Sąd obniżył przepadek równowartości auta pijanego kierowcy do 27 087 zł

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 16 kwietnia 2025 roku w sprawie II K 702/24.

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

-------------------

----------------------------------------------------------

-------------

---------------

-------------------

----------------------------------------------------------

-------------

---------------

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

---------------

--------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

---------------

--------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Podniesione w apelacji obrońcy oskarżonego zarzuty ( w zakresie rozstrzygnięcia o karze, co do punktu piątego wyroku):

1. Obrazy przepisu prawa materialnego, tj. art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń, polegającej na ustaleniu, iż oskarżony był uprzednio ukarany za wykroczenie drogowe, za które orzeczono wobec niego dwunastomiesięczny zakaz prowadzenia pojazdów, podczas gdy – z uwagi na upływ dwóch lat od wykonania orzeczonej za to wykroczenie kary – doszło do zatarcia tego ukarania.

2. Obrazy przepisu prawa materialnego, tj. art. 44b § 2 zdanie drugie Kodeksu karnego, polegającej na ustaleniu wartości pojazdu mechanicznego, którym poruszał się oskarżony w chwili popełnienia czynu zabronionego, z pominięciem wartości tego pojazdu określonej w polisie ubezpieczeniowej, podczas gdy wartość pojazdu na potrzeby orzeczenia jego równowartości ustala się w pierwszej kolejności na podstawie tego dokumentu.

3. Mający wpływ na treść orzeczenia błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę, polegający na braku uznania, iż w niniejszej sprawie zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami, który uzasadnia odstąpienie od zasądzenia od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa przepadku równowartości pojazdu mechanicznego prowadzonego przez niego w chwili popełnienia czynu zabronionego, podczas gdy za takim odstąpieniem przemawia sytuacja osobista i rodzinna oskarżonego, a także zasada proporcjonalności karania.

Częściowo zasadny

Apelacja obrońcy oskarżonego A. W., wniesiona na korzyść oskarżonego, zawierała trzy zasadnicze zarzuty, z których dwa zostały przez sąd odwoławczy uwzględnione, co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku w zakresie wysokości orzeczonego przepadku równowartości pojazdu mechanicznego. W pozostałej części wyrok Sądu Rejonowego został utrzymany w mocy.

Ad. 1. Apelujący podniósł, iż Sąd Rejonowy błędnie ustalił, że oskarżony był uprzednio karany za wykroczenie drogowe, podczas gdy – wobec upływu dwóch lat od wykonania kary – nastąpiło zatarcie ukarania. Sąd odwoławczy – po załączeniu wyroku nakazowego Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie z dnia 03.06.2022 r. w sprawie V W 1265/22 - uznał ten zarzut za zasadny, przy czym należy podkreślić, że nie stanowi on obrazy prawa materialnego w rozumieniu art. 438 pkt 1 k.p.k., lecz błąd w ustaleniach faktycznych, o którym mowa w art. 438 pkt 3 k.p.k. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że uprzednie ukaranie oskarżonego za wykroczenie drogowe uległo zatarciu z mocy prawa, co oznacza, że nie mogło być uwzględniane przy ocenie stopnia winy, społecznej szkodliwości czynu ani przy wymiarze środka karnego. Tymczasem Sąd Rejonowy, formułując swoje rozważania, potraktował oskarżonego jako osobę uprzednio karaną, co w sposób pośredni rzutowało na ocenę jego postawy oraz na wymiar orzeczonego przepadku. Choć uchybienie to nie skutkowało koniecznością uchylenia wyroku, to jednak musiało zostać skorygowane przez sąd odwoławczy przy ponownej ocenie zasadności i wysokości środka karnego.

Ad. 2. Za w pełni zasadny Sąd Okręgowy uznał również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego w zakresie ustalenia wartości pojazdu mechanicznego, stanowiącej podstawę do orzeczenia przepadku jego równowartości. Zgodnie z art. 44b § 2 zdanie drugie k.k., w przypadku orzekania przepadku równowartości pojazdu, wartość tę ustala się w pierwszej kolejności na podstawie dokumentów, w tym w szczególności polisy ubezpieczeniowej, jeżeli obejmuje ona okres zbliżony do daty popełnienia czynu. W realiach niniejszej sprawy czyn został popełniony 21 września 2024 r., natomiast przedstawiona w aktach sprawy polisa ubezpieczeniowa (vide k. 75-76) obejmowała okres od 16 kwietnia 2024 r. do 15 kwietnia 2025 r., a więc pozostawała w bezpośrednim związku czasowym z datą czynu. Dokument ten wskazywał wartość pojazdu marki O. (...) o numerze rejestracyjnym (...) na kwotę 27 087 zł. Sąd Rejonowy, ustalając wartość pojazdu w sposób odmienny, pominął ten dokument (było to pokłosiem zaniechania odroczenia rozprawy na której obrońca oskarżonego wyraźnie wskazał na potrzebę i możliwość załączenia polisy od ubezpieczyciela na okoliczność realnej wartości pojazdu opisanego w zarzucie), nie wskazując przekonujących powodów, dla których odstąpił od ustawowej kolejności dowodowej. Takie postępowanie pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 44b § 2 k.k. i skutkowało zawyżeniem orzeczonej równowartości przepadku. Z tych względów Sąd Okręgowy dokonał zmiany zaskarżonego wyroku poprzez obniżenie przepadku równowartości pojazdu do kwoty 27 087 zł, odpowiadającej wartości wynikającej z polisy ubezpieczeniowej.

Ad. 3. Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie zarzut zawarty w punkcie trzecim apelacji, dotyczący rzekomego wystąpienia wyjątkowego wypadku uzasadnionego szczególnymi okolicznościami, który miałby przemawiać za odstąpieniem od orzeczenia przepadku równowartości pojazdu. Sąd odwoławczy w pełni podziela w tym zakresie stanowisko Sądu Rejonowego. Po pierwsze, stężenie alkoholu w organizmie oskarżonego miało charakter rosnący i zmienny, co świadczy o tym, że oskarżony znajdował się w stanie nietrzeźwości o nasilającym się charakterze, a zatem stopień zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym był znaczny. Po drugie, choć oskarżony jest ojcem czworga dzieci, okoliczność ta – sama w sobie – nie może zostać uznana za szczególną w rozumieniu art. 44b § 2 k.k. Oskarżony miał pełną świadomość konsekwencji prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, a fakt posiadania rodziny nie powstrzymał go przed podjęciem takiego zachowania. Po trzecie, z ustalonego stanu faktycznego wynika, że pojazd, którego równowartość została orzeczona, nie był jedynym ani wyłącznym środkiem transportu oskarżonego, co dodatkowo osłabia argumentację o nadmiernej dolegliwości środka karnego. Po czwarte, sytuacja majątkowa i zawodowa oskarżonego również nie uzasadnia odstąpienia od przepadku. Oskarżony pozostaje aktywny zawodowo, a spłata kredytu mieszkaniowego dobiega końca w styczniu 2026 r. Z kolei urlop wychowawczy żony miał charakter czasowy i był zaplanowany do 30 czerwca 2025 r. W ocenie Sądu Okręgowego powyższe okoliczności nie tworzą konfiguracji wyjątkowej, która uzasadniałaby rezygnację z obligatoryjnego co do zasady środka karnego, jakim jest przepadek równowartości pojazdu mechanicznego.

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku w jego punkcie piątym poprzez odstąpienie od zasądzenia od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa przepadku równowartości pojazdu mechanicznego marki O. o numerze rejestracyjnym (...), ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie piątym poprzez ustalenie podlegającej przepadkowi równowartości pojazdu mechanicznego marki O. o numerze rejestracyjnym (...) na kwotę 27 087 zł.

Częściowo zasadny

Wniosek jest częściowo zasadny z przyczyn wskazanych szczegółowo powyżej.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Utrzymanie w mocy wyroku w zakresie nie podlegającym modyfikacji orzeczeniem sądu odwoławczego opisanej w punkcie 5.2.1.

Apelacja w części odnoszącej się do zaniechania odstąpienia przepadku równowartości pojazdu mechanicznego nie zasługiwała na uwzględnienie. Obrońca nie wykazał, aby wyrok Sądu I instancji był w tym względzie w jakikolwiek sposób nieprawidłowy.

Sąd Okręgowy, nie dopatrując się również uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu, określonych w art. 439 k.p.k. i art. 440 k.p.k., zaskarżony wyrok wobec oskarżonego utrzymał w mocy w zakresie nie podlegającym modyfikacji opisanej w punkcie 5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zmieniono wyrok w zaskarżonej części w stosunku do oskarżonego w ten sposób, że:

- obniżono orzeczony przepadek równowartości pojazdu mechanicznego marki O. K. V. o numerze rejestracyjnym (...) do kwoty 27.087 złotych.

Powyższe zmiany wynikały z częściowego uwzględnienia zarzutów i wniosków apelacji skarżącego, o czym szerzej w części 3 uzasadnienia.

-----------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność umorzenia postępowania

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

-----------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Koszty procesu

3. Mając na uwadze wynik postępowania odwoławczego, w którym apelacja została uwzględniona jedynie częściowo, Sąd Okręgowy – na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. – zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 300 zł tytułem opłaty za drugą instancję oraz kwotę 20 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego A. W..

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 16 kwietnia 2025 roku w sprawie II K 702/24.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana