Sąd zmienił wyrok i uznał leasingobiorcę za winnego przywłaszczenia plotera

2.

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z 2 listopada 2023 r., sygn. IX K 91/22

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

1. 2.

3. 4.

5. .

Obrońca wyrokowi zarzucił:

1.obrazę art. 284 § 2 kk poprzez uznanie oskarżonego za winnego zarzucanego mu czynu, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że oskarżony nie miał bezpośredniego zamiaru przywłaszczenia powierzonego mu na podstawie umowy leasingu plotera;

Oskarżony wyrokowi zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mający wpływ na jego treść poprzez:

2.niezasadne uznanie, iż dopuścił się zarzucanego mi czynu uznając że skoro zdawał sobie sprawę z zadłużenia to również miał świadomość iż musi zwrócić maszynę oraz że jej nie zwrócił pomimo wypowiedzenia umowy i wezwania do zwrotu przedmiotu umowy leasingu co skutkowało uznaniem go za winnego występku z art. 284 § 2 k.k., podczas, gdy w rzeczywistości w umowie nie jest napisane gdzie, kiedy i komu ma oddać ploter a jedynie że "leasingodawca ma prawo natychmiastowego przejęcia powierzonego sprzętu” czego nie uczynił pozorując jedynie te czynności szukając plotera na ul, (...), a nie na (...) gdzie została przywieziona maszyna, dodatkowo należy zwrócić uwagę, że leasingodawca nie wykazał w toku rozprawy, by doręczono mu wezwanie do wydania przedmiotu leasingu wraz z wypowiedzeniem umowy co potwierdza jego stanowisko że nie miał świadomości o wypowiedzeniu umowy a tym bardziej dostarczenia gdzieś maszyny, a przypisanie winy zaniechania zwrotu nie wynika z żadnego pisma ani dowodu rzeczowego jest tylko interpretacją wcześniej przyjętego stanowiska prokuratora;

3. uznanie iż niedoręczone wezwanie do natychmiastowego i bezwarunkowego zwrotu przedmiotu umowy leasingu jest "wystarczające, aby przerzucić ciężar odpowiedzialności za maszynę na leasingobiorcę obciążając tym samym go wszystkimi konsekwencjami finansowo-karnymi jest nie zgodne z postanowieniami umowy leasingowej o nr (...) z której jasno wynika iż "leasingodawca ma prawo natychmiastowego przejęcia powierzonego sprzętu” co nie jest równoznaczne z scedowaniem obowiązku transportu maszyny na leasingobiorcę, co uznał Sąd uzasadniając iż zaniechałem zwrotu plotera pomimo wypowiedzenia umowy. Zgodnie z umową to nie na leasingobiorcy spoczywał obowiązek przewiezienia plotera co sugeruje uzasadnienie wyroku;

4. stwierdzenie iż przedmiotem umowy leasingowej jest ploter, skoro z zapisów umowy i zeznań świadka p. P. Ś. jasno wynika że "przedmiotem umowy jest przekazanie prawa do używania plotera”,

Nadto obrońca

5 orzeczeniu w pkt.5 zarzucił obrazę § 11 ust. 2 p. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z 22.10.2015 r. (tj. Dz. u. z 2023 r. poz. 1964) poprzez jego niezastosowanie pomimo treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20.12.2022 r. (Dz. u. z 2022 r. poz. 2790), sygn. akt: SK 78/21, na mocy którego § 17 ust. 2 p. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z 03.10.2016 r. (tj. Dz. u. z 2023 r. poz. 2631) został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP przez to, że wskazane w nim stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru.

Częściowo zasadne

Ad. 2 – 4. Zarzuty niezasadne. Apelacja nie dostarcza żadnych argumentów mogących przemawiać za zasadnością jej uwzględnienia, ów środek odwoławczy zawiera jedynie odmienną, jednostronną ocenę materiału dowodowego, a podniesione w nim argumenty mają charakter stricte polemiczny a w szczególności abstrahują od treści wiarygodnych dowodów oraz od brzmienia i rozumienia znamion przestępstwa z art. 284 kk..

Tymczasem Sąd Rejonowy dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w tej części rozważył w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zeznania wszystkich świadków oraz wyjaśnienia oskarżonego a także treść dokumentów, wskazał którym i dlaczego dał wiarę przedstawiając motywy swoich ocen. Podkreślić należy przy tym, że stan faktyczny w sprawie jest w zasadniczej części niesporny.

Sąd odwoławczy podzielając argumentację Sądu I instancji zawartą w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, powołuje się na nią nie widząc potrzeby jej ponownego powielania.

Odnosząc się natomiast do konkretnego zarzutu zawartego w apelacji, stwierdzić należy, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych można postawić wtedy i tylko wówczas jest słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Zarzut ten nie może natomiast sprowadzać się tylko i wyłącznie do samej polemiki z ustaleniami Sądu, lecz winien wskazywać jakich konkretnie uchybień w zakresie zasad logicznego rozumowania dopuścił się sąd w ocenie zebranego materiału dowodowego. Sama możliwość przeciwstawienia ustaleniom sądu odmiennego poglądu, nie może prowadzić do wniosku o dokonaniu przez sąd błędu w ustaleniach faktycznych, a w zasadzie złożona apelacja do takiej polemiki się sprowadza.

W szczególności nie może być uznane za zasadne eksponowanie przez oskarżonego faktu, że „ w umowie nie jest napisane gdzie, kiedy i komu ma oddać ploter a jedynie że "leasingodawca ma prawo natychmiastowego przejęcia powierzonego sprzętu” czego nie uczynił pozorując jedynie te czynności szukając plotera pod niewłaściwym adresem „ , skoro powyższe rozróżnienie nie ma istotnego znaczenia w aspekcie znamion przestępstwa przywłaszczenia, które według wypracowanego w doktrynie i orzecznictwie stanowiska powszechnie polega na rozporządzeniu jak swoją własnością cudzą rzeczą ruchomą lub cudzym prawem majątkowym, z wykluczeniem osoby uprawnionej (por. W. Świda [w:] I. Andrejew, W. Świda, W. Wolter,

Kodeks karny..., s. 614; O. Górniok [w:]

System Prawa Karnego, t. 4, s. 409). Istotą przywłaszczenia jest zatem zewnętrzne zachowanie się sprawcy określane powszechnie jako rozporządzenie rzeczą ruchomą przez włączenie jej do swojego majątku albo wykonywanie w inny sposób w stosunku do rzeczy ruchomej uprawnień właścicielskich (por. A. Marek, T. Oczkowski,

Przywłaszczenie..., 2015, s. 103).

Podobnie rzecz się ma z twierdzeniem oskarżonego, że przedmiotem umowy leasingowej nie jest ploter ale prawo do jego używania. Jest oczywistością, że rzecz ruchomą w postaci urządzenia technicznego (jakim jest ploter), przekazuje się do używania a nie w jakimkolwiek innym celu.

Ustalając fakty mające istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia o winie oskarżonego sąd pierwszej instancji szczegółowo wyjaśnił, dlaczego uznał, że jego zachowanie wypełnia znamiona typu przestępstwa z art. 284 § 2 KK. Sąd ustalił, że odmawiając wydania plotera i ukrywając go przez 9 lat przed leasingodawcą, oskarżony zamanifestował zamiar jego przywłaszczenia, tj. traktowania jak własny, jak składnik swojego majątku.

Ad.1. Zarzut niezasadny. Sąd odwoławczy nie podziela zarzutu obrońcy, w którym kwestionował ocenę prawną zarzucanego oskarżonemu czynu dokonaną przez Sąd w zakresie art. 284 § 2 k.k.

Sprawca czynu kwalifikowanego z art. 284 § 2 k.k. musi działać w konkretnym celu i celem tym jest przywłaszczenie, a więc działanie polegające z jednej strony na definitywnym włączeniu rzeczy do swojego majątku, z drugiej na pozbawieniu dotychczasowego właściciela prawa własności.

Odmawiając wydania plotera przez kilka lat i ukrywając go przed leasingodawcą, oskarżony zamanifestował zamiar jego przywłaszczenia, tj. traktowania jak własny, jak składnik swojego majątku. Mógł postąpić zgodnie z normą nakazującą zwrócić go na wezwanie leasingodawcy, ale świadomie tego nie uczynił. Oskarżony doskonale zdawał sobie sprawę, że w związku z zaprzestaniem płacenia rat leasingowych i wypowiedzeniem umów miał obowiązek zwrotu plotera pokrzywdzonemu. O przyświecającym mu kierunkowym zamiarze przywłaszczenia powierzonego mu mienia, zachowania go dla siebie i dalszego postępowania z nim jak właściciel (użytkowania), świadczą podjęte przez niego zachowania, a mianowicie: nie odbieranie kierowanej do niego korespondencji, unikanie przez 9 lat kontaktu z osobami, które w imieniu pokrzywdzonych podjęły działania zmierzające do odzyskania przywłaszczonego mienia.

Przedstawione fakty bezsprzecznie potwierdzają, że O. D. wyczerpał znamiona przypisanego mu przestępstwa zaś zarzut błędnej wykładni art. 284 § 2 k.k. jest całkowicie chybiony.

W konsekwencji w pełni zasadnie Sąd Rejonowy uznał zawinienie oskarżonego za przestępstwo sprzeniewierzenia przyjmując, że wyczerpał on dyspozycję art. 284 § 2 kk.

Ad.5. Zarzut zasadny. Ma rację skarżący, że

wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20.12.2022 r. (Dz. u. z 2022 r. poz. 2790), sygn. akt: SK 78/21, S 17 ust. 2 p. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z 03.10.2016 r. (tj. Dz. u. z 2023 r. poz. 2631) został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP przez to, że wskazane w nim stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. W tej sytuacji w przedmiocie kosztów obrony oskarżonego winien zostać zastosowany § 11 ust. 2 p. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z 22.10.2015 r. (tj. Dz. u. z 2023 r. poz. 1964).

Z kolei żądana kwota uwzględnia powyższe orzeczenie i odpowiada wyliczeniu związanemu z

obecnością obrońcy na rozprawach.

Skarżący wnieśli o uniewinnienie oskarżonego.

Nadto obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i zasądzenie na jego rzecz kosztów obrony oskarżonego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w wysokości 1 859,76 zł.

Częściowo zasadne

Brak jest podstaw do skutecznego postawienia Sądowi zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych oraz obrazy prawa materialnego.

Wobec ustaleń i argumentacji Sądu Rejonowego skarżący nie przedstawili przekonującej argumentacji pozwalającej na zmiane zaskarżonego wyroku; apelacje zawierają odmienną ocenę dowodów, w istocie sprowadzają się do odmiennej a przy tym wyłącznie polemicznej oceny poszczególnych okoliczności sprawy; tymczasem w oparciu o zebrane dowody i ich wnikliwą ocenę, nie sposób uznać, iżby ustalenia faktyczne Sądu były błędne.

Sąd odwoławczy nie podziela i tego zarzutu obrońcy, w którym kwestionował ocenę prawną zarzucanego oskarżonemu czynu dokonaną przez Sąd w zakresie art. 284 § 2 k.k.

Finalnie nie ma żadnych podstaw do negowania rozstrzygnięcia Sądu I instancji w zakresie zawinienia oskarżonego.

Z kolei żądana kwota za obronę z urzędu uwzględnia

wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20.12.2022 r. (Dz. u. z 2022 r. poz. 2790), i odpowiada wyliczeniu związanemu z

obecnością obrońcy na rozprawach.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1. prokurator złożył uzupełniony akt oskarżenia (k.239 i nast., t. Il)

prokurator w uzupełnionym akcie oskarżenia (k.239 i nast., t. Il) wskazał, że O. D. oskarża o to, że „w dniu 27 lutego 2012 roku w L., dokonał przywłaszczenia powierzonego mu na podstawie zawartej w dniu 1 sierpnia 2011 roku umowy leasingu operacyjnego o numerze (...) rzeczy ruchomej w postaci plotera frezującego z osprzętem o wartości 165 189 złotych poprzez zaniechanie jego zwrotu mimo wypowiedzenia umowy przez leasingodawcę i wezwania do zwrotu przedmiotu leasingu, działając tym samym na szkodę (...) Funduszu (...) S.A. z siedzibą we G.”, tj. o czyn z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Rozstrzygnięcie o sprawstwie oskarżonego w zakresie czynu z art. 284 § 2 kk oraz o karze

Argumentacja jak wyżej. Brak było podstaw do ingerencji sądu odwoławczego w orzeczenie pierwszoinstancyjne we wskazanej części z uwagi na prawidłowość dokonanej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów a w konsekwencji na zasadność poczynionych ustaleń faktycznych; wyrok w zakresie winy i kary odpowiada prawu i podlegał utrzymaniu w mocy.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Zmieniono zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

- oskarżonego O. D. uznano za winnego tego, że w dniu 22 marca 2012 r. w L. dokonał przywłaszczenia powierzonego mu na podstawie zawartej w dniu 1 sierpnia 2011 r. umowy leasingu operacyjnego o numerze (...) rzeczy ruchomej w postaci plotera frezującego z osprzętem o wartości (...),00 złotych poprzez zaniechanie jego zwrotu mimo wypowiedzenia umowy przez leasingodawcę i wezwania do zwrotu przedmiotu leasingu, działając tym samym na szkodę (...) Funduszu (...) S.A. z siedzibą we G., tj. popełnienia przestępstwa z art. 284 § 2 kk w zw. z art. 4 § 1 kk;

- zasądzoną w pkt 5 od Skarbu Państwa na rzecz adw. Ł. G. - Kancelaria (...) w X. kwotę tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu podwyższono do kwoty 1859,76 złotych;

Wyrok podlegał zmianie albowiem uszło uwadze sądu I instancji, że zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2021 r. , na podstawie art. 337 § 1 k.p.k. w zw. z art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k. , zwrócono prokuratorowi akt oskarżenia wniesiony w przedmiotowej sprawie w celu usunięcia , w terminie 7 dni, „braków formalnych poprzez: wskazanie dokładnego opisu czynu co do czasu i sposobu przywłaszczenia”; prokurator w uzupełnionym akcie oskarżenia (k.239 i nast., t. Il) wskazał, że O. D. oskarża o to, że „w dniu 27 lutego 2012 roku w L., dokonał przywłaszczenia powierzonego mu na podstawie zawartej w dniu 1 sierpnia 2011 roku umowy leasingu operacyjnego o numerze (...) rzeczy ruchomej w postaci plotera frezującego z osprzętem o wartości 165 189 złotych poprzez zaniechanie jego zwrotu mimo wypowiedzenia umowy przez leasingodawcę i wezwania do zwrotu przedmiotu leasingu, działając tym samym na szkodę (...) Funduszu (...) S.A. z siedzibą we G.”, tj. o czyn z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k.

Z kolei zmiana w pkt. 5 wyroku w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu, wynikała z nieuprawnionego pominięcia przez sąd faktu, że

wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20.12.2022 r. (Dz. u. z 2022 r. poz. 2790), sygn. akt: SK 78/21, S 17 ust. 2 p. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z 03.10.2016 r. (tj. Dz. u. z 2023 r. poz. 2631) został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP przez to, że wskazane w nim stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. W tej sytuacji w przedmiocie kosztów obrony oskarżonego winien zostać zastosowany § 11 ust. 2 p. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z 22.10.2015 r. (tj. Dz. u. z 2023 r. poz. 1964).

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

..

Koszty procesu

4. Sąd zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze i jego wydatkami obciążył Skarb Państwa, uznając, iż uiszczenie ich byłoby dla oskarżonego zbyt uciążliwe.