Sąd nie umorzył sprawy kierowcy nietrzeźwego i utrzymał wyrok w mocy

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 21 kwietnia 2026 roku w sprawie II K 64/26

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Zawarty w apelacji obrońcy

zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na przyjęciu, iż stopień społecznej szkodliwości czynu i stopień winy oskarżonego są tak znaczne, że w realiach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki do warunkowego umorzenia postępowania karnego, podczas gdy okoliczności popełnienia czynu i charakter przestępstwa, w tym pokonanie pojazdem krótkiego dystansu i zrozumienie prze oskarżonego naganności swojego zachowania oraz podjęcie decyzji o dobrowolnym odstąpieniu od dalszego poruszania się pojazdem w stanie nietrzeźwości i powrocie do domu, a także właściwości i warunki osobiste oskarżonego (niekaralność, ustabilizowany tryb życia, wykonywanie pracy w oddalonym od domu miejscu pracy) uzasadniają wnioskowane umorzenie i orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów jedynie na rok czasu;

Niezasadny

Apelacja obrońcy nie zasługuję na uwzględnienie.

Na wstępie sąd odwoławczy zauważa, że apelacja w istocie stawia zarzut niewspółmierności kary i środka karnego, który apelant łączy z niewłaściwymi ustaleniami faktycznymi w kwestii oceny oskarżonego, jako kierującego pojazdami mechanicznymi tj. stopnia zagrożenia, jakie ewentualnie niesie/niósł on dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym, czy ustalenia stopienia społecznej szkodliwości czynu i winy.

Sąd odwoławczy zważył, że zgodnie z art. 53 § 1 kk sąd wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych w ustawie, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu, okoliczności obciążające i okoliczności łagodzące, cele kary w zakresie społecznego oddziaływania, a także cele zapobiegawcze, które ma ona osiągnąć w stosunku do skazanego, a nadto, że dolegliwość kary nie może przekraczać stopnia winy. Przepis ten jest aktualnie mocno rozbudowany, gdzie w § 2 wymieniono szczegółowo, co konkretnie winien uwzględnić sąd wymierzając karę: motywację i sposób zachowania się sprawcy (zwłaszcza w razie popełnienia przestępstwa na szkodę osoby nieporadnej ze względu na wiek), popełnienie przestępstwa wspólnie z nieletnim, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu, a zwłaszcza staranie o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie w innej formie społecznemu poczuciu sprawiedliwości, a także zachowanie się pokrzywdzonego, a także pozytywne wyniki przeprowadzonej mediacji czy zawartej ugodę pomiędzy nimi osiągniętą w postępowaniu przed sądem lub prokuratorem. Co więcej, dziś ww. przepis wymienia wprost przykładowe okoliczności obciążające i łagodzące, gdzie dalej ich katalog pozostaje otwarty (§ 2a, § 2b, §3).

Argumenty skarżącego nie przekonały sądu odwoławczego, by wskutek czy to obrazy art. 53 kk, czy podnoszonych niewłaściwych w zakresie ustaleń faktycznych, doszło do rażąco niewspółmiernie surowych: kary grzywny i środka karnego, w szczególności zaś nieuzasadnionego braku umorzenia postępowania karnego wobec Ł. T., o jakim mowa w art. 66 kk.

Obrońca podnosi błąd w ustalaniach faktycznych, który – jak wynika z analizy pisemnego uzasadnienia wniesionej apelacji – łączy nie tyle z brakiem uwzględnienia jakiejś okoliczności faktycznej/faktu, czy tez innymi słowy: z jego pominięcia, a jedynie z odmienna oceną ustalonym poprawnie faktów pod kątem ustalenia stopnia społecznej szkodliwości czynu i stopnia zawinienia sprawcy.

Sąd odwoławczy zważył, iż jedyną okolicznością, która podniesiona przez apelanta, nie tylko nie została wyartykułowana w pisemnych motywach sądu meriti, ale której sąd rejonowy nie ustalił w stanie faktycznym, jest „dobrowolne odstąpienie od dalszego poruszania się pojazdem” po stronie sprawcy. Byłaby to okoliczność bardzo istotna dla ostatecznej oceny postępowania oskarżonego. Można dodać: „dobrowolne odstąpienie” i „czynny żal” to przecież znane prawu instytucje, o jakiej mowa w art. 15 kk.

Zgodnie z treścią art. 15 § 1 kk: nie podlega karze za usiłowanie, kto dobrowolnie odstąpił od dokonania lub zapobiegł skutkowi stanowiącemu znamię czynu zabronionego; nadto: sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary w stosunku do sprawcy, który dobrowolnie starał się zapobiec skutkowi stanowiącemu znamię czynu zabronionego ( art. 15 § 2 kk).

Po analizie akt sprawy, sąd odwoławczy uznał, iż w stosunku do Ł. T. żadna z ww. instytucji prawnych nie wystąpiła.

Oskarżony, po kłótni z żoną, wsiał w samochód i nietrzeźwy wyjechał pojazdem z domu. To na skutek zawiadomienia małżonki (jak podnosi sam apelant, a co potwierdza treść notatki urzędowej z k.1) oskarżonego jako nietrzeźwego kierowcy poszukiwali zawezwani policjanci. Nie jest prawdą, by oskarżony dobrowolnie zaprzestał jazdy pojazdem mechanicznych w stanie nietrzeźwości, skoro został ujawniony przez policjantów, najpierw jako odjeżdżający samochodem spod sklepu (...) przy ul. (...) w C.., a ostatecznie jako kierujący pojazdem został zatrzymany przez patrol policji, podczas jazdy ulicą (...) na wysokości numeru (...). Gdyby oskarżony faktycznie odstąpił od popełniania czynu – to winien zatrzymać się i do domu wracać pieszo.

Z tego powodu brak jest podstaw, by zasadnie twierdzić, że oskarżony dobrowolnie odstąpił od popełnienia przypisanego mu przestępstwa.

Istotnie, oskarżony to osoba niekarana dotychczas, a już blisko 50-letnia; ponadto to stateczny mężczyzna, pracujący zawodowo, mąż i ojciec dwójki dorosłych już córek. Z drugiej jednak strony: ww. zdecydował się na jazdę samochodem w stanie nietrzeźwości przekraczającym ponad trzykrotnie minimalny stan nietrzeźwości, powyżej którego w grę wchodzi odpowiedzialność za przestępstwo (stężenie 0,80 mg/l w wydychanym powietrzu odpowiada stężeniu 1,6 promila alkoholu we krwi!), do tego kierował samochodem w stanie nietrzeźwości bez szczególnego uzasadnienia, bo nie może być nim kłótnia z małżonkiem. Z pewnością bowiem potrzebę wyciszenia, uspokojenia nerwów, czy choć zebrania myśli, równie dobrze można uzyskać idąc na spacer. Oskarżony wyjaśnił, iż nie spożywał alkoholu bezpośrednio przed jazdą samochodem, gdy tymczasem do protokołu badania stanu nietrzeźwości analizatorem wydechu podał, że spożywał alkohol, a więc raptem (tj. ok. dwóch piw - każde o pojemności 0,5 litra a do tego 0,4 l wódki) około godz.19:30, a więc zaledwie pięć i pół godziny wcześniej. Ponadto porównanie tak wskazanego czasookresu zakończenia spożywania alkoholu do stopnia nietrzeźwości uzyskanego o godzinach: 00:23, 00:42, 00: 51 i 00:56 dnia następnego, z racji posiadanej wiedzy zawodowej i życiowej, prowadzi do dwóch wniosków: oskarżony doprowadził się do bardzo wysokiego stanu nietrzeźwości (skoro po ponad 5 godzinach nadal miał 1,6 promila alkoholu we krwi), a po drugie uzyskane wyniki nie potwierdzają wcale, by w chwili kierowania samochodem jego organizm znajdował się w fazie rosnącej (następującej pierwotnie po spożyciu alkoholu), bardziej w fazie kulminacji , bo wyniki uzyskane w godzinach 00:23 i 00:42 są identyczne, a kolejne, uzyskane po kolejnych 20 kilku minutach są tylko nieznacznie niższe.

Sąd odwoławczy zauważa, iż wydając zaskarżone orzeczenie, sąd rejonowy rozważał możliwość warunkowego umorzenia postępowania karnego wobec Ł. T., czemu dał dostatecznie czytelny wyraz w swoim uzasadnieniu. Wbrew stanowisku obrony, przekonują argumenty sądu rejonowego przemawiające za zastosowaną wobec sprawcy represją karną.

Z racji na argumenty związane z okolicznością popełnienia czynu oraz wysokością stanu nietrzeźwości, brak jest podstaw do uznania, iż stopień społecznej szkodliwości czynu oraz stopień zawinienia sprawcy nie są znaczne. Dopiero natomiast ich ustalenie pozwala na dalszy wniosek: że pomimo warunkowego umorzenia postepowania cele postępowania karnego zostaną osiągnięte.

Wszystkie okoliczności łagodzące po stronie oskarżonego zostały należycie zauważone i ocenione przez sąd meriti. To właśnie widząc te okoliczności sąd rejonowy zdecydował się zarówno na orzeczenie wobec oskarżonego jedynie kary grzywny jako kary samoistnej (co było możliwe tylko po skorzystaniu z qwasi nadzwyczajnego zładzonego kary, o jakim mowa w art. 37 a kk), a ponadto na odstąpienie od orzekania o przepadku równowartości pojazdu, którym poruszał się sprawca.

Nie przekonują wnioski apelanta o potrzebie i uzasadnieniu, dla orzeczenia wobec oskarżonego jedynie rocznego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i niższego, aniżeli 5000 zł. wymiaru świadczenia pieniężnego, w znaczeniu rażąco surowego ich orzeczenia (gdzie oba wnioskowane środki byłyby możliwe do orzeczenia jedynie przy zastosowaniu instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego).

W orzecznictwie trafnie podkreśla się także, że zarzut rażącej niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić wówczas, gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, to nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy - gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1985 r., V KRN 178/85, OSNKW 1985, nr 7-8, poz.60). Niewspółmierność zachodzi zatem wówczas, gdy suma zastosowanych kar i innych środków, wymierzonych za przypisane przestępstwa, nie odzwierciedla należycie stopnia szkodliwości społecznej czynu i nie uwzględnia w wystarczającej mierze celów kary { vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1990 r., Wr 363/90, OSNKW 1991, nr 7-9, poz. 39). Nie chodzi przy tym o każdą ewentualną różnicę co do jej wymiaru, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa - "rażąco" niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1995 r., II KRN 198/94, LEX nr 20739).

W ocenie sądu odwoławczego, wywody obrońcy nie dowodzą wadliwości zaskarżonego orzeczenia, co do wysokości orzeczonych kary i środków karnych. Całościowa analiza zachowania oskarżonego pozwala na postawienie wniosku, iż represja karna określona w zaskarżonym wyroku, czyni zadość wszystkim postulatom i wskazaniom, o których mowa w art. 53 kk i tylko taka daje wystarczającą gwarancję na wszechstronne ukształtowanie świadomości prawnej oskarżonego, a przy tym nie zaburza przekonania o istnieniu sprawiedliwości społecznej.

Wymierzona kara grzywny 200 stawek dziennych po 20 zł. każda oraz orzeczony środek karny 3 lat zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i 5000 zł. świadczenia pieniężnego, nie rażą niewspółmierną surowością, a co za tym idzie, nie są one dotknięte uchybieniem wymienionym w art. 438 pkt 4 kpk (tak orzeczone środki pozostają na poziomie minimalnym przewidzianym przez prawo).

o zmianę wyroku poprzez warunkowe umorzenie postępowania karnego na okres trzech lat, orzeczenie 1 roku zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym oraz świadczenie pieniężnego w kocie mniej niż 5000 zł.;

Niezasadny

Wyrok jest słuszny, także w zakresie rozstrzygnięcia o karze i środkach karnych, apelacja zmierzające do zmiany wyroku poprzez warunkowe umorzenie postępowania karnego, nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn wymienionych powyżej.

1.OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

- wyrok i wszystkie rozstrzygnięcia;

- apelacja nie zdołała podważyć słuszności zaskarżonego wyroku;

Koszty procesu

pkt 2

O kosztach procesu za postępowanie odwoławcze orzeczono w oparciu o treść art. 636 § 1 kpk i art. 8 ustawy o opłatach w sprawach karnych.

W ocenie sądu odwoławczego, sytuacja materialna i rodzinna oskarżonego pozwala mu na poniesienie całości kosztów sądowych powstałych w sprawie na etapie postępowania odwoławczego, nawet przy uwzględnieniu, że wskutek pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami nie jest wykluczone, że będzie on zmuszony do zreorganizowania swojego życia zawodowego.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 21 kwietnia 2026r. w sprawie II K 64/26

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana