Sąd utrzymał uniewinnienie dwóch oskarżonych od udaremniania zaspokojenia wierzyciela

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 15 grudnia 2025 roku wydany w sprawie II K 477/24

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Zawarty w apelacji prokuratora:

-

zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mającego wpływ na jego treść, polegający na niesłusznym uznaniu, wbrew wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest wystarczających dowodów świadczących o tym, że oskarżeni swoim zachowaniem wypełnili znamiona zarzucanego im w akcie oskarżenia czynu, podczas gdy całościowa, wszechstronna ocena materiału dowodowego zebranego w toku postępowania przygotowawczego, a w szczególności dokumentacji komorniczej oraz opinii biegłej z zakresu z zakresu analizy ekonomicznej, księgowości oraz rachunkowości, w której wskazano konkretne czynności podjęte przez oskarżonych jako mające na celu udaremnienie wierzyciela pokrzywdzonego powinna była prowadzić do odmiennych wniosków i wydania wyroku skazującego;

Niezasadny

Wbrew twierdzeniom apelanta, sąd rejonowy dokonał oceny dowodów w sposób bezstronny, nie przekroczył granic oceny swobodnej, a przy tym uwzględnił zasady wiedzy i doświadczenia życiowego, a swój pogląd na ostateczne wyniki przewodu sądowego przekonująco uzasadnił w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku.

Stan faktyczny ustalony w tej sprawie nie budzi wątpliwości i został potwierdzony nie tyle nawet wyjaśnieniami oskarżonych oraz zeznaniami świadków T. C. i K. T., co dokumentami w postaci wyroków oraz wyroków nakazowych, nadto: faktur, akt postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez komornika oraz opinii biegłej w dziedzinie analizy ekonomicznej, księgowości i rachunkowości i podatków O. N.. Należy podzielić stanowisko sądu I instancji, że tak zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do przypisania oskarżonym przestępstwa z art. 300 § 2 kk (czy innego czynu pozostającego w granicach aktu oskarżenia).

Sąd meriti ocenił materiał dowodowy we wzajemnym powiązaniu zgodnie z zasadami wiedzy, logicznego rozumowania i doświadczenia z poszanowaniem reguł określonych w treści art. 7 kpk.

Takiej także prawidłowej ocenie, wbrew twierdzeniom apelanta, podlegała treść opinii biegłej w dziedzinie analizy ekonomicznej, księgowości i rachunkowości oraz podatków O. N..

Rzecznik oskarżenia oparł akt oskarżenia odnośnie czynności sprawczej oskarżonych w głównej mierze na treści tej opinii, a w argumentacji wniesionej apelacji, w ocenie sądu odwoławczego, wybitnie polemicznie odniósł się do zawartych w niej wniosków końcowych. W zasadzie trudno jest także odkodować, na czym konkretnie miała polegać czynność sprawcza oskarżonych w okresie od 04 grudnia 2021 roku do dnia 29 lipca 2022 roku, do której odnosi się oskarżyciel, wnioskując tu bardzo ogólnie i niekonkretnie, a ostatecznie podnosząc, że w razie potrzeby to sąd rejonowy mógł i powinien powyższe dookreślić i zmienić opis czynu poprzez poprawienie dat (czasookresów).

Natomiast zarzut przekazywania środków finansowych na rzecz innych podmiotów, a z pominięciem wierzyciel (jednego bądź kilku, np. pokrzywdzonego), polegający na przekazywaniu takowych do innego podmiotu, sugerować mógłby przestępcze działania określone innym przepisem tj. art. 302 § 1 kk (czyn poza granicami zakreślonymi aktem oskarżenia w niniejszej sprawie). Dość enigmatycznie sformułowany jest zarzut apelanta dokonywania „nadmiernych wydatków” lub „transferów pieniężnych”, w celu wyprzedzenia zablokowania dostępu wierzyciela do majątku. Z treści uzasadnienia wniesionej apelacji zdaje się wynikać, że oskarżeni mieli wyzbywać się majątku spółki (...) (...) na rzecz w zasadzie jej „córki” (spółki (...)).

Przecież strona przedmiotowa zarzuconego oskarżonym czynu zabronionego, o jakim mowa w art. 300 § 2 kk składa się z następujących nierozłącznych elementów:

1) czynności sprawczych w postaci usuwania, ukrywania, zbywania, darowania, niszczenia, obciążania i uszkadzania, usuwania znaków zajęcia;

2) skutku w postaci udaremnienia wykonania orzeczenia i udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia swojego wierzyciela przez sprawcę czynności karalnych.

Jak słusznie ustalił sąd meriti (...) (...) w A. była podmiotem powołanym w celu kontynuacji działalności zadłużonej spółki (...). Paradoksalnie decyzja znajdowała swoje ekonomiczne uzasadnienie, skoro spółka była wstanie wypracować dochód, w tym „kompensować” wierzytelności pomiędzy (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w A., a Hurtownia (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w A. na niebagatelne kwoty, bo rzędu 350.000 zł. Były to oczywiście działania nielegalne, za które jednak M. K. i X. O. ponieśli już odpowiedzialność karną w sprawie II K 935/21 Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim. Okres przestępczej działalności objęty tym wyrokiem dotyczył czasookresu od 21.01.2020 r. do 18.05.2021 roku.

Jak wynika z opinii biegłej z zakresu księgowości w początkowych miesiącach 2021 roku, a więc w okresie objętym zarzutem w ww. sprawie karnej, Hurtownia (...) (...) miała możliwość zwrotu w całości lub w części wpłaty dokonanej na jej rzecz przez pokrzywdzonego (...) sp. z o.o. w C., a więc posiadała stosowne aktywa, zaś kwota przedmiotowej zaliczki, na tle osiąganych faktycznie zysków, jest wręcz symbolicznym długiem.

Biegła jednocześnie nie była wstanie określić, kiedy członkowie zarządu winni złożyć wniosek o upadłość, ani też określić kwestii niewypłacalności w zakresie działalności spółki po wrześniu 2021 r.

W tym miejscu godzi się jedynie przypomnieć, iż sam fakt zwalczania zajęcia był w pełni aktualny tylko na gruncie art. 282 kk z 1932r. oraz art. 258 dkk – można zatem mówić o pewnym poglądzie w ujęciu historycznym. Te powołane przepisy nie uzależniały bowiem realizacji przestępstwa od skutku w postaci pokrzywdzenia wierzycieli. Aktualnie na gruncie art. 300 § 2 kk jeżeli czynność rozporządzająca zajętym mieniem dłużnika

nie miała realnego wpływu na zaspokojenie wierzyciela, to mimo wypełnienia pozostałych znamion stypizowanego w tym przepisie występku brak znamienia skutku w postaci udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela powoduje że nie można uznać iż doszło do popełnienia przestępstwa określonego w art. 300 § 2 kk (vide wyrok SA w Katowicach z 28.11.2013r. II AKa 350/13).

Innymi słowy, aby wyczerpać znamiona przestępstwa z art. 300 § 2 kk, należy dokonać takiego rozporządzenia zajętym bądź zagrożonym zajęciem mieniem, aby w efekcie uniemożliwić bądź ograniczyć zaspokojenie wierzyciela, gdzie udaremnienie oznacza całkowite wyłączenie możliwości zaspokojenia, uszczuplenie zaś – zmniejszenie należności (Kometarz: Górniok [w:] Górniok i in., t. 2, s. 461).

W przedmiotowej sprawie aktem oskarżenia, jako zdarzeniem historycznym objęto takie czynności oskarżonych, które znamienia tego nie wypełniają (brak jednoznaczności). Nie można uznać, by doszło do takiej sytuacji, bo - jak wskazała biegła, a co w akcie oskarżenia zawarł

nota bene sam rzecznik oskarżenia – jednocześnie istniały „

wystarczające środki finansowe”, tj. oskarżeni dysponowali takimi aktywami, które pozwalały na zwrot zaliczki pokrzywdzonemu (...) sp. z o.o. w C.; w owym czasie więc zagrożenie zaspokojenia wierzyciela było więc iluzoryczne.

Sąd odwoławczy zauważa także, że już sam opis zawarty w akcie oskarżenia zawiera jednoznacznie sformułowanie, iż oskarżeni (w chwili zarzucanych im działań) posiadali wystarczające środki finansowe na zapłatę wierzyciela – pokrzywdzonego (...) sp. z o. o.

Okres przestępczej działalności w postaci „kompensaty” wierzytelności dokonywanych pomiędzy (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w A., a Hurtownia (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w A., obejmował daty od 21.01.2020 r. do 18.05.2021 roku. W tym okresie oskarżeni nie posiadali świadomości, że pokrzywdzony (...)” sp. z o.o. w C. zamierza dochodzić swych roszczeń na drodze sądowej, bo choć dwukrotnie zostali przedsądowo wezwani do zapłat, to wystąpienie z pozwem, jak sam wyrok zaoczny (...) miały miejsce dużo później.

Ponadto, jak ustalił sąd rejonowy, a co wynika w wniosków biegłej, do jakich doszła w toku logicznej analizy dokumentów przez nią badanych: Hurtownia (...) sp. z o. o. została powołana, celem kontynuacji działalności zadłużonej spółki (...) Sp. z o. o. , bo to druga zez spółek ((...), a nie Hurtownia (...)) popadła w kłopoty. Innymi słowy: przestępczy proceder kompensat miał ratować spółkę (...), a nie spółkę (...) – tymczasem przedmiotowa sprawa dotyczy umowy zawartej z Hurtownią (...).

W ocenie sądu odwoławczego przyjąć można, że desygnaty przestępczych działań oskarżonych ujęte były i całościowo z punktu widzenia karnego ocenione w postępowaniu w sprawie II K 935/21 Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim.

Odnośnie zarzutów apelanta o niemożności zakwalifikowania działań oskarżanych, jako wypełniających dyspozycję art. 300 § 1 kk, to istotnie granice oskarżenia określa nie opis czynu, lecz zdarzenie historyczne. Stanem "grożącej niewypłacalności", w rozumieniu art. 300 § 1 kk, jest sytuacja dłużnika, co do której przeprowadzona z zachowaniem przeciętnej w społeczeństwie i gospodarce staranności i ostrożności analiza pozwala stwierdzić realne (odpowiednio wysokie) i faktyczne (znajdujące podstawy) prawdopodobieństwo wystąpienia sytuacji, w której jego majątek w znaczeniu aktywów (z chwili dokonywania oceny jak i w najbliższej, dającej się przewidzieć na podstawie rzetelnego rachunku ekonomicznego przyszłości) nie wystarczy na pokrycie wymagalnych zobowiązań (zob. A. Marek, Prawo karne, 2004, s. 574).

Z formalnego punktu widzenia, zważywszy na treść art. 10 ustawy Prawo Upadłościowe, ten kto zaprzestał płacenia długów, będzie uznany za upadłego. Warunkowa konstrukcja powołanego przepisu pozwala stwierdzić, że zagrożenie upadłością występuje na pewno w chwili zaprzestania płacenia długów. Za moment rozpoczęcia zagrożenia upadłością należałoby wtedy uznać jego ostatnią i pewną (formalną) przesłankę (zaprzestanie płacenia długów). Stan zagrożenia upadłością rozpoczynałby się zatem w chwili, kiedy formalnie zasadne jest wniesienie wniosku o ogłoszenie upadłości.

W niniejszej sprawie brak jest jednoznacznych dowodów - zwłaszcza w świetle wniosków opinii biegłej dotyczących z jednej strony bardzo dużego zysku wypracowywanego dla jednej z prowadzonych spółek, a z drugiej: istotnych braków sprawozdań finansowych firmy z okresu trzech lat - pozwalających na pełne odniesienie się do wszystkich przesłanek określonych treścią art. 300 § 1 kk, natomiast niedające się usunąć wątpliwości należało by i tak traktować na korzyść oskarżanych.

Podsumowując: zarzut i argumenty apelacji miały charakter czysto polemiczny, sprowadzały się do gołosłownego negowania ocen i ustaleń sądowych i zastępowania ich ocenami i wnioskami własnymi, w żadnym zaś razie nie podważają one trafności rozstrzygnięcia sądu rejonowego. Zachowania oskarżonych, noszące znamiona przestępcze, a dotyczące głownie dokonywanych transferów pomiędzy oboma założonymi spółkami, zostały już całościowo ocenione na gruncie sprawy II K 935/21, a wnioski, do jakich doszedł sąd rejonowy w niniejszym postepowaniu przekonują.

wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

Niezasadny - 1

Apelacja wniesiona przez prokuratora nie jest zasadna, a zawarty w niej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nie zasługuje na uwzględnienie,

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok uniewinniający

Aktualne pozostają rozważania zawarte w rubryce 3.1

Koszty procesu

O kosztach postępowania sąd odwoławczego orzekł w oparciu o treść art. 636 §1 kpk.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok uniewinniający

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie