Sąd utrzymał wyrok wobec P. M. i T. L. w sprawie udostępnionych rachunków bankowych

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt VI K 353/23

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

P. M.

T. L.

niekaralność oskarżonych

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia i mający wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, że zachowanie oskarżonych polegające w przypadku P. M. na założeniu na żądanie przygodnie poznanych mężczyzn 4 rachunków bankowych, a następnie przekazanie im pełnej dokumentacji dotyczącej tychże rachunków, a w przypadku T. L. – przekazanie przygodnie poznanym mężczyznom kart bankomatowych i loginów do uprzednio posiadanych rachunków bankowych, co oskarżeni uczynili w zamian za drobną kwoty pieniężne, nie stanowiło pomocnictwa do przestępstwa oszustwa na szkodę K. G., Z. P. oraz G. i Z. T. oszukanych metodą „na policjanta” przy wykorzystaniu rachunków bankowych oskarżonych, podczas gdy zasady prawidłowego rozumowania oraz doświadczenie życiowe poparte stanowiskiem doktryny i orzecznictwem Sądu Najwyższego a także praktyką orzeczniczą w innych postępowaniach wskazują, że przekazanie przez oskarżonych w podanych przez nich okolicznościach dostępu do ich rachunków bankowych przemawiają za stanowiskiem, iż oskarżeni działali z zamiarem ewentualnym godząc się na wykorzystanie ich rachunków do celów oszukańczych przez osoby pragnące ukryć swoją tożsamość przed pokrzywdzonymi.

Niezasadny

Zarzut okazał się bezzasadny. Sama świadomość oskarżonych, iż efekt ich działań może być wykorzystany do bliżej nieokreślonej działalności przestępczej (jak to wskazał w zarzucie skarżący – „do działań oszukańczych”) nie jest wystarczający do konstruowania zarzutu współsprawstwa czy pomocnictwa. Apelacja sprowadza się do polemiki z przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzecznictwem sądowym i przywołania alternatywnego orzecznictwa o fragmentu komentarza w zakresie nieadekwatnym do realiów niniejszej sprawy.

Forsowany przez apelującego ewentualny zamiar pomocnictwa do przestępstwa z zamiarem kierunkowym jest w realiach niniejszej sprawy dość osobliwą konstrukcją jeśli się weźmie pod uwagę, że w toku postępowania oskarżyciel publiczny nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego na obejmowanie wiedzą oskarżonych w jakim konkretnie przestępstwie i popełnianym przez kogo mają pomagać ułatwiając swoimi czynnościami sprawczymi dokonanie konkretnych przestępstw. Pomocnictwo jako opisana w art. 18 § 3 k.k. forma zjawiskowa przestępstwa wymaga udowodnienia, że pomocnik uświadamia sobie zły zamiar sprawcy, zaś dla prawidłowego przypisania odpowiedzialności za pomocnictwo konieczne jest m.in. wskazanie

konkretnego przestępstwa, którego popełnienie pomocnik ma ułatwić; pomocnik musi obejmować świadomością (bezpośrednią lub ewentualną), iż podejmując określone czynności czyni to w odniesieniu do skonkretyzowanego w odpowiednim przepisie części szczególnej Kodeksu karnego czynu zabronionego. Nadto musi chcieć, aby inna osoba dokonała takiego konkretnego przestępstwa albo przewidując taką możliwość na to się godziła, zaś zamiar taki nie może być dorozumiany, musi być pewny, udowodniony. Stąd nie wystarczy udowodnić, że od strony przedmiotowej działanie danej osoby obiektywnie ułatwiło sprawcy dokonanie konkretnego przestępstwa np. wyłudzenia, ale trzeba też wykazać, i to konkretnymi dowodami, istnienie owego "chcenia lub godzenia się" na dokonanie przez sprawcę takiego przestępstwa (

podzielając argumentację prawną wyrażoną w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 lipca 2025 roku, sygnatura akt IV KK 194/25).

Sąd orzekający przyjął na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że oskarżeni realizowali ustalone czynności w postaci założenia rachunku bankowego, jak również przekazania dokumentacji związanej z tymi umowami oraz umożliwienie dostępu do rachunków istniejących nieznanym mężczyznom, co potwierdzone jest dokumentacją oraz wyjaśnieniami oskarżonych. Niekwestionowane jest również, że oskarżeni mieli świadomość, że założone przez nich rachunki mogą służyć do naruszenia prawa. Wątpliwości nie budzi również kwestia celu, w jakim oskarżony podjął się ww. czynności, a celem tym było osiągnięcie łatwego i szybkiego zarobku, co miało uzasadnienie szczególnie mając na uwadze sytuację życiową i majątkową oskarżonych.

Skarżący w sumie nie kwestionuje ustaleń faktycznych mimo podniesionego zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, natomiast uważa za nieuprawnione przyjęcie przez sąd meriti, że ustalone okoliczności nie pozwalają przypisać oskarżonym współsprawstwa ani pomocnictwa, wskutek czego zostali uniewinnieni, a zatem winien podnieść zarzut naruszenia art.7 kpk. Apelujący podnosi, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego istnieją podstawy by ustalić, że oskarżeni byli świadomi tego, że uczestniczą w przestępczych procederach, jednak nie wskazuje konkretnych dowodów mających to potwierdzać.

Wobec powyższego analizy wymagało, czy w realiach niniejszej sprawy doszło do wypełnienia przez oskarżonych znamion pomocnictwa do przestępstwa z art. 286 § 1 kk, tj. działania w celu uzyskania korzyści majątkowej i doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia jej mieniem poprzez wprowadzenie jej w błąd.

W ocenie sądu odwoławczego oskarżeni, co słusznie też przyjął sąd meriti, niewątpliwie działali w celu uzyskania korzyści majątkowej. Polegało ono na uzgodnieniu z nieznajomymi, że jeśli podejmą się określonych działań (odpowiednio założenie rachunków bankowych i udzielenie dostępu do rachunków istniejących) to otrzymają za to wynagrodzenie. Sąd I instancji dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonych w tym zakresie (a skarżący zdaje się wyjaśnień tych nie kwestionować) i zgromadzonym w sprawie dowodom, które świadczą o tym, że każdorazowo porozumienie między nieznajomym a oskarżonym obejmowało jedynie ww. działania oraz żaden oskarżony nie był „wtajemniczony” w plan nieznajomego.

Przyjęte jako wiarygodne wyjaśnień oskarżonych, co do tego, że mieli świadomość, że założony przez nich rachunek może posłużyć do jakichś bliżej niekreślonych działań (oszukujących pracodawcę co do faktu posiadania rachunku w polskim banku jak w wypadku P. M. – k.508-509 czy do bliżej nieokreślonego celu – jak w wypadku T. L. – k.510 odwr.), czy nawet zaistnienie podejrzeń oskarżonych, czego przecież nie ustalono przeprowadzonymi dowodami, że ich rachunki mogą zostać użyte do dokonania czynu zabronionego, nie przesądza o tym, że oskarżeni mieli pewność i świadomość całej operacji innych osób, skoro nie obejmowali nawet wiedzą osób pokrzywdzonych czy elementów czynności sprawczych dokonanych później przestępstw.

Skarżący forsuje pogląd, że samo założenie rachunku bankowego i udostępnienie go nieznajomym mężczyznom w celu osiągnięcia łatwego i szybkiego zarobku świadczy o tym, że oskarżeni dokonali pomocnictwa do przestępstw z art. 286 § 1 kk. Stwierdzenie to jest jednak niezasadne, z uwagi na to, że oskarżeni nie znając planów co do dalszego wykorzystania rachunków bankowych przez nieznajome osoby udzielające z tego tytułu gratyfikacji pieniężnej, nie mogli pomóc wprowadzić w błąd każdego z pokrzywdzonych, o których istnieniu na etapie dokonywania czynności sprawczych nie wiedzieli. W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że oskarżeni wiedzieli o koncepcji nieznanych im mężczyzn, tj. mieli świadomość podjęcia przez inne konkretne osoby konkretnych działań, ich celu oraz sposobu realizacji, zwłaszcza że oskarżyciel publiczny nie przedstawił też żadnego dowodu, że osoby którym oskarżeni przekazali dostęp do rachunków bankowych są sprawcami oszustw na szkodę K. G., Z. P. oraz Z. i G. T. i dokonywały „przeksięgowania środków” opisanych w zarzutach.

Sąd odwoławczy podziela stanowisko sądu I instancji, że brak jest podstaw do przypisania oskarżonym pomocnictwa ani współsprawstwa. Kwalifikując czyny oskarżonych jako współsprawstwo, należałoby wykazać, że dążyli on do realizacji wspólnego planu i działa według uzgodnionego podziału ról, ułatwiając bezpośredniemu sprawcy wykonanie wspólnego celu

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2003 r., V KK 346/02). Choć niewątpliwie oskarżeni obiektywnie ułatwili popełnienie oszustwa to brak wykazania istnienia porozumienia pomiędzy nimi a nieznajomymi, uniemożliwia również przypisanie im – niezależnie od takiej możliwości ze względu na granice zarzutów oskarżenia - współsprawstwa.

Niedopuszczalne jest również przyjęcie, że każdy z oskarżonych działał jako pomocnik. Kwalifikując działanie oskarżonego jako pomocnictwo, nie wystarczy wykazać, że od strony podmiotowej działanie obiektywnie ułatwiło sprawcy dokonanie konkretnego przestępstwa. Niezbędne jest nadto udowodnienie, że oskarżony chciał, żeby inna osoba dokonała

konkretnego przestępstwa albo przewidując taką możliwość godził się na to. Jednocześnie jego zamiar nie może być dorozumiany, lecz udowodniony. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt II KK 540/21). Oczywiście w ramach pomocnictwa do przestępstwa oszustwa oskarżeni mogliby działać również z zamiarem ewentualnym i należy zaaprobować prezentowane w tym zakresie w orzecznictwie poglądy, odsyłając do lektury wybranych judykatów, których wywody sąd odwoławczy podziela

(zob. wyroki Sądu Najwyższego np. z dnia 27 marca 2013 r., III KK 308/12, LEX nr 1308127, z dnia 15 października 2013 r., III KK 184/13, LEX nr 1388228). W związku jednak z brakiem wykazania przez skarżącego, że oskarżeni byli świadomi dalszych konkretnych działań innych osób, przypisanie im pomocnictwa nie znajduje podstaw.

Podzielić należy podgląd adekwatnie określający rolę oskarżonego, zgodnie z którym „

pełniąc w planie oszukańczym nieujawnionych jeszcze sprawców rolę tzw. słupa, wykorzystanego jedynie do założenia konta, poprzez które sprawcy ci przejęli pieniądze przelane przez pokrzywdzoną. Organizacja przestępstwa, jak też rola, którą za niewielką opłatą przyjął młody człowiek z problemami osobowościowymi, psychologicznymi, poszukujący pracy i mieszkania, jest typowa dla schematu tego rodzaju czynów, obliczona na nieujawnienie organizatorów i beneficjentów wyłudzeń metodą „na wnuczka”, „na policjanta” itp. Rola oskarżonego w przestępstwie i choć naganna, była jednak uboczna. Z pewnością nie uczestniczył on umyślnie w planie oszustwa i nie miał świadomości sposobu wprowadzenia w błąd pani pokrzywdzonej, ani wysokości wyłudzonych od niej środków.”, wyrażony w Wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2021 r., sygn. akt II AKa 134/21.

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Świdnicy do ponownego rozpoznania

Niezasadny

Wniosek należy uznać za niezasadny, co wynika z uznania zarzutu za niezasadny na podstawie poczynionej powyżej analizy. Nadto skarżący domaga się ponownego rozpoznania sprawy nie wskazując ani kierunku uzupełnienia postępowania dowodowego ani też, które dowody pozwalają na przypisanie sprawstwa i winny oskarżonych – jakiego konkretnie przestępstwa.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt VI K 353/23

Bezzasadność apelacji

Koszty procesu

Punkt II wyroku

Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art.636§1 kpk.

SSO Waldemar Majka

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt VI K 353/23

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie