Sąd obniżył karę łączną za jazdę mimo zakazu do 1 roku i 8 miesięcy

1.CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 27 lutego 2026 roku w sprawie sygn. akt II K 33/26.

Podmiot wnoszący apelację

Obrońcy oskarżonego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

1.Ustalenie faktów w związku z dowodami

przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

-----------

--------------------

-----------------------------------------------------------

--------------

----------------

Fakty uznane za nieudowodnione

-----------

------------------

---------------------------------------------------------------

--------------

---------------

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

-------------

------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------Dokumenty sporządzone przez uprawnione do tego organy w przepisanej przez prawo formie, nie były kwestionowane, a ich treść nie budzi zastrzeżeń co do ich wiarygodności i rzetelności zawartych w nich treści.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

------------

---------------------------------

-----------------------------------------------------------------------

1.STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Apelacja obrońcy skazanego na podstawie art. 438 pkt 4 k.p.k. zarzuciła rażącą niewspółmierność kary łącznej, poprzez:

– wymierzenie jej przy zastosowaniu wadliwych kryteriów wymiaru, nie uwzględniając w należytym stopniu okoliczności dotyczących osoby skazanego, jego nienagannej postawy podczas odbywania kary pozbawienia wolności, wykonywania pracy podczas pobytu w jednostce penitencjarnej, a więc okoliczności mających wpływ na wysokość kary;

– wymierzenie skazanemu kary łącznej w oparciu o zasadę asperacji, podczas gdy w okolicznościach przedmiotowej sprawy należało wymierzyć karę łączną w oparciu o zasadę zbliżoną do pełnej absorpcji.

Częściowo zasadny

Apelacja obrońcy skazanego okazała się częściowo zasadna, skutkując zmianą zaskarżonego wyroku wyłącznie w zakresie wysokości orzeczonej wobec V. Z. kary łącznej pozbawienia wolności. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok odpowiada prawu i jako taki podlegał utrzymaniu w mocy.

Na wstępie podkreślenia wymaga, iż Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił zarówno istnienie przesłanek formalnych do wydania wyroku łącznego, jak i właściwie określił katalog kar oraz środków karnych podlegających połączeniu. Trafnie również przyjął, że wobec skazanego zastosowanie znajdują przepisy art. 85 § 1 k.k., art. 85a k.k., art. 86 § 1 k.k. oraz art. 90 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 19 czerwca 2020 r. W tym zakresie argumentacja przedstawiona w pisemnych motywach wyroku jest wyczerpująca, odpowiada obowiązującemu stanowi prawnemu oraz znajduje pełne oparcie zarówno w zgromadzonym materiale dowodowym, jak i utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Sąd odwoławczy w pełni podziela również stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w realiach niniejszej sprawy nie zachodziły podstawy do zastosowania postulowanej przez obrońcę zasady pełnej absorpcji. Ugruntowany jest bowiem pogląd judykatury, iż kara łączna nie stanowi instytucji premiującej sprawcę za popełnienie większej liczby przestępstw ani też nie służy mechanicznemu ograniczaniu dolegliwości wynikającej z uprzednio prawomocnie orzeczonych kar jednostkowych. Jej celem jest takie ukształtowanie reakcji karnej, aby odpowiadała całokształtowi działalności przestępczej sprawcy, z uwzględnieniem stopnia wzajemnego powiązania poszczególnych czynów oraz dyrektyw wskazanych w art. 85a k.k. Kara łączna pozostaje zatem nową, samodzielną karą, wymierzaną niejako od początku, której wysokość powinna stanowić rezultat syntetycznej oceny całokształtu zachowań sprawcy objętych wyrokiem łącznym.

Nie budzi przy tym wątpliwości, że przy wymiarze kary łącznej nie decyduje wyłącznie stopień związku czasowego czy rodzajowego pomiędzy poszczególnymi przestępstwami. Są to wprawdzie okoliczności istotne, jednakże nie jedyne. Obok nich uwzględnieniu podlegają również względy prewencji indywidualnej i ogólnej, właściwości i warunki osobiste sprawcy, jego dotychczasowa postawa wobec porządku prawnego, przebieg procesu resocjalizacji oraz ocena, czy wymierzona kara będzie zdolna osiągnąć cele zapobiegawcze i wychowawcze. W konsekwencji nawet znaczny związek czasowy czy jednorodzajowość przestępstw nie przesądza automatycznie o konieczności wymierzenia kary w granicach pełnej absorpcji. Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zasada absorpcji znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach wyjątkowych, gdy całokształt okoliczności wskazuje, iż kolejne przestępstwa stanowią w istocie przejaw jednego procesu przestępczego, a społeczna szkodliwość działalności sprawcy nie wzrasta wraz z liczbą popełnionych czynów.

W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodziła.

Skarany dopuścił się trzech kolejnych przestępstw polegających na niestosowaniu się do orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, kwalifikowanych z art. 244 k.k. w warunkach powrotu do przestępstwa określonego w art. 64 § 1 k.k. Niewątpliwie czyny te pozostają jednorodzajowe, skierowane przeciwko temu samemu dobru prawnemu i zostały popełnione w stosunkowo niedługim okresie czasu. Okoliczności te słusznie zostały dostrzeżone już przez Sąd Rejonowy. Nie mogły one jednak przesądzać o zastosowaniu postulowanej przez obrońcę zasady pełnej absorpcji, skoro analiza całokształtu działalności przestępczej skazanego prowadzi do odmiennych wniosków.

Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że V. Z. po raz kolejny świadomie lekceważył prawomocne orzeczenia sądów. Każdy z przypisanych mu czynów polegał na naruszeniu obowiązującego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, a zatem stanowił wyraz świadomego ignorowania wcześniej zastosowanych wobec niego środków reakcji karnej. Nie były to zachowania incydentalne ani wynikające z jednorazowego impulsu. Wręcz przeciwnie, kolejne naruszenia następowały mimo wcześniejszych skazań oraz mimo oczywistej świadomości bezprawności podejmowanych działań. Okoliczność ta świadczy o utrwalonej negatywnej postawie wobec obowiązującego porządku prawnego i nie pozwala przyjąć, aby działalność przestępcza skazanego miała charakter jednego zdarzenia rozciągniętego w czasie lub jednego procesu decyzyjnego.

Nie sposób również pominąć, iż wszystkie przypisane skazanemu przestępstwa zostały popełnione w warunkach recydywy podstawowej określonej w art. 64 § 1 k.k. Sam fakt ponownego wejścia w konflikt z prawem po odbyciu wcześniejszych kar świadczy o ograniczonej skuteczności dotychczas stosowanych środków oddziaływania penalnego. Trafnie zatem Sąd Rejonowy wskazał, iż wymierzana kara łączna nie mogła abstrahować od potrzeby osiągnięcia celów prewencji indywidualnej, zwłaszcza wobec sprawcy, który wielokrotnie dawał wyraz lekceważeniu obowiązujących norm prawnych oraz orzeczeń sądowych.

Jednocześnie Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska obrońcy, jakoby Sąd pierwszej instancji pominął znaczenie pozytywnej opinii z jednostki penitencjarnej. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika bowiem, że okoliczność ta została dostrzeżona i uwzględniona przy wymiarze kary łącznej. Sąd Rejonowy szczegółowo omówił przebieg odbywania kary, wskazując na regulaminową postawę skazanego, brak zachowań agresywnych, umiarkowane postępy resocjalizacyjne oraz prawidłowe funkcjonowanie w warunkach izolacji penitencjarnej. Nie można zatem podzielić twierdzenia apelacji, iż okoliczności te zostały całkowicie pominięte.

Jednakże zasadniczą kwestią pozostawało nie to, czy zostały one uwzględnione, lecz jaki wpływ powinny wywrzeć na końcowy wymiar kary łącznej. W tym właśnie zakresie argumentacja obrońcy zasługiwała na częściowe uwzględnienie.

Jednocześnie jednak analiza całokształtu okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, iż stopień uwzględnienia wskazanych wyżej okoliczności łagodzących przy wymiarze kary łącznej okazał się niewystarczający. W konsekwencji wymierzona przez Sąd Rejonowy kara 2 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności, choć mieszcząca się w ustawowych granicach określonych w art. 86 § 1 k.k., przekraczała stopień represji konieczny dla osiągnięcia celów kary łącznej określonych w art. 85a k.k.

Nie sposób bowiem pominąć, że wszystkie przestępstwa objęte niniejszym wyrokiem łącznym pozostają ze sobą w wyraźnym związku zarówno przedmiotowym, jak i podmiotowym. Każdy z czynów został zakwalifikowany z art. 244 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., godząc w to samo dobro prawne, a sposób działania skazanego pozostawał analogiczny. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż wszystkie przestępstwa zostały popełnione w stosunkowo krótkim przedziale czasu, obejmującym okres od listopada 2024 roku do czerwca 2025 roku. Oznacza to, iż działalność przestępcza skazanego, choć niewątpliwie powtarzalna, stanowiła sekwencję zachowań pozostających ze sobą w ścisłym związku czasowym i rodzajowym.

Okoliczność ta nie uzasadnia wprawdzie zastosowania postulowanej przez obrońcę zasady pełnej absorpcji, jednak niewątpliwie przemawia za odejściem od wymiaru kary zbliżonego do zasady asperacji przyjętego przez Sąd pierwszej instancji. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, iż jednym z podstawowych kryteriów wymiaru kary łącznej pozostaje właśnie stopień związku pomiędzy zbiegającymi się przestępstwami. Im bliższy jest ten związek, tym silniejsze są argumenty przemawiające za ograniczeniem kumulacji represji karnej. Trafnie wskazuje się w orzecznictwie, iż kara łączna powinna odzwierciedlać nie tylko liczbę popełnionych przestępstw, ale przede wszystkim ich wzajemne relacje oraz stopień jednorodności działalności przestępczej sprawcy.

Nie można także odmówić racji obrońcy, że na etapie postępowania wykonawczego ujawniły się okoliczności, które przemawiają za bardziej optymistyczną prognozą kryminologiczną, aniżeli wynikałoby to wyłącznie z analizy wcześniejszej karalności skazanego. Z opinii jednostki penitencjarnej wynika bowiem, że V. Z. prezentuje postawę regulaminową, nie stwarza problemów wychowawczych, przestrzega obowiązujących zasad porządku wewnętrznego, nie był karany dyscyplinarnie, uczestniczy w procesie oddziaływań penitencjarnych oraz wykonuje pracę. Okoliczności te świadczą o prawidłowym funkcjonowaniu skazanego w warunkach izolacji penitencjarnej i nie mogą pozostawać bez wpływu na ocenę stopnia realizacji celów wychowawczych dotychczas wykonywanej kary.

Sąd odwoławczy podziela stanowisko Sądu Rejonowego, iż sama poprawna postawa w zakładzie karnym nie prowadzi automatycznie do konieczności wymierzenia kary łącznej według zasady absorpcji. Zachowanie zgodne z regulaminem jednostki penitencjarnej stanowi bowiem przede wszystkim realizację obowiązków ciążących na osobie odbywającej karę pozbawienia wolności. Nie sposób zatem przyjąć, aby okoliczność ta sama przez się niwelowała wielokrotną uprzednią karalność czy uporczywe lekceważenie prawomocnych orzeczeń sądowych. Niemniej jednak należy zgodzić się z obrońcą o tyle, że pozytywna postawa prezentowana przez skazanego od chwili osadzenia świadczy o rozpoczęciu procesu resocjalizacji, który zasługuje na odpowiednie uwzględnienie przy wymiarze kary łącznej.

Sąd Okręgowy uznał zatem, iż zachodzi potrzeba zachowania właściwych proporcji pomiędzy okolicznościami obciążającymi i łagodzącymi. Do pierwszej grupy należy zaliczyć przede wszystkim wielokrotną uprzednią karalność skazanego, popełnienie wszystkich przestępstw w warunkach recydywy podstawowej, uporczywe lekceważenie obowiązujących zakazów sądowych oraz fakt, iż kolejne skazania nie doprowadziły do natychmiastowej zmiany jego postawy wobec porządku prawnego. Okoliczności te jednoznacznie sprzeciwiają się zastosowaniu postulowanej w apelacji zasady pełnej absorpcji.

Z drugiej jednak strony nie można pomijać, iż wszystkie przestępstwa miały charakter jednorodzajowy, pozostawały ze sobą w ścisłym związku czasowym i przedmiotowym, a ponadto aktualna postawa skazanego w toku wykonywania kary wskazuje na pozytywne zmiany w jego zachowaniu. W ocenie Sądu Okręgowego właśnie ta ostatnia okoliczność, oceniona łącznie z charakterem przestępstw objętych wyrokiem łącznym, uzasadniała złagodzenie wymiaru kary łącznej w większym stopniu, niż uczynił to Sąd Rejonowy.

W konsekwencji Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, że cele kary określone w art. 85a k.k., zarówno w aspekcie prewencji indywidualnej, jak i prewencji ogólnej, zostaną w pełni zrealizowane poprzez wymierzenie V. Z. kary łącznej 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności. Kara ta pozostaje nadal wyraźnie wyższa od najwyższej z kar jednostkowych, zachowując tym samym zasadę, iż wielość popełnionych przestępstw musi spotkać się z odpowiednio zwiększoną reakcją karną. Jednocześnie jednak w znacznie większym stopniu uwzględnia rzeczywisty stopień związku pomiędzy poszczególnymi czynami oraz pozytywne rezultaty procesu resocjalizacji ujawnione już po wydaniu wyroku pierwszej instancji.

Tak ukształtowana kara nie może być postrzegana jako przejaw nadmiernej pobłażliwości wobec skazanego. Nadal stanowi ona dolegliwą reakcję państwa na wielokrotne naruszanie prawomocnych orzeczeń sądowych, pozostając adekwatną do stopnia zawinienia i społecznej szkodliwości całokształtu działalności przestępczej V. Z.. Jednocześnie eliminuje dostrzeżony przez Sąd odwoławczy element nadmiernej surowości występujący w zaskarżonym wyroku, zapewniając zachowanie właściwej proporcji pomiędzy koniecznością represji a uwzględnieniem okoliczności przemawiających na korzyść skazanego.

Wniosek o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez wymierzenie kary łącznej w oparciu o zasadę pełnej absorpcji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Częściowo zasadny

Wniosek częściowo zasadny z przyczyn wskazanych szczegółowo powyżej.

1.OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Przedmiot utrzymania w mocy

Utrzymanie w mocy wszystkich rozstrzygnięć zawartych w wyroku w zakresie nie podlegającym modyfikacji określonej w punkcie 5.2.

Sąd Okręgowy, na podstawie art. 437 § 2 k.p.k., zmienił zaskarżony wyrok wyłącznie poprzez obniżenie orzeczonej wobec V. Z. kary łącznej do 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, uznając, że jedynie w takim zakresie apelacja zasługiwała na uwzględnienie. W pozostałej części zarzuty środka odwoławczego okazały się niezasadne, wobec czego zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.

Sąd Okręgowy, nie dopatrując się również uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu, określonych w art. 439 k.p.k. i art. 440 k.p.k., zaskarżony wyrok wobec skazanego utrzymał w mocy w zakresie nie podlegającym modyfikacji określonej w punkcie 5.2.

Przedmiot i zakres zmiany

Zmieniono zaskarżony wyrok, w ten sposób, że obniżono orzeczoną karę łączną pozbawienia wolności do 1 roku i 8 miesięcy.

Zmiana dokonana z przyczyn wskazanych szczegółowo powyżej w punkcie 3.1.

------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność umorzenia postępowania

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

1.Koszty Procesu

3. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 624 § 1 k.p.k., zwalniając skazanego od obowiązku ich ponoszenia. Sąd miał na uwadze jego aktualną sytuację majątkową, fakt odbywania kary pozbawienia wolności oraz brak realnych możliwości poniesienia tych kosztów bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania.

1.PODPIS

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca skazanego V. Z..

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 27 lutego 2026 roku w sprawie sygn. akt II K 33/26.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana