Sąd Okręgowy obniżył karę za znęcanie się w rodzinie do 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Wołowie z dnia 13 marca 2025 r., sygn. akt II K 115/23 dotyczący R. C. (1)

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

R. C. (2)

Ocena wiarygodności psychologicznej zeznań małoletniej X. G.

Relacji oraz sytuacja rodzina stron postępowania

Ustna uzupełniająca opinia biegłej psycholog Z. G.

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Ustna uzupełniająca opinia biegłej psycholog Z. G.

Zeznania kuratora zawodowego przy SR w Wołowie Z. N.

Podczas rozprawy odwoławczej w dniu 24 marca 2026 r. biegła Z. G. złożyła uzupełniającą opinię dotyczącą m.in. zdolności pokrzywdzonej X. G. do zapamiętywania faktów w okresie objętym zarzutem. Z przeprowadzonego dowodu jednoznacznie wynika, że zeznania pokrzywdzonej spełniają kryteria psychologicznej wiarygodności. W ocenie Sądu II instancji przedmiotowa opinia jest pełna, jasna i rzetelna, a sporządziła ją osoba o wysokich kwalifikacjach specjalistycznych. Sąd odwoławczy nie powziął żadnych wątpliwości co do przyjętej metodologii badań oraz sformułowanych na jej podstawie wniosków.

Zeznania te są w pełni wiarygodne, spójne i logiczne, a nadto znajdują bezpośrednie odzwierciedlenie w zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji z nadzoru kuratorskiego. Z racji wykonywanego zawodu i wieloletniej, bezpośredniej styczności ze stronami (w latach 2019–2022 oraz ponownie w 2025 r.), świadek posiadała kompetencje do opisania relacji panujących w miejscu zamieszkania pokrzywdzonej. Podkreślić należy, iż świadek ten jest osobą całkowicie obcą dla stron, bezstronną i niezainteresowaną wynikiem postępowania.

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Obrońca oskarżonego zarzucił naruszenie art. 438 pkt 1 k.p.k.

w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu polegającą na nieuzasadnionym zakwalifikowaniu czynu jako przestępstwa znęcania się w typie kwalifikowanym z art. 207 § 1a k.k. - w sytuacji, gdy z samego opisu czynu, ustalonych faktów oraz zgromadzonych dowodów wynika, że oskarżonemu nie sposób przypisać zamiaru bezpośredniego, a czyn oskarżonego może poprzez uderzenie oskarżonego X. G. w dłonie wypełniać jedynie znamiona przestępstwa z art. 157 § 2 k.k., biorąc pod uwagę również jego skutki tj. powierzchowne otarcia naskórka, co stanowi uszczerbek zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni.

Niezasadny

Zarzut jest niezasadny. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w szczególności zeznania pokrzywdzonej małoletniej X. G., jej biologicznego ojca D. G., świadków: Z. N., Z. C., S. C. czy też babki pokrzywdzonej P. G. jednoznacznie wskazują, iż oskarżony R. C. (2) wypełnił znamiona czynu zabronionego z art. 207 § 1 k.k. Sąd meriti trafnie dokonał subsumpcji zachowania oskarżonego wskazując, iż znęcał się on psychicznie i fizycznie nad małoletnimi córkami konkubiny H. K. vel G. w ten sposób, że bez powodu wielokrotnie wszczynał awantury domowe, podczas których wyzywał dzieci słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, poniżające, rzucał oraz niszczył przedmioty codziennego użytku, groził im uszkodzeniem ciała, a nadto ograniczył kontakty z ojcem D. G. oraz swobodę w przemieszczaniu się oraz szarpał je za ręce i uderzał, powodując bolesność w miejscu uderzenia. Raz jeszcze podkreślić należy, nie ulega wątpliwości, że oskarżony podejmował swoje działania w celu zadawania pokrzywdzonym cierpień psychicznych i fizycznych. Umyślnie zadawał im ból fizyczny i doprowadzał do cierpień w sferze psychicznej. Wbrew twierdzeniom autora apelacji - zachowanie oskarżonego polegające na szarpaniu, popychaniu, uderzaniu, wyzywaniu i grożeniu pokrzywdzonym stanowią typowe przejawy psychicznego i fizycznego znęcania się penalizowanego w art. 207 § 1 k.k., a ilość i częstotliwość zachowań, czas trwania działania, przewaga emocjonalna i fizyczna nad dziećmi oraz doznania i reakcje dzieci jednoznacznie świadczą o realizacji przez R. C. (1) znamion przestępstwa z art. 207 § 1 k.k.

Zaznaczyć należy, iż wbrew dywagacjom autora apelacji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy – w tym w szczególności spójne i uznane za wiarygodne zeznania małoletniej pokrzywdzonej X. G., korelujące z nimi zeznania świadka kuratora zawodowego Z. N. oraz wnioski opinii psychologicznej biegłej Z. G. – w sposób jednoznaczny wyklucza możliwość zakwalifikowania zachowania oskarżonego jako jednostkowego, odizolowanego występku naruszenia nietykalności czy spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu penalizowanego z art. 157 § 2 k.k. W ocenie Sądu Odwoławczego istota przestępstwa znęcania z art. 207 § 1 k.k. polega na systematycznym lub intensywnym działaniu wymierzonym w dobra chronione prawem, gdzie poszczególne zachowania sprawcy mogą (choć nie muszą) samodzielnie wyczerpywać znamiona innych czynów zabronionych (np. z art. 157 § 2 k.k. czy art. 217 § 1 k.k.). Obrońca oskarżonego nieudolnie próbuje zredukować całą przestępczą działalność oskarżonego trwającą

de facto od maja 2019 r. do lipca 2021 r. wyłącznie do jednego epizodu związanego z uderzeniem pokrzywdzonej X. G. w dłonie pod pretekstem karcenia za nieprawidłowe trzymanie książki. Tymczasem z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wynika, iż oskarżony realizował wobec małoletnich pokrzywdzonych długofalowy proces negatywnych zachowań. Obejmował on – co trafnie udowodnił Sąd meriti - zadawanie cierpień psychicznych poprzez permanentne, wulgarne i nieuzasadnione pretensje („czepianie się”), wywoływanie u małoletniej X. permanentnego stanu lęku, niepokoju i silnego napięcia psychicznego (co bezpośrednio potwierdziła kurator sądowa, która sama doświadczyła takich emocji w kontakcie z oskarżonym). Znamiennym jest, że jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy oskarżony faworyzował jedną z sióstr tj. młodszą C. kosztem drugiej, co też ewidentnie stanowiło formę wyrafinowanej przemocy psychicznej i odrzucenia emocjonalnego wobec X.. Całkowicie chybiony jest też argument obrońcy oskarżonego jakoby oskarżonemu nie sposób przypisać zamiaru bezpośredniego, co miałoby rzekomo wykluczać byt przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. W doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, iż jednoznacznie dopuszcza się możliwość popełnienia przestępstwa znęcania się z zamiarem ewentualnym (dolus eventualis), zwłaszcza w sytuacjach związanych z tzw. nadmiernym karceniem małoletnich ( vide: Uchwała SN z dnia 9 czerwca 1976 r., sygn. akt VI KZP 13/75). Całkowicie błędne i subiektywne przekonanie oskarżonego, że jako konkubent matki posiada uprawnienie do stosowania przemocy w celach „

wychowawczych”, nie znosi bezprawności jego czynu ani nie eliminuje umyślności w postaci zamiaru ewentualnego. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji dokonał w pełni prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod przepis art. 207 § 1 k.k.

o zmianę kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego oskarżonemu z art. 207 § 1 k.k. na art. 157 § 2 k.k., ewentualnie uniewinnienie oskarżonego od popełnionego zarzucanego mu czynu

Niezasadny

wobec niepotwierdzenia zasadności zarzutu stawianego zaskarżonemu wyrokowi w apelacji, z powodów wskazanych powyżej i jednocześnie niestwierdzenia okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu, o których mowa w art. 439 k.p.k. i 440 k.p.k., nie było podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku zgodnie z wnioskiem końcowym apelacji, brak jakichkolwiek podstaw, aby karygodne i naganne zachowanie oskarżonego, uznać za obojętne z punktu widzenia prawa karnego

Ponadto obrońca oskarżonego zarzucił obrazę prawa procesowego, tj.

-

art. 4 k.p.k. w zw. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k.

poprzez dowolną, nieobiektywną i niezgodną z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a także wybiórczą ocenę materiału dowodowego, dokonaną z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i pominięciu istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia, w zakresie w jakim Sąd I instancji przyznał bezkrytycznie wiarygodność zeznaniom X. G., mimo przyznania się pokrzywdzonej do zeznawania nieprawdy w wyniku zmanipulowania przez ojca,

-

art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k.

poprzez dowolną, nieobiektywną i niezgodną z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a także wybiórczą ocenę materiału dowodowego, dokonaną z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i pominięciu istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia, polegającą na uznaniu, że zeznania świadka X. G. cechowały się „psychologiczną wiarygodnością”, mimo, niepełnej i wewnętrznej sprzeczności opinii sądowo-psychologicznej z dnia 12 grudnia 2024 roku,

-

art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k.

poprzez dowolną, nieobiektywną i niezgodną z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a także wybiórczą ocenę materiału dowodowego, dokonaną z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i pominięciu istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia, w zakresie, w jakim Sąd I instancji nie przyznał wiarygodności zeznaniom członków rodziny matki X. K., jej znajomych i sąsiadów dotyczących braku obserwacji agresywnych zachowań oskarżonego w stosunku do pokrzywdzonych, mimo, iż zeznania są spójne, a część kręgu w/w świadków stanowią osoby obce dla oskarżonego,

- art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k.

poprzez dowolną, nieobiektywną i niezgodną z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a także wybiórczą ocenę materiału dowodowego, dokonaną z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i pominięciu istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia, polegającą na bezkrytycznym przyznaniu zeznaniom D. G. wiarygodności, mimo, iż istnieje podejrzenie, że pokrzywdzona X. G. pozostaje w stosunku do niego w konflikcie lojalnościowym,

- art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k.

poprzez dowolną, nieobiektywną i niezgodną z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a także wybiórczą ocenę materiału dowodowego, dokonaną z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i pominięciu istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia polegającą na pominięciu takich faktów jak to, że zarówno psycholog C. S. jak i psycholog Z. C. nie zaobserwowały przejawów znęcania się oskarżonego nad pokrzywdzoną X. G..

Niezasadny

Zarzuty obrońcy oskarżonego R. C. (1) stawiane orzeczeniu Sądu Rejonowego okazały się być bezzasadne.

Twierdzenia skarżącego jakoby Sąd Rejonowy przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji nieprawidłowo orzekł o winie i sprawstwie oskarżonego są bezzasadne. Przypomnieć należy apelującemu, iż zgodnie z art. 7 k.p.k., organy postępowania, a więc także i sąd, kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną przepisu art. 7 k.p.k., gdy:

1) jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.),

2) stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.)

3) jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.k.). (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 roku, V KKN 104/98).

W kontekście powyższych zasad zauważyć należy, że Sąd Rejonowy przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, na co wskazuje nie tylko zawartość akt niniejszej sprawy, ale przede wszystkim lista dowodów w oparciu, o które Sąd I instancji ustalił stan faktyczny sprawy. Jak wynika zaś ze stosownych protokołów, w toku rozprawy nie pominięto żadnego źródła dowodowego, które mogłoby mieć znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy. Przesłuchano bowiem wszystkie osoby, które mogły dostarczyć wiadomości o okolicznościach związanych ze zdarzeniem będącym przedmiotem tej sprawy. Sąd II instancji podnosi w tym miejscu, iż nie jest jego rolą dokonywanie powtórnej drobiazgowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Takowa została bowiem poczyniona przez sąd rozstrzygający, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie regułami, a Sąd Okręgowy ocenę tę w pełni akceptuje. Podkreślić należy, iż to Sąd Rejonowy w Wołowie miał bezpośredni kontakt z osobami składającymi zeznania w toku niniejszego postępowania. Fakt ów jest niezwykle istotny z uwagi na to, że sąd rozstrzygający miał możliwość weryfikacji zeznań składanych przez świadków także na podstawie towarzyszących tymże zeznaniom emocji. Sąd II instancji wskazuje również, iż analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że sąd rozstrzygający dokonał szczegółowego rozpytania świadków, na okoliczność ustalenia dokładnego przebiegu bezprawnego zachowania oskarżonego w stosunku do pokrzywdzonych małoletnich X. i C. G..

W realiach niniejszej sprawy całkowicie trafnie oparł się Sąd Rejonowy odtwarzając przebieg zdarzenia na relacji małoletniej pokrzywdzonej C. G., której wiarygodność psychologiczną zeznań oceniono na podstawie opinii biegłej psycholog Z. G., świadków m.in.: Z. N., D. G., Z. C., S. C. czy też P. G., którzy to szczegółowo i konkretnie opisywali zachowania oskarżonego wobec pokrzywdzonych dzieci swojej konkubiny H. G.. W realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do zakwestionowania powyższych relacji, a dywagacje obrońcy oskarżonego jakoby jedynie wyjaśnienia oskarżonego były miarodajne są niedorzeczne.

W ocenie Sądu Odwoławczego kluczowe dla wykazania sprawstwa oskarżonego były przede wszystkim depozycje pokrzywdzonej X. G., ocenione przez pryzmat opinii psychologicznej, oraz zeznania świadka Z. N., które jednoznacznie uwiarygodniły zeznania małoletniej pokrzywdzonej.

Na rozprawie odwoławczej w dniu 3 czerwca 2026 r. Sąd Okręgowy dopuścił dowód z zeznań świadka Z. N., która to z racji wykonywanego zawodu i wieloletniej, bezpośredniej styczności z rodziną G. (w latach 2019–2022 oraz ponownie w 2025 r.) miała wiedzę aby przedstawić Sądowi II Instancji dynamikę relacji panujących w miejscu zamieszkania pokrzywdzonej. To właśnie zeznanie tegoż świadka miały również kluczowe znaczenie dla weryfikacji wiarygodności małoletniej pokrzywdzonej X. G.. Z. N. w sposób kategoryczny i przekonujący wskazała, iż w toku wieloletniej pracy z małoletnią nie powzięła najmniejszych wątpliwości co do jej prawdomówności. Co istotne w kontekście oceny materiału dowodowego, świadek w sposób logiczny i przekonujący wyjaśniła mechanizm okresowej zmienności relacji małoletniej. Z relacji świadka jednoznacznie wynika, że sytuacje, w których X. G. wycofywała się ze swoich słów lub zmieniała zdanie, były

bezpośrednim rezultatem manipulacji, presji oraz silnego wpływu ze strony jej matki, H. G., nie zaś przejawem skłonności małoletniej do konfabulacji. Doniosłe znaczenie w relacji świadka miało zdarzenie z dnia 12 lutego 2025 r. , kiedy to pokrzywdzona X. G. pojawiła się na dyżurze w budynku Sądu Rejonowego w Wołowie. Opisany przez świadka (kuratora zawodowego) emocjonalny stan małoletniej, która zapłakana i roztrzęsiona szukała u niej schronienia, wprost dowodzi zdaniem Sądu Odwoławczego, skali traumy i zastraszenia, jakich doznała małoletnia pokrzywdzona we własnym domu. Świadek szczegółowo zrelacjonowała podjętą wobec pokrzywdzonej bezprawną próbę wywarcia wpływu, polegającą na wyrzuceniu małoletniej z domu przez biologiczną matkę - konkubinę oskarżonego z kategorycznym nakazem udania się do obrońcy oskarżonego w celu „odkręcenia” obciążających go zeznań. W ocenie Sądu fakt, że małoletnia w warunkach tak skrajnego stresu, zagrożenia bezdomnością oraz w obliczu szantażu ekonomicznego (groźba odpowiedzialności za kredyty i uniemożliwienia dalszej nauki) konsekwentnie oświadczyła kuratorowi, iż „w

sądzie mówiła prawdę i nie ma czego odkręcać”, stanowi samoistny dowód na psychiczną i procesową wiarygodność jej depozycji. Prawdomówność małoletniej w tym krytycznym momencie potwierdza również natychmiastowa, radykalna reakcja instytucjonalna kuratora oraz Sądu, który już następnego dnia wydał postanowienie o zabezpieczeniu dziecka poprzez umieszczenie go w rodzinie zastępczej u babki. Znamiennym jest również, iż choć świadek nie była bezpośrednim obserwatorem fizycznych czy też psychicznych ataków oskarżonego na pokrzywdzoną , to jako doświadczony kurator zawodowy świadek osobiście doświadczyła ze strony oskarżonego zachowań agresywnych, polegających na podnoszeniu głosu, wywoływaniu silnego napięcia, strachu i niepokoju. Co więcej świadek zdiagnozowała również u matki pokrzywdzonej – i diagnoza ta jest po stokroć trafna również w ocenie Sądu Odwoławczego - klasyczny syndrom ofiary zależnej od agresora (emocjonalnie i finansowo), co w pełni tłumaczy, dlaczego H. G. negowała akty przemocy wobec córki i za wszelką cenę, kosztem dobra własnego dziecka, dążyła do ochrony konkubenta – oskarżonego R. C. (1).

T. również do prawidłowej oceny wiarygodności X. G. stały się wnioski płynące z uzupełniającej ustnej opinii biegłej psycholog Z. G., którą to Sąd Odwoławczy dopuścił na rozprawie w dniu 24 marca 2026 r. Biegła w sposób niezwykle rzetelny wyjaśniła mechanizm dynamicznych zmian w relacjach pokrzywdzonej. Zdiagnozowała ona u małoletniej głęboki, destrukcyjny konflikt lojalnościowy, wynikający z sytuacji okołorozwodowej rodziców biologicznych. Sytuację tę biegła obrazowo określiła jako przymuszenie dziecka do wyboru „drużyny mamy” albo „drużyny taty”. W tak zarysowanym, patologicznym układzie rodzinnym oskarżony R. C. (2) stał się aktywnym członkiem „drużyny mamy”. W konsekwencji małoletnia X., dążąc do ochrony i tak skrajnie kruchej relacji z matką, okresowo wycofywała się z oskarżeń wobec konkubenta, umniejszała skalę doznawanej krzywdy, a nawet starała się eksponować zachowania pozytywne. Zjawisko to było podsycane przez biologiczną matkę pokrzywdzonej H. K. vel G., która – jak wynika z opinii biegłej – celowo zacierała negatywny obraz oskarżonego, manipulowała pamięcią dziecka oraz zmuszała małoletnią do pisania listów do oskarżonego przebywającego w areszcie śledczym.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zeznania świadka Z. N. tworzą nierozerwalną, logiczną całość z wnioskami opinii psychologicznej biegłej Z. G.. Oba te dowody wzajemnie się uzupełniają i w sposób bezsporny potwierdzają, że małoletnia X. G., opisując zachowania oskarżonego R. C. (1), relacjonowała faktyczne, rzeczywiste wydarzenia, opierając się na własnych, prawidłowo zapamiętanych spostrzeżeniach.

Odnosząc się do zarzutu obrońcy oskarżonego, jakoby Sąd I Instancji w niewystarczający sposób odniósł się do oceny zeznań sąsiadów, znajomych oraz rodziny H. K., to wskazać należy, iż zarzut ten jest całkowicie bezpodstawny. Zdaniem Sądu II Instancji Sąd Rejonowy w Wołowie słusznie odmówił wiarygodności depozycjom świadków z otoczenia matki pokrzywdzonej, którzy zeznali, iż nie zaobserwowali agresywnych zachowań oskarżonego R. C. (1). Znamiennym jest, iż specyfika przestępstwa znęcania się z art. 207 k.k. polega na tym, że sprawca realizuje swoje bezprawne działania najczęściej w zaciszu domowym, dbając o zachowanie pozorów prawidłowego funkcjonowania na zewnątrz. Fakt, że osoby postronne (sąsiedzi, znajomi) nie były bezpośrednimi świadkami aktów przemocy fizycznej bądź psychicznej, nie dowodzi, że do nich nie dochodziło. Dowodzi to jedynie skutecznego maskowania agresji przez oskarżonego poza środowiskiem domowym. Ponadto, świadkowie z kręgu rodzinnego matki małoletnich (będącej w konkubinacie z oskarżonym i aktywnie go chroniącej) byli naturalnie uprzedzeni i zaangażowani w obronę obecnego status quo tej rodziny, co trafnie podważyło ich obiektywizm.

Odnosząc się do oceny zeznań świadka D. G. (biologicznego ojca pokrzywdzonych), które to zdaniem obrońcy oskarżonego są niewiarygodne, z uwagi na rzekomy „konflikt lojalnościowy” z pokrzywdzoną X. G., to zważyć należy, iż również ta teza autora apelacji jest błędna. Z materiału dowodowego (zeznań kuratora zawodowego oraz opinii biegłej psycholog) wprost wynika, iż relacje małoletniej X. z biologicznym ojcem były trudne, wręcz zerwane. Co szczególnie istotne, w dniu 12 lutego 2025 r. D. G. odmówił udzielenia córce schronienia i pomocy, przejawiając wobec niej pretensje i żal. W świetle zasad doświadczenia życiowego upada zatem teza obrony, jakoby małoletnia konfabulowała lub obciążała oskarżonego „pod dyktando” ojca czy też w imię lojalności wobec niego. Zeznania D. G. nie były jedynym dowodem sprawstwa oskarżonego, lecz stanowiły logiczne uzupełnienie spójnego łańcucha dowodów zgromadzonych w aktach sprawy.

Również fakt, uwypuklany przez autora apelacji jakoby biegłe psycholog tj. C. S. oraz Z. C. w toku wcześniejszych kontaktów z małoletnią X. G. nie zaobserwowały przejawów znęcania się ze strony oskarżonego, stanowi instrumentalną i wadliwą interpretację faktów. Zważyć wszak należy, iż biegłe nie prowadziły postępowania diagnostyczno-orzeczniczego pod kątem ujawnienia przemocy domowej, a ich kontakt z pokrzywdzoną miał charakter ograniczony. Fakt, że małoletnia w toku rutynowych konsultacji nie uzewnętrzniła doznawanej krzywdy, stanowi klasyczny objaw syndromu dziecka maltretowanego, które ze strachu przed oprawcą oraz pod wpływem nacisków ze strony matki tłumi swoje emocje i ukrywa prawdę. Stanowisko to w całej rozciągłości zdezawuowała powołana w sprawie biegła sądowa Z. G.. Jako jedyna dysponowała ona pełnym spektrum narzędzi klinicznych oraz bezpośrednim wglądem w dynamikę procesu przesłuchania, trafnie wskazując na moment, w którym w bezpiecznych warunkach u małoletniej pękły mechanizmy obronne.

Reasumując rekonstrukcja przebiegu inkryminowanego zdarzenia na potrzeby zaskarżonego wyroku została zatem poprzedzona niezbędną analizą całokształtu dowodów przeprowadzonych w toku rozprawy głównej. Konfrontacja treści poszczególnych dowodów doprowadziła Sąd Rejonowy do trafnych ustaleń w zakresie zachowania oskarżonego, które wyczerpało znamiona przestępstwa z art. 207§1 k.k. Sprawstwo oskarżonego udowodnione zostało ponad wszelką wątpliwość, a forsowana przez apelującego teoria nie znajduje uznania podczas kontroli instancyjnej.

Reasumując, efektywne zakwestionowanie ustaleń Sądu Orzekającego musi polegać na wykazaniu sprzeczności w ocenie dowodów z przepisami prawa procesowego, bądź też sprzeczności z dyrektywami swobodnej oceny dowodów, a nadto ich wpływu na treść wyroku. Takich wywodów i analiz nie przedstawił natomiast apelujący w swojej skardze ograniczając się jedynie do przeczenia, i to w sposób bardzo ogólny, wnioskom Sądu meriti.

o uniewinnienie oskarżonego od popełnionego zarzucanego mu czynu

Niezasadny

wobec niepotwierdzenia zasadności zarzutu stawianego zaskarżonemu wyrokowi w apelacji, z powodów wskazanych powyżej i jednocześnie niestwierdzenia okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu, o których mowa w art. 439 k.p.k. i 440 k.p.k., nie było podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku zgodnie z wnioskiem końcowym apelacji

Z ostrożności procesowej obrońca oskarżonego orzeczeniu zarzucił również

rażącą niewspółmierność kary, polegającą na nieuwzględnieniu stopnia społecznej szkodliwości czynu podczas wymierzania kary tj. dobrowolnego sprawowania opieki przez oskarżonego nad pokrzywdzonymi, ich dobrowolnego utrzymania, niespowodowania obrażeń na ciele pokrzywdzonych w stopniu wyższym niż znikomy, nieutrudniania postępowania przez oskarżonego, próby pojednania się z pokrzywdzonymi.

Częściowo zasadny

Sąd Okręgowy nie kwestionuje dokonanej przez Sąd Rejonowy rekonstrukcji przebiegu krytycznych zdarzeń, ani ustaleń w zakresie sprawstwa i winy oskarżonego. Niemniej jednak orzeczona w wymiarze bezwzględnym kara 2 (dwóch) lat i 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności nie uwzględnia we właściwy sposób wszystkich dyrektyw mających wpływ na jej wymiar. Sąd I instancji, uzasadniając rodzaj i wymiar zastosowanej sankcji, skoncentrował się na aspekcie prewencji ogólnej w jej negatywnym znaczeniu, nakierowanym na odstraszanie potencjalnych sprawców. Marginalizacji uległy natomiast okoliczności związane bezpośrednio z osobą oskarżonego oraz jego postawą. Sąd odwoławczy w pełni podziela stanowisko, iż czyn oskarżonego cechuje wysoki stopień społecznej szkodliwości, a jego dotychczasowa karalność i działanie w warunkach recydywy z art. 64 § 1 k.k. obligatoryjnie zaostrzają sankcję, wykluczając orzeczenie kary wolnościowej. Sąd Rejonowy, zgodnie z dyspozycją art. 53 k.k., prawidłowo uwzględnił okoliczności obciążające, w tym rodzaj naruszonego dobra prawnego oraz sposób działania sprawcy. Podkreślić jednak należy, iż w niniejszej sprawie zaistniały również istotne przesłanki łagodzące, które powinny rzutować na ostateczny wymiar kary izolacyjnej. W ocenie Sądu Okręgowego orzeczenie kary przekraczającej dwa lata pozbawienia wolności powinno być zastrzeżone dla czynów połączonych z drastyczną i rażącą brutalnością fizyczną. Tymczasem w przedmiotowej sprawie działania sprawcy sprowadzały się do nadmiernego i bezprawnego karcenia małoletnich, którego fizykalne skutki były

de facto znikome. Sąd I instancji niedostatecznie uwzględnił fakt, iż oskarżony dobrowolnie współfinansował utrzymanie małoletnich pokrzywdzonych oraz sprawował nad nimi bieżącą, faktyczną opiekę, zaspokajając ich codzienne potrzeby życiowe. Wybiórcze wyeksponowanie wyłącznie aktów agresji, z pominięciem faktu, że oskarżony w pozostałym zakresie poprawnie realizował obowiązki domowe, doprowadziło do ukształtowania sankcji rażąco surowej. Ponadto podjęte przez niego próby pojednania się z pokrzywdzonymi dowodzą krytycznej refleksji nad własnym zachowaniem i realnie obniżają negatywną prognozę kryminologiczną. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, iż cele zapobiegawcze i wychowawcze w pełni zrealizuje kara w wymiarze 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności. Pozostaje ona sankcją sprawiedliwą, adekwatną do ram wyznaczonych przez powrót do przestępstwa, a jednocześnie uwzględnia rzeczywistą strukturę czynu i łagodniejsze elementy postawy sprawcy. Mając powyższe na względzie, Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I, obniżając wymierzoną karę do wskazanego poziomu.

o wymierzenie oskarżonemu na podstawie art. 157 § 2 k.k. kary grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 (dwudziestu) złotych, o uchylenie wyroku w zakresie wymierzonej kary za popełnienie czynu z art. 207 § 1 k.k. opisanego w pkt I części dyspozytywnej wyroku i na podstawie art. 37 b k.k. wymierzenie oskarżonemu kary 1 (jednego) miesiąca pozbawienia wolności oraz 2 (dwóch) miesięcy ograniczenia wolności.

Częściowo zasadny

Wniosek zasadny, kara wymierzona względem oskarżonego była zbyt surowa, dlatego też Sąd Odwoławczy ją zmienił i wymierzył oskarżonemu R. C. (2) karę 1(jednego) i 6 (sześciu) miesięcy roku pozbawienia wolności.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

wyrok wskazany w sekcji 1.1. części wstępnej niniejszego uzasadnienia

Wyrok Sądu Rejonowego w zakresie winy i sprawstwa R. C. (1) utrzymać należało w mocy. Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji są prawidłowe, a ocena dowodów została dokonana zgodnie z treścią art. 7 k.p.k. Ocena całokształtu materiału dowodowego oraz konfrontacja treści poszczególnych dowodów doprowadziła Sąd Rejonowy do trafnego przekonania o sprawstwie i winie oskarżonego.

Przedmiot i zakres zmiany

- Wyrok należało zmienić w zakresie podstawy skazania R. C. (1) tj. jako podstawę skazania przyjąć przepisy art. 207§ 1 k.k. w zw. z art. 64§1 k.k. w zw. z art. 4§1 k.k. w brzmieniu obowiązującym w czasie popełnienia przestępstwa przypisanego oskarżonemu;

- ponadto należało zmienić orzeczenie Sądu I instancji wymierzające oskarżonemu R. C. (2) karę 2 (dwóch) lat i 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności.

Sąd dokonał korekty zaskarżonego wyroku uzupełniając podstawę orzeczonej kary pozbawienia wolności o przepis art. 4 § 1 k.k. Powyższe wynikało z konieczności zastosowania przepisów korzystniejszych dla oskarżonego i wpłynęło również pośrednio na zmniejszenie orzeczonej kary pozbawienia wolności do 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy. Choć wina oskarżonego i działanie w warunkach powrotu do przestępstwa z art. 64 § 1 k.k. są bezsporne, to pierwotny wymiar kary jawił się jako rażąco niewspółmiernie surowy z uwagi na niedostateczne zrównoważenie elementów negatywnych z okolicznościami łagodzącymi wskazanymi w apelacji.

Koszty procesu

Punkt III wyroku

Konieczne było zasądzenie na rzecz kuratora reprezentującego interesy małoletnich pokrzywdzonych kosztów reprezentacji przed Sądem II instancji. Ponieważ kurator jest adwokatem, należało odpowiednio zastosować Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

Punkt IV wyroku

Zwalniając oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze oparto się na przepisie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. oraz art. 17 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (Dz.U. z 1983 r., Nr 49, poz.223 z późn. zm.).

SSO Joanna Żelazny SSO Marcin Sosiński (spr.) SSO Marek Poteralski

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Wołowie z dnia 13 marca 2025 r., sygn. akt II K 115/23

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana