Sąd podwyższył karę dla pijanego kierowcy z pół roku do roku, z zawieszeniem

1.CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 27 stycznia 2026 roku w sprawie sygn. akt II K 126/24.

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

1.Ustalenie faktów w związku z dowodami

przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

-----------

--------------------

-----------------------------------------------------------

--------------

----------------

Fakty uznane za nieudowodnione

-----------

------------------

---------------------------------------------------------------

--------------

---------------

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

-------------

------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------Dokumenty sporządzone przez uprawnione do tego organy w przepisanej przez prawo formie, nie były kwestionowane, a ich treść nie budzi zastrzeżeń co do ich wiarygodności i rzetelności zawartych w nich treści.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

------------

---------------------------------

-----------------------------------------------------------------------

1.STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

A pelacja prokuratora na podstawie art. 438 pkt 3 i 4 k.p.k. zarzuciła:

I. rażącą niewspółmierność kary, środka karnego orzeczonych wobec B. S. wyrażającego się w wymierzeniu za przypisany czyn kary 6 miesięcy pozbawienia wolności z dobrodziejstwem warunkowego zawieszenia jej wykonania na okres próby 3 lat oraz środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów na okres 15 lat przy uwzględnieniu, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami, podczas gdy okoliczności przedmiotowe i podmiotowe przypisanego oskarżonemu przestępstwa, duży ładunek społecznej szkodliwości przestępstwa, stopień winy, znaczny stan upojenia alkoholowego, a co za tym idzie względy prewencji szczególnej jak i ogólnej przemawiają za tym, że tak orzeczona kara jak i środek karny jawi się jako rażąco łagodny i jedynie środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych spełni cele zapobiegawcze i wychowawcze wobec oskarżonego oraz zadania w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.

II. błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść zapadłego orzeczenia dotyczący pkt 5 wyroku polegający na wyciągnięciu błędnych wniosków z prawidłowo przeprowadzonych dowodów i wyrażeniu przez Sąd I instancji niesłusznego poglądu, iż w stosunku do B. S. zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek o którym mowa w art. 42 § 3 k.k. ze względu na prewencję szczególną w szczególności wskazując, iż przy rozstrzygnięciu dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów byłoby to nazbyt dolegliwe dla oskarżonego, podczas gdy powołane przez Sąd okoliczności nie mogą przemawiać za wyjątkowym wypadkiem uzasadnionym szczególnymi okolicznościami, a to w kontekście prawidłowo zastosowanych dyrektyw wymiaru kary, a związanych ze stopniem zawinienia oskarżonego i wysokim stopniem społecznej szkodliwości popełnionego przestępstwa.

Częściowo zasadny

Apelacja prokuratora okazała się częściowo zasadna, skutkując zmianą zaskarżonego wyroku w zakresie wymiaru orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności oraz korektą podstawy prawnej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 6 wyroku. W pozostałym zakresie środek odwoławczy nie zasługiwał na uwzględnienie.

Na wstępie podkreślenia wymaga, iż skarżący nie kwestionował poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych ani przyjętej kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu. Poza zakresem kontroli odwoławczej pozostawały zatem zarówno okoliczności dotyczące przebiegu zdarzenia z dnia 3 marca 2024 roku, jak i prawidłowość przyjęcia, iż B. S. swoim zachowaniem wyczerpał znamiona występku określonego w art. 178a § 4 k.k. Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób kompletny, dokonał prawidłowej oceny zgromadzonych dowodów zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7 k.p.k., zaś poczynione ustalenia faktyczne znajdują pełne oparcie w materiale dowodowym, którego wiarygodność nie była przez żadną ze stron kwestionowana. W konsekwencji ustalenia te Sąd Okręgowy w pełni podzielił i przyjął za własne, uznając za zbędne ich ponowne szczegółowe przytaczanie.

Przedmiot kontroli instancyjnej ograniczał się zatem wyłącznie do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia w zakresie wymiaru kary oraz środków karnych, przy czym zasadniczy spór pomiędzy stronami sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy stopień społecznej szkodliwości czynu oraz właściwości i warunki osobiste oskarżonego uzasadniały orzeczenie wobec niego bezwzględnej kary pozbawienia wolności oraz dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Nie sposób odmówić racji skarżącemu, iż reakcja karna zastosowana przez Sąd Rejonowy w zakresie samego wymiaru kary pozbawienia wolności była nadmiernie łagodna. W tej części zarzut rażącej niewspółmierności kary zasługiwał na uwzględnienie, choć nie w takim zakresie, w jakim domagał się tego prokurator.

Przypomnieć należy, iż rażąca niewspółmierność kary, o której mowa w art. 438 pkt 4 k.p.k., zachodzi nie w każdej sytuacji, gdy sąd odwoławczy dostrzega możliwość wymierzenia kary surowszej lub łagodniejszej, lecz wyłącznie wtedy, gdy różnica pomiędzy karą wymierzoną a karą sprawiedliwą ma charakter wyraźny, oczywisty i nie dający się zaakceptować z punktu widzenia dyrektyw określonych w art. 53 k.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego od wielu lat jednolicie podkreśla się, iż ingerencja sądu odwoławczego w wymiar kary uzasadniona jest jedynie wtedy, gdy kara nie realizuje w sposób właściwy celów zapobiegawczych, wychowawczych i sprawiedliwościowych, a jej niewspółmierność ma charakter kwalifikowany, wykraczający poza zwykłą różnicę ocen co do wymiaru sankcji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1995 r., II KRN 198/94, OSNPP 1995, nr 6, poz. 18). Tak rozumiana przesłanka niewątpliwie wystąpiła w niniejszej sprawie. Sąd Rejonowy trafnie dostrzegł okoliczności przemawiające na korzyść oskarżonego, jednak nadał im znaczenie zdecydowanie zbyt daleko idące, nie zachowując właściwych proporcji pomiędzy nimi a okolicznościami obciążającymi. W rezultacie wymierzona kara sześciu miesięcy pozbawienia wolności nie odzwierciedla należycie stopnia winy oskarżonego oraz bardzo wysokiego stopnia społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż zachowanie B. S. należy do kategorii szczególnie niebezpiecznych przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Oskarżony nie tylko prowadził pojazd mechaniczny znajdując się w stanie głębokiej nietrzeźwości, ale uczynił to pomimo wcześniejszego prawomocnego skazania za przestępstwo tego samego rodzaju oraz w okresie obowiązywania orzeczonego wobec niego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Tym samym zlekceważył nie tylko podstawowe reguły bezpieczeństwa obowiązujące wszystkich uczestników ruchu drogowego, lecz również świadomie zignorował prawomocne orzeczenie sądu. Nie sposób pominąć również wyjątkowo wysokiego stopnia nietrzeźwości oskarżonego. Przeprowadzone badania wykazały bowiem zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu na poziomie 2,00 mg/l, co odpowiada stężeniu przekraczającemu cztery promile alkoholu we krwi. Jest to stan głębokiego upojenia alkoholowego, w którym dochodzi do znacznego ograniczenia zdolności prawidłowej oceny sytuacji, wydłużenia czasu reakcji, zaburzeń koordynacji ruchowej oraz percepcji bodźców. Kierowanie pojazdem mechanicznym w takim stanie stwarza wyjątkowo wysokie zagrożenie dla życia i zdrowia wszystkich uczestników ruchu drogowego. Na szczególne zaakcentowanie zasługuje również fakt, iż oskarżony nie był osobą przypadkowo naruszającą przepisy prawa. Już wcześniej został prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, a mimo to nie wyciągnął z poprzedniego skazania żadnych wniosków. Wręcz przeciwnie – ponownie zdecydował się prowadzić samochód po spożyciu znacznej ilości alkoholu, świadomie naruszając jednocześnie obowiązujący zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Tego rodzaju zachowanie świadczy o wyjątkowo lekceważącym stosunku do porządku prawnego oraz o znacznym stopniu zawinienia. Nie można zatem podzielić stanowiska Sądu Rejonowego, iż kara sześciu miesięcy pozbawienia wolności stanowi wystarczającą reakcję na tak ukształtowane okoliczności przedmiotowe i podmiotowe czynu. Kara ta nie oddaje właściwie ciężaru popełnionego przestępstwa i mogłaby zostać odebrana jako reakcja nadmiernie pobłażliwa wobec sprawcy, który po raz kolejny dopuścił się identycznego przestępstwa, ignorując wcześniejsze skazanie oraz obowiązujący zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Nie oznacza to jednak, iż zasadne były wszystkie argumenty przedstawione przez prokuratora. Skarżący koncentrując się niemal wyłącznie na wysokim stopniu społecznej szkodliwości czynu oraz uprzedniej karalności oskarżonego w niewystarczającym stopniu uwzględnił okoliczności odnoszące się do jego osoby, które ujawniły się już po popełnieniu przestępstwa i które – zgodnie z dyrektywami określonymi w art. 53 § 2 k.k. – również muszą pozostawać przedmiotem oceny sądu wymierzającego karę. Wymiar kary nie może bowiem abstrahować od aktualnej postawy sprawcy oraz prognozy kryminologicznej na przyszłość. Kara sprawiedliwa powinna pozostawać rezultatem wyważenia wszystkich okoliczności ujawnionych w sprawie, zarówno tych przemawiających na niekorzyść, jak i tych, które przemawiają na korzyść oskarżonego.

Z tych względów Sąd Okręgowy uznał, iż właściwą reakcję karną stanowi kara jednego roku pozbawienia wolności. Kara taka odpowiada wysokiemu stopniowi winy i społecznej szkodliwości przypisanego czynu, w sposób należyty akcentuje dezaprobatę państwa dla ponownego prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości podczas obowiązywania sądowego zakazu, a jednocześnie pozostaje karą uwzględniającą wszystkie ujawnione w sprawie okoliczności łagodzące odnoszące się do osoby oskarżonego.

Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie zarzut apelacji w części zmierzającej do wyeliminowania zastosowanego wobec oskarżonego dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności. Wprawdzie skarżący trafnie wskazał na wysoki stopień społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu oraz na wyjątkowo naganny charakter zachowania polegającego na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie znacznej nietrzeźwości w okresie obowiązywania orzeczonego wcześniej zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, jednakże okoliczności te nie mogą być oceniane w oderwaniu od pozostałych dyrektyw wymiaru kary określonych w art. 53 k.k. oraz przesłanek zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary określonych w art. 69 § 1–4 k.k.

Nie budzi wątpliwości, że możliwość warunkowego zawieszenia wykonania kary wobec sprawcy przestępstwa z art. 178a § 4 k.k. ma charakter wyjątkowy. Sam ustawodawca, posługując się w art. 69 § 4 k.k. zwrotem „szczególnie uzasadniony wypadek”, wyraźnie zaakcentował, iż odstąpienie od wykonania kary pozbawienia wolności powinno następować jedynie w sytuacjach szczególnych, gdy całokształt okoliczności sprawy prowadzi do przekonania, że pomimo wysokiego stopnia społecznej szkodliwości czynu cele kary mogą zostać osiągnięte bez konieczności izolowania sprawcy. Oznacza to, że sam fakt spełnienia przesłanek formalnych określonych w art. 69 § 1 k.k. nie jest wystarczający do zastosowania tej instytucji. Konieczne jest bowiem wykazanie istnienia okoliczności wykraczających poza typowe elementy uwzględniane przy wymiarze kary i uzasadniających pozytywną prognozę kryminologiczną pomimo popełnienia przestępstwa zagrożonego tak surową sankcją.

W ocenie Sądu Okręgowego właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w realiach niniejszej sprawy. Wbrew stanowisku skarżącego nie można tracić z pola widzenia całokształtu zachowania oskarżonego po popełnieniu przestępstwa. B. S. od początku postępowania nie podejmował żadnych działań zmierzających do uniknięcia odpowiedzialności karnej. Już na etapie postępowania przygotowawczego przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, złożył wyczerpujące wyjaśnienia zgodne z pozostałym materiałem dowodowym, nie kwestionował swojej winy ani okoliczności zdarzenia. Postawa procesowa oskarżonego była konsekwentna i szczera przez cały tok postępowania, co niewątpliwie przyczyniło się do sprawnego zakończenia postępowania. Nie sposób również pominąć okoliczności, że właśnie taka postawa oskarżonego doprowadziła do skierowania przez prokuratora do Sądu Rejonowego wniosku o wydanie wyroku w trybie art. 335 § 2 k.p.k. Co prawda sąd nie był związany treścią tego porozumienia i słusznie odmówił jego uwzględnienia, jednakże sam fakt, iż oskarżyciel publiczny na etapie postępowania przygotowawczego uznał za zasadne wystąpienie z wnioskiem obejmującym wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, nie pozostaje bez znaczenia dla oceny stopnia demoralizacji sprawcy oraz prognozy kryminologicznej. Nie sposób bowiem abstrahować od tego, że organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, dysponując materiałem dowodowym oraz mając bezpośredni kontakt z oskarżonym, oceniał wówczas jego postawę jako uzasadniającą zastosowanie instytucji probacyjnej. Okoliczność ta sama przez się nie przesądza oczywiście o zasadności utrzymania warunkowego zawieszenia wykonania kary, jednak stanowi jeden z elementów podlegających ocenie przy rozważaniu przesłanek określonych w art. 69 § 4 k.k. Jeszcze istotniejsze znaczenie mają jednak zmiany, jakie zaszły w postawie oskarżonego już po popełnieniu przestępstwa. Z materiału ujawnionego w toku postępowania odwoławczego, a także z argumentacji przedstawionej przez obrońcę w odpowiedzi na apelację, wynika, że B. S. podjął rzeczywiste działania zmierzające do zmiany swojego dotychczasowego sposobu życia. Oskarżony rozpoczął walkę z uzależnieniem od alkoholu, utrzymuje abstynencję, podjął stałe zatrudnienie, a od czasu popełnienia czynu nie popadł ponownie w konflikt z prawem. Nie są to okoliczności o charakterze deklaratywnym czy wyłącznie werbalnym. Przeciwnie, wskazują one na stopniową, lecz rzeczywistą zmianę postawy życiowej oskarżonego oraz na podjęcie przez niego działań zmierzających do wyeliminowania przyczyn, które doprowadziły do popełnienia przestępstwa.

Nie sposób zgodzić się z prokuratorem, że powyższe okoliczności pozostają irrelewantne wobec wysokiego stopnia społecznej szkodliwości czynu. Przeciwnie, właśnie one stanowią zasadniczy element prognozy kryminologicznej, która decyduje o możliwości zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary. Prognoza ta nie jest oceną przeszłości sprawcy, lecz próbą odpowiedzi na pytanie, czy istnieje realna szansa, że będzie on przestrzegał porządku prawnego w przyszłości. W niniejszej sprawie odpowiedź na to pytanie pozostaje pozytywna. Podzielić należy stanowisko obrońcy, iż proces resocjalizacji oskarżonego rozpoczął się jeszcze przed wydaniem wyroku przez Sąd Rejonowy i przynosi wymierne efekty. Nie ma podstaw, aby twierdzić, że wyrażona przez oskarżonego skrucha ma charakter wyłącznie deklaratywny albo została podyktowana wyłącznie chęcią uzyskania łagodniejszego rozstrzygnięcia. Przeciwko takiej ocenie przemawia konsekwencja jego zachowania oraz podejmowane działania zmierzające do trwałego uporania się z problemem alkoholowym. Nie bez znaczenia pozostaje również młody wiek oskarżonego. B. S. w chwili popełnienia przypisanego mu czynu miał zaledwie 23 lata. Oczywiście okoliczność ta sama w sobie nie może prowadzić do łagodniejszego traktowania sprawcy, jednak przy ocenie rokowań na przyszłość nie sposób pomijać faktu, iż proces kształtowania postawy życiowej młodego człowieka nie jest jeszcze zakończony. W realiach niniejszej sprawy dotychczasowe zachowanie oskarżonego po popełnieniu czynu pozwala przyjąć, że wykorzystał on okres toczącego się postępowania do rzeczywistej refleksji nad swoim postępowaniem i rozpoczęcia procesu trwałej zmiany.

W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że pomimo konieczności zaostrzenia wymiaru kary brak jest podstaw do przyjęcia, iż jedynie kara bezwzględnego pozbawienia wolności będzie w stanie zrealizować cele określone w art. 53 k.k. W ocenie Sądu kara jednego roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby trzech lat stanowi reakcję właściwie wyważającą wszystkie ujawnione w sprawie okoliczności. Z jednej strony w sposób dostateczny akcentuje wysoki stopień naganności zachowania oskarżonego, z drugiej zaś nie przekreśla pozytywnych efektów rozpoczętego już procesu jego resocjalizacji. W realiach niniejszej sprawy wykonanie kary pozbawienia wolności mogłoby bowiem nie tylko nie przynieść oczekiwanych rezultatów wychowawczych, lecz wręcz doprowadzić do przerwania procesu pozytywnych zmian, jaki niewątpliwie rozpoczął się jeszcze przed wydaniem wyroku przez Sąd pierwszej instancji. Dlatego też Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska prokuratora, iż zachodzą podstawy do orzeczenia wobec oskarżonego bezwzględnej kary pozbawienia wolności. W przekonaniu Sądu cele kary zostaną w pełni osiągnięte poprzez podwyższenie wymiaru kary do jednego roku pozbawienia wolności przy jednoczesnym pozostawieniu dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia jej wykonania na okres próby trzech lat, który pozwoli na dalszą weryfikację trafności postawionej wobec oskarżonego pozytywnej prognozy kryminologicznej.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut dotyczący orzeczonego przez Sąd Rejonowy środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres piętnastu lat. W tej części argumentacja apelacji sprowadzała się w istocie do twierdzenia, iż okoliczności niniejszej sprawy wykluczają możliwość uznania, że zachodzi „wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami”, o którym mowa w art. 42 § 3 k.k., a tym samym jedynym prawidłowym rozstrzygnięciem powinno być orzeczenie wobec oskarżonego dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Stanowiska tego Sąd Okręgowy nie podziela. Nie budzi wątpliwości, że po nowelizacji przepisów prawa karnego zasadą przy skazaniu za przestępstwo określone w art. 178a § 4 k.k. jest orzeczenie dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Odstąpienie od tej reguły może nastąpić wyłącznie wyjątkowo, jeżeli zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek. Już sama redakcja przepisu wskazuje jednak jednoznacznie, iż ustawodawca świadomie pozostawił sądowi możliwość indywidualizacji rozstrzygnięcia także w tego rodzaju sprawach. Gdyby bowiem jego zamiarem było ustanowienie bezwzględnego obowiązku orzekania zakazu dożywotniego, wyjątek przewidziany w art. 42 § 3 k.k. w ogóle nie zostałby przewidziany. Ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzi „wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami”, nie może być dokonywana wyłącznie przez pryzmat samego przebiegu zdarzenia czy stopnia nietrzeźwości sprawcy. Trafnie wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że przesłanka ta wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, obejmujących zarówno charakter i okoliczności popełnionego czynu, jak również właściwości i warunki osobiste sprawcy, jego dotychczasowy sposób życia, zachowanie po popełnieniu przestępstwa oraz prognozę kryminologiczną. Dopiero kompleksowa ocena wszystkich tych elementów pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy orzeczenie dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów pozostaje środkiem proporcjonalnym do okoliczności sprawy oraz osoby sprawcy. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy prawidłowo dostrzegł istnienie szczególnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od orzeczenia środka karnego w jego dożywotnim wymiarze. Sąd Okręgowy ocenę tę w pełni podziela. Nie sposób pomijać, że oskarżony jest osobą młodą, która – pomimo uprzedniej karalności – po popełnieniu przypisanego mu czynu podjęła rzeczywiste działania zmierzające do trwałej zmiany swojego sposobu życia. Jak już wskazano wyżej, rozpoczął leczenie uzależnienia od alkoholu, utrzymuje abstynencję, podjął pracę zarobkową, a jego zachowanie po popełnieniu przestępstwa świadczy o rzeczywistym krytycyzmie wobec własnego postępowania. Okoliczności te nie niwelują oczywiście wysokiego stopnia społecznej szkodliwości przypisanego czynu, jednak mają istotne znaczenie przy ocenie, czy całkowite i definitywne wyeliminowanie oskarżonego z grona kierowców pozostaje środkiem koniecznym dla osiągnięcia celów postępowania karnego. Sąd Okręgowy nie podziela stanowiska prokuratora, jakoby sam fakt uprzedniej karalności oraz wysoki poziom nietrzeźwości automatycznie wykluczały możliwość zastosowania wyjątku przewidzianego w art. 42 § 3 k.k. Taka wykładnia prowadziłaby bowiem do praktycznego pozbawienia znaczenia normatywnego tej regulacji. Tymczasem wyjątek ustawowy nie może być interpretowany w sposób, który czyniłby go przepisem martwym. Skoro ustawodawca dopuścił możliwość odstąpienia od orzeczenia zakazu dożywotniego, to oznacza, że istnieją sytuacje, w których – pomimo wysokiego stopnia społecznej szkodliwości czynu – środek taki byłby niewspółmiernie dolegliwy. Przekonania tego nie zmienia podnoszona przez skarżącego potrzeba realizacji celów prewencji ogólnej. Nie ulega wątpliwości, iż sprawcy prowadzący pojazdy mechaniczne w stanie nietrzeźwości powinni spotykać się z surową reakcją wymiaru sprawiedliwości. Nie oznacza to jednak, że cele oddziaływania ogólnoprewencyjnego wymagają każdorazowego orzekania środka karnego w jego najsurowszym możliwym wymiarze. Takie stanowisko pozostawałoby w sprzeczności z zasadą indywidualizacji odpowiedzialności karnej oraz dyrektywami wymiaru środków karnych wynikającymi z art. 56 k.k. w zw. z art. 53 k.k. Nie można również tracić z pola widzenia, że orzeczony wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres piętnastu lat stanowi środek niezwykle surowy i długotrwały. Przez okres półtorej dekady oskarżony będzie całkowicie wyłączony z możliwości legalnego uczestniczenia w ruchu drogowym jako kierowca. Już sam czas trwania tego środka sprawia, iż jego dolegliwość jest bardzo znaczna i w pełni zabezpiecza społeczeństwo przed ewentualnym ponownym naruszeniem przez oskarżonego zasad bezpieczeństwa w komunikacji przez bardzo długi okres. Trudno zatem podzielić stanowisko skarżącego, iż jedynie środek orzeczony dożywotnio byłby w stanie zrealizować cele zapobiegawcze i wychowawcze.

Odnosząc się natomiast do zawartego w apelacji zarzutu błędnego wskazania podstawy prawnej orzeczenia świadczenia pieniężnego, należy przyznać skarżącemu rację. Sąd Rejonowy, orzekając wobec oskarżonego świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, błędnie wskazał jako podstawę prawną art. 43a § 2 k.k. Tymczasem wobec skazania za przestępstwo określone w art. 178a § 4 k.k. właściwą podstawę orzeczenia tego środka stanowi art. 43a § 3 k.k. Uchybienie to miało wyłącznie charakter obrazy prawa materialnego i nie wpływało ani na rodzaj, ani na wysokość orzeczonego świadczenia pieniężnego, niemniej wymagało stosownej korekty zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 6 wyroku.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione okoliczności, Sąd Okręgowy uznał, iż zaskarżony wyrok wymagał ingerencji jedynie w zakresie wysokości orzeczonej kary pozbawienia wolności oraz wskazania prawidłowej podstawy prawnej orzeczenia świadczenia pieniężnego. W pozostałym zakresie rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego należało uznać za trafne, odpowiadające dyrektywom wymiaru kary i środków karnych oraz uwzględniające wszystkie istotne okoliczności sprawy.

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie kary 6 miesięcy pozbawienia wolności bez dobrodziejstwa warunkowego jej zawieszenia, w pkt 5 zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, a w pkt 6 przyjęcie prawidłowej podstawy orzeczenia świadczenia pieniężnego tj. art. 43a § 3 k.k., a w pozostałym zakresie wnoszę o utrzymanie wyroku w mocy.

Częściowo zasadny

Wniosek częściowo zasadny z przyczyn wskazanych szczegółowo powyżej.

1.OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Przedmiot utrzymania w mocy

Utrzymanie w mocy wszystkich rozstrzygnięć zawartych w wyroku w zakresie nie podlegającym modyfikacji określonej w punkcie 5.2.

Sąd Rejonowy przeprowadził w przedmiotowej sprawie postępowanie dowodowe w zakresie czynu inkryminowanego oskarżonemu w sposób prawidłowy, a następnie zgromadzony materiał dowodowy poddał trafnej analizie i na tej podstawie wyprowadził słuszne wnioski zarówno co do winy oskarżonego w zakresie popełnienia przypisanego mu przestępstwa, oraz subsumpcji prawnokarnej. Przedmiotem rozważań zaprezentowanych przez Sąd Rejonowy w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku były nie tylko dowody obciążające oskarżonego, ale i dowody przeciwne, ocenione w zgodzie z zasadami logicznego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego.

Sąd Okręgowy, nie dopatrując się również uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu, określonych w art. 439 k.p.k. i art. 440 k.p.k., zaskarżony wyrok wobec oskarżonego utrzymał w mocy w zakresie nie podlegającym modyfikacji określonej w punkcie 5.2.

Przedmiot i zakres zmiany

Zmieniono zaskarżony wyrok, w ten sposób, że:



podwyższono orzeczoną w punkcie 1 karę pozbawienia wolności do 1 roku;



na podstawie art. 69 § 1 k.k., art. 69 § 2 k.k., art. 69 § 4 k.k.,, art. 70 § 1 k.k. wykonanie wymierzonej oskarżonemu kary 1 roku pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby 3 lat;



za podstawę rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 6 przyjęto przepis art. 43a § 3 k.k.

Zmiana dokonana z przyczyn wskazanych szczegółowo powyżej w punkcie 3.1.

------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność umorzenia postępowania

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

1.Koszty Procesu

3. Sąd Okręgowy na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. i art. 8 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 3 ust. 2 ustawy o opłatach w sprawach karnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 123 ze zm.) zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 380 tytułem opłaty za drugą instancję oraz kwotę 20 złotych tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez Skarb Państwa w postępowaniu odwoławczym. Brak było bowiem podstaw do odstąpienia od tej zasady. Sytuacja majątkowa i osobista oskarżonego, ustalona w sprawie, nie uzasadniała przyjęcia, że poniesienie kosztów drugiej instancji byłoby dla niego niemożliwe lub nadmiernie uciążliwe.

1.PODPIS

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator Prokuratury Rejonowej w Opocznie.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 27 stycznia 2026 roku w sprawie sygn. akt II K 126/24.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana