Sąd uzupełnił opis pomówień urzędników i obniżył grzywnę jednemu z oskarżonych

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt V K 427/24

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W całości

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

O. L.

U. M.

Aktualne dane o niekaralności oskarżonego

Aktualne dane o niekaralności oskarżonego

Karta karna

Karta karna

Dokument sporządzony przez uprawniony podmiot, brak podstaw do kwestionowania wiarygodności tego dowodu

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Oskarżony O. L. w swej opisowej apelacji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych oraz rażąc niewspółmierność kary. W treści uzasadnienia swej apelacji wskazał rażącą niewspółmierność środka kompensacyjnego, a także zakwestionował obciążającą go opłatę.

Oskarżony U. M. zarzucił obrazę prawa materialnego i procesowego poprzez sprzeczność kwalifikacji prawnej czynu i podstawy wymierzenia kary. Zarzucił też naruszenie art. 4, 7, 410 , 170 kpk. Błąd w ustaleniach faktycznych.

Częściowo zasadny

Apelacje obu oskarżonych, z uwagi na ich kierunek zostaną omówione łącznie, przy czym podstawowy zarzut oskarżonego U. M. (obraza prawa materialnego, sprzeczność kwalifikacji prawnej czynu) w pełni zostanie rozważony wraz z omówieniem zarzutów z apelacji Prokuratora.

Argumentacja O. L. okazała się niezasadna, w zakresie, w którym odnosi się do kwestionowania przypisania mu sprawstwa występku. Powoływał się wprawdzie na sekcję 3 uzasadnienia

sądu a quo ale nie wywodził w związku z tymi fragmentami żadnych konkretnych wniosków. Jedynie można się domyślać, że domagał się uniewinnienia, bowiem apelacja w wielu miejscach zawierała opis składania skarg do (...), podkreślania, że mieszkańcy C. odczuwali odory z (...), a problemem zanieczyszczenia powietrza zainteresował się nawet (...). Faktycznie w sekcji 3 uzasadnienia zaskarżonego wyroku wpisano, iż

„Publikacje zamieszczane na profilu «(...) C.» nie stanowiły obelg, zniewag ani wyrażeń mających na celu poniżenie J. J. i T. T., lecz przybrały formę zarzutów faktycznych, odnoszących się do sposobu wykonywania przez nie obowiązków służbowych”. Ten fragment w kontekście całego uzasadnienia sporządzonego przez

sąd a quo uzasadnienia wskazuje jednak na sprawstwo oskarżonego, przy czym czynu kwalifikowanego z art. 212 § 2 k.k. w zw z art. 12 § 1 k.k. Sąd ten słusznie odnotował, że wpisy oskarżonych

„Zawierały one twierdzenia o bezczynności, korupcji, powiązaniach politycznych i niewykonywaniu zadań służbowych. Tego rodzaju wypowiedzi, niewątpliwie naruszały dobre imię i zaufanie społeczne, zwłaszcza że publikowane były na ogólnodostępnym forum, gdzie liczba potencjalnych czytelników jest nieograniczona; (…)”. Apelujący w żadnym punkcie nie podważył skutecznie ustaleń faktycznych.

Apelacja oskarżonego U. L. z tych samych względów nie zasługiwała na uwzględnienie. Drugi z oskarżonych zaniechał w swej apelacji konkretnego wskazania, na czym miał polegać błąd w ustaleniach faktycznych. Jego uwagi odnośnie braku zrealizowania znamion czynu z art. 226 § 1 kk w pełni korespondowały z rozważaniami sądu I instancji. Jego wątpliwości co do czynu za który został skazany były dlatego mało przekonujące. Nadto apelacja Prokuratora pozwoliła skorygować błędny zapis z pkt 1 i 3 części rozstrzygającej – co szczegółowo zostanie omówione w sekcji 3.2 niniejszego uzasadnienia.

Kwestia tego, że oryginalnie wpis oskarżonego O. L. był anonimowy nie jest istotna, bowiem nie ulega wątpliwości, iż wpis ten miał charakter publiczny, a także nie ulega wątpliwości kto był autorem wpisu. Kierując się zasadami prawidłowego rozumowania, dostrzegając na jakiego rodzaju odory uskarżali się mieszkańcy C. oraz w jakich okolicznościach pojawiały się określone wpisy na (...), a także bacząc na ocenę wyjaśnień oskarżonego bez cienia wątpliwości ustalono autora pomawiających wpisów.

Wobec powyższego, apelacje oskarżonych nie mogły doprowadzić ani do reformatoryjnego orzeczenia sądu odwoławczego w postaci uniewinnienia, ani do kasatoryjnego orzeczenia sądu drugiej instancji. Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, prawidłowo ustalił sprawstwo i winę, zarazem nie wystąpiła żadna spośród okoliczności wymienionych w art. 439 § 1 kpk.

Przechodząc do zarzutu O. L.: rażącej niewspółmierności kary, wskazać należy, iż

„Rażąca niewspółmierność kary, o którym stanowi przepis art. 438 pkt 4 k.p.k., jest pojęciem niezdefiniowanym przez ustawodawcę, którego treść wypełnia orzecznictwo. Powyższa niewspółmierność winna być rozumiana jako znaczna, wyraźna i oczywista, a więc niedająca się zaakceptować dysproporcja między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą, tj. karą, jaką należy wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo. Za rażąco niewspółmierną uznaje się przy tym karę, która nie uwzględnia w należyty sposób stopnia społecznej szkodliwości przypisanego czynu oraz nie realizuje wystarczająco celu kary w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, (…)” (teza wyroku SN z dnia 29 stycznia 2026 r., II ZOW 47/23, LEX nr 4035475). Wymiar kary został prawidłowo przez sąd pierwszej instancji ustalony na poziomie 100 stawek dziennych. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił społeczną szkodliwość, dostrzegł okoliczności obciążające, a także zasadniczo prawidłowo dostrzegł okoliczności łagodzące, bowiem

„Niekaralności oskarżonego nie można uznawać za okoliczność łagodzącą, bo zachowanie zgodne z porządkiem prawnym, w tym niekaralność, należy uznawać za normę. Niekaralność jest standardem społecznym, a karalność odstępstwem od normy, zasługującym na ujemną ocenę” (fragment tezy wyroku SA w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2020 r., II AKa 87/20, LEX nr 3169368). Jednakże Sąd Rejonowy zbyt mało szczegółowo przeanalizował dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe. W świetle całokształtu okoliczności sprawy, należało odnotować dokładnie fakt lepszej sytuacji finansowej drugiego oskarżonego (U. M.). Dlatego Sąd odwoławczy doszedł do wniosku, iż należy obniżyć stawkę dzienną od O. L.. Uwzględnienie dochodów oskarżonego (które nie są znaczne), jego warunków osobistych (podeszły wiek oraz niepełnosprawność), warunków rodzinnych (schorowana żona w podeszłym wieku) oraz jego możliwości zarobowych prowadzi do wniosku, iż zasadnym okazało się zmniejszenie wysokości pojedynczej stawki dziennej kary grzywny do 12 zł.

Wskazać również należy, że oskarżonemu nie wymierzono w pierwszej instancji kary 6 200 zł. Oskarżony wskazywał łączne na takie obciążenie, bowiem ww. kwota to suma nawiązki, iloczynu stawek dziennych i wysokości pojedynczej stawki grzywny, a także opłaty (sąd rejonowy wskazał ją w pkt 5 wyroku). Nawiązka została prawidłowo orzeczona w oparciu o art. 212 § 3 kk, a jedynie jej wysokość okazała się nadmierna względem właściwości łagodzących (zamieszczanie wpisów w wyniku wzburzenia z uwagi na wielokrotnie odnotowywany smród, który emitował (...), brak poprawy jakości powietrza nawet po wizytach pracowników (...), występujące poczucie bezsilności). O. L. z uwagi na podeszły wiek, fakt że cały czas mieszkał w C. (U. M. pracował za granicami kraju) był w sytuacji gorszej niż współoskarżony. W pewnym zakresie jego wina była mniejsza niż współoskarżonego. To przede wszystkim ten ponad siedemdziesięcioletni mężczyzna osobiście mierzył się z niedogodnościami i z coraz większą frustracją odnotowywał, że urzędnicy z (...) nie poprawiają w żadnym stopniu warunków, w jakich żyje on i pozostali mieszkańcy (poziom uciążliwości był niewątpliwy – rozpatrywano go także w ramach komisji ds. środowiska na radzie miejskiej). W związku z powyższym zasadnym okazało się obniżenie nawiązki, tak aby jej wysokość nie przekraczała poziomu zawinienia.

Oskarżonemu należy wytłumaczyć, że wysokość opłaty jest zawsze

stricte związana z wymierzoną karą np. karą grzywny (wynosi ona 10% owej kary). Zasadnie przy tym Sąd Rejonowy nie dostrzegł podstaw do zwolnienia oskarżonego od jej ponoszenia.

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku: uniewinnienie, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. złagodzenie kary.

Częściowo zasadny

Niezasadny

Niezasadność wniosku o uniewinnienie bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji została omówiona wraz z zarzutem dotyczącym tych wniosków. Wniosek o złagodzenie kary – co do O. L. – okazał się o tyle zasadny, że sąd odwoławczy dostrzegł konieczność obniżenia wysokości stawki dziennej kary grzywny. Z poziomu 20 złotych obniżono ją do jednej stawki równej 12 zł. Konsekwentnie obniżona została opłata.

Prokurator zarzucił obrazę przepisu art. 413 § 2 pkt 1 kpk, mającą wpływ na treść orzeczenia, poprzez pominięcie w opisie czynów, przypisanych oskarżonym w pkt 1 i 3 wyroku, znamienia pomówienia pokrzywdzonych o takie postępowanie i właściwości, które mogły poniżyć je w opinii publicznej oraz narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania obowiązków służbowych.

Zasadny

Apelacja prokuratora precyzyjnie wskazywała na niepełny zapis w wyroku czynu przypisanego każdemu z oskarżonych (przestępstwa zniesławienia). Kompletne opisanie strony przedmiotowej przestępstwa wymaga dokładnego określenia czynności sprawczej; wymaga zawarcia w opisie czynu tych elementów przebiegu zdarzenia, które stanowią pomówienie np. o konkretne właściwości – podatność na korupcję czy o niewłaściwe postępowanie – bezczynność lub niewykonywanie obowiązków służbowych. Prokurator odnotował, że w uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż wpisy każdego z oskarżonych (czynione w Internecie) miały charakter pomawiający – mogły poniżyć wskazane osoby w opinii publicznej, lub narazić je na utratę zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. Oskarżyciel publiczny podkreślał, że czyn oceniony i wpisany w pkt 1 oraz 3 części dyspozytywnej wyroku

sądu a quo jest niepełny (ma niepełny opis).

Faktycznie sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał na wszystkie znamiona czynu, co jednak w pkt 1 i 3 wyroku nie spełniało standardu, jaki na sąd nakłada art. 413 § 2 pkt 1 kpk. Brakowało w wyroku zapisu, że treści pomawiające np. narażały na utratę zaufania. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że

„Znamiona przestępstwa muszą być zamieszczone w sentencji wyroku, w opisie przypisanego czynu, a nie tylko w uzasadnieniu wyroku” (teza wyroku SN z dnia 23 czerwca 2010 r., III KK 373/09, KZS 2010/11, poz. 24). Sąd I instancji dokonał prawidłowej subsumpcji czynu i słusznie wskazał w swym uzasadnieniu, dlaczego czyn każdego z oskarżonych wyczerpuje znamiona występku z art. 212 § 2 k.k. w zw z art. 12 § 1 k.k. Stąd apelację Prokuratora należało uwzględnić. Dlatego Sąd Okręgowy w pkt I swego wyroku w niezbędnym zakresie zmienił pkt 1 oraz pkt 3 zaskarżonego wyroku.

Wniosek o zmianę wyroku poprzez uzupełnienie opisu czynów z pkt 1 i 3 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku

Zasadny

Dokonując kontroli instancyjnej zaskarżonego przez prokuratora orzeczenia, sąd odwoławczy doszedł do przekonania, iż koniecznym okazała się zmiana opisu przypisanych oskarżonym czynów, albowiem istotnie nie zawierały jednego znamienia, tj. wskazania, że pomówienie tyczyło się postępowania i właściwości, które „ mogły poniżyć każdą z pokrzywdzonych w opinii publicznej oraz narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania obowiązków służbowych”.

Tak uzupełniony opis czynu jest zgodny z wynikiem postępowania dowodowego. Sąd Okręgowy wskazał ponadto prawidłową podstawę wymiaru kary. Aktualnie nie występuje zarzucona przez U. M. „sprzeczność kwalifikacji prawnej czynu i podstawy wymierzenia kary.”

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Cały wyrok sądu pierwszej instancji, za wyjątkiem opisu czynów z pkt. 1 i 3 jego części dyspozytywnej, podstawy wymiaru kary za owe czyny, a nadto wysokości pojedynczej stawki dziennej kary grzywny orzeczonej wobec oskarżonego O. L. oraz wysokości należnej od niego nawiązki.

Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił sprawstwo i winę każdego oskarżonego, a także wymierzył adekwatną karę grzywny w zakresie wysokości stawek dziennych tejże kary. Toteż zasadnym okazało się utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, w powyżej zaznaczonym zakresie, bowiem nie wystąpiła żadna spośród okoliczności wymienionych w art. 439 § 1 kpk, oskarżony nie został w pierwszej instancji uniewinniony, a także nie zaszła konieczność przeprowadzenia przewodu na nowo w całości.

Przedmiot i zakres zmiany

- opisy czynów z pkt. 1 i 3 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku;

- podstawa wymiaru kary za owe czyny;

- wysokość pojedynczej stawki dziennej kary grzywny wymierzonej O. L.;

- wysokość nawiązki z pkt. 4 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku.

Nie ulega wątpliwości, że pomówienie, o którym mowa w art. 212 § 1 kk czy w art. 212 § 2 kk, musi uwzględniać możliwość poniżenia w opinii publicznej lub narażenia na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Brak tego znamienia w opisie czynu wymagał reformatoryjnego orzeczenia sądu odwoławczego.

Wskazanie w podstawie wymiaru kary art. 226 § 1 kk również było niezasadne i wymagało korekry ze strony sądu odwoławczego.

Określenie wysokości pojedynczej stawki dziennej kary grzywny wymierzonej O. L. na 20 zł nie uwzględniało należycie dyrektyw jej wymiaru, tych w art. 33 § 3 kk, jak też po części z art. 53 § 2b pkt 2 kk. Prawidłowe uwzględnienie tychże dyrektyw doprowadziło do obniżenia stawki do 12 zł. Finalnie obciążenia finansowe zmalały od tego oskarżonego o około połowę.

Orzeczenie w myśl art. 212 § 3 kk, w pkt. 4 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku nawiązki w kwocie 4 000 zł, również nie uwzględniało należycie okoliczności sprawy. Stąd zasadnym okazało się jej zmniejszenie do kwoty 2 000 zł.

Koszty procesu

III. O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono na podstawie art. 633 kpk w zw. z art. 636 § 2 kpk. Od oskarżonych zasądzono po ½ wydatków, albowiem wniesiono 3 apelacje, spośród których 1 okazała się zasadna (apelacja prokuratora), zaś apelacje oskarżonych co do zasady nie były zasadne. Apelacja U. M. nie zasługiwała w żadnym stopniu na uwzględnienie, zaś apelacja O. L. była w niewielkim zakresie zasadna. O opłacie wobec obu oskarżonych orzeczono zaś na podstawie art. 3 ust. 1

in principio w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych.

SSR del. Kinga Misiukiewicz

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżony O. L.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Cały wyrok sądu pierwszej instancji

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżony U. M.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Cały wyrok sądu pierwszej instancji

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Cały wyrok sądu pierwszej instancji – w odniesieniu do obu oskarżonych

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Zmiana