Sąd zakazał H. X. kontaktu i zbliżania się do G. V. po apelacji pokrzywdzonego

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 25 lutego 2025 roku w sprawie II K 456/24.

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel posiłkowy

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W całości

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

-------------------

----------------------------------------------------------

-------------

---------------

-------------------

----------------------------------------------------------

-------------

---------------

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

---------------

--------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

---------------

--------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Podniesione w apelacji obrońcy oskarżonego H. X. zarzuty:

- obraza prawa materialnego, tj. art. 157 § 2 k.k., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż powierzchowne otarcia, wybroczyny oraz stłuczenia wypełniają znamiona naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia, podczas gdy pozostawienie na ciele nieznacznych śladów nie spełnia warunków koniecznych do stwierdzenia skutku, o którym mowa w tym przepisie;

ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu

– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na przyjęciu, iż oskarżony H. X. popełnił zarzucany mu czyn, podczas gdy nie miał on zamiaru spowodowania jakiegokolwiek uszczerbku na zdrowiu ani naruszenia czynności narządów ciała, a jedynie chciał powstrzymać pokrzywdzonego od dalszych negatywnych zachowań skierowanych wobec jego partnerki, a byłej żony pokrzywdzonego.

- ponadto pominięcie okoliczności, że zachowanie oskarżonego zostało wywołane zachowaniem pokrzywdzonego oraz sytuacją związaną z przekazaniem psa – przy czym pokrzywdzony, wbrew ustaleniom sądu, nie wyjmował rzeczy i akcesoriów psa, lecz je wyrzucał.

Niezasadny

Sąd Okręgowy nie podzielił podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonego zarzutów zarówno obrazy prawa materialnego, jak i błędu w ustaleniach faktycznych. Wbrew stanowisku skarżącego, Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej wykładni art. 157 § 2 k.k., zasadnie przyjmując, że obrażenia doznane przez pokrzywdzonego G. V. w postaci powierzchownego urazu szyi z otarciami i wybroczynami po obu stronach oraz stłuczenia barku prawego stanowiły naruszenie czynności narządów ciała na okres nieprzekraczający 7 dni. Trafnie wskazał Sąd I instancji, że granica pomiędzy naruszeniem nietykalności cielesnej a lekkim uszczerbkiem na zdrowiu nie jest wyznaczana samym faktem pozostawienia śladów na ciele, lecz istnieniem obiektywnie stwierdzalnego zakłócenia prawidłowego funkcjonowania organizmu, choćby krótkotrwałego. W judykaturze konsekwentnie podkreśla się, że obrażenia w obrębie szyi, zwłaszcza powstałe w mechanizmie duszenia, co do zasady wykraczają poza zakres art. 217 § 1 k.k., albowiem ingerują w podstawowe funkcje organizmu, a ich kwalifikacja jako naruszenia czynności narządów ciała nie wymaga długotrwałości skutku. W realiach niniejszej sprawy obrażenia te zostały jednoznacznie potwierdzone dokumentacją medyczną i obdukcją, a ich powstanie pozostawało w bezpośrednim związku przyczynowym z zachowaniem oskarżonego H. X..

Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób wyczerpujący, a ocena dowodów została dokonana zgodnie z dyrektywami art. 7 k.p.k. i w sposób przekonujący uzasadniona. Zasadnie przyznano walor wiarygodności zeznaniom oskarżyciela prywatnego G. V. oraz jego córki Z. V. – naocznego świadka zdarzenia – których relacje były spójne, konsekwentne i znajdowały potwierdzenie w obiektywnym materiale dowodowym. Wyjaśnienia oskarżonego oraz zeznania jego partnerki V. V. zostały natomiast trafnie ocenione jako przyjęta linia obrony, pozostająca w sprzeczności z pozostałymi dowodami. Podnoszona przez obronę teza, jakoby oskarżony działał jedynie w celu „powstrzymania” pokrzywdzonego, nie znajduje oparcia w ustaleniach faktycznych, a nawet hipotetyczne istnienie konfliktu pomiędzy stronami nie mogłoby usprawiedliwiać użycia przemocy w postaci chwytania za szyję i duszenia. Tego rodzaju zachowanie w sposób oczywisty przekracza granice jakiejkolwiek dopuszczalnej reakcji i nie może być oceniane jako społecznie akceptowalne. Nie sposób również podzielić argumentacji obrony dotyczącej braku zamiaru po stronie oskarżonego, albowiem przestępstwo z art. 157 § 2 k.k. może być popełnione zarówno w zamiarze bezpośrednim, jak i ewentualnym, a oskarżony – zwłaszcza jako osoba zawodowo zajmująca się sztukami walki – musiał co najmniej przewidywać możliwość spowodowania obrażeń ciała poprzez chwytanie innej osoby za szyję i godzić się na taki skutek.

