listopada 2023 r. w J. woj. (...) uchylał się od wykonania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego na rzecz I. I., reprezentowanego przez Ł. I., określonego na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 3 października 2012 r. (sygn. akt. III RC 514/12), powodując zaległość stanowiącą równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych działając tym samym na szkodę ww. uprawnionego. Za tak przypisany czyn Sąd wymierzył na podstawie art. 209 § 1 kk karę 4 miesięcy pozbawienia wolności (pkt II tenoru wyroku).

W miejsce wymierzonych jednostkowych kar pozbawienia wolności, na podstawie art. 85 § 1 kk i art.86 § 1 kk, Sąd Rejonowy orzekł wobec oskarżonego O. Z. karę łączną 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt III tenoru wyroku).

Sąd Okręgowy zaaprobował orzeczenie Sądu Rejonowego, którym Sąd ten na podstawie art. 624 § 1 kpk zwolnił oskarżonego od zapłaty kosztów sądowych, a wydatkami obciążył Skarb Państwa (pkt IV tenoru wyroku).

Nie było żadnych merytorycznych czy formalnych racji, które przemawiałyby za koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, jak postulował Skarżący. Sąd Rejonowy wykorzystał w toku rozprawy istniejące możliwości weryfikacji tez aktu oskarżenia i twierdzeń oskarżonego, wyrażonych w jego wyjaśnieniach, w granicach niezbędnych dla ustalenia faktów istotnych dla wydanego rozstrzygnięcia. Sąd Rejonowy oparł orzeczenie na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym w toku poprawnie przeprowadzonego postępowania sądowego. W tym zakresie podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie były zasadne. Dokonana zaś ocena dowodów mieści się w granicach zakreślonych dyspozycją art. 7 kpk. Sąd Rejonowy w sposób przekonujący przedstawił powody, dla których dał wiarę stanowiącym podstawę zaskarżonego wyroku dowodom, także wyjaśnieniom oskarżonego. Istotne dla rozstrzygnięcia w kwestii odpowiedzialności za zarzucane oskarżonemu czyny okoliczności ujawnione w toku postępowania przed Sądem Rejonowym zostały omówione w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Sąd Okręgowy podziela zajęte w tej mierze stanowisko. W wyczerpującym uzasadnieniu, Sąd

meriti poddał wszechstronnej i logicznej analizie zebrane dowody, w sposób w pełni przekonujący oraz zgodny ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, przedstawił, na jakich przesłankach faktycznych i prawnych oparł swoje przekonanie odnośnie do wiarygodności tych dowodów, które włączył do podstawy faktycznej wyroku. Kontrola instancyjna nie potwierdziła zasadności podniesionych w środku odwoławczym uchybień. Sąd I instancji dokonał ustaleń faktycznych opierając się na całokształcie materiału dowodowego, a wyciągając trafne wnioski poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, z których wyciągnął słuszne wnioski co do podstaw do przypisania oskarżonemu zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów. Nie zmienia tego osądu treść przeprowadzonych w postępowaniu odwoławczym dowodów, w tym wyjaśnień oskarżonego i wspierających je zeznań jego partnerki, przy niezasadności zaś zarzutów apelacji, brak jest merytorycznych podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. Sąd Rejonowy wyciągnął słuszne wnioski, tak co do sprawstwa zarzucanych i przypisanych czynów, oceny stopnia społecznej szkodliwości i zawinienia oskarżonego O. Z.. Również orzeczonych kar jednostkowych, ani kary łącznej nie można ocenić jako rażąco surowych, zważywszy na ich wymiar w dolnych granicach ustawowego zagrożenia oraz fakt, że oskarżony był uprzednio dwukrotnie karany za podobne przestępstwa (art. 209 § 1a kk) na kary ograniczenia wolności, jednakże nie stosował się do rygorów ich wykonania i odbywał oskarżony orzeczone w ich miejsce zastępcze kary pozbawienia wolności. Długotrwałe uchylanie się od alimentów jest wysoce naganne i niepoprawne, świadczące o tym, że zobowiązany brnie dalej w ten proceder, nie wyciągając przy tym żadnych wniosków z dotychczasowego postępowania. Sąd Rejonowy przy wymiarze kar jednostkowych baczył, aby ich dolegliwość nie przekraczała stopnia winy. Przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynów miał na względzie okoliczności przedmiotowe (rodzaj i charakter naruszonego dobra, rodzaj grożącej i wyrządzonej szkody, sposób i okoliczności zachowania oskarżonego oraz wagę naruszonych obowiązków) oraz podmiotowe (postać zamiaru, motywacja). Sąd Rejonowy przy wymiarze kar uwzględnił także cele zapobiegawcze, które ma kara osiągnąć w stosunku do oskarżonego, a zatem zapobiec popełnieniu w przyszłości przestępstwa. W ten sposób orzekając kary pozbawienia wolności realizował dyrektywę prewencji indywidualnej. Orzeczone kary spełniają także dyrektywę pozytywnej prewencji ogólnej (odstraszenie i kształtowanie świadomości prawnej społeczeństwa). Wprawdzie zostały orzeczone w okolicach dolnej granicy ustawowego zagrożenia, to jednak są one karami sprawiedliwymi, gdyż są współmierne do stopnia społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonemu czynów, , wymierzone zostały w granicach winy oskarżonego, przez to mogą mieć pozytywny wpływ na społeczeństwo, budzić aprobatę dla wymierzonych kar oraz zaufanie do wymiaru sprawiedliwości, stwarzając warunki do umacniania i kształtowania świadomości prawnej oskarżonego i społeczeństwa. Oparcie zaś orzeczenia na kompletnym materiale dowodowym, przy braku wystąpienia przyczyn z art. 439 kpk i art. 440 kpk sprawia, że nie ma podstaw do przekazania sprawy do ponownego jej rozpoznania po uprzednim uchyleniu zaskarżonego wyroku w całości. Sąd Odwoławczy mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 437 kpk, art. 449 kpk i art. 456 kpk utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Sądu Rejonowego.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Koszty procesu

Punkt II wyroku, czyn III

Wobec nieuwzględnienia apelacji oskarżonego O. Z., stosownie do dyspozycji art. 636 § 1 kpk, koszty procesu za postępowanie odwoławcze obciążają oskarżonego.

W postępowaniu odwoławczym oskarżony O. Z. korzystał z pomocy obrońcy ustanowionego z urzędu. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy

Prawo o adwokaturze

koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ponosi Skarb Państwa. Dlatego też stosownie do § 4 ust. 1-3, § 17 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r.

w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. U. M. kwotę 1.033,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżonemu O. Z. w postępowaniu odwoławczym. Zasądzona kwota obejmuje opłatę za obronę oskarżonego w postępowaniu sądowym przed sądem okręgowym jako sądem II instancji w wysokości 840 zł, powiększoną o należną stawkę podatku VAT (193,20 zł).

Mając jednak na względzie sytuację rodzinną, majątkową, możliwości zarobkowania i wysokość osiąganych dochodów przez O. Z., jak również znaczne obciążenie zadłużeniem alimentacyjnym oraz bieżącymi obowiązkami łożenia na utrzymanie dzieci, korzystając z dyspozycji art. 624 § 1 kpk i art. 17 ust. 1

ustawy o opłatach w sprawach karnych, Sąd Okręgowy zwolnił oskarżonego O. Z. od zapłaty kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając w tym zakresie poniesionymi wydatkami Skarb Państwa. Sąd Okręgowy uznał bowiem, że poniesienie przez oskarżonego kosztów sądowych, w tym także opłaty byłoby dla niego zbyt uciążliwe ze względu na jego aktualną sytuację rodzinną i obowiązki opieki nad dzieckiem i jego chorującą matką.

SSO Grażyna Artymiak

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżony O. Z.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2026 r. (sygn. akt X K 847/25)

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 439 k.p.k.

Wnioski

Uchylenie