Pracownica żądała 12 257 zł za potrącenia z pensji, sąd uznał zgodę za dorozumianą

Powódka J. M. wniosła pozew przeciwko Zespołowi Szkół (...) w W. o zasądzenie kwoty 12.257,16 zł. tytułem wynagrodzenia za pracę wraz z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu w pozwie wskazanymi. W uzasadnieniu powołała swój okres zatrudnienia oraz wymiar etatu. Przyznała, iż w trakcie zatrudnienia miała zajęcia komornicze wynagrodzenia za pracę, które realizowane były przez pracodawcę poprzez wypłaty powódce zaniżonej wysokości wynagrodzenia z rażącym naruszeniem przepisów prawa pracy. Powódka w dalszej części uzasadnienia przywołała stawki minimalnego wynagrodzenia brutto i netto oraz przytoczyła treść art. 87

1 §1 kp. Powódka wskazała, iż dochodzona przez nią kwota to suma różnic wynagrodzenia jakie powinna była otrzymywać w związku z kwotą wolną od potrąceń, a kwotami jakie otrzymywała w rzeczywistości.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Przytoczono treść przepisu powołanego przez powódkę oraz wielkości minimalnego wynagrodzenia brutto. Przytoczono ponadto treść art. 91 kp w zw. z art. 87§1 i 7 kp. Wskazano iż od lutego 2019r. powódka wniosła o objęcie jej dobrowolnym zbiorowym ubezpieczeniem w (...), co wiązało się z pomniejszeniem jej wynagrodzenia o należną składkę miesięczną i z uwzględnieniem licznych zajęć komorniczych. Zgodnie zaś z powołanymi przepisami i założeniem zgody pracownika na potrącanie składki na ubezpieczenie pracownicze, pracodawca nigdy nie przekroczył 80% wynagrodzenia, odpowiednio kwot 1270,22, (...),30, 1614,14zł. A zatem wynagrodzenie, zdaniem strony pozwanej, wypłacane było prawidłowo.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka J. M. zatrudniona była u strony pozwanej w okresie od 15.02.2018r. do 31.08.2018r. w wymiarze ¾ etatu i od 1.09.2018r. do 30.05.2022r. w wymiarze 1/1 etatu na stanowisku sprzątaczki.

Dowód: akta osobowe ( w załączeniu )

W okresie objętym pozwem powódka otrzymywała wynagrodzenie za pracę na konto bankowe zgodnie z wyciągiem. Od lutego 2019r. powódka wniosła o objęcie jej dobrowolnym zbiorowym ubezpieczeniem w (...), co wiązało się z pomniejszeniem jej wynagrodzenia o należną składkę miesięczną i z uwzględnieniem licznych zajęć komorniczych, a także należności z kasy zapomogowo- pożyczkowej. Wysokość dokonywanych potrąceń i wypłat odbywało się poprzez naliczenia wskazane w kartotekach zarobkowych. Powódka nigdy nie zgłaszała zastrzeżeń odnośnie dokonywanych jej potrąceń, dwukrotnie też zwracała się z wnioskami o wypłatę świadczeń z ubezpieczenia pracowniczego. Po dokonanych potrąceniach powódka otrzymywała nie mniej niż 80% należnego wynagrodzenia.

Dowód:

wyciąg zleceń k. 10-20

kartoteki zarobkowe k.33-36

zeznania świadka M. T. e- protokół k. 80

deklaracja przystąpienia do (...)84-86

podanie z dnia 4.02.2019r. k.87

deklaracja o przystąpieniu do grupowego ubezpieczenia k.88

deklaracja męża powódki o przystąpieniu do ubezpieczenia k.89

pismo z 20.02.2019r. k. 90-91

pismo (...) k. 99

Minimalne wynagrodzenie wynosiło: w 2019r. 2250 zł. brutto, w 2020r. -2600 zł. brutto, w 2021r. – 2800 zł. brutto, w 2022r. – 3010 zł. brutto / niesporne, wynikające z rozporządzeń Rady Ministrów/ygn.. akt IV P 158/22

Przy tak ustalonym stanie faktycznym sąd zważył:

Powództwo podlegało oddaleniu.

Zgodnie z art. 87§ 1 kp z wynagrodzenia za pracę - po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 46), jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania - podlegają potrąceniu tylko następujące należności:

1) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych;

2) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;

3) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi;

4) kary pieniężne przewidziane w art. 108.

§ 2. Potrąceń dokonuje się w kolejności podanej w § 1.

§ 3. Potrącenia mogą być dokonywane w następujących granicach:

1) w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych - do wysokości trzech piątych wynagrodzenia;

2) w razie egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych - do wysokości połowy wynagrodzenia.

§ 4. Potrącenia, o których mowa w § 1 pkt 2 i 3, nie mogą w sumie przekraczać połowy wynagrodzenia, a łącznie z potrąceniami, o których mowa w § 1 pkt 1 - trzech piątych wynagrodzenia. Niezależnie od tych potrąceń kary pieniężne potrąca się w granicach określonych w art. 108.

§ 5. Nagroda z zakładowego funduszu nagród 3 , dodatkowe wynagrodzenie roczne oraz należności przysługujące pracownikom z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej podlegają egzekucji na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych do pełnej wysokości.

§ 7. Z wynagrodzenia za pracę odlicza się, w pełnej wysokości, kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia.

§ 8. Potrąceń należności z wynagrodzenia pracownika w miesiącu, w którym są wypłacane składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, dokonuje się od łącznej kwoty wynagrodzenia uwzględniającej te składniki wynagrodzenia.

Zgodnie art. 87

1§ 1 kp wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:

1) minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty określone w § 1 ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy (§ 2)

Zgodnie z art. 91 § 1kp należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. W przypadkach określonych w § 1 wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości: 1) określonej w art. 87

1 § 1 pkt 1 - przy potrącaniu należności na rzecz pracodawcy 2)80% kwoty określonej w art. 87

1 § 1 pkt 1 - przy potrącaniu innych należności niż określone w pkt 1(§ 2)

Powódka opierała swój pozew na twierdzeniu, iż nie wyrażała zgody na potrącenia dokonywane przez pracodawcę, wobec czego wypłaty wynagrodzenia były zaniżone. Jednocześnie nie kwestionowała przywilejów, jakie uzyskała w zamian za potrącane jej przez pracodawcę należności. Przywilejami tymi była możliwość zaciągania zobowiązań w kasie zapomogowo- pożyczkowej oraz korzystanie z ochrony ubezpieczeniowej przez powódkę i jej męża. Powódka również nie kwestionowała dokonywanych potrąceń ani ich wysokości w toku zatrudnienia. Nie opłacała również zobowiązań w zakresie składek we własnym zakresie, a skoro spodziewała się korzyści ( pożyczki, świadczeń z ubezpieczenia) musiała wiedzieć, że pracodawca potrąca jej z wynagrodzenia odpowiednie sumy pieniężne , i godzić się na to. Powódka, mimo dwukrotnego wezwania celem złożenia zeznań, nie stawiła się, aby zaprzeczyć dorozumianej zgodzie na dokonywanie potrąceń i wyjaśnić dlaczego miałaby takiej zgody nie udzielić.

Pracodawca bronił się zasadami współżycia społecznego albowiem wyrok zasądzający zobowiązywałby go do zapłacenia powódce kwot, które przeznaczył na regulowanie niewątpliwych zobowiązań powódki.

W doktrynie wskazuje się, iż nikt nie może "czynić ze swego prawa użytku" sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, to jest regułami, które nie będąc normami prawnymi, określają zachowania ludzi w ich wzajemnych stosunkach. Każda ze stron stosunku pracy musi postępować przy wykonywaniu swych uprawnień zgodnie z wymaganiami moralności i uznanymi regułami obyczajowymi. Oznacza to, że w stosunkach pracy liczy się nie sama "litera prawa", lecz także owe pozaprawne reguły nazwane w art. 8 "zasadami współżycia społecznego". (Komentarz do art. 8 Kodeksu pracy (w:) R. Celeda, E. Chmielek-Łubińska, L. Florek, G. Goździewicz, A. Hintz, A. Kijowski, Ł. Pisarczyk, J. Skoczyński, B. Wagner, T. Zieliński, Kodeks pracy. Komentarz, Lex 2009, wyd. V.).

Również w orzecznictwie sądów powszechnych zwraca się uwagę, że art. 8 Kodeksu pracy nie kształtuje praw podmiotowych, nie zmienia i nie modyfikuje praw, jakie wynikają z innych przepisów prawa. Przepis ten upoważnia sąd do oceny, w jakim zakresie, w konkretnym stanie faktycznym, działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie jego prawa i nie korzysta z ochrony prawnej

Przepis 91 kp powstał w celu wyeliminowania sytuacji, w których pracodawca jednostronnie uzna, że dana kwota mu się należy od pracownika, że istnieje zobowiązanie pracownika określone co do źródła powstania jak i autorytarnie przyjętej przez pracodawcę i potraconej wysokości, choć pracownik może mieć w tym zakresie inne zdanie. Art. 91 kp w zakresie pisemnej zgody pracownika na potrącenie ma wykluczyć wątpliwość, że strony w sposób zgodny postrzegają istnienie i wysokość długu pracownika. Natomiast w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy nie ma wątpliwości, iż pracownik wystąpił o objecie go ubezpieczeniem grupowym, złożył deklarację przystąpienia i podpisał zgodę na składkę w określonej wysokości należy przyjąć, iż brak jest racjonalnego i logicznego uzasadnienia, dla którego pracownik nie godziłby się na uiszczanie miesięcznej składki na ubezpieczenie i skoro nie robił tego samodzielnie- wiedział i godził się na potrącanie tej należności z wynagrodzenia, czemu nie protestował od lutego 2019r. Ta składka była mu potrącana w zamian za gwarancję świadczeń , jakie zostaną mu wypłacone w razie ziszczenia się warunków ubezpieczenia. Powódka korzystała z prawa złożenia wniosku dwukrotnie oczekując wypłaty świadczeń w zamian za uiszczanie comiesięcznej składki, której przecież nie uiszczała samodzielnie. Na sprawę należy patrzeć również w kontekście, iż comiesięczne opłacanie kwoty zdeklarowanej przez pracodawcę dało uprawnienia nie tylko powódce, ale całej grupie pracowników objętych ubezpieczeniem i rolą pracodawcy było dbanie o wywiązywanie się z umowy w zakresie opłacania składki zbiorowej zapewniając ją z comiesięcznego wynagrodzenia pracowników. Te same cele i zasady należy odnieść do potrąceń dokonywanych z kasy zapomogowo- pożyczkowej.

W kontekście zatem tej konkretnej sprawy należało podzielić stanowisko strony pozwanej zawarte w odpowiedzi na pozew i replice na pismo powódki do odpowiedzi na pozew i powództwo oddalić.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie na podstawie par. 9 ust1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.