Zarzut zmowy sąsiadów wobec groźb z siekierą. Sąd Okręgowy utrzymał wyrok

CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 12 marca 2026 r., sygn. akt III K 1467/25

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Granice zaskarżenia

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do winy

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami

przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Ustalenie faktów

Fakty uznane za udowodnione

R. H.

uprzednia karalność sądowa oskarżonego

Fakty uznane za nieudowodnione

Ocena dowodów

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Informacje z Krajowego Rejestru Karnego

dokument urzędowy, którego treść nie budzi wątpliwości i nie był kwestionowany przez strony

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Obrońca oskarżonego na podstawie art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. zarzuciła:

1) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 5 § 2 k.p.k., polegającą na uznaniu braku wiarygodności wyjaśnień oskarżonego w zakresie przebiegu zdarzenia zakwalifikowanego jako występek z art. 190 § 1 k.k.

2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia a mający wpływ na treść rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, iż świadkowie składający zeznania w przedmiotowym postępowaniu nie mieli interesu w bezpodstawnym obciążaniu oskarżonego, podczas gdy świadkowi będący jednocześnie mieszkańcami tego samego budynku od dłuższego czasu czynili starania mające na celu ,,pozbycie się” oskarżonego z nieruchomości, albowiem był on osobą powszechnie nie budzącą szacunku, jego działania były postrzegane jako kontrowersyjne

Niezasadny

Zarzuty apelacji obrońcy oskarżonego okazały się chybione i to w stopniu wręcz oczywistym.

Pomimo, że skarżąca podniosła zarzut obrazy art. 5 §2 k.p.k., to jednakże wskazała, iż upatruje go w tym, że Sąd meriti nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego, który odmiennie aniżeli przesłuchani świadkowie przedstawił przebieg zdarzenia z 15 lutego 2025 roku.

Skoro zatem obrońca kwestionuje ustalenia faktyczne, które Sąd I instancji poczynił w oparciu o dowody, którym dał wiarę, wskazując podstawy odmowy takiego przymiotu wyjaśnieniom oskarżonego, to brak jest podstaw do sformułowania zarzutu opartego na zasadzie art. 5 §2 k.p.k. Nie ulega przecież wątpliwości to, że naruszenie zasady in dubio pro reo możliwe jest jedynie wtedy, gdy sąd w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe i w sposób zgodny z art. 7 k.p.k. ocenił zgromadzone dowody, a pomimo tego z dowodów uznanych za wiarygodne nadal wynikają co najmniej dwie wersje faktyczne. Dopiero wówczas sąd ma prawo rozstrzygnąć te niedające się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego. Taka sytuacja w omawianej sprawie nie zaistniała. Nadto apelująca nie przedstawiała żadnych wątpliwości, które można by było ocenić z uwzględnieniem normy art. 5 §2 k.p.k., a które Sąd orzekający oceniłby wbrew tej powinności. Takim uchybieniem nie jest odmowa przymiotu wiarygodności relacji R. H..

Chybiony jest także zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, które w ocenie apelującej winny być czynione przez pryzmat wersji wydarzeń przedstawionej przez oskarżonego. Już tylko pobieżna analiza wyjaśnień R. H. nasuwa poważane wątpliwości co do ich wiarygodności. Kiedy zaś zestawi się je z relacjami świadków (M. N., I. N., F. I., I. B. i Z. P.) oraz nagraniem, na którym widać stojącego oskarżonego z siekierą w dłoni, to dowody te istotnie tworzą spójną i logiczną całość. Ich wymowa nie pozostawia wątpliwości co do tego, że oskarżony wzbudził obawę nie tylko u M. N., ale i pozostałych sąsiadków, którzy widzieli i słyszeli agresywnego i pobudzonego R. H. z siekierą w ręku. W tych okolicznościach nie przekonują twierdzenia obrońcy, że postępowanie to stanowi efekt „zmowy” sąsiadów. Przecież to nie oni włożyli do ręki oskarżonego siekierę i nie oni prowokowali go do ujawnionych zachowań, które wespół z wypowiadanymi treściami wzbudziły uzasadnioną obawę u M. N., że sąsiad zdolny jest do spełnienia swych gróźb pozbawienia go życia i zdrowia.

Oceniając wyjaśnienia oskarżonego i zaistniałą sytuację należy także uwzględnić wnioski biegłych lekarzy psychiatrów oraz psychologa przedstawione w opinii pisemnej oraz uzupełniającej (psychologicznej), z których wynika, że u R. H. występują wtórne zaburzenia osobowości i zachowania na podłoży organicznego uszkodzenia OUN, co demonstruje się drażliwością, chwiejnością afektywną, skłonnością do działań i zachowań impulsywnych i obniżeniem kontroli emocji, głębokim obniżeniem krytycyzmu, gdzie nadto prezentuje objawy picia szkodliwego substancji psychoaktywnej (alkoholu etylowego), który wywołuje u niego szkody psychiczne (k. 119). Te stwierdzone zaburzenia skutkowały tym, że w chwili czynu miał znacznie ograniczoną zdolność do rozpoznania znaczenia swego czynu i pokierowania swoim postępowaniem (art. 31 §2 k.k.).

Uznanie sprawstwa oskarżonego, jak też ustalenie, że ponosi on winę za ten czyn stanowi zatem wynik prawidłowo i rzetelnie przeprowadzonego postępowania karnego, w trakcie którego zgromadzono i poddano ocenie materiał dowody, niebudzący wątpliwości do jego wymowy. Nie jest to wynik zmowy sąsiadów, lecz konsekwencja nagannego, sprzecznego z zasadami prawa i współżycia społecznego zachowania R. H., które wyczerpało ustawowe znamiona występku z art. 190 §1 k.k., zaś jego stan zdrowia psychicznego nie wyłączył jego winy.

Z tych też względów żaden z zarzutów apelacji nie mógł podważyć trafności ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji, ani też doprowadzić do zmiany wyroku w postulowanym zakresie.

1. o zmianę zaskarżonego wyroku i

uniewinnienie oskarżonego od zarzutu opisanego w punkcie

I części wstępnej wyroku i o zwolnienie oskarżonego od ponoszenia kosztów postępowania przed Sądem II instancji z uwagi na brak pracy zarobkowej, oraz trudną sytuację materialną oskarżonego.

Niezasadny

Z przyczyn wskazanych powyżej wniosek o uniewinnienie R. H. od zarzutu popełnienia czynu z art. 190 §1 k.k. w zw. z art. 31 §2 k.k. (gdyż o to tylko w istocie wniosła obrońca) nie mógł być skuteczny.

Zgromadzone dowody nie budzą żadnych wątpliwości i w sposób jednoznaczny wskazują, iż jest on sprawcą czynu przypisanego w punkcie I tiret pierwsze. Nie ujawniły się przesłanki, które uwolniłyby oskarżonego od odpowiedzialności karnej za ten czyn, co uprawniło do uznania jego winy i wymierzenia mu kary. Okoliczności, które wskazywały na ograniczoną jego poczytalność w realiach sprawy nie uzasadniały zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary. Tym bardziej, że Sąd orzekający wymierzył oskarżonemu karę oscylującą w dolnych granicach ustawowego zagrożenia. Także kara łączna orzeczona za oba przypisanego oskarżonemu czyny orzeczona została na zasadzie asperacji zbliżonej do absorpcji.

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot utrzymania w mocy

wyrok Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 12 marca 2026 r., sygn. akt III K 1467/25 w zakresie rozstrzygnięcia z pkt I tiret pierwsze obejmującego skazanie na karę jednostkowa 4 miesięcy pozbawienia wolności za czyn z art. 190 §1 k.k. w zw. z art. 31 §2 k.k. oraz z punktu II dotyczącego kary łącznej 8 miesięcy pozbawienia wolności,

jak też nieskarżone rozstrzygnięcia dotyczące skazania za czyn z art. 288 §1 k.k. w zw. z art. 31 §2 k.k., orzeczonych środków: probacji, kompensacyjnego oraz zabezpieczającego (terapii ambulatoryjnej) i orzeczenia o kosztach procesu

Z przyczyn wskazanych w sekcji 3.1 niniejszego uzasadnienia nie doszło do zmiany wyroku w sposób wskazany w apelacji obrońcy, natomiast pozostałe rozstrzygnięcia, które nie zostały zaskarżone, znajdują oparcie w obowiązujących przepisach prawa karnego materialnego i procesowego, stanowiąc konsekwencję prawidłowo przeprowadzonego postępowania karnego.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

Konieczność umorzenia postępowania

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Koszty Procesu

pkt II, III i IV

Ponieważ w sprawie występował oskarżyciel posiłkowy Zakład (...) Sp. z o.o. w R. reprezentowany przez pełnomocnika, a zakres apelacji obrońcy obejmował także karę łączną, obejmująca skazanie za czyn popełniony na szkodę tego pokrzywdzonego, konieczne było zawiadomienie i tej strony postępowania. W takim zaś przypadku, kiedy to apelacja okazała się niezasadna, zgłoszony wniosek o zasądzenie od oskarżonego zwrotu kosztów związanych z udziałem pełnomocnika podlegał uwzględnieniu. Stosownie więc do brzmienia art. 627 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k., jak też uwzględniając stawki określone w § 11 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie zasądzono od oskarżonego na rzecz Zakładu (...) sp. z o.o. w R. 840 złotych tytułem kosztów tego zastępstwa procesowego.

Z racji tej, że oskarżony w toku postępowania odwoławczego korzystał z pomocy obrońcy z urzędu a koszt tej obrony nie został opłacony, tut. Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokat I. K. 1033,20 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym (§17 ust. 2 pkt 4 i §4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa (…) kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu).

Z uwagi na brzmienie art. 636 § 1 k.p.k. i wynik postępowania odwoławczego, mając przy tym na uwadze, że uiszczenie kosztów sądowych byłoby dla oskarżonego zbyt uciążliwe, a to ze względu na jego sytuację materialną i majątkową, Sąd - na podstawie art. 624 §1 k.p.k. - z zwolnił oskarżonego od obowiązku poniesienia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając wydatkami tego postępowania Skarb Państwa.

PODPIS

SSO Agnieszka Połyniak

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 12 marca 2026 r., sygn. akt III K 1467/25 w zakresie uznania sprawstwa i winy oraz wymiaru kary za czyn z art. 190 §1 k.k. w zw. z art. 31 §2 k.k., jak też orzeczenia kary łącznej 8 miesięcy pozbawienia wolności

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do winy

co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

zmiana