Apelacja prokuratora od uniewinnienia z gróźb nieskuteczna, wyrok utrzymany w mocy

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu z dnia 1 kwietnia 2026 r., sygn. akt VIII K 1140/25

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na przyjęcie, że groźby kierowane przez oskarżonych wobec pokrzywdzonego wzbudziły u niego uzasadnioną okolicznościami obawę ich spełnienia, co w konsekwencji powoduje dekompletację znamion przestępstwa z art. 190 § 1 kk.

Niezasadny

Omawianie zgłoszonego zarzutu apelacyjnego należy rozpocząć od wyjaśnienia, że błąd w ustaleniach faktycznych nie może wynikać wyłącznie z wątpliwości strony, czy też z przyjęcia przez nią odmiennej wersji zdarzeń, ale musi mieć konkretną przyczynę, a przyczyną taką jest właśnie naruszenie reguł procedowania, w tym np. pominięcie przez sąd niektórych dowodów, albo przeciwnie – oparcie się na dowodach niewprowadzonych do procesu (tzw. „błąd braku”), czy też w końcu dokonanie tychże dowodów wadliwej oceny – to jest odbywającej się z przekroczeniem granic swobodnej ich oceny, a zatem np. obrażającej zasady logicznego rozumowania, zasady wiedzy, czy doświadczenia życiowego (tzw. „błąd dowolności”) (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt II AKa 244/23, Lex nr 3778064).

Sąd Okręgowy kierując się powyższymi wskazaniami objął kontrolą instancyjną także prawidłowość przeprowadzonej w tej sprawie oceny dowodów i stwierdził, że czynność ta została dokonana poprawnie, zgodnie z dyrektywami ustanowionymi w art. 7 kpk. Sąd Rejonowy poddał ocenie wszystkie zgromadzone dowody, zestawił je ze sobą treściowo i uznał za wiarygodne jedynie te z nich (bądź ich części), które zasługiwały na to w świetle zasad wiedzy, doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania. Należy jeszcze odwołać się z tego miejsca do art. 410 kpk, zgodnie z którym podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej. Sąd I instancji w pełni zastosował się także do reguły z przywołanego przepisu albowiem stan faktyczny kontrolowanej sprawy został ustalony z uwzględnieniem całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej. Natomiast prokurator we wniesionym środku odwoławczym zignorował przytoczoną wyżej normę prawną, wybiórczo traktując zgromadzony materiał dowodowy, przywołując jedynie te fragmenty określonych dowodów, które pasowały do tezy określonej w zarzutach apelacyjnych. W konsekwencji czego skarżący pominął istotny materiał dowodowy, szeroko omówiony w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, który nie pozwalał na kategoryczne stwierdzenie, że groźby wypowiedziane w dniu (...). przez D. A. oraz B. O. (2) wzbudziły u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione. Sąd I instancji trafnie zwrócił uwagę na konfrontacyjną i zaczepną postawę I. J. wobec pokrzywdzonych w dniu (...)To właśnie obraźliwe gesty pokrzywdzonego stanowiły zarzewie inkryminowanego zdarzenia. I. J. kiedy tylko dostrzegł zbliżających się do niego oskarżonych rozbił trzymaną w ręku butelkę tworząc tzw. „tulipana” i dążył do konfrontacji z podsądnymi, co jest wyraźnie widoczne na nagraniu z monitoringu. Wiarygodny materiał dowodowy wymieniony i opisany przez organ I instancji nie pozwalał na stwierdzenie, że pokrzywdzony jedynie bronił się przed bezprawnym zamachem oskarżonych. Słusznie też Sąd Rejonowy podał, że w trakcie pierwszego przesłuchania mającego miejsce w postępowaniu przygotowawczym I. J. nie wskazywał by słowa wypowiedziane pod jego adresem przez D. A. oraz B. O. (2) wzbudziły w nim uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione. Znajdujące się w aktach sprawy wydruki korespondencji internetowej pokrzywdzonego z oskarżonymi również nie pozwalają stwierdzić by groźby z dnia (...) wzbudziły u I. J. uzasadnioną obawę, że zostaną zrealizowane. Pokrzywdzony niedługo po zdarzeniu pisał do podsądnych wiadomości, w których lekceważył doznane na skutek pobicia obrażenia i w dalszym ciągu ich prowokował. Miał rację Sąd Rejonowy, że wobec takiego stanu faktycznego sprawy nie można było stwierdzić aby słowa oskarżonych wypowiedzi oskarżonych pod adresem pokrzywdzonego w dniu (...), wzbudziły u niego uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione. W takiej sytuacji nie zostało wyczerpane jedno z ustawowych znamion przestępstwa z art. 190 § 1 kk i nie można było przypisać D. A. oraz B. O. (1) odpowiedzialności karnej za tego typu czyn zabroniony. Wydany wyrok w części uniewinniającej oskarżonych od popełnienia przestępstwa z art. 190 § 1 kk był słuszny, a odmienne stanowisko prokuratora stanowiło jedynie bezzasadną polemikę i przez to nie zasługiwało na uwzględnienie.

Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Niezasadny

Brak podstaw do uwzględnienia powyższego wniosku z uwagi na bezzasadność omówionego wyżej zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych. Organ odwoławczy pozytywnie ocenił stanowisko Sądu Rejonowego, że zachowanie oskarżonych z dnia (...). nie wyczerpało ustawowych znamion przestępstwa z art. 190 § 1 kk, a wobec tego należało ich uniewinnić od popełnienia tego czynu zabronionego. Nie było zatem żadnych powodów uzasadniających wydanie orzeczenia o charakterze kasatoryjnym.

Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na przyjęcie, że oskarżeni usiłowali używając przemocy wobec pokrzywdzonego zabrać mu zegarek marki O..

Niezasadny

Kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia nie potwierdziła również aby Sąd Rejonowy dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych uznając, że zebrane w sprawie dowody nie pozwalały na przyjęcie, iż oskarżeni D. A. i B. O. (1) usiłowali używając przemocy wobec pokrzywdzonego zabrać mu zegarek marki O.. Dowodami mającymi potwierdzać usiłowanie przy użyciu przemocy zaboru zegarka marki O. należącego do pokrzywdzonego były zeznania pokrzywdzonego oraz świadka D. V.. Sąd Rejonowy słusznie wskazał, że zeznania I. J. odnośnie omawianej w tym miejscu okoliczności były niekonsekwentne i zmienne. Pokrzywdzony w trakcie kolejnych przesłuchań w odmienny sposób podawał zarówno czas kiedy miało dojść do usiłowania zaboru zegarka z użyciem przemocy, jak i osobę sprawcy, która miała się tego dopuścić. Utrudniało to w istotny sposób czynienie kategorycznych ustaleń co do okoliczności dotyczących zarzutu z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 280 § 1 kk, zwłaszcza że powstałych wewnętrznych niespójności nie sposób było usunąć, opowiadając się za wiarygodnością konkretnej z prezentowanych wersji. Pamiętać przy tym należy, że pokrzywdzony w czasie zajścia znajdował się pod znacznym wpływem alkoholu (0,92 mg/l – dokumentacja medyczna k 37), co z pewnością wpływało na zdolność jego postrzegania i zapamiętywania przebiegu zdarzenia i zachowań osób w nim uczestniczących. Warto nadmienić, że z zeznań obiektywnego, przypadkowego obserwatora części inkryminowanego zajścia – świadka D. V. – wynika, że do usiłowania zaboru zegarka miało dojść w czasie kiedy przemocy wobec I. J. używał wyłącznie B. O. (1), a więc wtedy kiedy drugi oskarżony – D. A. – nie zdążył jeszcze tam przybiec. Przy czym świadek D. V. obserwowała inkryminowane zdarzenie z przerwami, gdy oglądała się za siebie, będąc jednocześnie skupioną na telefonowaniu pod numer alarmowy 112. Świadek nie była zresztą pewna dokładnych okoliczności usiłowania zaboru zegarka. Zeznania pokrzywdzonego I. J. nie były zaś zgodne z zeznaniami świadka D. V. co do momentu, w którym miało dojść do usiłowania zaboru zegarka oraz osoby, która miała tego dokonać. Brak jest przy tym dowodów pozwalających na rozstrzygnięcie ww. istotnych wątpliwości oraz stwierdzenie, czy i który z oskarżonych oraz, w którym momencie miał dokonać usiłowania zaboru zegarka. Warto też zwrócić uwagę na rozbieżności w zeznaniach tegoż pokrzywdzonego odnośnie słów jakie miał wypowiedzieć bijący go odnośnie rzeczonego zegarka. I. J. raz podał, że sprawca powiedział „oddawaj zegarek”, a drugim razem „bierz zegarek”, co miałoby być skierowane do drugiego z atakujących. Różnice te mają istotne znaczenie albowiem motyw rozboju miał powstać dokładnie w tym momencie, wcześniej sprawcy nie rozmawiali o zegarku i nie omawiali dokonania jego zaboru, a jedynie zawarli porozumienie co do wspólnego dokonania pobicia I. J.. Wobec powstałych w sprawie wątpliwości, wymienionych powyżej, których nie dało się usunąć z uwagi na brak innych dowodów na tę okoliczność, należało je zgodnie z dyrektywą z art. 5 § 2 kpk rozstrzygnąć na korzyść oskarżonych uznając, że nie dopuścili się oni przestępstwa z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 280 § 1 kk.

Istotne jest, że prokurator we wniesionym środku odwoławczym w żaden sposób nie odniósł się do istniejących w tej sprawie wątpliwości opisanych powyżej, a jedynie ograniczył się do próby przekonania organu odwoławczego, że zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy był wystarczający do przyjęcia, iż obaj oskarżeni swoim zachowaniem dopuścili się usiłowania rozboju na szkodę I. J.. Sąd Okręgowy nie podzielił oceny skarżącego, że brak dowodów na ustalenie z całą pewnością, który z oskarżonych był tym, który usiłował ściągnąć zegarek z ręki I. J. nie stanowiło przeszkody do pociągnięcia ich do odpowiedzialności karnej za mające wchodzić w skład czynu zarzucanego im w pkt 2 aktu oskarżenia przestępstwo z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 280 § 1 kk. Argumentacja prokuratora w tym zakresie była wątła i nieprzekonująca. Dowolne przy tym były dywagacje oskarżyciela publicznego o tym, że co do usiłowania zaboru zegarka oskarżeni działali razem, bowiem przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało aby w tym względzie ich zachowania można określić mianem „wspólnie i w porozumieniu”. W konsekwencji stanowisko apelującego nie zostało zaaprobowane przez organ odwoławczy. Sąd Rejonowy słusznie zatem, stosując zasadę in dubio pro reo, zmienił opis i kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonym D. A. w pkt 3 oraz B. O. (1) w pkt 5 zaskarżonego wyroku, eliminując z niego art. 13 § 1 kk w zw. z art. 280 § 1 kk.

Uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Niezasadny

Brak podstaw do uwzględnienia powyższego wniosku z uwagi na bezzasadność omówionego wyżej zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych. Organ odwoławczy pozytywnie ocenił stanowisko Sądu Rejonowego, że zaistniałe w sprawie wątpliwości odnośnie usiłowania zaboru zegarka nie dały się usunąć i zgodnie z dyrektywą z art. 5 § 2 kpk należało je rozstrzygnąć na korzyść oskarżonych uznając, że ich zachowanie z dnia (...)nie wyczerpało ustawowych znamion usiłowania rozboju. Brak było zatem racjonalnych i wymiernych dowodowo podstaw do wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu I instancji utrzymano w mocy w całości (pkt 1 wyroku Sądu Okręgowego z dnia 28 lipca 2026 r.).

Powodem utrzymania wyroku w mocy w całości była niezasadność zarzutów apelacji oskarżyciela publicznego, jak też brak podstaw wskazanych w art. 439, 440 kpk, uzasadniających zmianę bądź uchylenie wyroku poza granicami zarzutów i wniosków apelacji.

Koszty procesu

2. Zgodnie z art. 616 § 1 pkt 2 kpk do kosztów procesu należą uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika. Zgodnie z art. 630 kpk w sprawach z oskarżenia publicznego, jeżeli oskarżonego nie skazano za wszystkie zarzucane mu przestępstwa, wydatki związane z oskarżeniem w części uniewinniającej lub umarzającej postępowanie ponosi Skarb Państwa.

Oskarżony D. A. poniósł wydatki z tytułu korzystania z pomocy obrońcy przed Sądem II instancji. W odpowiedzi na apelację prokuratorską obrońca oskarżonego D. A. zawnioskował o zwrot tych kosztów, podtrzymany na rozprawie apelacyjnej w dniu 28 lipca 2026 r. Dlatego też Sąd Okręgowy w pkt 2 swojego wyroku zasądził od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego D. A. kwotę 420 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. Określając wysokość zwrotu kosztów obrony Sąd Okręgowy miał na względzie, że oskarżony został uniewinniony od jednego z dwóch zarzucanych mu czynów. Wobec tego należny był mu zwrot jedynie połowy kosztów obrony określonych w przepisie § 11 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

3. Zgodnie z art. 636 § 1 kpk w sprawach z oskarżenia publicznego, w razie nieuwzględnienia środka odwoławczego, wniesionego wyłącznie przez oskarżonego lub oskarżyciela posiłkowego, koszty procesu za postępowanie odwoławcze ponosi na ogólnych zasadach ten, kto wniósł środek odwoławczy, a jeżeli środek ten pochodzi wyłącznie od oskarżyciela publicznego – koszty procesu za postępowanie odwoławcze ponosi Skarb Państwa.

Apelację w tej sprawie wniósł wyłącznie oskarżyciel publiczny i nie została uwzględniona przez organ odwoławczy. Dlatego też Sąd Okręgowy kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze obciążył w całości Skarb Państwa.

Dariusz Śliwiński Hanna Bartkowiak Jarosław Ochocki