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu.

Niezasadny

Wniosek niezasadny z przyczyn wskazanych szczegółowo powyżej.

Podniesiony w apelacji pełnomocnika oskarżyciela prywatnego G. V. zarzut:

– rażącej niewspółmierność kary, polegający na niezastosowaniu środka karnego w postaci zakazu zbliżania się oskarżonego do oskarżyciela prywatnego na odległość nie mniejszą niż 50 metrów oraz zakazu kontaktowania się z nim, wskutek niedostatecznego docenienia znaczenia ustalonych w sprawie okoliczności obciążających oskarżonego, a mianowicie w szczególności faktu, że oskarżony zawodowo zajmuje się prowadzeniem zajęć ze sztuk walki, czynu dopuścił się w obecności nieletnich dzieci swojej partnerki oraz oskarżyciela prywatnego, działał bez jakiejkolwiek usprawiedliwionej przyczyny, z pobudek oczywiście zasługujących na potępienie, dopuścił się ataku dwukrotnie, nie odstępując od zachowania po pierwszym uderzeniu, zdarzenie było poprzedzone wielokrotnymi próbami wywierania nacisku na pokrzywdzonego w celu sprowokowania go do zwarcia.

Zdaniem skarżącego okoliczności te – oceniane według kryteriów obiektywnych – przemawiały za uwzględnieniem w orzeczeniu wnioskowanego zakazu zbliżania się do oskarżyciela prywatnego oraz zakazu kontaktowania się z nim. Ich pominięcie doprowadziło do wymierzenia kary, która nie odpowiada w pełni jej celom, nie uwzględnia ustawowych dyrektyw wymiaru kary, pozostaje nieadekwatna do stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz winy oskarżonego, a także nie realizuje funkcji prewencji ogólnej i szczególnej ani społecznego poczucia sprawiedliwości.

Zasadny

Pamiętać trzeba, że z racji na ocenny charakter zasad wymiaru kary, niewspółmierność kary musi być natury zasadniczej, tzn. w stopniu niedającym się zaakceptować. W orzecznictwie podkreśla się ugruntowany pogląd, iż „rażąca niewspółmierność kary występuje wtedy, gdy kara orzeczona nie uwzględnia w należyty sposób stopnia społecznej szkodliwości przypisywanego czynu oraz nie realizuje wystarczająco celu kary, ze szczególnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych. Pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza znaczną, wyraźną i oczywistą, a więc niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą, czyli zasłużoną.” (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30.05.2017 r., sygn. II KK 156/17, opubl. Legalis nr 1604497). Zarzut rażącej niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen można trafnie podnosić, gdy wymierzona kara nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przypisanego czynu, jak i osobowości sprawcy – innymi słowy, gdy jest w odczuciu społecznym karą niesprawiedliwą (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11.04.1985 r., V KRN 178/85, Lex 20053). Jak wskazuje się w orzecznictwie, zarzut niewspółmierności nie wymaga wskazania nowych, nieustalonych przez sąd okoliczności, polegać bowiem może na wykazaniu, że okoliczności prawidłowo ustalone mają takie znaczenie i ciężar gatunkowy, których orzeczona kara bądź nie uwzględnia w ogóle, bądź uwzględnia je w stopniu niedostatecznym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.10.1974 r., V KRN 78/74, Lex 18899). Podkreślić również należy, iż orzekanie o karze ma charakter indywidualny i jest procesem do pewnego stopnia subiektywnym, obejmującym dokonanie wyboru oraz zastosowanie odpowiedniej represji karnej właściwej dla konkretnej sytuacji i konkretnego sprawcy. Z tych powodów zasady i dyrektywy orzekania w przedmiocie kary zawarte w art. 53 k.k. pozostawiają organowi orzekającemu pewien zakres swobody w procesie jej wymierzania.

Sąd Okręgowy ocenił apelację pełnomocnika oskarżyciela prywatnego za zasadną. Sąd Rejonowy, choć prawidłowo wymierzył oskarżonemu karę grzywny, niedostatecznie uwzględnił znaczenie ustalonych w sprawie okoliczności obciążających przy ocenie potrzeby orzeczenia środków karnych. Charakter czynu polegający na duszeniu pokrzywdzonego G. V., jego popełnienie w obecności małoletniego dziecka, powtórzenie ataku pomimo możliwości odstąpienia od dalszej agresji, a także fakt, że oskarżony H. X. jest trenerem sztuk walki, co wiąże się z podwyższonym standardem kontroli zachowań przemocowych, przemawiały za koniecznością sięgnięcia po środki ochronne przewidziane w art. 41a k.k. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że środki te nie mają wyłącznie charakteru represyjnego, lecz pełnią przede wszystkim funkcję prewencyjną i ochronną, a ich zastosowanie jest uzasadnione wszędzie tam, gdzie istnieje realne ryzyko dalszych konfliktów lub eskalacji zachowań agresywnych pomiędzy sprawcą a pokrzywdzonym. Wbrew stanowisku Sądu Rejonowego, incydentalność zdarzenia oraz brak wspólnego zamieszkiwania stron nie wykluczały potrzeby orzeczenia zakazu kontaktowania się i zbliżania, zwłaszcza że konflikt pomiędzy stronami miał charakter trwały, a zachowanie oskarżonego cechowało się znacznym nasileniem agresji.

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec oskarżonego – obok kary wymierzonej w pierwszej instancji – środka karnego w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonego na odległość nie mniejszą niż 50 metrów oraz zakazu kontaktowania się z nim, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zasadny

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Utrzymanie w mocy wyroku w zakresie nie podlegającym modyfikacji orzeczeniem sądu odwoławczego opisanej w punkcie 5.2.1.

Apelacja obrońcy oskarżonego nie zasługiwała na uwzględnienie. Obrońca nie wykazał, aby wyrok Sądu I instancji był w tym względzie w jakikolwiek sposób nieprawidłowy.

Sąd Okręgowy, nie dopatrując się również uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu, określonych w art. 439 k.p.k. i art. 440 k.p.k., zaskarżony wyrok wobec oskarżonego utrzymał w mocy w zakresie nie podlegającym modyfikacji opisanej w punkcie 5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zmieniono zaskarżony wyrok, w ten sposób, że na podstawie art. 41a § 1 i § 4 k.k., art. 43 § 1 k.k. orzeczono wobec oskarżonego H. X. środki karne w postaci zakazu kontaktowania się z G. V. w jakiejkolwiek formie oraz zakazu zbliżania się do niego na odległość mniejszą niż 50 metrów na okres 2 lat.

Sąd Okręgowy uznał, że orzeczenie wobec oskarżonego środków karnych w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonym w jakiejkolwiek formie oraz zakazu zbliżania się do niego na odległość mniejszą niż 50 metrów na okres dwóch lat jest w pełni uzasadnione, proporcjonalne do stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu oraz konieczne dla zapewnienia realnej ochrony oskarżycielowi prywatnemu. Powyższa zmiana wynikała z uwzględnienia zarzutów i wniosków apelacji skarżącego pełnomocnika oskarżyciela prywatnego, o czym szerzej w części 3 uzasadnienia.

-----------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność umorzenia postępowania

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

-----------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Koszty procesu

3.-4.

O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 635 k.p.k. w zw. z art. 628 pkt 1 k.p.k.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego H. X..

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 25 lutego 2025 roku w sprawie II K 456/24.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik oskarżyciela prywatnego G. V..

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 25 lutego 2025 roku w sprawie (...).

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana