Sąd uchylił uniewinnienie M. M. w sprawie roweru, sprawa wraca do sądu I instancji

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 25 lipca 2025 roku w sprawie II K 112/25

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

uchylenie

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu za wiarygodne z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego wyjaśnień oskarżonego M. M., bezzasadnemu pominięciu zeznań świadków, którzy prezentowali odmienną wersję wydarzeń, co w konsekwencji doprowadziło do uniewinnienia oskarżonego od zarzucanych mu czynów, podczas gdy prawidłowe ustalenia stanu faktycznego powadzą do odmiennego wniosku.

Zasadny

Apelacja okazała się zasadna. W wyniku jej wniesienia doszło do konieczności uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd odwoławczy przyznał rację skarżącemu, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uprawniał Sądu Rejonowego do wydania wyroku uniewinniającego.

Podzielić należy zarzut prokuratora, który trafnie zarzucił Sądowi meriti dowolność w ocenie zebranych w sprawie dowodów. Ocena dowodów dokonana przez Sąd Rejonowy rzeczywiście musi budzić wątpliwości i narusza reguły określone w art. 4, 7 i 410 k.p.k. Miało to w efekcie przełożenie na dokonanie przez Sąd Rejonowy błędnych ustaleń faktycznych. Ustalenia faktyczne bowiem tylko wtedy nie wykraczają poza ramy swobodnej oceny dowodów, gdy poczynione zostały na podstawie wszechstronnej analizy przeprowadzonych dowodów, których ocena nie wykazuje błędów natury faktycznej, czy logicznej oraz zgodna jest ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego.

Sąd odwoławczy podziela twierdzenia apelacji, iż Sąd I instancji błędnie uznał za wiarygodne, wyjaśnienia oskarżonego, pomimo ich sprzeczności z logiką i doświadczeniem życiowym, a także mimo braku ich korelacji z innymi dowodami w sprawie. Można wprawdzie zgodzić się z Sądem I instancji, że oskarżony z powodu głębokiego upojenia alkoholowego, rzeczywiście zupełnie nie wiedział, co się stało z jego rowerem. Można także przyjąć, że przez jakiś czas, sam próbował ustalić, co się mogło wydarzyć z tym pojazdem i gdzie się on znajduje. Jest też bardzo realnym, że oskarżony powziął ,,na mieście” wiadomość, że jego rower znajduje się u niejakiego A. Ł., który był mu – co prawda – znany, lecz nie znał jego adresu zamieszkania. Gdyby oskarżony w ten sposób zrelacjonował policjantom, jak się przedstawia stan rzeczy, tzn. że w bliżej nieokreślonej dacie i okolicznościach, zaginął mu rower i ma niejakie podejrzenia, że może mieć z tym coś wspólnego A. Ł., to nikomu nie przyszłoby przecież do głowy wszczynanie przeciwko oskarżonemu postępowania o popełnienie przestępstwa z art. 233 §1 k.k. i art. 234 k.k. Tymczasem jednak oskarżony w zeznaniach złożonych policjantowi, będąc pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznał nieprawdę, że w dniu 14 września 2021 roku pomiędzy godz.14.00-15.00 w rejonie banku (...) S.A przy Pl. (...) w O., doszło do kradzieży jego roweru marki J., której to dokonał A. Ł.. Mało tego, M. M. podparł swoje oskarżenia kilkoma okolicznościami, które okazały się ewidentnie kłamliwe. Oskarżony zeznał bowiem, że następnego dnia po zniknięciu jego roweru, udał się do placówki banku, gdzie dyrektor udostępnił mu nagranie monitoringu. Na nagraniu tym miał osobiście widzieć, jak A. Ł. podchodzi do jego roweru ,,bierze go i prowadzi w kierunku parku”. Dodał też, że następnego dnia spotkał A. Ł. w parku, a ten miał mu się przyznać, że zabrał rower i obiecał go odprowadzić tego samego dnia, ale tego nie uczynił.

Sąd Rejonowy uniewinnił oskarżonego, opierając się na jego wyjaśnieniach, które przekonały tenże Sąd, że oskarżony ,,swe ustne depozycje zaprotokołowane przez policjanta złożył w przekonaniu i dobrej wierze, iż rower ukradł mu A. Ł.”. Tyle tylko, że Sąd meriti podszedł do wyjaśnień oskarżonego mało krytycznie, nie dostrzegając kilku istotnych kwestii. Otóż, wersja oskarżonego, że o kradzieży jego roweru przez A. Ł. dowiedział się od dwóch mężczyzn, którzy za udzielenie takiej informacji zażądali postawienia nalewki, pojawia się dopiero podczas jego przesłuchania w charakterze podejrzanego w dniu 18.11.2021 roku. Początkowo, w zeznaniach z dnia 18.09.2021 roku M. M., o takich informatorach przecież w ogóle nie wspomina. Kolejna, i to odmienna wersja, wynika z zeznań A. Ł., który to stwierdził, że w końcu września 2021 roku, podczas spotkania z oskarżonym, ten mu miał oznajmić, że o kradzież przedmiotowego roweru miała posądzić A. Ł. żona oskarżonego. Tej okoliczności I. M. zresztą nie potwierdziła. Zastanawiającym też być musi, że oskarżony, pomimo znacznego upływu czasu od przesłuchania go w charakterze podejrzanego, nie wskazał w żaden sposób personaliów owych informatorów. O tym, że mężczyznami, którzy mieli oskarżonemu powiedzieć, iż jego rower zabrał A. Ł., są A. R. i M. S., okazało się dopiero po upływie ponad dwóch i pół roku, kiedy to oskarżony stawił się z tymi osobami na rozprawie apelacyjnej (w dniu 14.06.2024 roku).

Poza tym, zeznania świadków A. R. i M. S., uznać należy jako mało wiarygodne. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uciekł wprawdzie od dokonania oceny wiarygodności tychże zeznań, ale charakterystycznym jest, że na ich podstawie nie czynił żadnych ustaleń faktycznych. Przede wszystkim jednak zeznania świadków A. R. i M. S., pozostają w zasadniczej sprzeczności z zeznaniami świadków A. Ł. oraz I. N., co do wiarygodności których nie można mieć zastrzeżeń. To na ich podstawie Sąd meriti zbudował zresztą znaczącą część stanu faktycznego sprawy. Jeżeli zatem przyjąć – według zeznań świadków A. Ł. i I. N. – że rower oskarżonego został przez niego, w przedziale pomiędzy 6, a 10 września 2021 roku, przekazany (na przechowanie) A. Ł. w pobliżu sklepu (...) na ul. (...), to oczywistym jest, że A. R. i M. S. nie mogli widzieć, jak w dniu 14 września 2021 roku, w pobliżu banku (...) przy pl. (...) w O., tenże A. Ł. zabiera przedmiotowy rower. Co więcej, świadkowie A. R. i M. S., nie potwierdzili też w istocie wersji oskarżonego, że mieli oni poinformować oskarżonego o zabraniu jego roweru przez A. Ł.. A. R. wprost nawet stwierdził, że: ,,nie było takiej sytuacji, żebym powiedział oskarżonemu, że powiem mu kto skradł rower jak postawi alkohol, wykluczam taką sytuację ”, a dalej: ,,jakbym widział, że ktoś odjeżdża tym rowerem, to bym sam złapał” (k. 282v-283).

Sąd Rejonowy ponadto nie dostrzegł w dostatecznym stopniu, że nawet uznając wyjaśnienia oskarżonego za wiarygodne, iż to właśnie A. R. i M. S. powiedzieli mu o zaborze jego roweru z okolic Banku (...) przez A. Ł., to i tak nie tłumaczą one podania przez niego do protokołu przesłuchania z dnia 18 września 2021 roku niektórych oczywiście nieprawdziwych okoliczności, jak: sprawdzanie monitoringu, udostępnionego mu przez dyrektora banku, zauważenie na nagraniu momentu kradzieży jego roweru przez A. Ł., czy też rzekome przyznanie się do winy A. Ł., podczas spotkania z oskarżonym. Przecież takie okoliczności nie zostały w żaden sposób potwierdzone zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Sam zresztą oskarżony nie był w stanie logicznie wytłumaczyć, dlaczego podczas przesłuchania w charakterze świadka w dniu 18 września 2021 roku, powiedział np. o tym sprawdzaniu monitoringu bankowego.

o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opocznie

Zasadny

Z przyczyn podanych wyżej, Sąd odwoławczy nie mógł zgodzić się na utrzymanie w mocy wyroku uniewinniającego oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów. Natomiast zgodnie z treścią art. 454 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. Jedynym rozstrzygnięciem w takiej sytuacji mogło być tylko uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Całość wyroku

Art. 454 § 1 k.p.k.

Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, decyzja Sądu meriti, co do wydania wyroku uniewinniającego wobec oskarżonego, była chybiona. W konsekwencji zaskarżony wyrok należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opocznie. Zachodzi tu bowiem sytuacja, o której mowa w art. 437 § 2 zdanie 2 k.p.k. w związku z art. 454 § 1 k.p.k.

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji winien powtórzyć postępowanie dowodowe. Przeprowadzając ponownie postępowanie, Sąd Rejonowy może też rozważyć wykorzystanie art. 442 § 2 k.p.k.

Pamiętać należy, że o ile - w świetle art. 442 § 3 k.p.k. - sąd, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, jest związany zapatrywaniami prawnymi oraz wskazaniami, co do dalszego postępowania, wyrażonymi przez sąd wyższego rzędu, to zachowuje całkowitą autonomię w zakresie oceny dowodów, które weryfikuje w oparciu o własne przekonanie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 k.p.k., a także – co jest oczywiste – ma pełną możliwość poczynienia własnych ustaleń faktycznych, wynikających z przeprowadzonych dowodów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2014 roku - V KK 144/14; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2009 roku - II KK 224/08).

Koszty procesu

2

Ponieważ oskarżony reprezentowany był przez obrońcę z urzędu, na podstawie § 4 ust. 1 i 3, § 17 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, zasądzono kwotę na jego rzecz zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Całość wyroku

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

uchylenie