Sąd utrzymał skazanie pijanego kierowcy, zamienił przepadek auta na 4500 zł

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 26 lutego 2025 roku w sprawie o sygn. akt II K 1196/2.

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do winy

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

brak zarzutów

Wnioski

uchylenie

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

P. S.

Oskarżony wraz z byłą żoną Z. S. są współwłaścicielami pojazdu marki H. (...) o numerze rejestracyjnym (...).

wyjaśnienia oskarżonego,

P. S.

Oskarżony pobiera świadczenie rentowe w kwocie 1282, 35 zł. miesięcznie.

P. S.

Samochód, którym kierował w dniu zdarzenia oskarżony jest zarejestrowany na dane M. B. i oskarżony nie dokonał jego przerejestrowania.

Prokuratura Rejonowa w Piotrkowie Trybunalskim w dniu 24 lutego 2025 roku w sprawie o sygn. akt sygn. akt (...) umorzyła postępowanie - na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk, wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego - w sprawie mającego miejsce w dniu 1 grudnia 2024 roku w P. przy ul. (...) utrudniania postępowania karnego dotyczącego prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości poprzez sprzedaż pojazdu marki H. (...) o nr rej. (...) zatrzymanego na protokół zajęcia mienia na poczet zabezpieczenia majątkowego, tj. o czyn z art. 239 § 1 kk.

P. S.

Oskarżony nie był kierowcą pojazdu, tylko jego znajomy.

Częściowo wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadka Z. S., zaświadczenie ZUS, kserokopia dowodu rejestracyjnego.

Wyjaśnienia oskarżonego oraz zeznania świadka Z. S. korespondują ze sobą, są logiczne i spójne w zakresie dotyczącym ich współwłasności samochodu marki H. (...) o numerze rejestracyjnym (...). Dokument ZUS, jak również kserokopia dowodu rejestracyjnego ww. pojazdu oraz postanowienie o umorzeniu dochodzenia zostały wydane przez podmioty do tego uprawnione i są dokumentami w ocenie sądu okręgowego zasługującymi na wiarę.

Częściowo wyjaśnienia oskarżonego

Wyjaśnienia oskarżonego, w których twierdził, że ktoś inny prowadził samochód w dniu zdarzenia nie zasługują na wiarę, gdyż są sprzeczne przede wszystkim z zeznaniami świadka Z. S.. Ponadto oskarżony w postępowaniu przygotowawczym wyjaśnił, że to jego syn prowadził samochód. Na rozprawie odwoławczej w dniu 8 lipca 2025 roku wyjaśnił, że to ktoś inny go podwiózł pod posesję byłej żony samochodem. Trudno przyjąć, że oskarżony mógł pomylić swojego syna z obcym mężczyzną, jako kierującego samochodem osobowym, w którym on miał być pasażerem, a nie kierowcą.

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Oskarżony we wniesionej apelacji zaskarżonemu wyrokowi zarzucił w sposób dorozumiany błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że popełnił czyn przypisany mu w punkcie 1, gdyż nie prowadził w dniu 15 sierpnia 2024 roku samochodu w stanie nietrzeźwości.

Niezasadny

Zarzut podniesiony w apelacji oskarżonego nie zasługuje na uwzględnienie. Aby skutecznie podnosić zarzut naruszenia wynikającej z art. 7 kpk zasady swobodnej oceny dowodów (bo w zasadzie takowy podniósł oskarżony) należy wykazać, że ustalenia sądu meriti oraz ocena zgromadzonego w niniejszej sprawie istotnego materiału dowodowego z punktu widzenia postawionego oskarżonemu zarzutu nie została poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 kpk) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 kpk), a nadto nie była wynikiem rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 kpk) oraz uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt 1 kpk) - zobacz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1990 r., OSNKW 1991 r., nr 7-9, poz. 41 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r., Prok i Pr. 1999 r., nr 2 poz.6). Sąd I instancji wnikliwie ocenił zgromadzony materiał dowodowy, a stanowisko swoje wyczerpująco uzasadnił, zgodnie z wymogami określonymi w art. 424 § 1 kpk. Dokonana przez sąd rejonowy ocena ujawnionych w toku przewodu sądowego dowodów, tj. wyjaśnień oskarżonego, zeznań świadka Z. S., jak również zgromadzonego nieosobowego materiału dowodowego, poczyniona została w sposób wszechstronny i obiektywny, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego i pozostaje pod ochroną art. 7 kpk. Świadek Z. S. na każdym z etapów postępowania spójnie i konsekwentnie zeznawała, że choć nie widziała momentu, w którym oskarżony podjechał w okolice jej posesji samochodem, to jednak widziała, że jedynie on znajdował się w samochodzie, wyczuła w rozmowie z nim silną woń alkoholu i była świadkiem odjazdu pojazdu, z całą pewnością kierowanego przez oskarżonego. Wskazała nadto interweniującym funkcjonariuszom Policji kierunek, w którym udał się oskarżony i właśnie tam ( na W. ) funkcjonariusze Policji zatrzymali oskarżonego, który nie zaprzeczał, że spożywał alkohol w postaci wódki w ilości połowy butelki o pojemności 0,5 l. Sąd odwoławczy dostrzega, że świadek jest byłą małżonką oskarżonego, a małżonkowie nie rozstali się w przyjaznych okolicznościach. Dlatego też słusznie do zeznań tego świadka sąd meriti podszedł z dużą dozą ostrożności, oceniając ich wiarygodność, głównie w świetle dowodu z nagrania z monitoringu oraz dokumentacji zdjęciowej pojazdu. Z. S. w swych zeznaniach nie dąży do celowego pomawiania oskarżonego o czyny jakie nie były jego udziałem, o czym świadczy chociażby szczere przyznania tego świadka, że nie widziała momentu przyjazdu oskarżonego. W kwestii wypowiedzianych gróźb karalnych oraz treści znieważających przez oskarżonego zeznania Z. S. również zasługują na wiarę i korespondują z wyjaśnieniami oskarżonego, w których przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu w punkcie II aktu oskarżenia. Reasumując: sąd rejonowy dokonał prawidłowej oceny ujawnionych w toku przewodu sądowego dowodów, słusznie nie dając wiary wyjaśnieniom oskarżonego w części, w której twierdzi, że nie kierował samochodem w stanie nietrzeźwości.

Przede wszystkim wręcz naiwna jest przyjęta przez oskarżonego linia obrony, gdyż w toku pierwszego przesłuchania słowem nie wspomniał o jakiejkolwiek osobie, która miała być w tym feralnym dniu kierowcą jego pojazdu, a on pasażerem. Wręcz utrzymywał, że pod dom byłej żony przybył pieszo i w ten sposób się oddalił. Przeczy temu nagranie z monitoringu oraz zeznania świadka Z. S., która widziała pojazd oskarżonego zaparkowany w niedalekiej odległości od jej domu, a na monitoringu uwieczniono na ulicy (...) pojazd, którego znaki szczególne można zidentyfikować jako pojazd oskarżonego. Kolejno pojawiła się wersja, że to jego syn miał być kierowcą (świadek ten w toku postępowania sądowego skorzystał z prawa do odmowy zeznań). Następnie pojawiła się nowa wersja o niezidentyfikowanym mężczyźnie, który miał pomóc oskarżonemu, kierując jego pojazdem w dniu zdarzenia na prośbę P. S.. W toku postępowania odwoławczego oskarżony wyjaśnił, że ten niezidentyfikowany mężczyzn miał z nim jechać jako kierujący pojazdem po pół litra wódki i następnie odwieźć go pod posesję byłej żony oskarżonego, tyle tylko, że nie widziała go Z. S.. Ponadto nie jest możliwe, aby oskarżony mógł pomylić swojego syna z obcym mężczyzną (którego widział pierwszy raz) jako kierującego samochodem osobowym, w którym on miał być pasażerem. Czyny przypisane oskarżonemu charakteryzują się znacznym stopniem społecznej szkodliwości. Oskarżony wiedział, że jest nietrzeźwy i działał z zamiarem bezpośrednim popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kk, decydując się prowadzić samochód w stanie znacznej nietrzeźwości. Również będąc w stanie nietrzeźwości użył wulgarnych sformułowań pod adresem pokrzywdzonej, a jego motywacja w zakresie obydwu przypisanych mu czynów zasługuje na potępienie. Wymierzone kary jednostkowe grzywny i kara łączna grzywny są wyważone w stosunku do sytuacji bytowej i majątkowej oskarżonego i stanowią dla niego dostateczną dolegliwość finansową. Kara łączna grzywny pozostaje w zgodzie z zasadami wymiaru kary w zakresie oddziaływania prewencyjnego i czyni zadość społecznemu poczuciu sprawiedliwości, osiągnie swoje cele w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.

Orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat jest adekwatną reakcją, biorąc pod uwagę tak okoliczności łagodzące (niekaralność), jak też obciążające (znaczny stopień stężenia alkoholu, motywację sprawcy) i w dostatecznym stopniu środek ten wyeliminuje oskarżonego jako kierującego pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym.

W ocenie sądu odwoławczego sąd meriti ustalił rozmiar świadczenia pieniężnego na odpowiednim minimalnym poziomie wobec możliwości majątkowych i zarobkowych oskarżonego, i jego sytuacji bytowej.

O uniewinnienie oskarżonego od popełnienia czynu zarzuconego w pkt I i uchylenie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych

Niezasadny

Skoro zarzut poniesiony w apelacji wniesionej przez oskarżonego nie zasługiwały na uwzględnienie, to brak było podstaw prawnych do zmiany zaskarżonego wyroku w sposób postulowany przez oskarżonego - uniewinnienia go od popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kk. Ponieważ oskarżony został skazany za czyn wypełniający dyspozycję art. 178a § 1 kk, to sąd meriti był zobligowany do orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wobec oskarżonego (art. 42 § 2 kk ).

Zarzut sformułowany w sposób dorozumiany dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych mającego wpływ na treść wydanego wyroku poprzez przyjęcie, że sąd meriti nie powinien orzec przepadku samochodu marki H. (...) o numerze rejestracyjnym (...).

Zasadny

Sąd okręgowy uzupełnił postępowanie dowodowe na rozprawie odwoławczej i ustalił, że samochód, którym kierował oskarżony w stanie nietrzeźwości jest współwłasnością jego i Z. S. (byłej żony oskarżonego), co wyłącza możliwość orzeczenia jego przepadku. W wypadku, gdy ze względów prawnych lub faktycznych jest niemożliwe lub niecelowe orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego, zamiast jego przepadku orzeka się przepadek jego równowartości (art. 44b § 2 KK). Orzeczenie takie - jak podkreśla się w uzasadnieniu projektu ZmKK z 7.7.2022 r. – „ma na celu wyłączenie uprzywilejowania sprawców, prowadzących pojazd mechaniczny, który w czasie wypadku uległ zniszczeniu lub znacznemu uszkodzeniu oraz tych wobec których przepadku wykonać nie będzie można (zbycie lub utrata pojazdu), w stosunku do sprawców powodujących wypadek niewiążący się z takim zniszczeniem lub uszkodzeniem pojazdu oraz tych, którzy pojazdu nie zbyli i nie utracili” (zob. Uzasadnienie projektu Zm KK z 7.7.2022 r., s. 14). Chodzi o sytuację gdy: 1) pojazd mechaniczny został zbyty, utracony, zniszczony lub znacznie uszkodzony; 2) pojazd mechaniczny w czasie popełnienia przestępstwa nie stanowił wyłącznej własności sprawcy. Chodzi o ochronę prawa własności osób trzecich, tj. właścicieli lub współwłaścicieli pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę (zob. Uzasadnienie projektu ZmKK z 7.7.2022 r., s. 16).

Za równowartość pojazdu mechanicznego uznaje się wartość pojazdu określoną w polisie ubezpieczeniowej na rok, w którym popełniono przestępstwo, a w razie braku polisy - średnią wartość rynkową pojazdu odpowiadającego, przy uwzględnieniu marki, modelu, roku produkcji, typu nadwozia, rodzaju napędu i silnika, pojemności lub mocy silnika oraz przybliżonego przebiegu pojazdowi prowadzonemu przez sprawcę, ustaloną na podstawie dostępnych danych, bez powoływania w tym celu biegłego (art. 44b § 2 kk .Kom red. Stefański 2025 wyd. 7 Legalis Teza IV ).

Samochód marki H. (...) o numerze rejestracyjnym (...) stanowi przedmiot współwłasności, toteż niemożliwym jest orzeczenie jego przepadku. Sąd uznał za prawidłowo określoną kwotę wartości pojazdu pozostającą w zgodzie z powyższymi kryteriami - tą wskazaną przez oskarżonego w złożonych wyjaśnieniach.

O uchylenie przepadku samochodu marki H. (...) o numerze rejestracyjnym (...).

Zasadny

Skoro samochód marki H. (...) o numerze rejestracyjnym (...), którym kierował oskarżony w stanie nietrzeźwości stanowi współwłasność oskarżonego i jego byłej żony, to sąd okręgowy w miejsce orzeczonego przepadku orzekł przepadek jego równowartości.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Sąd okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w części dotyczącej uznania oskarżonego za winnego popełnienia zarzuconych mu czynów z punktów I i II aktu oskarżenia i orzeczenia kar jednostkowych grzywny za każdy czyn przy zastosowaniu art. 37a § 1 kk w wymiarze: 200 stawek dziennych przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 10 złotych (za czyn z pkt I wypełniający dyspozycję z art. 178a § 1 kk) i 150 stawek dziennych przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 10 złotych (za czyn z pkt II wypełniający dyspozycję z art. 190 § 1 kk i art. 216 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk). Sąd okręgowy utrzymał w mocy:

- wymiar kary łącznej grzywny w wysokości 250 stawek dziennych przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 10 złotych,

- orzeczenie wobec oskarżonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, z zaliczeniem oskarżonemu na poczet orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia 15 sierpnia 2024 roku;

- orzeczenie od oskarżonego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej kwoty 5.000 złotych tytułem świadczenia pieniężnego

- zasądzenie kosztów sądowych.

Skoro zarzuty poniesione w apelacji wniesionej przez oskarżonego nie zasługiwały na uwzględnienie, to w ww. części należało zaskarżony wyrok utrzymać w mocy.

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w miejsce orzeczonego w punkcie 7 przepadku samochodu, na podstawie art. 178a § 5kk w zw. z art. 44b § 2 kk orzekł przepadek równowartości wartość samochodu osobowego marki H. (...) o nr rej. (...), ustalając ją na kwotę 4500 złotych.

Z ustaleń sądu okręgowego wynika, że samochód, którego przepadek orzekł sąd meriti w punkcie 7 zaskarżonego wyroku stanowi współwłasność oskarżonego i jego byłej żony. W zaistniałej sytuacji należało orzec przepadek równowartości wartość samochodu osobowego marki H. (...) o nr rej. (...) ustalając ją na kwotę 4500 złotych.

Koszty procesu

pkt 3

Sąd okręgowy zwolnił oskarżonego od uiszczenia opłaty za drugą instancję oraz od wydatków poniesionych przez Skarb Państwa w postępowaniu odwoławczym, gdyż ich poniesienie byłoby zbyt uciążliwe dla oskarżonego (art. 624 § 1 kpk ).

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżony P. S.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Skarżone jest rozstrzygnięcie uznające oskarżonego za winnego popełnienia czynu zarzuconego mu w punkcie I aktu oskarżenia (art. 178a § 1 kk) oraz orzeczenie przepadku samochodu i zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do winy

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

brak zarzutów

Wnioski

zmiana