Jazda do sklepu po alkohol. Sąd odstąpił od przepadku samochodu wartego 35 tys. zł

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 marca 2025 roku w sprawie II K 1178/24.

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W całości

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

------------------

------------------------------------------------

-------------

---------------

------------------

------------------------------------------------

-------------

-------------

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

-------------

------------------------------------------------

--------------------------------------

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

-------------

--------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Podniesiony w apelacji obrońcy oskarżonego zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mającego istotny wpływ na jego treść, polegający na bezzasadnym przyjęciu, że stopień winy oraz stopień społecznej szkodliwości czynu oskarżonego były znaczne, co w następstwie skutkowało uznaniem, że nie jest możliwe warunkowe umorzenie postępowania karnego względem oskarżonego, podczas gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny w zakresie stopnia winy oraz społecznej szkodliwości czynu popełnionego przez oskarżonego uzasadnia twierdzenie, że zarówno stopień winy oskarżonego, jaki stopień społecznej szkodliwości czynu nie były znaczne, a przy spełnieniu pozostałych przesłanek zachodzą podstawy do warunkowego umorzenia postępowania karnego wobec oskarżonego wraz z orzeczeniem środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kategorii B na okres 1 roku.

Niezasadny

Zarzut obrońcy jest niezasadny i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzuty skarżącego nie wykazują uchybień wskazanych w art. 438 pkt 3 i 4 k.p.k., a w istocie sprowadzają się do polemiki z prawidłowo przeprowadzoną przez Sąd Rejonowy oceną stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu. Sąd pierwszej instancji dokonał pełnych i rzetelnych ustaleń faktycznych, opierając się na całokształcie ujawnionego materiału dowodowego, który został oceniony w sposób zgodny z zasadami logiki, doświadczenia życiowego oraz regułami swobodnej oceny dowodów. Ustalenia te nie zostały skutecznie podważone w apelacji. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji jest pełna, logiczna i przekonująca. W szczególności Sąd Rejonowy trafnie przyjął, że stopień winy oskarżonego był znaczny. Oskarżony działał umyślnie, z pełną świadomością zarówno spożycia alkoholu, jak i późniejszego kierowania pojazdem mechanicznym. Z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że decyzja o prowadzeniu pojazdu nie była wynikiem nagłej, wyjątkowej czy przymusowej sytuacji, lecz świadomym wyborem oskarżonego, który udał się samochodem do sklepu w celu zakupu alkoholu. Okoliczność ta w sposób oczywisty podważa tezę obrony o incydentalnym lub marginalnym charakterze naruszenia normy prawnej. Dodatkowo nie sposób pominąć faktu, iż stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu znacznie i wielokrotnie przekraczało ustawowy próg stanu nietrzeźwości, co w realiach sprawy istotnie podwyższa stopień winy sprawcy. Równie prawidłowo oceniony został stopień społecznej szkodliwości czynu. Sąd Rejonowy zasadnie odwołał się do kryteriów wskazanych w art. 115 § 2 k.k., podkreślając, że oskarżony naruszył jedno z najistotniejszych dóbr prawnych, jakim jest bezpieczeństwo w komunikacji. Prowadzenie pojazdu w ciągu dnia, przy normalnym natężeniu ruchu, w stanie znacznej nietrzeźwości, połączone z nieutrzymywaniem toru jazdy, wjeżdżaniem na pobocze oraz stworzeniem realnego zagrożenia zderzenia czołowego (sposób jazdy realnie zagrażał innym uczestnikom ruchu drogowego, co potwierdzają zeznania świadka M. L.), wykraczało poza abstrakcyjne zagrożenie i stanowiło realne niebezpieczeństwo dla innych uczestników ruchu drogowego. Fakt, iż ostatecznie nie doszło do wypadku lub kolizji, nie może prowadzić do obniżenia oceny społecznej szkodliwości czynu, gdyż przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. ma charakter bezskutkowy. W tych okolicznościach Sąd Rejonowy zasadnie uznał, że nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek warunkowego umorzenia postępowania, tj. wymóg, aby stopień winy i społecznej szkodliwości czynu nie były znaczne. Pozostałe okoliczności podnoszone przez obronę, takie jak niekaralność oskarżonego, jego pozytywna opinia środowiskowa czy stabilna sytuacja zawodowa, zostały prawidłowo uwzględnione jako okoliczności łagodzące, jednak nie mogły prowadzić do zastosowania instytucji z art. 66 § 1 k.k. Apelacja obrońcy stanowi zatem jedynie próbę zastąpienia oceny sądu meriti własną oceną strony, co w postępowaniu odwoławczym nie może odnieść skutku.

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec R. L. na okres próby 1 roku, orzeczenie wobec oskarżonego świadczenia pieniężnego w kwocie 3.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wymagających prawa jazdy kat. B na okres 1 roku, zaliczenie okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia 17 sierpnia 2024 r.

Niezasadny

Wniosek niezasadny z przyczyn wskazanych szczegółowo powyżej.

Podniesiony w apelacji prokuratora zarzut:

- obrazy przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż błędna kwalifikacja prawna czynu, a mianowicie art. 44b § 1 k.k., poprzez jego niezastosowanie i nieorzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego marki C. (...), nr rej. (...), którym oskarżony poruszał się w ruchu lądowym w czasie popełnienia przestępstwa, ewentualnie jego równowartości, pomimo że– spełnione zostały ustawowe przesłanki obligatoryjnego orzeczenia przepadku, Sąd Rejonowy ustalił wartość pojazdu na kwotę 35.000 zł, brak było podstaw do odstąpienia od orzeczenia przepadku.

Niezasadny

Zarzut chybiony i nie zasługujący na uwzględnienie. Sąd Rejonowy w sposób wyraźny i jednoznaczny uzasadnił odstąpienie od orzeczenia przepadku pojazdu, odwołując się do zasady proporcjonalności, znacznej dolegliwości majątkowej wynikającej z wartości pojazdu, faktu, że samochód stanowi jedyny majątek oskarżonego, a także bezskutkowego charakteru przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. Otóż z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji jednoznacznie wynika, że przepadek pojazdu w realiach niniejszej sprawy prowadziłby do nadmiernej i nieproporcjonalnej represji. Przy czym, Sąd Rejonowy trafnie wskazał, iż dolegliwość tego środka jest całkowicie oderwana od stopnia winy oraz społecznej szkodliwości czynu, gdyż jej jedyną miarą pozostaje wartość pojazdu, ustalona na kwotę około 35.000 zł. Brak jakiejkolwiek możliwości miarkowania tego środka powoduje, że jego dolegliwość ma charakter przypadkowy i losowy, zależny wyłącznie od klasy i wartości posiadanego przez sprawcę samochodu. Nie bez znaczenia pozostaje również sytuacja majątkowa oskarżonego. Jak prawidłowo ustalił Sąd Rejonowy, pojazd stanowi jedyny istotny składnik majątku oskarżonego, a jego przepadek prowadziłby do pozbawienia go podstawowego środka transportu i mógłby pośrednio rzutować na możliwość wykonywania pracy zarobkowej. W połączeniu z faktem, iż przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. ma charakter bezskutkowy, a w sprawie nie doszło do wypadku ani szkody, orzeczenie przepadku należałoby ocenić jako reakcję rażąco nieproporcjonalną. Prokurator w apelacji de facto pomija korekcyjną funkcję art. 178a § 5 k.k., traktując przepadek pojazdu jako środek absolutnie obligatoryjny, podczas gdy ustawodawca wprost dopuścił możliwość odstąpienia od jego orzeczenia w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Takim wypadkiem, w ocenie Sądu odwoławczego, była kumulacja okoliczności trafnie wskazanych przez Sąd Rejonowy, a apelacja prokuratora nie wykazała, aby ocena ta miała charakter dowolny bądź sprzeczny z zasadami proporcjonalności i sprawiedliwości materialnej.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie na podstawie art. 44b § 1 k.k. przepadku pojazdu mechanicznego marki C. (...), nr rej. (...), ewentualnie przepadku jego równowartości w kwocie 35.000 zł, przy pozostawieniu wyroku w pozostałym zakresie bez zmian.

Niezasadny

Wniosek niezasadny z przyczyn wskazanych szczegółowo powyżej.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Utrzymanie wyroku częściowo w mocy w zakresie w którym nie podlegał określonej modyfikacji , o czym szczegółowo wyjaśniono w punkcie 5.2.1.

Utrzymanie w mocy wyroku w części z przyczyn wskazanych szczegółowo w punkcie 5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zmieniono zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawie art. 178 a § 5 k.k. w zw. z art. 44 b § 1 k.k. odstąpiono od orzekania przepadku pojazdu, którym poruszał się oskarżony w ruchu lądowym w czasie popełnienia przestępstwa przypisanego mu w punkcie 1.

Zmiana zaskarżonego wyroku nastąpiła nie na skutek uwzględnienia zarzutów apelacyjnych, lecz z urzędu, z uwagi na konieczność usunięcia uchybienia formalnoprawnego. Sąd Rejonowy, choć merytorycznie rozważył i uzasadnił odstąpienie od orzeczenia przepadku pojazdu, nie zawarł w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w tym zakresie, co pozostawało w sprzeczności z konstrukcją art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b § 1 k.k.

Tymczasem decyzja o orzeczeniu przepadku albo o odstąpieniu od jego orzeczenia ma charakter konstytutywny i musi wynikać wprost z treści wyroku. Zgodnie z art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. sentencja wyroku powinna zawierać rozstrzygnięcia dotyczące środków karnych i innych środków reakcji karnej, do których niewątpliwie należy przepadek określony w art. 44b k.k. Brak wyraźnego rozstrzygnięcia w tym zakresie czyni wyrok niekompletnym i może prowadzić do wątpliwości interpretacyjnych co do zakresu praw i obowiązków oskarżonego.

W tej sytuacji Sąd odwoławczy, był zobowiązany do zmiany wyroku poprzez uzupełnienie jego sentencji o wyraźne rozstrzygnięcie polegające na odstąpieniu od orzeczenia przepadku pojazdu na podstawie art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b § 1 k.k. Zmiana ta nie stanowiła ingerencji w merytoryczną ocenę sprawy ani nie oznaczała uwzględnienia apelacji prokuratora, lecz miała na celu wyłącznie zapewnienie zgodności sentencji wyroku z jego uzasadnieniem oraz z wymogami procedury karnej. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok jako prawidłowy został utrzymany w mocy.

-----------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność umorzenia postępowania

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

-----------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Koszty procesu

2

W oparciu o przepisy art. 636 § 1 k.p.k. i art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 123 ze zm.), Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego kwotę 600 złotych opłaty za drugą instancję oraz kwotę 20 złotych tytułem obowiązku zwrotu wydatków poniesionych przez Skarb Państwa (na wydatki te złożyły się kwota 20 złotych tytułem ryczałtu za doręczenie wezwań i innych pism). Zdaniem sądu odwoławczego nie ma żadnych argumentów przemawiających za zwolnieniem oskarżonego od konieczności uiszczenia poniesionych w sprawie wydatków w wysokości 20 złotych oraz od opłaty w kwocie 600 złotych. Oskarżony jest mężczyzną w średnim wieku (ma 52 lata), pracuje zarobkowo, jest bezdzietnym kawalerem. Ponadto, oskarżony posiadał w niniejszym postępowaniu obrońcę z wyboru, a więc jest w stanie wygospodarować środki finansowe na poczet zapłaty należnego obrońcy wynagrodzenia. W aspekcie powyższego, w ocenie sądu odwoławczego oskarżony winien i ma ku temu możliwości, ponieść w całości należności fiskalne związane z przedmiotowym postępowaniem karnym.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego R. L..

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 marca 2025 roku w sprawie (...).

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator Prokuratury Rejonowej w Piotrkowie Trybunalskim.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 marca 2025 roku w sprawie II K 1178/24.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Wnioski

Zmiana