Rozbój z udziałem trzech osób. Sąd uchylił wyrok w części o czyn z punktu II

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 8 grudnia 2025 roku o sygnaturze akt II K 477 / 25

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

1

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. 1.

mającej wpływ na treść zaskarżonego wyroku obrazy przepisów postępowania, tj. art. 5 § 2 kpk, art. 6 kpk, art. 7 kpk oraz art. 392 kpk;

2. rażącej surowości wymierzonej oskarżonemu kary wymierzonej za czyn zarzucony w punkcie II aktu oskarżenia;

Zasadny

odnoszenie się do tego zarzutu jawi się jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 436 kpk w zw. z uchyleniem wyroku w tej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Mając na uwadze, iż wniosek o sporządzenie niniejszego uzasadnienia ograniczony został przedmiotowo do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I. wyroku sądu odwoławczego i pokrywa się z zakresem, w jakim sąd uzasadnienie to winien sporządzić z urzędu, odniesienie się do zarzutów i wniosków apelacyjnych będzie adekwatne do tak zakreślonych granic.

W odniesieniu do czynu, którego dotyczy wspomniane rozstrzygnięcie, mieć należało na względzie, iż:

- po pierwsze, sąd I instancji nie przesłuchał na rozprawie ani jednej spośród osób, które z pewnością jawią się jako jego naoczni świadkowie, ograniczając się wyłącznie do ujawnienia ich zeznań poprzez odczytanie podstawie art. 392 kpk ( dotyczy to: C. S. – k. 42 – 43, B. X. – k. 54 – 55 odwrót oraz pokrzywdzonego X. – k. 74 odwrót – 75 );

- po drugie, zeznania w/w świadków z postępowania przygotowawczego w zakresie, w jakim dotyczyły odtworzenia okoliczności popełnienia tego czynu, nie tylko nie były jednobrzmiące, ale co najistotniejsze – wyłaniające się z nich rozbieżności dotyczyły także tego, czy i jakiego rodzaju udział miał w nim oskarżony;

- po trzecie, oskarżony, jakkolwiek werbalnie przyznał się także do tego czynu, to jednak dalej w toku przesłuchania, w ramach którego zdecydował się na złożenie rozwiniętych co do tego czynu wyjaśnień, de facto przedstawił okoliczności i przebieg zajścia w taki sposób, który nie wskazuje na możliwość przypisanie mu jakiekolwiek formy współuczestnictwa w jego popełnieniu ( k. 253 ); oskarżony również nie został przesłuchany przed sądem I instancji, który ujawnił jego wyjaśnienia poprzez ich odczytanie;

- po czwarte, z uzasadnienia sądu I instancji wynika ( por. rubryka oznaczona nr. 1 na k. 385 oraz wywody odnoszące się do podstawy prawnej tego czynu z k. 388 – 388 odwrót ), iż w odniesieniu do tego czynu sąd I instancji de facto całkowicie uchylił się od przedstawienia, jaki realnie przebieg miało zajście stanowiące kanwę postawienia oskarżonemu zarzutu z punktu II aktu oskarżenia, ograniczając się do przywołania tego, co mogło być najwyżej konkluzją wyrażonej na tej podstawie oceny prawnej, a mianowicie do stwierdzenia, że czynu tego oskarżony dopuścił się działając wspólnie i w porozumieniu z C. S., B. X. oraz innymi, nieustalonymi osobami – pominięto w ramach tych ustaleń, jaką dokładnie były rola poszczególnych osób w realizacji tego czynu, ze szczególnym uwzględnieniem roli oskarżonego i dlaczego uzasadniała ona możliwość przypisania mu opartego na porozumieniu współsprawczego działania.

W takich realiach przedstawione ustalenia faktyczne jawią się jako fragmentaryczne, niepełne i dowolne, nie pozwalające na ocenę, czy oskarżony dopuścił się zarzuconego mu czynu, a w szczególności jakie konkretne jego działania ( zachowania ) w związku z tym czynem zostały mu przypisane i dlaczego pozwalały przyjąć, że realizowały znamiona występku z art. 278 § 3a kk. Tymczasem pamiętać należy, iż przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych oraz wyprowadzone na takiej podstawie ustalenia pozostaje pod ochroną art. 7 kpk tylko wówczas, gdy są poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy ( art. 410 kpk ) w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy ( art. 2 § 2 kpk ) oraz stanowi wynik rzetelnego ( a nie tylko pozorowanego ) rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego ( art. 4 kpk ). Po wtóre, podkreślić w tym kontekście należy, iż pomimo istotnych rozbieżności wyłaniających się z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przygotowawczym, żadnego dowodu z tzw. osobowych źródeł sąd I instancji nie przeprowadził bezpośrednio w toku przewodu sądowego. Tymczasem odczytanie zeznań świadków w oparciu o przepis art. 392 § 1 kpk dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy bezpośrednie przeprowadzenie dowodu nie jest niezbędne, a żadna z obecnych stron się temu nie sprzeciwia. Odstąpienie od zasady bezpośredniości pozostaje więc pod ochroną tego przepisu jedynie, gdy zeznania świadków miałyby służyć ustaleniu okoliczności nie zasadniczych, lecz drugorzędnych, niedotyczących okoliczności o doniosłym znaczeniu dla sprawy, gdy nie pozostają one przy tym w wyraźnej sprzeczności z innymi dowodami. Jeżeli jednak zeznania świadka dotyczą okoliczności istotnych ( ważnych ), a są przy tym sprzeczne z wyjaśnieniami oskarżonego lub innymi dowodami, to nieodzowne jest bezpośrednie przeprowadzenie dowodu z tych zeznań, zaś skorzystanie przez sąd z formalnych uprawnień przewidzianych w art. 392 kpk należy uznać za niedopuszczalne, obrażające zasady ustności i bezpośredniości ( por. komentarz do art. 392 kpk i liczne przywoływane tam orzecznictwo w: A. Sakowicz (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Wyd. 10, Warszawa 2023, Legalis el. ). W tym kontekście nie sposób nie zgodzić się ze skarżącym, że istniały podstawy do odstąpienia od bezpośredniego przesłuchania przez sąd I instancji któregokolwiek z naocznych świadków czynu.

Mając to na uwadze sąd odwoławczy doszedł do wniosku, że w odniesieniu do czynu zarzuconego w punkcie II aktu oskarżenia przewód sądowy należy przeprowadzić ponownie i w całości, z zachowaniem zasady bezpośredniości co do wszystkich osobowych źródeł dowodowych ( oskarżonego oraz świadków ), którzy jawią się dysponentami wiedzy pozwalającej na dokładne odtworzenie okoliczności jego zaistnienia, ze szczególnym uwzględnieniem w nim roli ( udziału ) oskarżonego, który de facto swoje sprawstwo zakwestionował.

o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez złagodzenie kary wymierzonej za czyn zarzucony z punktu II aktu oskarżenia

odnoszenie się do tego wniosku jawi się jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 436 kpk w zw. z uchyleniem wyroku w tej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Z powodów wyżej opisanych co do tego czynu zachodzi konieczność ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego w całości, w celu poczynienia i przedstawienia ustaleń faktycznych w sposób pozwalający na wyprowadzanie wniosków co do realizacji przez oskarżonego znamion czynu zabronionego i jego kwalifikacji prawnej.

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

Art. 437 § 2 k.p.k.

Omówiono powyżej

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

- przeprowadzenie przewodu sądowego w całości w odniesieniu do zakwestionowanego czynu, połączonego z bezpośrednim przesłuchaniem oskarżonego oraz wszystkich jego świadków co do okoliczności jego popełnienia;

- poczynienie i przedstawienie ustaleń faktycznych w sposób realnie pozwalający na wypowiedzenie się, czy oskarżony dopuścił się zachowań wskazujących na realizację znamion czynu zabronionego;

- przedstawienie realnej i rzetelnej oceny prawnej zachowania oskarżonego, odnoszącej się do konkretnych ustaleń faktycznych, bez jej ograniczania do pustego używania zwrotów ustawowych.