Pomocnik wyłudzenia musi zapłacić pokrzywdzonej 5 tys. zł, sąd oddalił apelację obrońcy

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 14 listopada 2025 roku – sygn. akt II K 346/25

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Wnioski

Zmiana

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

obrazy prawa materialnego, tj. art. 46 § 1 k.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie przez Sąd wobec oskarżonego środka kompensacyjnego w postaci obowiązku naprawienia w całości wyrządzonej przestępstwem szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej A. O. kwoty 5 000 zł pomimo tego, że oskarżony nie osiągnął korzyści majątkowej i nie doprowadził pokrzywdzonej do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem, a obowiązek naprawienia szkody powinien w całości spoczywać na głównym sprawcy przestępstwa, a ponadto pokrzywdzona ma pełne prawo dochodzenia swoich roszczeń na drodze cywilnej od banku na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych.

Niezasadny

Zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd odwoławczy nie znalazł żadnych przesłanek do uchylenia nałożonego na oskarżonego przez Sąd I instancji obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody.

Zgodnie z treścią art. 46 § 1 k.k. w razie skazania, sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody. Orzeczenie wobec oskarżonego obowiązku naprawienia wyrządzonej pokrzywdzonej szkody, było przy tym jak najbardziej słuszne, gdyż jest to m.in. jeden z celów postępowania karnego (art. 2 § 1 pkt 3 k.p.k.). W realiach rozpoznawanej sprawy nie ma również większego znaczenia, że oskarżonego należało potraktować jako pomocnika, a nie jako współsprawcę dokonanego przestępstwa na szkodę pokrzywdzonej. Przy orzekaniu o obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody, co jest de facto rozstrzyganiem o odpowiedzialności cywilnej, należy odwoływać się do przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z treścią art. 422 k.c. za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten kto do wyrządzenia szkody nakłonił inną osobę albo był jej pomocny lub też świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody.

Dywagacje skarżącego, że oskarżony nie odniósł żadnych korzyści z przypisanego mu przestępstwa są oczywiście bezzasadne. Oskarżony był bowiem pomocnikiem w rozumieniu art. 422 k.c. Podżeganie i pomocnictwo – co jasno wynika z treści tegoż przepisu – nie wymagają odniesienia korzyści z dokonania przez osobę trzecią czynu zabronionego. Przesłankę świadomego skorzystania z wyrządzonej drugiemu szkody, należałoby wykazać w przypadku innej osoby, niż podżegacz lub pomocnik (może to dotyczyć np. pasera).

Oskarżony swoim zachowaniem, udzielając pomocy właściwemu sprawcy wyłudzenia pieniędzy z konta bankowego pokrzywdzonej, niewątpliwie jest odpowiedzialny za powstanie szkody w jej majątku. Gdyby ów główny sprawca oszustwa został zidentyfikowany i ujęty (a anonimowość ułatwił mu swoim zachowaniem właśnie oskarżony), należałoby tu zastosować, właściwą dla prawa cywilnego, odpowiedzialność solidarną, pozwalającą poszkodowanemu samodzielnie ustalać zakres i adresata postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 441 § 1 k.c. wyraźnie tu stanowi, że jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna. Natomiast w sytuacji, gdy w niniejszym procesie odpowiadał tyko oskarżony, to od niego należało zasądzić pełną kwotę odszkodowania, tytułem naprawienia poniesionej przez pokrzywdzoną szkody majątkowej. Jak słusznie zauważył Sąd Rejonowy, oskarżonemu przysługuje prawo regresu, co reguluje art. 441 § 2 k.c. stanowiąc, że: ,,ten, kto szkodę naprawił, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim przyczyniła się do powstania szkody”.

Wobec treści art. 46 § 1 k.k., nakazującego sądowi wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody, już w ramach toczącego się postępowania karnego, argument obrony, że pokrzywdzona mogłaby sama pozwać bank z powołaniem się na treść art. 46 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych, nie ma żadnego znaczenia.

o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie orzeczonego środka kompensacyjnego.

Niezasadny

Jak już wyżej wskazano, nie było podstaw do odstąpienia wobec oskarżonego orzeczenia obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej A. O. kwoty 5 000 złotych.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Całość zaskarżonego wyroku.

Zaskarżony wyrok jest słuszny i odpowiadający prawu. Podniesiony zarzut nie okazał się zasadny, o czym była już mowa wyżej.

Koszty procesu

2

O kosztach postępowania odwoławczego przypadających od oskarżonego Sąd Okręgowy orzekł w oparciu o treść art. 636 § 1 k.p.k., przy czym wysokość opłaty została ustalona na podstawie art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (tekst jednolity: Dz.U. z 1983 roku, Nr 49, poz. 223 z późn. zmianami).

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Rozstrzygnięcie o środku kompensacyjnym

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Wnioski

Zmiana