Sąd odstąpił od przepadku uszkodzonego w kolizji samochodu kierowcy po alkoholu

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 6 października 2025 roku w sprawie sygn. akt II K 475/25

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

A. K.

Ustalenie realnej wartości samochodu marki X. (...) (1) o numerze rejestracyjnym (...) przed zaistnieniem kolizji w miejscowości A. w dniu 8 czerwca 2025 roku, ustalenie, o ile zmniejszyła się ona na skutek uszkodzeń pojazdu, zaistniałych w wyniku ww. kolizji oraz ustalenie kosztu naprawy powyższego samochodu.

Opinia biegłego z zakresu techniki samochodowej i wyceny pojazdów mechanicznych – M. K.

Opinia jest jasna, pełna, szczegółowo i przekonywująco uzasadniona; nie była przez nikogo kwestionowana.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki wyjątkowego wypadku, uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które umożliwiają odstąpienie od orzeczenia o przepadku równowartości pojazdu mechanicznego, którym poruszał się oskarżony A. K. w wysokości ok. 170.000 złotych, podczas gdy z analizy sprawy wynika, że oskarżony nie posiada oszczędności, ma na utrzymaniu 5 letniego syna, z tytułu pracy otrzymuje wynagrodzenie w wysokości ok. 6.000 złotych, posiada wykształcenie zawodowe, niskie możliwości finansowe, co w konsekwencji powoduje naruszenie zasady proporcjonalności - poprzez orzeczenie środka całkowicie niewspółmiernego do stopnia winy, społecznej szkodliwości czynu i okoliczności jego popełnienia.

Zasadny

Na wstępie zauważyć należy, że apelacja błędnie zarzuca Sądowi I instancji odstąpienie od orzeczenia przepadku równowartości pojazdu mechanicznego, gdyż Sąd Rejonowy orzekł o przepadku samego samochodu oskarżonego, a nie jego równowartości. Pomijając tę oczywistą omyłkę, argumentacja obrony, rozszerzona w piśmie z dnia 6.02.2026 roku, okazała się – co do meritum – zasadna.

Sąd Okręgowy podziela wątpliwości skarżącego, co do samej regulacji ustawowej w zakresie, w jakim sąd został zobowiązany do orzeczenia przepadku, o którym mowa w art. 44b § 1 k.k., w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. W przestrzeni prawnej pojawiło się wiele głosów, zawierających rzetelnie umotywowane stanowisko, że przepis ten może być niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP (por. chociażby uwagi Sądu Najwyższego do projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw – Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego, sygn. BSA II.021.18.2021 z dnia 12.10.2021 roku; uzasadnienie stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich w związku z przystąpieniem w dniu 31 lipca 2024 roku do postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie pytania prawnego zadanego przez Sąd Rejonowy w Jarosławiu lI Wydział Karny - sygn. akt P 6/24; P. Bogacki, M. Olężałek, Kodeks karny. Komentarz do nowelizacji z dnia 7.07.2022 roku, 2023).

Z uwagi jednak na to, że Trybunał Konstytucyjny nie zajął jeszcze w tym przedmiocie prawnie wiążącego stanowiska, Sąd odwoławczy skupi się na innym aspekcie sprawy. Zbytecznym było przy tym rozważanie, czy zachodził tu wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami, który umożliwiałby odstąpienie od orzeczenia przepadku pojazdu mechanicznego. Słusznym okazały się bowiem twierdzenia obrony, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka z art. 44b § 5 k.k. (w brzmieniu obowiązującym w czasie popełnienia przestępstwa), nakazująca odstąpienie od orzeczenia wobec oskarżonego przepadku na rzecz Skarbu Państwa samochodu, którym kierował, znajdując się w stanie nietrzeźwości. Z przepisu tego wynikało, że przepadku pojazdu mechanicznego oraz przepadku równowartości pojazdu nie orzeka się, jeżeli orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego jest niemożliwe lub niecelowe z uwagi na jego utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie.

Postępowanie przeprowadzone przed Sądem odwoławczym wykazało bowiem, że w wyniku zaistniałego zdarzenia doszło do znacznego uszkodzenia samochodu marki X. (...) (2) rok produkcji 2018 numer rejestracyjny (...). Z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej i wyceny pojazdów mechanicznych – M. K., wynika bowiem, że realna wartość powyższego samochodu w stanie nieuszkodzonym, przed zaistnieniem kolizji w dniu 8 czerwca 2025 roku, wynosiła 167.000 złotych. Natomiast koszt naprawy tego samochodu wynosi 134.396 złotych. Oznaczać to musi, że koszt naprawy pojazdu przekracza ponad 80% wartości pojazdu przed szkodą, stąd naprawa pojazdu jest ekonomicznie nieuzasadniona. Sama wartość pojazdu w stanie uszkodzonym, wyliczona metodą szkody całkowitej w komputerowym systemie wyceny pojazdów samochodowych Infoekspert, na podstawie ustalonego zakresu uszkodzenia, kosztów materiałów i części, kosztów robocizny oraz wartości pojazdu przed szkodą wynosi: 69.200 złotych, a zatem wartość przedmiotowego samochodu na skutek uszkodzeń zaistniałych w wyniku kolizji z dnia 8 czerwca 2025 roku zmniejszyła się o 97.800 złotych. Z powyższych ustaleń i obliczeń biegłego wynika zatem jednoznacznie, że doszło do znacznego uszkodzenia pojazdu mechanicznego, o którym mowa w art. 44b § 5 k.k. (w brzmieniu obowiązującym w czasie popełnienia przestępstwa). To z kolei rodzi obowiązek (,,przepadku […] nie orzeka się”) odstąpienia od orzeczenia przepadku pojazdu mechanicznego.

W toku postępowania międzyinstancyjnego doszło do zmiany przepisów. Ustawą o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego z dnia 4 grudnia 2025 roku (Dz.U. z 2025 r. poz. 1872), która weszła w życie od 29 stycznia 2026 roku, dotychczasowy art. 44 b § 5 k.k. uległ zmianie. Obecnie art. 44 b § 5 pkt 2 (i powiązany z nim § 6) k.k. stanowią, że przepadku pojazdu mechanicznego nie orzeka się, jeżeli orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego nie jest możliwe lub celowe, w szczególności z uwagi na jego zbycie albo utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie i w takim wypadku sąd może orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5.000 do 500.000 złotych.

Ponieważ w realiach rozpoznawanej sprawy korzystniejszym dla oskarżonego jest poprzednie uregulowanie (nie przewidujące możliwości orzeczenia zamiast przepadku – nawiązki), przepis art. 4 § 1 k.k. obligował Sąd do zastosowania przepisów przed ww. zmianą ustawodawczą. Stąd też koniecznym było uzupełnienie podstawy skazania oskarżonego A. K. o przepis art. 4 § 1 k.k.

o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez odstąpienie wobec A. K. od orzekania przepadku pojazdu, którym poruszał się oskarżony.

Zasadny

Z przyczyn szczegółowo wskazanych wyżej wniosek apelacyjny został uwzględniony. W rezultacie, Sąd odwoławczy na podstawie art. 44b § 5 k.k. (w brzmieniu obowiązującym w czasie popełnienia przestępstwa) odstąpił od orzeczenia wobec oskarżonego przepadku na rzecz Skarbu Państwa pojazdu mechanicznego marki X. (...) (1) o numerze rejestracyjnym (...); .

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Za wyjątkiem odstąpienia od orzeczenia wobec oskarżonego przepadku na rzecz Skarbu Państwa pojazdu mechanicznego marki X. (...) (1) o numerze rejestracyjnym (...) – pozostały zakres zaskarżonego wyroku.

Pomijając omówioną wyżej kwestię odstąpienia od orzeczenia wobec oskarżonego przepadku samochodu – zaskarżony wyrok jest słuszny i odpowiadający prawu.

Przedmiot i zakres zmiany

a) uzupełnienie podstawy skazania oskarżonego A. K. o przepis art. 4 § 1 k.k.;

b) w miejsce rozstrzygnięcia z punktu 4 odstąpienie na podstawie art. 44b § 5 k.k. (w brzmieniu obowiązującym w czasie popełnienia przestępstwa) od orzeczenia wobec oskarżonego przepadku na rzecz Skarbu Państwa pojazdu mechanicznego marki X. (...) (1) o numerze rejestracyjnym (...);

Powody powyższych zmian zaskarżonego wyroku zostały już omówione w dziale 3 niniejszego uzasadnienia.

Koszty procesu

3

O kosztach postępowania odwoławczego przypadających od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 634 k.p.k. w zw. z art. 627 k.p.k.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

rozstrzygnięcie z punktu 4 dotyczące orzeczenia wobec oskarżonego przepadku na rzecz Skarbu Państwa samochodu

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana