Sąd utrzymał dwa lata zakazu dla kierowcy ciężarówki, który najechał na dziecko

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 czerwca 2025r roku w sprawie II K 82/25

Podmiot wnoszący apelację

Obrońcy

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Zawarte w apelacji obrońcy adw. D. W.

zarzuty:

1. błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na przyjęciu, iż kierowanie pojazdami mechanicznymi przez oskarżonego zagraża bezpieczeństwu w ruchu drogowym, podczas gdy zdarzenie objęte zarzutem oskarżenia miało charakter incydentalny, oskarżony nie naruszał zasad ruchu drogowego i jego postawa wskazuje, że wyciągnął właściwe wnioski, co miało wpływ na treść wydanego orzeczenia w zakresie czasookresu trwania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat;

2. błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na przyjęciu, iż stopień społecznej szkodliwości czynu i stopień winy są znaczne przez co zachodzą przesłanki do orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w mniejszym wymiarze podczas gdy wina oskarżonego nie budzi wątpliwości, oskarżony jest osoba niekaraną, przed popełnieniem czynu prowadził ustabilizowany tryb życia, zaś po jego popełnieniu wyciągnął właściwe wnioski i zmienił swoje postepowania w tym pojednał się z pokrzywdzoną, zadośćuczynił za doznana krzywdę, pokrzywdzona wybaczyła oskarżonemu, podjął on terapię psychoterapeutyczną, co w konsekwencji prowadzi do wniosku o wystąpieniu szeregu okoliczności łagodzących, które uzasadniały skorzystanie z orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w mniejszym rozmiarze;

3. rażącej niewspółmierności kary grzywny w stosunku do okoliczności sprawy, postawy prezentowanej przez oskarżonego w toku procesu i stanowiska pokrzywdzonej w świetle których, a ponadto w zakresie kary grzywny w stosunku do faktu zatrzymania oskarżonemu prawa jazdy oraz przeorganizowania życia osobistego i zawodowego oskarżonego po wypadku

zawarty w apelacjach obrońców adw. D. W. i adw. S. W. zarzut:

4. rażącej niewspółmierności orzeczonego środka karnego w postaci 2 lat zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, w stosunku do okoliczności sprawy, postawy prezentowanej przez oskarżonego w toku procesu, w tym jego uprzedniej niekaralności i współpracy z organami ścigania oraz stanowiska pokrzywdzonej;

zawarty w apelacji obrońcy adw. S. W. zarzut:

5. obrazy prawa karnego materialnego tj. art. 53 § 1 kk, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie oskarżonemu środka karnego rażąco niewspółmiernego, którego dolegliwość przekracza stopień jego winy i stopień społecznej szkodliwości czynu, a nadto w sytuacji gdy orzeczony środek karny w wymiarze 2 lat pozbawia oskarżonego podstawy do prowadzenia działalności gospodarczej, możliwości zarobkowania, a w konsekwencji pozyskania funduszy na zapłatę orzeczonego świadczenia pieniężnego i utrzymanie małoletniej córki;

Niezasadne

Apelacje obrońców nie zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie sąd odwoławczy zauważa, że obie apelacje w istocie stawiają podobne zarzuty: niewspółmierności kary i środka karnego, co jeden z apelantów łączy z niewłaściwymi ustaleniami faktycznymi w kwestii oceny oskarżonego, jako kierującego pojazdami mechanicznymi tj. stopnia zagrożenia, jakie ewentualnie niesie on dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym, czy ustalenia stopienia społecznej szkodliwości czynu i winy, a drugi z obrazą art. 53 § 1 kk, poprzez złamanie zasad sądowego wymiary kary i dyrektyw rządzących tym procesem. Z powodu jednak podobieństwa owych zarzutów, a także zbliżonych wniosków końcowych skarżących, obie apelacje zostaną omówione łącznie.

Sąd odwoławczy zważył, że zgodnie z art. 53 § 1 kk sąd wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych w ustawie, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu, okoliczności obciążające i okoliczności łagodzące, cele kary w zakresie społecznego oddziaływania, a także cele zapobiegawcze, które ma ona osiągnąć w stosunku do skazanego, a nadto, że dolegliwość kary nie może przekraczać stopnia winy. Przepis ten jest aktualnie mocno rozbudowany, gdzie w § 2 wymieniono szczegółowo, co konkretnie winien uwzględnić sąd wymierzając karę: motywację i sposób zachowania się sprawcy (zwłaszcza w razie popełnienia przestępstwa na szkodę osoby nieporadnej ze względu na wiek), popełnienie przestępstwa wspólnie z nieletnim, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu, a zwłaszcza staranie o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie w innej formie społecznemu poczuciu sprawiedliwości, a także zachowanie się pokrzywdzonego, a także pozytywne wyniki przeprowadzonej mediacji czy zawartej ugodę pomiędzy nimi osiągniętą w postępowaniu przed sądem lub prokuratorem. Co więcej, dziś ww. przepis wymienia wprost przykładowe okoliczności obciążające i łagodzące, gdzie dalej ich katalog pozostaje otwarty (§ 2a, § 2b, §3).

Argumenty skarżącego nie przekonały sądu odwoławczego, by wskutek czy to obrazy art. 53 kk, czy podnoszonych niewłaściwych ustaleń faktycznych, doszło do rażąco niewspółmiernie surowych: kary grzywny i środka karnego.

Wymierzając grzywnę w rozmiarze 200 stawek dziennych po 20 złotych każda i dwuletni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z strefie ruchu lądowego – bez jakichkolwiek wyłączeń, sąd

meriti w dostatecznym stopniu uwzględnił uprzednią niekaralność D. K. (1) za jakiekolwiek przestępstwo, przyznanie się i złożenie wyjaśnień oraz chęć dobrowolnego poddania się karze (ze zgodą prokuratora), wyrażenie skruchy, przeproszenie, podjęcie działań zmierzających do naprawy krzywdy (chęć pozyskania numeru konta pokrzywdzonego dziecka), a także dotychczasowy tryb życia oskarżonego. Z drugiej strony prawidłowo ustalił i uwzględnił umyślne naruszenie zasad ruchu drogowego i następstwa wypadku. Uwzględnił także należycie to, że dwuletni zakaz orzeczony zaskarżonym wyrokiem wyeliminuje na ten czas oskarżonego z grona kierujących wszelkimi pojazdami mechanicznymi, a w konsekwencji pozbawi go możliwości kontynuowania dotychczasowego zatrudnienia jako kierowcy zawodowego oraz zmusi do ewentualnego, ponownego zdawania prawa jazdy dla uzyskania jakichkolwiek uprawnień kierowcy (gdzie oskarżony posiada szereg uprawnień, także prawo jazdy kat. C + E).

Oczywistym jest także dla sądu odwoławczego, że to właśnie ostatnia z wymienionych represji karnych jest w istocie najbardziej boląca dla D. K.. To także wymiar zastosowanego środka karnego pozostawał w największym zainteresowaniu apelantów, co jest zrozumiałe. Sąd odwoławczy zauważa, że w stosunku do oskarżonego absolutnie nie można twierdzić o jakimkolwiek, czy to wykorzystaniu bezradności i młodego wieku pokrzywdzonego; czy motywacji zasługującej na szczególne potępienie; oskarżony był trzeźwy, a jego prędkość nie należała do brawurowych. Oskarżony nie chciał spowodować obrażeń ciała u pokrzywdzonej, ale umyślnie naruszył zasady związane z obowiązującą dopuszczalnie prędkością na drodze i zakazem jazdy przy zapalonym tj. obowiązującym go czerwonym świetle drogowym. Na skutek takiego zachowania D. K. doszło do tego, że jadąc pojazdem ciężarowym, wjechał na przejście dla pieszych przy zapalonym czerwonym świetle dla jego kierunku jazdy - co ważne „zapalonym”, a nie „zapalającym się” (zmieniającym się). Kierował wielotonowym pojazdem, o takich gabarytach, gdzie każdy, minimalny nawet kontakt pojazdu z ciałem innego uczestnika ruchu drogowego, oznacza dla tego ostatniego w najlepszym razie poważne obrażenia ciała. Choć jechał stosunkowo wolno, bo tylko nieznacznie przekraczając dopuszczalną administracyjnie prędkość 50 km/h, to jednak po pierwsze: kierował z prędkością przekraczającą tą granicę, a po drugie: kierował w taki sposób, gdy na drugim pasie ruchu pojazdy niemal „stały” w korku, a więc przy bardzo dużym natężeniu ruchu. Do tego wszystkiego kierował w opisany sposób, swoim wielkogabarytowym pojazdem, w środku dnia, w centrum miasta S. i w miejscu oznakowanym bliskością szkoły. Jakby tego było mało, jadąc w taki właśnie sposób wjechał na czerwonym świetle na przejście dla pieszych. Gdzie, jak gdzie, ale właśnie na takim szczególnym fragmencie jezdni i przy zapalonym dla pieszych zielonym świetle, mieli oni prawo czuć się maksymalnie bezpieczni. Ani pokrzywdzona, ani żadne z pozostałych dzieci przechodzących przez przejście, nie przyczyniło się do zdarzenia. Co więcej, dzieci przeszły już przez połowę jedni/przejścia dla pieszych, zanim oskarżony najechał na nogę W. N.. Prowadząc S. miał przy tym wyjątkowo dobry widok na to, co dzieje się przed nim, bo w większości otaczały go pojazdy osobowe. Skoro pomimo tego wszystkiego, oskarżony nie „uszanował” czerwonego światła oraz obowiązującej administracyjnie prędkości i wjechał na przejście dla pieszych, po których szła grupa dzieci, to oznacza to, że akurat naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego było bardzo poważne; a sposób jazdy wybitnie frywolny i niebezpieczny. Widać to bardzo obrazowo na załączonym do akt nagraniu z kamery monitoringu. W porównaniu do stojących, czy poruszających się bardzo wolno pojazdów osobowych po drugim (tj. bliższym do kamery) pasie ruchu, najazd S. widoczny z lewej strony obrazu, przypomina beztroskiego, rozpędzonego „tarana”.

Przekonująca jest także linia orzecznicza, zgodnie z którą akurat zakaz prowadzenia pojazdów orzekany w oparciu o art. 42 kk tym bardziej winien dotyczyć (obejmować) tego rodzaju pojazd, jakim poruszał się sprawca.

Nie jest także prawdą, by doszło do pojednania się sprawcy i pokrzywdzonej. Taka okoliczność wybrzmiewa wyraźne z pisma pełnomocnika przedstawicielki ustawowej małoletniej pokrzywdzonej z dnia 1 września 2025r. (pismo zatytułowane Odpowiedź na apelacje). Wnosił on o nieuwzględnienie żadnej z wniesionych apelacji. W sprawie nie doszło więc do żadnego pojednania w rozumieniu prawa karnego, czy cywilnego, bo nie było zgodnej woli obu stron. Z ust oskarżonego na rozprawie padły przeprosiny, które matka pokrzywdzonego dziecka przyjęła, jak wyjaśniła, „

z grzeczności”.

Sąd odwoławczy zważył, że jeden z apelantów podnosił także, iż oskarżony „zadośćuczynił za doznaną krzywdę”. Dokładna analiza jego środka odwoławczego prowadzi jednak do wniosku, że owo zadośćuczynienie ograniczyło się do złożonej przez D. K. deklaracji niesienia pomocy pokrzywdzonej (obrońca wniósł o przekazanie danych pokrzywdzonej). Sąd odwoławczy zauważa, że takie stanowisko oskarżonego jest ze wszech miar poprawne, ale nie sposób jest zasadnie twierdzić o dokonanym już (formie dokonanej) „zadośćuczynieniu”.

Na skutek wypadku drogowego spowodowanego przez oskarżonego doszło do bardzo poważnych następstw na zdrowiu 9 letniego dziecka, które do końca życia będzie upośledzone ruchowo (ograniczenia w chodzie, bieganiu, eliminacja większości spotu itd.). Co więcej, chodzi o dziewczynkę, która została na zawsze oszpecona i która zapewne nigdy nie będzie mogła pozwolić sobie na założenie wysokich obcasów jako dojrzała kobieta.

Reasumując powyższe, nie sposób jest zasadnie twierdzić, że wymierzając karę grzywny 200 stawek dziennych po 20 zł. każda – obok kary pozbawienia wolności orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania i orzekając środek karny w postaci 2 lat zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, sąd rejonowy nie wziął należycie pod uwagę dyrektyw wymiaru kary, w szczególności by w ramach sądowego wymiary kary jakiejś okoliczności nie uwzględnił, czy niewłaściwe ocenił.

W orzecznictwie trafnie podkreśla się także, że zarzut rażącej niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić wówczas, gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, to nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy - gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1985 r., V KRN 178/85, OSNKW 1985, nr 7-8, poz.60). Niewspółmierność zachodzi zatem wówczas, gdy suma zastosowanych kar i innych środków, wymierzonych za przypisane przestępstwa, nie odzwierciedla należycie stopnia szkodliwości społecznej czynu i nie uwzględnia w wystarczającej mierze celów kary { vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1990 r., Wr 363/90, OSNKW 1991, nr 7-9, poz. 39). Nie chodzi przy tym o każdą ewentualną różnicę co do jej wymiaru, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa - "rażąco" niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1995 r., II KRN 198/94, LEX nr 20739).

W ocenie sądu odwoławczego, wywody obrońców nie dowodzą wadliwości zaskarżonego orzeczenia, a sprowadzają się tylko do prezentacji wyobrażeń o finale postępowania karnego, który satysfakcjonowałaby oskarżonego, a więc chęci, aby postępowanie karne zakończone zostało na przede wszystkim stwierdzeniu podstaw do orzeczenia minimalnego zakazu 1 roku dotyczącego wszystkich pojazdów, czy takiego zakazu w rozmiarze 2 lat, ale z eliminacją kategorii C + E (co pozwoliłoby oskarżonemu na kontynuowanie zatrudnienia w charakterze kierowcy zawodowego). Tymczasem dokonując ustaleń, co do warunków osobistych i właściwości oskarżonego oraz okoliczności popełnienia czynu, sąd rejonowy nie pominął żadnych istotnych i mogących mieć wpływ na treść wyroku okoliczności zarówno łagodzących, jak i obciążających dla D. K. (1). Sąd

meriti poprawnie zbadał dotychczasową linię życia oskarżonego, zachowanie po popełnieniu przestępstwa oraz skutki, jakie dokonane skazanie niesie dla jego sytuacji materialnej i osobistej. Całościowa analiza zachowania oskarżonego pozwala na postawienie wniosku, iż represja karna określona w zaskarżonym wyroku, czyni zadość wszystkim postulatom i wskazaniom, o których mowa w art. 53 kk i tylko taka daje wystarczającą gwarancję na wszechstronne ukształtowanie świadomości prawnej oskarżonego, a przy tym nie zaburza przekonania o istnieniu sprawiedliwości społecznej.

Wymierzona kara grzywny oraz orzeczony środek karny zakazu prowadzenia pojazdów nie rażą niewspółmierną łagodnością, a co za tym idzie, nie są one dotknięte uchybieniem wymienionym w art. 438 pkt 4 kpk.

1. o zmianę wyroku co do pkt III i orzeczenie kary grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki na 20 zł oraz pkt IV i obniżenie okresu trwania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych do jednego roku, a ponadto o nieobciążanie oskarżonego kosztami sądowymi za II-gą instancję w związku z sytuacją majątkową i osobistą;

2. o zmianę wyroku i orzeczenie środka karnego w postaci 1 roku zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, ewentualnie 2 letniego ww. zakazu, ale z wyłączeniem kategorii C + E;

Niezasadne

Wyrok jest słuszny, także w zakresie rozstrzygnięcia o karze i środkach karnych, apelacje zmierzające do zmiany wyroku nie zasługują na uwzględnienie z przyczyn wymienionych powyżej.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

- wyrok i wszystkie rozstrzygnięcia;

- apelacje nie zdołały podważyć słuszności zaskarżonego wyroku;

Koszty procesu

pkt 2, 3

O kosztach procesu za postępowanie odwoławcze orzeczono w oparciu o treść art. 636 § 1 kpk i art. 8 ustawy o opłatach w sprawach karnych.

W ocenie sądu odwoławczego, sytuacja materialna i rodzinna oskarżonego pozwala mu na poniesienie całości kosztów sądowych powstałych w sprawie na etapie postępowania odwoławczego, nawet przy uwzględnieniu, że wskutek pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami będzie on zmuszony do zmiany zatrudnienia, a gdzie, jak wskazywał jeden z obrońców, po zatrzymaniu prawa jazdy oskarżony już „zreorganizował swoje życie osobiste i zawodowe” (tym samym za niezasadny uznano wniosek obrońcy o zwolnienie oskarżonego od kosztów sądowych powstałych na etapie postępowania odwoławczego).

Wysokość zwrotu kosztów poniesionych przez przedstawicielkę ustawową małoletniej pokrzywdzonej, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z wyboru, określono na poziomie minimalnym.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońcy oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok Sądu Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 czerwca 2025r. w sprawie II K 82/25

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana