Świadek widziała tylko załadunek ławki, sąd utrzymał wyrok w sprawie kradzieży złomu

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 28 marca 2025 roku w sprawie II K 734/24.

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

--------------------

----------------------------------------------------------

-------------

---------------

--------------------

----------------------------------------------------------

-------------

---------------

-----------------------------------------------------------

---------------------------------------------

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

---------------

--------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Zarzut podniesiony w apelacji prokuratora:

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, polegający na niewłaściwej ocenie zgromadzonego w toku postępowania karnego materiału dowodowego i przyjęciu błędnego poglądu, iż oskarżony H. J. nie popełnił zarzucanego mu czynu, podczas gdy prawidłowa ocena tego materiału dowodowego, w szczególności zeznań świadka M. M. oraz funkcjonariusza Policji J. B., a także całokształtu okoliczności sprawy, prowadzi do wniosku przeciwnego, tj. że oskarżony dopuścił się przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k.

Niezasadny

Zarzut dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych okazał się niezasadny.

Przed przystąpieniem jednak do wskazania powodów, dla których Sąd odwoławczy uznał zarzut sformułowany w tym zakresie w wywiedzionej przez prokuratora apelacji za niezasadny, wskazać należy, że redakcja środka zaskarżenia wniesionego przez prokuratora pozostaje daleka od wymagań określonych w art. 427 § 1 k.p.k. oraz art. 438 k.p.k. Sąd Okręgowy ustalając zarzuty skargi, zmuszony był do dokonania interpretacji wniesionego środka, zgodnie z regułami wypracowanymi w orzecznictwie oraz doktrynie, uwzględniając zasadę niepodzielności środka odwoławczego, a więc interpretując jego petitum przez pryzmat uzasadnienia i wywodów skarżącego w nim zawartych, których istotą jest kwestionowanie rozstrzygnięcia sądu meriti. Z utrwalonej praktyki orzeczniczej wynika, że art. 438 k.p.k. wyznacza nie tylko katalog tzw. względnych przyczyn odwoławczych, ale wskazuje na swoistą kolejność zarzutów, które nie tylko powinny być odpowiednio formułowane w apelacji, ale również rozpatrywane przez sąd ad quem. Powyższe skutkuje także tym, że skarżący stawiając zaskarżonemu orzeczeniu zarzuty winien przede wszystkim wskazywać na takie uchybienie sądu meriti, które ma charakter pierwotny, nie zaś na konsekwencje tego naruszenia. W przypadku, gdy charakter pierwotny ma naruszenie przez sąd a quo przepisów prawa procesowego w zakresie w szczególności naruszenia zasad oceny dowód, oczywiste jest, że o ile miało to wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, to wspomniane uchybienie prowadzi do błędnego ustalenia stanu faktycznego, a w konsekwencji niekiedy do błędnej subsumcji, a tym samym naruszenia prawa materialnego. Trafnie zatem wskazuje się, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych może zostać podniesiony w sytuacji, w której w oparciu o prawidłowo przeprowadzone oraz trafnie ocenione dowody - też co do wiarygodności - sąd czyni ustalenia faktyczne, które z dowodów tych nie wynikają (błąd dowolności) albo gdy w oparciu o tak przeprowadzone i ocenione dowody nie poczynił ustaleń faktycznych, które z nich wynikały i miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (błąd braku) (por. wyr. SA w Poznaniu z 23.06.2021 r., II AKa 62/21, niepubl.).

Mając na uwadze powyższe, Sąd odwoławczy uznał, że skarżący zmierza w istocie do wykazania, że Sąd Rejonowy błędnie ustalił stan faktyczny, ponieważ dokonał błędnej oceny dowodów.

Przechodząc do szczegółów, Sąd odwoławczy, rozpoznając apelację prokuratora wniesioną na niekorzyść oskarżonego, nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia, uznając podniesiony zarzut błędu w ustaleniach faktycznych za całkowicie chybiony, mający charakter wyłącznie polemiczny i niezdolny do podważenia trafności zaskarżonego wyroku. Kontrola instancyjna nie potwierdziła, aby Sąd Rejonowy dopuścił się naruszenia zasad prawidłowego rozumowania, doświadczenia życiowego czy wskazań wiedzy przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, przeciwnie – analiza uzasadnienia tego orzeczenia prowadzi do wniosku, że ocena ta została przeprowadzona w sposób wszechstronny, wnikliwy i odpowiadający dyrektywom wynikającym z art. 7 k.p.k., a poczynione na jej podstawie ustalenia faktyczne są logiczne, spójne i znajdują pełne oparcie w przeprowadzonych dowodach.

Apelacja prokuratora w istocie nie wskazuje na konkretne uchybienia w rozumowaniu Sądu I instancji, lecz ogranicza się do przedstawienia odmiennej, subiektywnej interpretacji poszczególnych dowodów, przy czym czyni to w sposób wybiórczy, abstrahując od ich całokształtu oraz wzajemnych powiązań. Tego rodzaju polemika nie może odnieść skutku w postępowaniu odwoławczym, zwłaszcza w sprawie zakończonej wyrokiem uniewinniającym, gdzie dla skutecznego zakwestionowania rozstrzygnięcia konieczne jest wykazanie nie tyle możliwości przyjęcia odmiennej wersji zdarzeń, ile tego, że ocena przyjęta przez sąd meriti nosi cechy dowolności, czego w niniejszej sprawie nie sposób stwierdzić.

Już na wstępie wskazać należy, że apelacja prokuratora opiera się na charakterystycznym dla tego rodzaju środka odwoławczego zabiegu polegającym na wyodrębnieniu pojedynczych elementów materiału dowodowego i nadaniu im znaczenia przesądzającego o sprawstwie, przy jednoczesnym pominięciu ich rzeczywistego kontekstu dowodowego oraz całokształtu okoliczności sprawy. Tego rodzaju sposób argumentacji pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą kompleksowej oceny dowodów wynikającą z art. 410 k.p.k., a także z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 7 k.p.k. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd Rejonowy nie tylko nie dopuścił się dowolności w ocenie dowodów, lecz przeciwnie — przeprowadził analizę materiału dowodowego w sposób modelowy, uwzględniając wzajemne powiązania pomiędzy poszczególnymi dowodami, ich wiarygodność oraz znaczenie dla ustalenia faktów. Ocena ta nie zawiera żadnych luk logicznych, nie jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym i w pełni korzysta z ochrony przewidzianej w art. 7 k.p.k. Centralnym elementem apelacji jest próba przypisania decydującego znaczenia zeznaniom świadka M. M.. Analiza zarówno pierwotnych, jak i uzupełniających zeznań tego świadka, przeprowadzonych przed Sądem Okręgowym, prowadzi jednak do wniosku całkowicie przeciwnego do tego, jaki wyprowadza skarżący. Świadek ta bowiem konsekwentnie wskazywała, że nie widziała momentu zaboru mienia z terenu szkoły. Jej relacja obejmuje wyłącznie końcowy fragment zdarzenia, polegający na załadunku elementów ławki do pojazdu stojącego przy drodze. Sama podkreśliła, że nie widziała, w jaki sposób elementy te znalazły się w tym miejscu, nie obserwowała ich wynoszenia z terenu szkoły, ani nie była w stanie określić, czy były one wcześniej zdemontowane przez osobę, którą widziała, czy też przez inną osobę. Zeznania te — wbrew stanowisku prokuratora — nie tylko nie stanowią dowodu sprawstwa, lecz wręcz wpisują się w wersję zdarzeń przyjętą przez Sąd Rejonowy, zgodnie z którą oskarżony mógł zabrać przedmiot już znajdujący się poza terenem objętym władztwem właściciela. Należy w tym miejscu stanowczo podkreślić, że dla bytu przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. kluczowe znaczenie ma moment zaboru rzeczy, a więc jej wyjęcia spod władztwa osoby uprawnionej. Sam fakt późniejszego wejścia w posiadanie rzeczy nie jest równoznaczny z dokonaniem kradzieży, jeżeli nie towarzyszy mu ustalenie, że dana osoba dokonała wcześniejszego zaboru lub działała w porozumieniu ze sprawcą. Prokurator, przypisując zeznaniom tego świadka znaczenie przesądzające, pomija tę fundamentalną różnicę, dokonując uproszczonego i nieuprawnionego wnioskowania, zgodnie z którym obserwacja załadunku rzeczy ma automatycznie oznaczać udział w jej kradzieży. Takie rozumowanie nie znajduje żadnego oparcia ani w zasadach logiki, ani w doświadczeniu życiowym. Na marginesie wskazać należy, że również identyfikacja osoby przez świadka ma charakter dalece niepewny. Świadek nie widziała twarzy tej osoby, a jej wnioski co do tożsamości opierały się wyłącznie na ogólnych cechach, takich jak sylwetka czy wiek, a także rodzaju pojazdu. Tego rodzaju identyfikacja, zwłaszcza w warunkach krótkotrwałej obserwacji i braku bezpośredniego kontaktu, nie może stanowić samodzielnej podstawy ustalenia sprawstwa.

Całkowicie chybione jest również odwoływanie się przez skarżącego do odgłosu „łamanego drewna”, który świadek miała usłyszeć przed zaobserwowaniem zdarzenia. Po pierwsze, świadek nie widziała źródła tego dźwięku, a zatem jego przypisanie konkretnemu zdarzeniu ma charakter wyłącznie hipotetyczny. Po drugie, nie ustalono, czy dźwięk ten pochodził z demontażu ławki, czy też z innej czynności, w tym manipulowania już oddzielonymi elementami. Próba nadania temu elementowi znaczenia dowodowego stanowi przykład niedopuszczalnego rozszerzania zakresu ustaleń faktycznych poza to, co wynika z materiału dowodowego. Nie zasługuje na uwzględnienie także argumentacja prokuratora odwołująca się do relacji pomiędzy oskarżonym a K. B.. Z materiału dowodowego wynika, że pomiędzy tymi osobami dochodziło do przekazywania złomu w zamian za drobne kwoty pieniężne, co jednak nie jest zjawiskiem nietypowym i nie może być utożsamiane z udziałem w przestępczym procederze. Brak jest jakiegokolwiek dowodu wskazującego na istnienie porozumienia pomiędzy tymi osobami w zakresie dokonywania kradzieży, a tym bardziej na świadomość oskarżonego H. J. co do przestępczego pochodzenia rzeczy. Szczególnego znaczenia nabierają w tym kontekście zeznania K. B., który jednoznacznie przyznał się do dokonywania kradzieży złomu z terenu szkoły i opisał sposób swojego działania. Jednocześnie zaprzeczył, aby działał w porozumieniu z oskarżonym, a jego relacja znajduje potwierdzenie zarówno w wyjaśnieniach oskarżonego, jak i w zeznaniach funkcjonariusza Policji. Okoliczność, że świadek ten obciąża samego siebie, przyznając się do popełniania przestępstw, w oczywisty sposób wzmacnia wiarygodność jego zeznań.

W tym miejscu należy odnieść się do sugestii apelacji, jakoby oskarżony i świadek mogli uzgodnić wspólną wersję wydarzeń. Teza ta ma charakter czysto spekulacyjny i nie została poparta żadnym dowodem. Nie można tracić z pola widzenia, że świadek ten został ujawniony w toku postępowania dopiero na etapie przewodu sądowego, a jego zeznania były spontaniczne i obciążające dla niego samego. W takich okolicznościach przyjęcie, że doszło do uzgodnienia wersji, stanowiłoby niczym nieuzasadnioną ingerencję w sferę domniemań, sprzeczną z zasadami procesu karnego. Również powoływanie się przez skarżącego na bliżej niesprecyzowane „sygnały” dotyczące udziału oskarżonego w kradzieżach nie może mieć znaczenia procesowego. Informacje tego rodzaju, nieweryfikowalne, anonimowe i niepodlegające kontroli kontradyktoryjnej, nie mogą stanowić podstawy ustaleń faktycznych w postępowaniu karnym.

Całokształt materiału dowodowego prowadzi do jednoznacznego wniosku, że brak jest dowodów bezpośrednich wskazujących na sprawstwo oskarżonego, a materiał poszlakowy nie tworzy zamkniętego i logicznego łańcucha wykluczającego inne wersje zdarzeń. Przeciwnie, istnieje w pełni racjonalna, spójna i znajdująca potwierdzenie w dowodach wersja alternatywna, zgodnie z którą sprawcą kradzieży był K. B., natomiast oskarżony jedynie zabrał pozostawiony przy drodze złom, nie mając świadomości jego pochodzenia. W takiej sytuacji nie sposób mówić o przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów przez Sąd Rejonowy. Przeciwnie, to stanowisko prezentowane w apelacji stanowi próbę zastąpienia tej oceny własnym przekonaniem skarżącego, co nie może prowadzić do uwzględnienia środka odwoławczego.

W realiach niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie ma również reguła in dubio pro reo. Nawet gdyby przyjąć, że istnieją pewne wątpliwości co do przebiegu zdarzenia, to nie mają one charakteru usuwalnego i nie zostały rozwiane w toku postępowania dowodowego. W konsekwencji, zgodnie z art. 5 § 2 k.p.k., musiały zostać rozstrzygnięte na korzyść oskarżonego. Sąd Rejonowy zasadę tę zastosował prawidłowo, a apelacja nie wykazała, aby uczynił to w sposób nieuprawniony.

Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radomsku.

Niezasadny

Wniosek niezasadny z przyczyn wskazanych szczegółowo powyżej.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Utrzymanie w mocy wszystkich rozstrzygnięć zawartych w wyroku Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 28 marca 2025 roku w sprawie II K 734/24.

Wyrok jest słuszny i sprawiedliwy, zaś apelacja prokuratora bezzasadna. Sąd I instancji przeprowadził w przedmiotowej sprawie postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy, a następnie zgromadzony materiał dowodowy poddał logicznej analizie i na tej podstawie wyprowadził słuszny wniosek w zakresie niemożności przypisania oskarżonemu sprawstwa inkryminowanego mu czynu. Przedmiotem rozważań zaprezentowanych przez Sąd Rejonowy w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku były nie tylko dowody obciążające oskarżonego, ale i dowody przeciwne, zostały one ocenione w zgodzie z zasadami logicznego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego.

Przedmiot i zakres zmiany

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność umorzenia postępowania

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

-----------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Koszty procesu

2-3

Zgodnie z treścią art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 632 pkt 2 k.p.k. i art. 9 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 1983 r., Nr 49 poz. 223 ze zm.) w związku z nieuwzględnieniem środka odwoławczego wniesionego przez oskarżyciela publicznego, Sąd Okręgowy:

- zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata G. P. kwotę 1239,84 złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

- wydatkami poniesionymi w postępowaniu odwoławczym obciążył Skarb Państwa.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator Prokuratury Rejonowej w Radomsku.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 28 marca 2025 roku w sprawie II K 734/24.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie