Faktury za współpracę, której według sądu nie było. Wyrok utrzymany w mocy

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie Maz. z dnia 16 grudnia 2025 roku o sygnaturze akt II K 367 / 23

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

1

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. 1.

zarzuty mającej istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku obrazy przepisów postępowania, tj.:

a) art.: 170 § 3 i 4 kpk w zw. z art. 113 § 1 kks

b) 7 kpk w zw. z art. 113 § 1 kks;

2. błędnych ustaleń faktycznych mających istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku

Niezasadne

Niezasadne

Wbrew sugestiom skarżącego, zaprezentowana przez sąd I instancji ocena dowodów w zakresie, w jakim odnosiła się do wykazywania podstaw faktycznych do przypisania oskarżonej zarzuconego jej występku, nie jest ani dowolna, ani nielogiczna, nie pozostaje też w sprzeczności z doświadczeniem życiowym. Poprzedzona została ujawnieniem w toku rozprawy całokształtu okoliczności sprawy w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy i stanowi wynik rozważenia wszystkich dowodów i okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonej. Została też dostatecznie – z uwzględnieniem reguł logiki i doświadczenia życiowego – argumentowana w uzasadnieniu.

W pierwszej kolejności podnieść należy, iż niezasadnymi jawią się zarzuty podważające prawo sądu I instancji do tak dalece idącego opierania się przez sąd I instancji na ustaleniach i wnioskach ( łącznie z określeniem wymiaru podatkowego ) wynikających z prawomocnych decyzji organów podatkowych, zaakceptowanych także przez sąd administracyjny w toku kontroli odwoławczej. Oczywiście prawdą jest, że decyzje organów skarbowych przedstawiające powody przyjęcia ( zaistnienia ) zobowiązania podatkowego oraz określające jego wysokość nie są dla sądu karnego bezwzględnie wiążące w rozumieniu art. 8 § 2 kpk w zw. z art. 113 § 1 kks, a ujęta w art. 8 § 1 kpk zasada samodzielności jurysdykcyjnej sądu obowiązuje również w postępowaniu o przestępstwa skarbowe. Rola sądu powszechnego w postępowaniu karnoskarbowym nie ogranicza się więc wyłącznie do następczego względem tych decyzji, ewentualnego nałożenia sankcji karnoskarbowych przy automatycznym założeniu prawidłowości wyrażonych w tych decyzjach ustaleń i wniosków. Sąd powszechny w postępowaniu karnoskarbowym jest legitymowany zatem także do tego, aby bez wiązania się ustaleniami i ocenami prawnymi organów podatkowych badać kwestię istnienia zobowiązania podatkowego oraz prawidłowości określenia jego rozmiaru. Tym niemniej nie oznacza to, by sąd powszechny, po przeprowadzeniu przewodu sądowego w ramach „ własnej ” procedury karnoskarbowej, nie mógł dojść do wniosku i przekonania, że stanowisko wyrażone we wspomnianej decyzji jest ze wszech miar prawidłowe. Jakkolwiek więc sąd nie może apriorycznie i bezkrytycznie zakładać, że zapatrywania faktyczne i prawne wybrzmiewające z decyzji należy w całości i bez zastrzeżeń implementować jako podstawę własnego orzeczenia, tym niemniej finalnie może tak uczynić, jeżeli wyniki przewodu sądowego stworzą przekonanie, że stanowisko organów administracyjnych wyrażone w decyzji zasługuje na akceptację w pełnej rozciągłości. Innymi słowy, na sądzie ciąży niezależny obowiązek – w oparciu o rezultat własnego postępowania dowodowego – zweryfikowania, czy założenia faktyczne i prawne stanowiące podstawę wydania decyzji administracyjnej były prawidłowe lub nie ( i w jakim ewentualnie zakresie ) oraz z jakich powodów. Może pogląd wyrażony w tej decyzji podzielić lub nie, czyniąc w tym drugim wypadku własne, odmienne ustalenia faktyczne, jak też wyprowadzić inne oceny prawne.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wnosić należy, iż sąd I instancji po przeprowadzeniu przewodu sądowego ustalenia oraz oceny prawne wybrzmiewające z decyzji organów podatkowych ( zaakceptowanych także przez sąd administracyjny ) podzielił i przedstawił argumentację zbliżoną do tej, która stanowiły podbudowę ich ustaleń oraz ocen. Miał jednak do tego prawo, zważywszy że materia dowodowa przetworzona w obu postępowaniach wskazywała zbieżnie na wystąpienie całego szeregu okoliczności, w świetle których eksponowane w apelacji dowody, fakty i okoliczności jawią się jako nieprzekonujące dla zaaprobowania wyprowadzanych następnie wniosków odwoławczych. Sąd I instancji znajdował się przy tym w o tyle „ komfortowej ” sytuacji, że postępowanie karnoskarbowe poprzedzone zostało długotrwałym i wieloaspektowym postępowaniem administracyjnym, w toku którego zgromadzono obszerny materiał dowodowy, który następnie przez organy administracyjne oraz sąd administracyjny poddany został wszechstronnej, zgodnej z regułami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego analizie, miarodajnej na użytek wypowiedzenia się o nierealności zaistnienia faktycznej współpracy gospodarczej pomiędzy oskarżoną, a firmami (...) oraz (...) N. G., a w konsekwencji także co do braku podstaw do wykorzystywania faktur, które miały być w związku z tą współpracą wystawione, na użytek rozliczeń podatkowych. W takim przypadku dopuszczalnym zabiegiem jawi się odwoływanie do akceptowanych rozważań organów administracyjnych, np. dla uniknięcia zbędnych powtórzeń. Sąd odwoławczy, po zapoznaniu się zarówno z dowodami przeprowadzonymi w administracyjnym postępowaniu podatkowym, jak i tymi przetworzonymi w ramach procesu karnoskarbowego, także stoi na stanowisku trafności wyrażonego w decyzjach poglądu, iż zakwestionowane faktury nie dotyczyły rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, tj. takich, które realnie zaistniały pomiędzy opisanymi wyżej podmiotami. Podkreślić należy, iż wbrew wywodom apelacji, które koncentrować zdają się wyłącznie na pojedynczych, wyrywkowych aspektach sprawy, ocena tych zdarzeń wybrzmiewająca z uzasadnienia sądu I instancji oraz decyzji organów podatkowych jest wieloaspektowa i stanowi wypadkową wszystkich ocenianych we wzajemnym powiązaniu mogących mieć znaczenie faktów i okoliczności. W ich świetle pogląd o wystąpieniu realnej kooperacji gospodarczej pomiędzy firmą oskarżonej, a dwoma wyżej wymienionymi, jawi się jako oparty o nieracjonalne i niespotykane w normalnym obrocie gospodarczym relacje, którym towarzyszy brak jakiejkolwiek innej – poza fakturami – dokumentacji odnoszącej się do zawierania, realizacji, wykonania i odebrania stosownych prac i usług. Podkreślić należy, iż poza wyjaśnieniami oskarżonej oraz zeznaniami jej męża, żaden inny dowód nie wskazuje na podjęcie takiej współpracy. Nie potwierdził jej zwłaszcza O. U. – L., który złożył w tej materii przed sądem I instancji formalne zeznania, zaś drugi z rzekomych kontrahentów w ogóle nie istniał wówczas jako zarejestrowany podmiot gospodarczy, nie zatrudniał pracowników, nie rozliczał się z podatku VAT, składając jedynie zeznanie podatkowe (...). Logicznym jawi się więc wyprowadzony przez sąd I instancji wniosek, że podmiot ten nie mógł wykonywać na rzecz oskarżonej usług podwykonawczych, zaś wielość i charakter okoliczności o tym świadczących pozwala uznać, iż fakt, że do przesłuchania N. G. w postępowaniu karnoskarbowym nie doszło, nie jawi się w kategoriach uchybienia mogącego mieć wpływu na treść zaskarżonego wyroku. Podsumowując bowiem, poza wyjaśnieniami oskarżonej oraz relacjami N. R., nie występuje żaden inny dowód o takiej randze i wymowie, który pozwalałby stwierdzić, że zakwestionowane faktury odnoszą się do realnie zaistniałych zdarzeń gospodarczych i stanowią ich naturalną konsekwencję, jeśli chodzi o zapłatę za wykonane usługi. Pozostałe dowody zaistnieniu takiej współpracy bądź wprost, bądź pośrednio, jedynie przeczą.

Sąd odwoławczy nie podziela też zarzutów apelacyjnych, jakoby skazanie oskarżonej za zarzucony jej występek było decyzją nieprawidłową wobec braku podstaw dowodowych do przypisania jej wymaganej formy umyślności działania. Sąd odwoławczy ma świadomość, iż odpowiedzialność karnoskarbowa, a podatkowa, to dwa odrębne, niezależne od siebie reżimy odpowiedzialności, rządzące się odrębnymi regułami i to nawet wówczas, gdy dotyczą tego samego zdarzenia faktycznego. Nie zawsze więc podatnikowi będzie można postawić zarzut popełnienia przestępstwa bądź wykroczenia karnoskarbowego nawet, jeśli odpowiedzialność podatkowa nie będzie budzić wątpliwości, o ile nie będą temu towarzyszyć niezbędne wymogi z zakresu jego umyślności lub nieumyślności. Dla poczynienia ustaleń o zamiarze lub określonej postaci nieumyślności nie wystarcza więc udowodnienie, że sam obowiązek podatkowy obiektywnie powstał. Problem nabiera szczególnego znaczenia, gdy oskarżony następnie o występek karnoskarbowy podatnik do czynu tego się nie przyznaje. Jednakże w takiej sytuacji sąd ma prawo, by o istnieniu ( bądź nie ) takiego zamiaru wypowiadać się na podstawie całokształtu przedmiotowych okoliczności sprawy. Te zaś, węzłowo przywoływane wyżej, mają taką rangę i wymowę, by prowadzić do przekonania, iż zakwestionowane faktury nie odnoszą się do realnie zaistniałych zdarzeń gospodarczych, a jeśli tak, to że również oskarżona ( a nie tylko jej mąż ) mieli świadomość tego stanu rzeczy. Trudno z zasadami doświadczenia życiowego pogodzić bowiem, by stosunkowo dobrze zorientowana w bieżącej działalności firmy, którą kierowała – na co wskazuje przebieg postępowania administracyjnego – nie uświadamiała sobie fikcyjności wystawienia i rozliczania faktur tak dalece rzutujących na jej sytuację podatkową. Trudno też znaleźć racjonalne powody, dla których mąż miałby to przed nią zataić.

O zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonej.

Niezasadny

Sąd I instancji ustalił właściwy stan faktyczny, prawidłowo zastosował w odniesieniu do niego przepisy prawa materialnego oraz wyciągnął racjonalne konsekwencje karnoskarbowe.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

W całości

Omówiono powyżej

Koszty procesu

2. Wobec nieuwzględnienia apelacji, stosownie do treści art. 636 § 1 kpk została ona obciążona kosztami procesu za II instancję.