Sąd oddalił apelację o zakaz jazdy dla kierowcy skazanego na rok w zawieszeniu

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego we Trzebnicy z Wydział II Karny z 14 kwietnia 2025 r., sygn. akt II K 356/24

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel posiłkowy

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Pełnomocnik oskarżycielek posiłkowych zarzucił wydanemu orzeczeniu:

1. rażącą niewspółmierność środka karnego , tj. art. 42 § 1 k.k. poprzez brak orzeczenia środka karnego na okres 5 lat w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, podczas gdy z okoliczności popełnienia czynu wynika, że prowadzenie ww. pojazdów przez oskarżonego zagraża bezpieczeństwu w komunikacji;

2. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 46 § 2 k.k, poprzez brak orzeczenia nawiązki w wysokości 20 000 zł na rzecz oskarżycielki posiłkowej małoletniej C. L. jako osoby najbliższej L. L. (3), zmarłemu w wyniku przestępstwa popełnionego przez oskarżonego;

3. obrazę przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 627 k.p.k., poprzez brak orzeczenia zwrotu wydatków na ustanowienie pełnomocników na rzecz małoletniej C. L. działającej w charakterze oskarżycielki posiłkowej.

Niezasadny

Apelacja pełnomocnika oskarżycielek posiłkowych jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż apelująca nie kwestionuje ustaleń faktycznych Sądu I instancji, co zwalnia Sąd Odwoławczy od szerszego zajmowania się tą kwestią i pozwala na ograniczenie się do stwierdzenia, że zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia przyjęcie sprawstwa i winy oskarżonego L. L. (1) w zakresie popełnienia przez niego w dniu 29 grudnia 2023 roku przestępstwa z art.177 § 2 kodeksu karnego.

Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemu za przypisany mu czyn karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres wynoszący 3 lata próby. Oskarżony został zobowiązany do informowania sądu o przebiegu okresu próby, na piśmie, co 6 miesięcy. Sąd Rejonowy zasądził również od L. L. (1) na rzecz oskarżycielek posiłkowych N. U. i P. L. nawiązki w kwotach po 20 000 zł. Sąd Rejonowy zaniechał natomiast orzeczenia wobec oskarżonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym. Brak orzeczenia tego środka karnego stanowił podstawę zaskarżenia orzeczenia na niekorzyść i podniesienia przez pełnomocnika oskarżycielek posiłkowych zarzutu z art. 438 pkt 4 k.p.k., tj. rażącą niewspółmierność środka karnego. Należy jednak pamiętać, że na gruncie art. 438 pkt 4 k.p.k. nie chodzi o każdą różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną można byłoby–również w potocznym znaczeniu tego słowa – uznać za „rażąco” niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2016r., sygn. II AKa 217/16). Sąd Odwoławczy przyjmuje domniemanie słuszności wyroków I instancji, to jest odmawia im swej aprobaty jedynie w razie stwierdzenia, że są (mogą być) niesprawiedliwe (vide: SA w Krakowie w wyroku z 21.09.2000 r. II AKa 154/00).

Przepis art. 42 § 1 k.k. miał w niniejszej sprawie zastosowanie fakultatywne, co oznacza, że jego orzeczenie przez sąd zależy od okoliczności sprawy. Sąd Odwoławczy podziela argumentację Sądu I Instancji, iż w realiach niniejszej sprawy zastosowanie wobec oskarżonego L. L. (1) środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym pełniłoby jedynie funkcję represyjną. Tymczasem przy orzekaniu w przedmiocie środków karnych Sąd powinien mieć na uwadze przede wszystkim ich funkcję prewencyjną, odpowiadającą intencjom ustawodawcy. L. L. (1) jest kierowcą zawodowym, dotąd jeździł bezwypadkowo – nie jest więc sprawcą, który notorycznie narusza przepisy ruchu drogowego i będzie zagrażał w przyszłości bezpieczeństwu w komunikacji. Ponadto L. L. (1) jest emerytowanym policjantem, jak wskazał – krytycznie odnosi się do naruszania przepisów. Jednocześnie też nie kwestionował swojego sprawstwa i przyznał się do popełnienia przestępstwa. Można zatem przyjąć, że popełnione przez niego przestępstwo miało incydentalny charakter i oskarżony w przyszłości będzie tym bardziej przestrzegał porządku prawnego. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności orzekania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jest również fakt, że pokrzywdzony L. L. (2) w chwili wypadku nie korzystał z pasów bezpieczeństwa. Jakkolwiek jako konwojent był z takiego obowiązku zwolniony, to jednak świadek F. F. wskazał, że zgodnie z wewnętrzną procedurą obowiązującą w firmie (...) pracownikom zalecano korzystanie z pasów bezpieczeństwa. Nie można tymczasem wykluczyć, że gdyby L. L. (2) z zalecenia takiego skorzystał, skutki zdarzenia nie byłyby tak dramatyczne. Zasadnie Sąd Rejonowy uznał również, że orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym będzie miało negatywny wpływ na możliwości zarobkowe L. L. (1). Istotnym źródłem dochodów oskarżonego jest bowiem wynagrodzenie, jakie uzyskuje pracując w charakterze kierowcy zawodowego. Pozbawienie go uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi ograniczy jego dochody i w konsekwencji znacznie utrudni mu wykonanie obowiązku uiszczenia nawiązek na rzecz pokrzywdzonych oraz uiszczenie zasądzonych kosztów postępowania, obejmujących również zwrot kosztów ustanowienia pełnomocników poniesionych przez oskarżycielki posiłkowe.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej w zakresie braku orzeczenia nawiązki w wysokości 20 000 zł na rzecz małoletniej C. L., w pierwszej kolejności należy wskazać, że na rozprawie głównej 15 listopada 2024 r. pełnomocnik pokrzywdzonych złożył oświadczenie o działaniu w charakterze oskarżycielek posiłkowych obecnych na tejże rozprawie pokrzywdzonych P. L. oraz N. U.. Nie wymienił wówczas w swoim oświadczeniu małoletniej C. L.. Abstrahując jednak od powyższego, należy wskazać, że nawiązka orzeczona na rzecz N. U. – matki małoletniej C. L. de facto wypełnia już swoją kompensacyjną funkcję również w odniesieniu do córki pokrzywdzonego. C. L. pozostaje pod pieczą oskarżycielki posiłkowej N. U. i jest na jej utrzymaniu. Środki finansowe uzyskane z tytułu nawiązki zasądzonej wyrokiem Sądu I Instancji na rzecz N. U. zasilą zatem ich wspólny budżet domowy i będą wspierać interesy finansowe również małoletniej pokrzywdzonej, pełniąc tym samym swoją funkcję kompensacyjną również w stosunku do niej. Ponadto orzeczenie sądu karnego nie zamknęło przedstawicielce ustawowej małoletniej C. L. możliwości dochodzenia dodatkowych roszczeń na drodze postępowania cywilnego w trybie art. 415 k.c.

Jako niezasadny należało ocenić również trzeci zarzut apelującej. Konsekwencją uznania, że nie złożyła ona oświadczenia o działaniu małoletniej C. L. (reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową N. U.) w charakterze oskarżycielki posiłkowej w niniejszym postępowaniu jest brak możliwości orzeczenia na rzecz małoletniej zwrotu wydatków poniesionych w związku z ustanowieniem pełnomocnika.

1. o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec oskarżonego dodatkowo środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 5 lat, poprzez orzeczenie dodatkowo od oskarżonego na rzecz małoletniej C. L. nawiązki w wysokości 20 000 zł, oraz poprzez orzeczenie dodatkowo od oskarżonego na rzecz małoletniej C. L. zwrotu wydatków na ustanowienie pełnomocników;

2. zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżycielek posiłkowych P. L., N. U. i małoletniej C. L. zwrotu wydatków na ustanowienie pełnomocników.

Niezasadny

Sąd odwoławczy nie podzielił zarzutów zawartych w apelacji, wobec czego wnioski pełnomocnika oskarżycielek posiłkowych co do zasady nie zostały uwzględnione.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

wyrok wskazany w sekcji 1.1. części wstępnej niniejszego uzasadnienia

Wyrok Sądu Rejonowego należało utrzymać w mocy. Z uwagi na zakres zaskarżenia sprawstwo i wina oskarżonego nie były przedmiotem kontroli instancyjnej. To samo odnosi się do wymiaru kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz nałożonego na oskarżonego obowiązku informowania sądu o przebiegu okresu próby. W pozostałym, zaskarżonym zakresie wydane orzeczenie jest trafne i adekwatne do popełnionego przez oskarżonego czynu, okoliczności jego popełnienia, sposobu działania, rodzaju naruszonych obowiązków, rodzaju i rozmiaru ujemnych następstw przestępstwa oraz właściwości osobistych sprawcy. Brak jest jakichkolwiek podstaw do ingerencji w orzeczenie sądu I instancji. Sąd I instancji uwzględnił przy wymiarze kary wszystkie okoliczności, słusznie przy tym wskazując, że wymierzona oskarżonemu kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby w sposób wystarczający zapewni przestrzeganie przez oskarżonego przepisów ruchu drogowego w przyszłości. W przeciwnym razie będzie bowiem musiał liczyć się z możliwością zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności. Orzeczenie jest prawidłowe również w zakresie orzeczenia nawiązki i zasądzenia kosztów ustanowienia pełnomocników jedynie na rzecz P. L. i N. U..

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Koszty procesu

Punkt II wyroku

Sąd Okręgowy, kierując się względami słuszności, w tym w szczególności sytuacją finansową, w jakiej znalazły się oskarżycielki posiłkowe w wyniku zdarzenia z 29 grudnia 2023 r., zwolnił je na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. od zapłaty kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.

SSO Joanna Żelazny SSO Marcin Sosiński (spr.) SSO Marek Poteralski

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik oskarżycielek posiłkowych

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Brak rozstrzygnięcia o środku karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz o nawiązce na rzecz jednej z oskarżycielek posiłkowych i kosztach ustanowienia pełnomocnika.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana