Sąd złagodził wyrok za pobicie przed salą weselną, grzywna zamiast kary, nawiązka 4000 zł

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 9 maja 2025 roku w sprawie II K 798/22.

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel posiłkowy

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W całości

W części

Co do winy

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

( Obrońca ) Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku poprzez nieuzasadnione, niepoparte należytymi dowodami ustalenie, iż w wyniku zdarzenia z dnia 3 maja 2022 r. pokrzywdzony J. K. (1) doznał obrażeń naruszających czynności narządów ciała trwający powyżej 7 dni, podczas gdy z dokumentacji medycznej Szpitalnego Oddziału Ratunkowego w D., obejmującej badanie podmiotowe pokrzywdzonego przeprowadzone w dniu zdarzenia, nie wynikały znaczące obrażenia kolana ani inne uszkodzenia o takim charakterze, a jak wynika z dokumentacji złożonej do akt sprawy z (...) Szpitala (...) w B., pokrzywdzony doznał będąc pod wpływem alkoholu urazu skrętnego stawu kolanowego, do którego doszło w wyniku potknięcia na schodach, co może świadczyć, iż obrażenia skutkujące naruszeniem narządu ciała na okres powyżej 7 dni powstały dopiero w trakcie drugiego zdarzenia, gdyż przeprowadzone w (...) szpitalu badanie i sporządzona po nim dokumentacja medyczna, a nadto zachowanie się pokrzywdzonego po pierwszym zdarzeniu nie wskazują na to, iż obrażenia, których doznał podczas zdarzenia z oskarżonym J. K. (2) miały charakter tak rozległy, w następstwie popełnionego błędu w ustaleniach faktycznych Sąd dopuścił się.

( Obrońca ) Obraza przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 170 § 1 pkt 2 KPK, przez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z opinii instytutu medycznego celem jednoznacznego i wszechstronnego ustalenia, jakich konkretnie obrażeń doznał pokrzywdzony J. K. (1) w wyniku zdarzenia z dnia 3 maja 2022 r., co mogłoby rozstrzygnąć zasadniczą wątpliwość co do kwalifikacji prawnej czynu, w sytuacji gdy opinia biegłego D. F. jest niespójna i wydaje się nie rozwiewać wątpliwości, co do charakteru obrażeń pokrzywdzonego z dnia zdarzenia,

( Obrońca ) Naruszenie art. 5 § 2 KPK polegającego na rozstrzygnięciu niedających się usunąć wątpliwości w szczególności w zakresie możliwości spowodowania przez pokrzywdzonego obrażeń kolana (pogłębienia uszkodzeń powstałych w dniu 3 maja 2022 r.) po dniu 3 maja 2022 r. na niekorzyść oskarżonego, podczas gdy brak jest jednoznacznych i niebudzących wątpliwości dowodów, że obrażenia doznane w dniu zdarzenia miały charakter określony w art. 157 § 1 KK.

( Obrońca ) Błąd w subsumcji prawnej polegający na niesłusznym uznaniu, iż przypisane oskarżonemu zachowanie wyczerpało znamiona czynu z art. 157 § 1 KK, podczas gdy prawidłowa ocena całokształtu materiału dowodowego nakazuje przyjęcie, że pokrzywdzony doznał co najwyżej obrażeń lekkich poniżej 7 dni, wypełniających znamiona z art. 157 § 2 KK.

Częściowo zasadny

Zarzuty te zostaną rozpoznane łącznie, co pozwoli uniknąć powielania tych samych rozważań i ocen.

Obie apelacje dotyczą czynu przypisanego J. K. (2) w puncie 2 wyroku ( czyn zarzucany w punkcie II aktu oskarżenia ) popełnionego na szkodę J. K. (1).

Sąd odwoławczy generalnie podzielił ustalenia i oceny sądu I instancji, poza poniższymi korektami.

Zarzut dotyczył tego, że J. K. (2) w dniu 3 maja 2022 roku przed salą weselną przy ul. (...) w Z. uderzał ręką w twarz J. K. (1), w wyniku czego pokrzywdzony upadł na ziemię doznając w toku tego zajścia uszkodzeń ciała.

W dniu 8 maja 2022 roku J. K. (1) będąc pod wpływem alkoholu potknął się na schodach w miejscu zamieszkania i został przewieziony na (...) im. (...) w B. z powodu urazu lewego stawu kolanowego, do którego doszło w mechanizmie skrętnym.

W sprawie mamy wiec do czynienia z dwoma zdarzeniami, w których J. K. (1) doznał obrażeń ciała i problemem jest wyodrębnienie urazów, których doznał pokrzywdzony w ramach poszczególnych zajść.

Za sprawą art. 42 ust. 1 Konstytucji RP sformułowany w art. 1 § 1 KK pierwszy element kodeksowej struktury przestępstwa ma status warunku umocowanego konstytucyjnie. Wynika to z faktu, że art. 1 § 1 KK jest nieomal dosłownym powtórzeniem pierwszego zdania przywołanego przepisu Konstytucji RP. Zgodnie bowiem z tym przepisem: „Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Zasada ta nie stoi na przeszkodzie ukaraniu za czyn, który w czasie jego popełnienia stanowił przestępstwo w myśl prawa międzynarodowego”. Przepis art. 1 KK przewiduje, że podstawą odpowiedzialności karnej jest popełnienie czynu zabronionego. Pojęcie czynu zabronionego jest zdefiniowane w art. 115 § 1 KK i oznacza zachowanie o znamionach określonych w ustawie karnej. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że „nie całość zachowania człowieka w określonym czasie i przestrzeni oceniana jest jako czyn zabroniony”, a tylko fragmenty tego zachowania wyodrębnione znamionami czynności sprawczej" (por. post. SN z 12.10.2011 r., III KK 145/11, OSNKW 2012, Nr 2, poz. 13). Czynem może być tylko zachowanie się człowieka, będące „wytworem jego woli”, a zachowania (ruchy), wykonywane wyłącznie pod wpływem siły zewnętrznej - przymusu fizycznego - czynem nie są, o ile sprawca sile tej nie mógł się oprzeć (vis absoluta) ( wyrok

Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 1999 r. II AKa 154/99, Legalis ). Czynem jest ruch (lub zespół ruchów) a więc zachowanie się człowieka motywowane dążnością do realizacji wyobrażonego celu, nad którą to dążnością człowiek jest zdolny zapanować (A. Zoll: Komentarz do KK, Część ogólna, Warszawa 1994 str. 11) innymi słowy, o czynie w rozumieniu prawa karnego można mówić dopiero wtedy, gdy zachowanie się człowieka jest „wytworem jego woli” (W. Wolter: Zarys systemu prawa karnego, t. I, s. 48-50).

Czynem zabronionym było inkryminowane oskarżonemu zachowanie w dniu 3 maja 2022 roku, polegające na zadawaniu uderzeń pokrzywdzonemu, bowiem było to zachowanie się sprawcy, które spełniało warunek tzw. zewnętrzności oraz warunki pozwalające uznać je za czyn w karnistycznym tego słowa rozumieniu.

Natomiast zdarzanie z dnia 8 maja 2022 roku wynikało wyłącznie z zachowania się J. K. (1) i nie można uznać, aby było skutkiem jakiegokolwiek czynu oskarżonego. W związku z tym, obrażenia odniesione przez pokrzywdzonego w dniu 8 maja 2022 roku nie mogą być w żaden sposób przypisane oskarżonemu ( odpowiada on tylko za następstwa czynu popełnionego w dniu 3 maja 2022 roku).

Biegły lekarz K. Ł. ( specjalista chirurgii ogólnej ) w pierwszej opinii uznał, ze pokrzywdzony w trakcie przedmiotowego czynu doznał naruszenia czynności narządu ciała na czas poniżej 7 dni. W opiniach uzupełniających złożonych w postępowaniu odwoławczym zaczął mieszać następstwa obu zdarzeń: domniemywał, że uraz skrętny kolana ( 8 maja 2022 roku ) mógł dołożyć uszkodzenie wewnątrz stawowe, które zapoczątkował uraz z dnia 3 maja 2022 roku; gdyby nie było urazu z dnia 3 maja 2022 roku kolana lewego, mogłoby nie dojść do drugiego wypadku pokrzywdzonego ( k 278-279 ). W następnej opinii uznał, że w wyniku obu zdarzeń J. K. (1) doznał uszkodzenia ciała, które naruszyły u niego czynność cielesną powyżej siedmiu dni ( art. 157 § 1 KK ) i odesłał do oceny tych obrażeń przez biegłego ortopedę ( k 306-308 ).

Biegły ortopeda D. (...) przyjął, że w wypadku z dnia 3 maja 2022 roku J. K. (1) doznał stłuczenia i skręcenia stawu kolanowego lewego z uszkodzeniem więzadła krzyżowego przedniego i pobocznego przyśrodkowego. Podał jednocześnie, że obecnie trudno jednoznacznie wskazać szczegółowo co uległo uszkodzeniu w dniu 3 maja 2022 roku i w dniu 8 maja 2022 roku. Jednak po analizie akt i zbadaniu opiniowanego jest zdania, ze jakościowo więcej obrażeń było po urazie z dnia 3 maja 2022 roku. Jest takiego samego zdania jak biegły K. Ł., że uraz skrętny kolana ( 8 maja 2022 roku ) mógł dołożyć uszkodzenie wewnątrz stawowe, które zapoczątkował uraz z dnia 3 maja 2022 roku; gdyby nie było urazu z dnia 3 maja 2022 roku kolana lewego, mogłoby nie dojść do drugiego wypadku pokrzywdzonego ( k 323-324 ). Kontuzja kolana jako dużego stawu powinna być pierwotnie zakwalifikowana z art. 157 § 1 KK, „ponieważ kontuzja zazwyczaj narusza czynności kolana na okres powyżej 7 dni” ( k 351). Na podstawie tak lakonicznych i mało merytorycznych opinii, mieszających następstwa dwóch zdarzeń, Sąd I instancji, w zaskarżonym wyroku zmienił opis czynu II przyjmując, że J. K. (3) w wyniku przedmiotowych uszkodzeń ciała uwzględnionych w zarzucie doznał naruszenia czynności narządu ciała trwające dłużej niż 7 dni ( art. 157 § 1 KK) opierając się na tezie biegłego D. F., że kontuzja kolana jako dużego stawu już pierwotnie powinna być zakwalifikowana z art. 157 § 1 KK. Według Sądu J. K. (1) w dniu 3 maja 2022 roku doznał kontuzji

( urazu ) kolana lewego; natomiast drugi uraz, doznany po kilku dniach mógł jedynie pogłębić pierwotne dolegliwości. Ostatecznie przyjął z uwagi na braki diagnostyczne po pierwszym zdarzeniu, że w dniu 3 maja 2022 roku w wyniku pobicia przez J. K. (2) doszło jedynie do stłuczenia kolana, nie zaś do stłuczenia i skręcenia stawu kolanowego lewego z uszkodzeniem więzadła krzyżowego przedniego i pobocznego przyśrodkowego i łękotki przyśrodkowej, które to zostały wykazane po badaniu rezonansem magnetycznym w dniu 9 maja 2022 roku.

Podkreślić należy, że udowodnienie zachodzi wówczas, gdy w świetle przeprowadzonych dowodów fakt przeciwny dowodzeniu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny. Wymóg udowodnienia należy odnosić tylko do ustaleń niekorzystnych dla oskarżonego, ponieważ on sam korzysta z domniemania niewinności ( art. 5 § 1 KPK ), a nie dające się usunąć wątpliwości tłumaczy się na jego korzyść ( art. 5 § 2 KPK ). Najmniejsze wątpliwości powodują, iż dany fakt nie może być uznany za udowodniony, a więc nie stanowi ustalenia faktycznego, które może być podstawą rozstrzygnięcia. Organy procesowe w ramach swobodnej oceny dowodów są ustawowo zobligowane do ukształtowania przekonania dopiero na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów ocenianych według zasad prawidłowego rozumowania z pełnym wykorzystaniem dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego (art. 7 KPK ). W toku prowadzonych czynności uprawnione organy mają jednak obowiązek wnikliwego zbadania i uwzględnienia wszystkich okoliczności zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego ( art. 4 KPK ). Wyrok musi być wynikiem analizy całokształtu ujawnionych okoliczności, a więc i tych które go podważają. Pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w kwestii winy, stanowi oczywistą obrazę przepisu art. 410 KPK.

W tym kontekście sąd odwoławczy musi podnieść, iż pomimo czterokrotnego uzupełniania na rozprawie głównej opinii przez biegłych lekarzy dotyczących następstw przedmiotowego zdarzenia dla zdrowia pokrzywdzonego, sąd I instancji nie dokonał przekonującego rozróżnienia pomiędzy obrażeniami odniesionym przez J. K. (1) w dniu 3 oraz 8 maja 2026 roku, wynikającego z ich udowodnienia. Ponieważ rozróżnienie tych skutków dla zdrowia pobitego wymagało wiadomości specjalnych, a dotychczasowe opinie nie spełniały wystarczającego waloru fachowości i konkretyzacji, sąd odwoławczy dopuścił w tym zakresie dowód z opinii Instytutu - Uniwersytetu Medycznego w B. ( na uwzględnienie zasługiwały w tym zakresie zarzuty obrońcy ).

Biegli Instytutu podnieśli, iż z udostępnionych akt sprawy i dokumentacji medycznej wynika, że w dniu 3 maja 2022 r. około godziny 01.00 w nocy J. K. (1), chcąc uchylić się przed uderzeniami pięścią zadawanymi przez J. K. (2), miał stracić równowagę, po czym - jak zeznaje - „usłyszał trzask w kolanie”, poczuł silny ból i przewrócił się, a próbując się odeprzeć przy upadku, uderzył prawym kciukiem o podłoże. Według słów pokrzywdzonego jego lewe kolano przy upadku wygięło się do środka. Następnie pokrzywdzony miał zostać uderzony jeden raz pięścią w okolicę lewego łuku brwiowego. Miał krwawić z powstałej rany powłok tej okolicy. Na miejsce wezwano patrol policji i zespół (...) ( (...) ), który przewiózł pokrzywdzonego do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego ( (...) ) Szpitala Powiatowego w D.. W Karcie Medycznych Czynności Ratunkowych odnotowano u niego ranę w okolicy lewego łuku brwiowego oraz ból w przedniej części lewego kolana, który pokrzywdzony ocenił na 5 wg skali (...), a w ponownej ocenie po około dwóch minutach - 3 wg (...) ((...) jest subiektywną skalą używaną do oceny natężenia bólu od 0 do 10, gdzie 0 oznacza brak bólu, przedział 1-3 ból łagodny {nie utrudniający codziennego funkcjonowania), 4-6 ból umiarkowany (przeszkadzający w codziennych czynnościach), a 7-10 ból silny (uniemożliwiający codzienne funkcjonowanie, przy czym 10 jest najgorszym możliwym do wyobrażenia bólem).

W dniu 3 maja 2022 r. J. K. (1) przebywał w (...) Szpitala (...) w D., gdzie wykonano zdjęcia rentgenowskie twarzoczaszki, palców prawej ręki oraz lewego kolana, które nie wykazały zmian urazowych. W badaniu fizykalnym stwierdzono, że lewe kolano było stabilne, bez płynu, z dobrym zakresem ruchomości. U pokrzywdzonego rozpoznano ranę tłuczoną lewego łuku brwiowego, którą zaopatrzono szwami chirurgicznymi i opatrunkiem, stłuczenie nosa, stłuczenie prawego kciuka, które zabezpieczono longetą palcową, a także stłuczenie lewego kolana, które nie wymagało zaopatrzenia. Po wykonanych badaniach J. K. (1) został wypisany do domu.

Wg słów swoich współpracowników, tj.: L. Z., Z. Z. i J. O., pokrzywdzony wymagał pomocy przy wejściu po schodach do swojego mieszkania na 4 piętrze z powodu dolegliwości bólowych lewego kolana i związanej z tym trudności w poruszaniu się, przy czym zeznania nie są spójne w zakresie tej pomocy i tożsamości osoby pomagającej.

W dniu 8 maja 2022 r., późnym wieczorem, będąc pod wpływem alkoholu (około 200 ml wódki) J. K. (1), podczas wyprowadzania psa na spacer, miał przewrócić się na schodach klatki schodowej. Na miejsce wezwał (...), który przetransportował go do (...) Wojewódzkiego (...) Centrum (...) i (...) ( (...) ) im. J. Z. w B.. W Karcie Medycznych Czynności Ratunkowych odnotowano u niego obrzęk, bolesność palpacyjną i ograniczenie bólowe ruchomości lewego kolana, natężenie bólu wg (...) na 4 pkt, które nie uległo zmianie po około 5 minutach oraz informację, że pacjent odmówił przyjęcia leków przeciwbólowych.

W dniu 8 maja 2022 r., J. K. (1) przebywał w (...) im. (...) (...) w B., gdzie w badaniu fizykalnym stwierdzono obrzęk oraz bolesność przy palpacji bocznej okolicy lewego stawu kolanowego, z bólowym ograniczeniem ruchomości (głównie w zakresie zgięcia) w zakresie kończyny objętej urazem. Wykonane badanie RTG lewego kolana nie wykazało ewidentnych zmian urazowych. Ewakuowano 10 ml krwi z zachyłka nadrzepkowego lewego kolana, po czym założono szynę gipsową na lewą kończynę dolną. Po wykonanych czynnościach pacjent został wypisany do domu między innymi z zaleceniem kontroli w poradni ortopedycznej za 2-3 tygodnie.

W dniu 9 maja 2022 r. J. K. (1) zgłosił się do pracowni (...) w B., gdzie wykonano u niego badanie rezonansu magnetycznego lewego kolana, które wykazało między innymi wysięk w zachyłkach okołorzepkowych, cechy całkowitego zerwania więzadła krzyżowego przedniego ( (...) ) w przyczepie udowym oraz cechy pęknięcia przytorebkowego łąkotki przyśrodkowej sugerujący, stłuczeń powierzchni stawowych na krawędzi kłykcia bocznego kości udowej i na tylnych krawędziach kłykci bocznych piszczeli, a także cechy stłuczenia głowy kości strzałkowej.

Na podstawie udostępnionych biegłym akt sprawy, w tym dokumentacji medycznej, biegli doszli do wniosku, iż podczas zdarzenia w dniu 3 maja 2022 r. J. K. (1) doznał stłuczenia prawego kciuka, rany tłuczonej lewego łuku brwiowego, sińca lewej okolicy oczodołowej z towarzyszącym niewielkim stłuczeniem okolicznych powłok, sińców lewego uda i stłuczenia lewego kolana. Na podstawie udostępnionej biegłym dokumentacji medycznej brak jest podstaw do przyjęcia, aby powyższe obrażenia, spowodowały naruszenie czynności narządu ciała trwające dłużej niż siedem dni. Należy zatem przyjąć, że wymienione wyżej obrażenia spowodowały naruszenie czynności narządu ciała trwające nie dłużej niż siedem dni.

Opis zdarzenia z dnia 3 maja 2022 r., charakter zgłaszanych przez pokrzywdzonego dolegliwości oraz dane z dokumentacji medycznej - w tym zakres i wyniki wykonanych badań - nie wskazują, że obrażenia w zakresie lewego kolana wykazane u J. K. (1) w badaniu rezonansu magnetycznego z dnia 9 maja 2022 r. - a w szczególności cechy całkowitego zerwania więzadła krzyżowego przedniego w przyczepie udowym oraz cechy pęknięcia przytorebkowego łąkotki przyśrodkowej - powstały w trakcie zdarzenia z dnia 3 maja 2022 r. Uraz tego kolana musiałby być na tyle poważny, aby naruszył struktury wewnątrzstawowe, a zgłaszane przez pokrzywdzonego w dniu 3 maja 2022 r. dolegliwości oraz wyniki wykonanych tego dnia u niego badań są nieadekwatne do tak poważnych obrażeń. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć z pewnością wymaganą w postępowaniu karnym, że wyżej wskazane obrażenia w zakresie lewego kolana wykazane u J. K. (1) w badaniu rezonansu magnetycznego z dnia 9 maja 2022 r. powstały w trakcie zdarzenia z dnia 3 maja 2022 r. Daleko bardziej prawdopodobne jest ich powstanie w następstwie drugiego z omawianych zdarzeń, tj. z dnia 8 maja 2022 r., tym bardziej, że są one adekwatne do objawów, jakie stwierdzono u J. K. (1) i opisano zarówno w Karcie Medycznych Czynności Ratunkowych z dnia 8 maja2022 r., jak i w dokumentacji medycznej z pobytu w (...). (...) w B. w dniu 8 maja 2022 r.

Na podstawie akt sprawy, w tym dokumentacji medycznej, biegli uznali , że J. K. (1) na skutek zdarzenia z dnia 8 maja 2022 r. doznał krwiaka zachyłka nadrzepkowego lewego kolana, zerwania przyczepu udowego lewego wiązadła krzyżowego przedniego, pęknięcia lewej łąkotki przyśrodkowej, stłuczeń powierzchni stawowych lewego kolana i głowy lewej kości strzałkowej. Przebyty wcześniej (na skutek zdarzenia w dniu 3 maja 2022 r.) uraz lewego kolana oraz spożyty alkohol mógł mieć wpływ na stabilność poruszania się J. K. (1) i co za tym idzie nie można wykluczyć, że przyczynił się on do upadku pokrzywdzonego na schodach i doznania obrażeń wymienionych w odpowiedzi do niniejszego pytania, jednakże nie zachodzi tutaj bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy.

Na podstawie zdjęć znajdujących się w aktach sprawy (k. 15-20 i 231-234) - przy założeniu, że są to zdjęcia J. K. (1) i zostały one zrobione po zdarzeniu z dnia 3 maja 2022 r. - należy przyjąć, że na skutek wskazanego zdarzenia mógł on doznać również sińca lewej okolicy oczodołowej z niewielkim stłuczeniem okolicznych powłok oraz sińców lewego uda, co spowodowało naruszenie czynności narządu ciała trwające nie dłużej niż siedem dni.

Fragmenty zeznań pokrzywdzonego z dnia 10 maja 2022 r. ( k. 7) oraz z dnia 28 marca 2023 r. (k. 182-190) dotyczące wykrzywienia się kolana do środka połączonego z bólem, wrażenie „trzasku” w kolanie, podnoszone przez pokrzywdzonego znaczne ograniczenie ruchomości i niemożność obciążania lewej kończyny dolnej wskazują na pewne prawdopodobieństwo doznania przez pokrzywdzonego na skutek zdarzenia z dnia 3 maja 2022 r. obrażeń opisywanych w badaniu rezonansu magnetycznego lewego kolana z dnia 9 maja 2022 r., tj. naderwania lewego więzadła krzyżowego przedniego, pęknięcia lewej łąkotki przyśrodkowej, stłuczeń powierzchni stawowych i głowy kości strzałkowej. Niemniej obrażenia powyższe nie pozostają w korelacji z objawami opisanymi w udostępnionej biegłym dokumentacji medycznej, gdzie z odchyleń odnotowano jedynie bolesność w okolicy lewego stawu kolanowego, bez innych objawów wskazujących na tak poważne obrażenia. W związku z powyższym - jak już powiedziano wcześniej - daleko bardziej prawdopodobne jest, że obrażenia te powstały na skutek zdarzenia z dnia 8 maja 2022 r.

Biegli zwrócili uwagę, że J. K. (1) składał zeznania już po zdarzeniu z dnia 8 maja 2022 r. oraz po przeprowadzeniu dokładnej diagnostyki obrazowej (ww. rezonansu magnetycznego) lewego kolana, kiedy to pokrzywdzony był już świadom dokładnego zakresu obrażeń w obrębie lewego stawu kolanowego po obu urazach, jednakże ocenę wiarygodności zeznań biegli pozostawiają dla Sądu.

Jednocześnie biegli zaznaczyli, że w aktach sprawy znajdują się nieopisane fotografie przedstawiające obrażenia u dwóch różnych mężczyzn. W ocenie biegłych fotografia z karty nr 213, do której odnosił się w swojej opinii biegły ortopeda D. F., a której fragmenty przytacza obrońca oskarżonych (k. 326-328), podobnie jak fotografie na kartach 211 i 212 przedstawia obrażenia u L. Z., a nie u J. K. (1), które to w ocenie biegłych przedstawione są najprawdopodobniej na kartach 15-20 i 231-234. W związku z tym biegli nie uwzględnili w swojej opinii obrażeń uwidocznionych na zdjęciach zamieszczonych na kartach 211-213.

Sąd odwoławczy uznał opinię Uniwersytetu Medycznego w B. za jasną, pełną, zrozumiałą, fachową; zawiera ona nie tylko ostateczne wnioski ale i wskazanie dróg, które biegłych do takich wniosków doprowadziły. Zawiera konkretne i umotywowane odpowiedzi na wszystkie postawione biegłym pytania. Opinię biegłego ocenia sąd i to ten organ procesowy decyduje, czy jest ona dla niego zrozumiała i przekonująca w treści, czy odpowiada na pytania zakreślające jej przedmiot i granice, czy jest wewnętrznie spójna i niesprzeczna oraz czy nie rodzi wątpliwości co do jej merytorycznej trafności. Jeżeli opinia spełnia powyższe wymogi, to sąd nie ma obowiązku dopuszczania dowodu z dalszej opinii biegłego tylko dlatego, że złożona opinia jest niekorzystna dla strony, tym bardziej że strony opinii Instytutu nie zakwestionowały.

Podstawą oceny dowodu z opinii biegłego przez sąd orzekający nie może więc być, z natury rzeczy, polemika stron, z czysto fachowymi opiniami specjalistów, a jedynie jej analiza logiczna. O wartości dowodowej nie decyduje to, czy poszczególne dowody są korzystne albo niekorzystne dla oskarżonego, ale treść każdego z dowodów konfrontowana z innymi dowodami. Podstawą ustaleń co do sprawstwa oskarżonego może być opinia Instytutu oparta na zobiektywizowanych ustaleniach dotyczących przedmiotowego zdarzenia, jeżeli relacje pokrzywdzonego, czy inne dowody nie mogą stanowić przeciwwagi do analiz tego specjalistycznego opracowania, z uwagi na ich niepewność.

Za wersję „konkurencyjną” w stosunku do opinii Instytutu nie mogą być wcześniejsze opinie medyków, uwzględniające dowolne hipoteza dotyczące następstw zdarzeń w dniach 3 i 8 maja 2022 roku. Jeżeli więc wynikające z nich okoliczności kłócąc się zarazem z zasadami wiedzy, charakterystyką charakterystyką tych zajść, zgromadzoną dokumentacją medyczną , to prawem sądu orzekającego jest uznanie ich za niewiarygodne w drodze rozumowania zdroworozsądkowego, uwzględniającego proste, oczywiste i występujące powszechnie związki przyczynowo-skutkowe, z odrzuceniem tez nieracjonalnych, a więc opartych o wnioskowanie na podstawie kryteriów subiektywnych.

Konsekwencją domniemania niewinności jest zasada in dubio pro reo, czyli nakaz tłumaczenia niedających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego zawarta w przepisie art. 5 § 2 KPK Należy podkreślić, że zakaz ten odnosi się jedynie do wątpliwości, które nie dają się usunąć, a zatem organ procesowy powinien dążyć przede wszystkim do wyeliminowania zaistniałych wątpliwości, czego w realiach niniejszej sprawy uczynić nie sposób. Tak też uczynił Sąd II instancji w rozpoznawanej sprawie. Dal zróżnicowania następstw zdarzeń z dnia 3 oraz 8 maja 202 roku dopuścił dowód z opinii uniwersytetu Medycznego w B. na te okoliczności. Opinia w sposób racjonalny przyporządkowała te następstwa do poszczególnych zdarzeń. Obrażenia opisywane w badaniu rezonansu magnetycznego lewego kolana z dnia 9 maja 2022 r., tj. naderwania lewego więzadła krzyżowego przedniego, pęknięcia lewej łąkotki przyśrodkowej, stłuczeń powierzchni stawowych i głowy kości strzałkowej nie pozostają w korelacji z objawami opisanymi w udostępnionej biegłym dokumentacji medycznej ze zdarzenia z dnia 3 maja 2022 roku, gdzie z odchyleń odnotowano jedynie bolesność w okolicy lewego stawu kolanowego, bez innych objawów wskazujących na tak poważne obrażenia. W związku z powyższym daleko bardziej prawdopodobne jest, że obrażenia te powstały na skutek zdarzenia z dnia 8 maja 2022 r. Zeznania pokrzywdzonego sugerujące istnienie tych obrażeń już w dniu 3 maja 2022 roku nie korespondują z dokumentacją medyczną i sugerujący wpływ na jego tezy mogła mieć posiadana wiedza co do całości doznanych obrażeń w tych dwóch zajściach istniejąca w czasie przesłuchania. W dniu 8 maja 2022 roku pokrzywdzony wyprowadzał psa, chodził po schodach, wcześniej spożywał alkohol, czyli nie wykazywał ciężkich obrażeń narządu ruchu; ponadto intensyfikacja świadczeń medycznych nastąpiła po drugim zajściu.

Wobec faktu, że po wykorzystaniu przez Sąd odwoławczy wszystkich możliwości dowodowych w niniejszej sprawie nadal występowały wątpliwości w tym zakresie , należało uznać te wątpliwości za „nie dające się usunąć” i rozstrzygnąć je na korzyść oskarżonego, tj. zastosować regułę z art. 5 § 2 KPK. Zasada in dubio pro reo nie oznacza obowiązku wyboru przez Sąd najkorzystniejszej dla oskarżonego wersji, lecz zakaz czynienia niekorzystnych domniemań w sytuacji, gdy stan dowodów nie pozwala na ustalenie faktów w sposób obiektywny.

Dlatego Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

- w ramach czynu zarzucanego w punkcie II aktu oskarżenia przyjął, że:

a. J. K. (1) doznał obrażeń ciała w postaci: stłuczenia prawego kciuka, rany tłuczonej lewego łuku brwiowego, sińców lewej okolicy oczodołu z towarzyszącym niewielkim stłuczeniem okolicznych powłok, sińców uda lewego, stłuczenia kolana lewego, które spowodowały u niego naruszenie czynności narządów ciała trwające nie dłużej niż 7 dni;

b. za podstawę prawną skazania tak skorygowanego czynu przyjął art. 157 § 2 kk i za to ( w miejsce dotychczasowej kary ) na podstawie art. 157 § 2 kk wymierzył oskarżonemu 100 stawek dziennych grzywny, określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych;

- orzeczoną w punkcie 5 nawiązkę zmniejszył do kwoty 4000 złotych;

- na podstawie art. 86 § 1 kk, art. 86 § 1 i 2 kk za zbiegające się przestępstwa orzekł w stosunku do oskarżonego karę łączną grzywny w wysokości 150 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych.

Sąd odwoławczy zmienił kwalifikację prawną czynu II na łagodniejszą ( art. 157 § 2 KK ). Ponieważ wymiar kary za ten czyn nie był kwestionowany w apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, sąd odwoławczy nie miał przesłanek, aby tą karę zaostrzać. W tej wysokości jest ona dostosowana do wagi czynu, osoby sprawcy i nie sposób uznać, aby wymagała złagodzenia.

Zgodnie z art. 46 § 1 KK w razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Przepis art. 46 § 2 KK stanowi jeżeli orzeczenie obowiązku określonego w § 1 jest znacznie utrudnione, sąd może orzec zamiast tego obowiązku nawiązkę w wysokości do 200.000 złotych na rzecz pokrzywdzonego, a w razie jego śmierci w wyniku popełnionego przez skazanego przestępstwa nawiązkę na rzecz osoby najbliższej, której sytuacja życiowa wskutek śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu.

Przy orzekaniu o obowiązku przewidzianym w art. 46 § 1 KK należy kierować się zasadami prawa cywilnego, a zatem warunkiem jego orzeczenia w wyroku karnym jest istnienie w chwili wyrokowania szkody, której ustalenia dokonuje się według tych samych reguł, jak przy określaniu odszkodowania w postępowaniu cywilnym. Obowiązek naprawienia szkody jako środek kompensacyjny wywołuje podwójny skutek, a mianowicie oddziałuje w sferze uprawnień cywilnoprawnych podmiotu uprawnionego i sprawcy szkody, oraz w sferze karnoprawnej, jako że nakłada obowiązek, będący środkiem reakcji na przestępstwo, na sprawcę szkody i wywołuje konsekwencje związane ze stwierdzeniem popełnienia przestępstwa. Do celów postępowania karnego należy uwzględnienie prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego (art. 2 § 1 pkt 3 KPK ), w tym naprawienie już w postępowaniu karnym, gdy to możliwe, szkody wyrządzonej przestępstwem.

W myśl art. 46 § 2 KK zamiast obowiązku naprawienia szkody, sąd może orzec na rzecz pokrzywdzonego nawiązkę. Ma ona charakter subsydiarny. Jej orzeczenie jest dopuszczalne wówczas, gdy orzeczenie obowiązku jest znacznie utrudnione. Słusznie wskazuje się, że pokrzywdzony w sytuacji określonej w art. 46 § 1 KK nie powinien pozostać bez rekompensaty wyrządzonej szkody ( nawiązka - zgodnie ze słusznym poglądem judykatury - jest zryczałtowanym odszkodowaniem i powinna być orzekana wówczas, gdy występują trudności w ustaleniu in concreto wysokości szkody).

Wysokość orzeczonej na podstawie art. 46 § 2 KK nawiązki winna być miarkowana z uwzględnieniem rozmiaru szkód, ale szczególnie rozmiaru krzywdy wyrządzonej pokrzywdzonemu, ocenianej zwłaszcza przez pryzmat subiektywnych doznań ofiary przestępstwa, sposobu działania sprawcy, jak również tego, jaki wpływ na stan psychiczny osoby pokrzywdzonej wywołało znalezienie się w sytuacji ofiary przestępstwa.

Orzekanie nawiązki na podstawie przepisu art. 46 § 2 zd. pierwsze KK ma charakter wyraźnie zastępczy (wtórny) wobec mającego charakter zasadniczy (pierwotny) obowiązku orzeczenia odszkodowania lub zadośćuczynienia na podstawie art. 46 § 1 zd. pierwsze KK i uzależnione zostało od natrafienia przez sąd na istotne trudności przy orzekaniu w przedmiocie obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem lub zadośćuczynienia za szkodę. Istnienie okoliczności o charakterze znacznie utrudniającym orzeczenie obowiązków określonych w przepisie art. 46 § 1 zd. pierwsze KK należy wiązać przede wszystkim z sytuacją, w której dokładne określenie rozmiarów szkody bądź krzywdy spowodowanej przestępstwem prowadziłoby do konieczności istotnego „przeorientowania” prowadzonego postępowania dowodowego i skupienia uwagi sądu na dokonywaniu ustaleń faktycznych dotyczących kwestii szkody lub krzywdy, do której doszło na skutek popełnienia przestępstwa, spowalniając lub w niektórych przypadkach tamując postępowanie i oddalając wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności karnej.

W tym przypadku mamy do czynienia z dwoma zdarzeniami z dnia 3 oraz 8 maja 2022 roku powodującymi następstwa dla zdrowia pokrzywdzonego i trudno uwzględnić i oszacować nasilone cierpienia pokrzywdzonego i poniesione przez niego koszty leczenia po nałożeniu się na obrażenia doznane 3 maja 2022 roku urazów doznanych 8 maja 2022roku. Na skutek czynu przestępczego oskarżonego z dnia 3 maja 2022 roku pokrzywdzony doznał: stłuczenia prawego kciuka, rany tłuczonej lewego łuku brwiowego, sińców lewej okolicy oczodołu z towarzyszącym niewielkim stłuczeniem okolicznych powłok, sińców uda lewego, stłuczenia kolana lewego, które spowodowały u niego naruszenie czynności narządów ciała trwające nie dłużej niż 7 dni. Obrażenia te są powierzone i nie powodowały dłuższych następstw dla funkcjonowania organizmu. Pokrzywdzony poniósł cierpienia moralne związane z tym czynem, naruszał on jego godność; do szkód materialnych można zaliczyć utracony zarobek pokrzywdzonego do 8 maja 2022 roku, poniesione przez niego koszty leczenia. Uwzględniając te przesłanki sąd odwoławczy uznał, że sąd I instancji słusznie orzekł obowiązek naprawienia szkody w formie nawiązki ( ryczałtowej ) , jednakże obniżył jej wysokość do 4000 złotych, uwzględniając korektę wyroku odnośnie czasookresu trwania tych naruszeń czynności ciała. Sprecyzowanie tego obowiązku utrudniało również stanowisko pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego , który domagał się uwzględnienia

( niezasadnie ), że czynności sprawcze oskarżonego w dniu 3 maja 2022 roku spowodowały u pokrzywdzonego: naderwania lewego więzadła krzyżowego przedniego, pęknięcia lewej łąkotki przyśrodkowej, stłuczeń powierzchni stawowych i głowy kości strzałkowej, co rzeczywiście powodowałoby długotrwałość leczenia J. K. (1) i pogarszało jego widoki na przyszłość związanie z ograniczeniami narządu ruchu. Orzeczenie to nie tamuje dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od sprawcy w postępowaniu cywilnym.

Za zbiegające się przestępstwa sąd odwoławczy orzekł wobec J. K. (2) karę łączną grzywny ( 150 stawek dziennych po 20 złotych stawka ) uwzględniając bliski związek czasowo-przestrzenny pomiędzy tymi czynami oraz skuteczność tej reakcji karnej w odniesieniu celów w zakresie prewencji indywidualnej i generalnej.

( Obrońca ) Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie, iż oskarżony J. K. (2) w dniu 3 maja 2022 r. naruszył czynności narządu ciała na poniżej dni siedmiu i orzeczenie w punkcie 5 na rzecz pokrzywdzonego nawiązki w wysokości 1500 zł, względnie o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Częściowo zasadny

Z uwagi na aktualne brzmienie art. 452 § 2 KPK oraz treść art. 167 KPK, regułą jest obecnie prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przed sądem II instancji i orzekanie reformatoryjne, zaś uchylenie wyroku sądu meriti w oparciu o przesłankę z art. 437 § 2 KPK powinno mieć miejsce jedynie w sytuacjach wyjątkowych, kiedy bez ponowienia wszystkich dowodów nie jest możliwe wydanie trafnego rozstrzygnięcia. Nie ma więc podstaw faktycznych i prawnych od uchylenia wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzupełnione postępowanie dowodowe ( wnioski wynikające z opinii Instytutu) doprowadziły do korekty zaskarżonego wyroku w odniesieniu do czynu II przez określenie obrażeń ciała, jakie odniósł pokrzywdzony w dniu 3 maja 2022 roku oraz rozstrzygnięcia, że te obrażenia spowodowały naruszenie czynności narządów jego czaiła trwające nie dłużej niż siedem dni (art. 157 § 2 KK ).

Natomiast wniosek o obniżenie nawiązki na rzecz pokrzywdzonego jako zryczałtowanego odszkodowania do kwoty 1500 złotych nie znajdował uzasadnienia w rzeczywistym zakresie doznanych przez pokrzywdzonego cierpień moralnych i fizycznych, poniesionych przez niego wydatków związanych z tym zajściem i nie mógł podlegać uwzględnieniu.

( Pełnomocnik ) Obraza przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, tj. art. 7 KPK poprzez dowolną i sprzeczną z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego, polegającą na odmowie uwzględnienia wskazanego w uznanej za wiarygodną opinii biegłego D. F. związku przyczynowego między urazem z dnia 3 maja 2022 r. a pogłębieniem uszkodzeń kolana w wyniku zdarzenia z dnia 8 maja 2022 r., z tej tylko przyczyny, że biegły posłużył się trybem przypuszczającym, pomijając przy tym logiczną i medycznie uzasadnioną sekwencję zdarzeń oraz fakt, że brak jednoznacznego rozdzielenia skutków wynikał z braku wykonania badań obrazowych, a nie z braku wiedzy biegłego.

( Pełnomocnik ) Obraza przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, tj. art. 5 § 2 KPK poprzez błędne zastosowanie zasady in dubio pro reo polegające na potraktowaniu przez Sąd braku użycia przez biegłego w opinii kategorycznego stwierdzenia jako wyraz wątpliwości co do związku przyczynowego, mimo że opinia zawierała jednoznaczne stwierdzenie, iż uraz z dnia 3 maja 2022 r. zapoczątkował proces uszkodzenia kolana, a drugi uraz był jego następstwem.

( Pełnomocnik ) Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu w opisie czynu wszystkich obrażeń doznanych przez oskarżyciela posiłkowego, tj. uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego ((...)), więzadła pobocznego przyśrodkowego ((...)) oraz łąkotki przyśrodkowej (MM) — mimo że ich wystąpienie zostało potwierdzone przez opinię biegłego D. F..

( Pełnomocnik ) Obraza przepisów prawa materialnego, tj. art. 46 § 1 KK poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy oskarżyciel posiłkowy przedłożył komplet dokumentów potwierdzających poniesione koszty leczenia, a biegły sądowy jednoznacznie potwierdził ich zasadność oraz długotrwały uszczerbek na zdrowiu powstały u oskarżyciela posiłkowego wynoszący łącznie 15%, co obligowało Sąd do zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia.

( Pełnomocnik ) Rażąca niewspółmierność nawiązki poprzez orzeczenie jej w wysokości 6 000 zł, w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że oskarżyciel posiłkowy doznał długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 15%, wymagał leczenia operacyjnego, rehabilitacji, poniósł udokumentowane koszty leczenia przekraczające 4 000 zł, a skutki urazu znacząco ograniczyły jego sprawność ruchową, aktywność zawodową i jakość życia, co czyni zasądzoną kwotę nieadekwatną do rozmiaru szkody i krzywdy oraz sprzeczną z funkcją kompensacyjną procesu karnego i zasadą sprawiedliwości społecznej.

Niezasadny

Sąd odwoławczy podnosi, ze rozważania dotyczące apelacji obrońcy oskarżonego wskazują na niezasadność środka odwoławczego wniesionego przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego; unikając ich powtarzania Sąd musi zwrócić uwagę na zasadnicze kwestie podważające zarzuty tego odwołania:

- postępowanie dowodowe w instancji odwoławczej zostało uzupełnione. Opinia