Chore dziecko na warsztatach w szkole. Sąd utrzymał zwrot zasiłku opiekuńczego

Decyzją z dnia 14 października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. znak (...) na podstawie art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych odmówił ubezpieczonej H. F. (1) prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 17 kwietnia 2023 r. do 24 kwietnia 2023 r. Decyzja wskazywała, że została wydana w związku z art. 17 , art. 35, oraz art. 66 i 68 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zobowiązywała ona ubezpieczoną do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 2.113,43 zł.

W uzasadnieniu wyżej wskazanej decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczonej wypłacono zasiłek opiekuńczy za okres od 17 kwietnia 2023 r. do 24 kwietnia 2023 r. Z urzędu wszczęto postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy ubezpieczona w sposób prawidłowy wykorzystywała zwolnienie lekarskie. Z ustaleń organ rentowego wynikały nieprawidłowości w wykorzystywaniu zwolnienia lekarskiego za ten okres. Wskazano, że ubezpieczona wskazała, iż jej córka W. F. w dniu 21 kwietnia 2023 r. brała udział w warsztatach w szkole.

Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. sprostował treść powyższej decyzji z dnia 14 października 2024 r. w ten sposób, że wskazał, prawidłowe dane córki H. F. (1), której dotyczyło zwolnienie lekarskie otrzymane przez odwołującą się i która brała udział w zajęciach w szkole w dniu 21 kwietnia 2023 r. na: S. F..

Odwołanie od wyżej opisanej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. złożyła ubezpieczona H. F. (1), wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie jej prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 17 do 24 kwietnia 2023 r. oraz o zwolnienie jej od obowiązku zwrotu pobranego zasiłku opiekuńczego za ten okres wraz z odsetkami.

Zaskarżonej przez siebie decyzji zarzuciła:

1) naruszenie art. 68 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w zw. z paragrafem 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich poprzez niewłaściwe dokonanie kontroli zwolnienia lekarskiego wobec S. F. i jej obecności w placówce, a nie jej jako ubezpieczonej, w tym nieustaleniu, że w okresie od dnia 17 do 23 kwietnia 2023 r. wobec braku innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym mogącym zapewnić opiekę chorej córce sprawowała bezpośrednią opiekę nad dzieckiem, czego kontrola powinna dotyczyć;

2) naruszenie art. 32 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa poprzez błędne ustalenie, że w okresie od dnia 17 kwietnia do 24 kwietnia 2024 r. zwolnienie lekarskie z tytułu sprawowania opieki nad córką było wykorzystywane z sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, a także, że nie sprawowała bezpośredniej opieki nad córką;

3) naruszenie art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa poprzez błędne przyjęcie, że zasiłek opiekuńczy nie przysługuje za cały okres zwolnienia lekarskiego w związku z krótką wizytą córki S. F. na warsztatach w szkole 21 kwietnia 2023 r. podczas ubezpieczona gdy nie wykonywała w tym czasie innych czynności, w tym czynności zarobkowych, oczekiwała na odbiór córki ze szkoły, zatem nie doszło do wykorzystania zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, albowiem podjęta czynność nie spowodowała wydłużenia okresu niezdolności do pracy, a po okresie zwolnienia ubezpieczona wróciła do pracy, a córka do szkoły;

4) naruszenie art. 66 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz art. 84 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez dokonanie nieprawidłowej wykładni polegającej na uznaniu, że zaistniały przesłanki od odmowy prawa do zasiłku opiekuńczego oraz żądania zwrotu wypłaconego zasiłku jako zasiłku nienależnego.

W uzasadnieniu odwołania H. F. (1) podała, że kontrola prawidłowości zwolnienia lekarskiego od pracy z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem polega na ustaleniu, czy ubezpieczony nie wykonuje pracy zarobkowej, ubezpieczony nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego od pracy niezgodnie z jego celem, poza ubezpieczonym nie ma innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym mogącym zapewnić opiekę. Osobą kontrolowaną może być zatem tylko ubezpieczony, a nie dziecko ubezpieczonego. Dodatkowo, podała, że spełniała przesłanki do przyznania jej prawa do zasiłku opiekuńczego, albowiem w spornym okresie, jej córka S. F. była chora, a wśród domowników brak było innych osób mogących zapewnić dziecku opiekę. Dalej, powołując się na naruszenie art. 17 ustawy zasiłkowej, podała, że kontrola ZUS nie wykazała, aby wykonywała w spornym okresie pracę zarobkową, wykorzystywała zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem.

Odwołująca się podała, że w okresie od 17 do 24 kwietnia 2023 r. przebywała ze swoją córką S. F. z domu. Ubezpieczona przyznała, że w dniu 21 kwietnia 2023 r. jej córką, nad którą miała sprawować opiekę z powodu choroby dziecka, uczestniczyła w krótkich warsztatach w szkole. W czasie uczestnictwa przez dziecko w zajęciach w szkole, ubezpieczona oczekiwała na ich zakończenie, po czym obie powróciły do domu. Ta okoliczność nie spowodowała wydłużenia zwolnienia lekarskiego.

Ubezpieczona jednocześnie wyrażając skruchę wobec umożliwienia córce udziału w warsztatach wskazała, że takie działanie nie będzie mieć więcej miejsca. Prosiła o potraktowanie swojego zachowania jako wyjątkowego i incydentalnego.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego oddalenie z uwagi na brak podstaw do jego uwzględnienia oraz o połączenie do wspólnego rozpoznania odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z odwołaniem od decyzji z dnia 18 października 2024 r. Pełnomocnik organu rentowego wnosił również o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Sprawa z odwołania od decyzji ZUS Oddział w Z. z dnia 14 października 2024 r. została zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygnaturą akt IV U 161/25.

Decyzją z dnia 18 października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w U. znak (...)

(...)

(...).(...)-OW na podstawie art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 17 , art. 32 ust. 1 art. 35 ust. 2 , oraz art. 66 i 68 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa odmówił ubezpieczonej H. F. (1) prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 19 do 22 czerwca 2023 r. oraz zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 1.037,97 zł.

W uzasadnieniu wyżej wskazanej decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczonej wypłacono zasiłek opiekuńczy za okres od 19 czerwca 2023 r. do 22 czerwca 2023 r. Z urzędu wszczęto postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy ubezpieczona w sposób prawidłowy wykorzystawała zwolnienie lekarskie i czy miała prawo do zasiłku opiekuńczego za ten okres. Z ustaleń organu rentowego wynikały nieprawidłowości w wykorzystywaniu zwolnienia lekarskiego za ten okres. Wskazano, że ubezpieczona przyznała, iż jej córka W. F. w dniu 22 czerwca 2023 r. brała udział w warsztatach w szkole. Tym samym ubezpieczona w tym dniu nie sprawowała osobistej opieki nad dzieckiem.

Postanowieniem z dnia 23 maja 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w U. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską z treści powyższej decyzji z dnia 18 października 2024 r. w ten sposób, że w uzasadnieniu decyzji wskazano, iż to S. F. 22 czerwca 2023 r. brała udział w zajęciach w szkole.

Odwołanie od wyżej opisanej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w U. złożyła ubezpieczona H. F. (1), wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie jej prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 19 do 22 czerwca 2023 r. oraz o zwolnienie jej od obowiązku zwrotu pobranego zasiłku opiekuńczego za ten okres wraz z odsetkami.

Zaskarżonej przez siebie decyzji zarzuciła:

5) naruszenie art. 68 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w zw. z paragrafem 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich poprzez niewłaściwe dokonanie kontroli zwolnienia lekarskiego wobec S. F. i jej obecności w placówce, a nie jej jako ubezpieczonej, w tym nieustaleniu, że w okresie od dnia 19 do 22 czerwca 2023 r. wobec braku innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym mogącym zapewnić opiekę chorej córce sprawowała bezpośrednią opiekę nad dzieckiem, czego kontrola powinna dotyczyć;

6) naruszenie art. 32 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa poprzez błędne ustalenie, że w okresie od dnia 19 do 22 czerwca 2023 r. zwolnienie lekarskie z tytułu sprawowania opieki nad córką było wykorzystywane z sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, a także, że nie sprawowała bezpośredniej opieki nad córką;

7) naruszenie art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa poprzez błędne przyjęcie, że zasiłek opiekuńczy nie przysługuje za cały okres zwolnienia lekarskiego w związku z krótką wizytą córki S. F. na warsztatach w szkole 22 czerwca 2023 r. podczas gdy ubezpieczona nie wykonywała w tym czasie innych czynności, w tym czynności zarobkowych, oczekiwała na odbiór córki ze szkoły, zatem nie doszło do wykorzystania zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, albowiem podjęta czynność nie spowodowała wydłużenia okresu niezdolności do pracy, a po okresie zwolnienia ubezpieczona wróciła do pracy, a córka do szkoły;

8) naruszenie art. 66 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz art. 84 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez dokonanie nieprawidłowej wykładni polegającej na uznaniu, że zaistniały przesłanki od odmowy prawa do zasiłku opiekuńczego oraz żądania zwrotu wypłaconego zasiłku jako zasiłku nienależnego.

W uzasadnieniu odwołania podała, że kontrola prawidłowości zwolnienia lekarskiego od pracy z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem polega na ustaleniu, czy ubezpieczony nie wykonuje pracy zarobkowej, ubezpieczony nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego od pracy niezgodnie z jego celem, poza ubezpieczonym nie ma innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym mogącym zapewnić opiekę. Osobą kontrolowaną może być zatem tylko ubezpieczony, a nie dziecko ubezpieczonego. Dodatkowo, podała, że spełniała przesłanki do przyznania jej prawa do zasiłku opiekuńczego, albowiem w spornym okresie, jej córka S. F. była chora, a wśród domowników brak było innych osób mogących zapewnić dziecku opiekę. Dalej, powołując się na naruszenie art. 17 ustawy zasiłkowej, podała, że kontrola ZUS nie wykazała, aby ubezpieczona wykonywała w spornym okresie pracę zarobkową, wykorzystywała zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem.

Odwołującą się podała, że w okresie od 19 do 22 czerwca 2023 r. przebywała ze swoją córką S. F. z domu. Ubezpieczona przyznawała, że w dniu 22 czerwca 2023 r. jej córka, nad którą miała sprawować opiekę z powodu choroby, uczestniczyła w krótkich warsztatach w szkole. W czasie uczestnictwa przez dziecko w zajęciach w szkole, ubezpieczona oczekiwała na ich zakończenie, po czym obie powróciły do domu. Ta okoliczność nie spowodowała wydłużenia zwolnienia lekarskiego.

Ubezpieczona jednocześnie wyrażając skruchę wobec umożliwienia córce udziału w warsztatach wskazała, że takie działanie nie będzie mieć więcej miejsca. Prosiła o potraktowanie swojego zachowania jako wyjątkowego i incydentalnego.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego oddalenie z uwagi na brak podstaw do jego uwzględnienia. Pełnomocnik organu rentowego wnosił również o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Sprawa dotycząca odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w U. z dnia 18 października 2024 r. została zarejestrowana przed tutejszym Sądem pod sygnaturą akt IV U 163/25.

Postanowieniem z dnia 09 czerwca 2025 r. na podstawie art. 219 k.p.c. zarządzono połączenie sprawy IV U 163/25 ze sprawą IV U 161/25 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod wspólną sygnaturą IV U 161/25.

Pismem z dnia 24 lipca 2025 r. organ rentowy wskazał, że wartość przedmiotu sporu wynosi łącznie 2733 zł.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2025 r. organ rentowy podał, że wypłata świadczenia za okres 19-22 czerwca 2023 r. została zrealizowana w dniu 28 lipca 2023 r. Odsetki naliczono od dnia 29 lipca 2023 r. do dnia 18 października 2024 r. Z kolei wypłata świadczenia za okres 17-24 kwietnia 2023 r. została zrealizowana w dniu 24 maja 2023 r. Odsetki naliczono od dnia 25 maja 2023 r. do dnia 14 października 2023 r.

W dalszym toku postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny, istotny dla rozstrzygnięcia:

H. F. (1) podlega ubezpieczeniom społecznym, w tym dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w sposób nieprzerwany od 31 października 2019 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej

dowód:

- zestawienie k. 100.

Córka ubezpieczonej S. F. obecnie ma 10 lat. Oprócz S. F. ubezpieczona H. F. (1) ma jeszcze jedno dziecko - W. F., która ma aktualnie 7 lat. We wspólnym gospodarstwie domowym ubezpieczonej zamieszkuje również jej mąż – G. F..

W przypadku choroby któregokolwiek z dzieci, to zawsze H. F. (1) sprawowała nad nimi opiekę.

Ubezpieczona przed dniem 17 kwietnia 2023 r. korzystała z zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad dziećmi oraz znała przesłanki przyznania prawa do zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad chorym dzieckiem.

dowód:

- przesłuchanie stron z ograniczeniem do przesłuchania H. F. (1) na rozprawie w dniu 29.07.2025 r., protokół elektroniczny z rozprawy oraz protokół pisemny k. 102-103.

W roku 2023 r. S. F., wówczas 8-latka, realizowała obowiązek szkolny w Szkole Podstawowej nr (...) przy ul. (...) we I..

dowód:

- przesłuchanie stron z ograniczeniem do przesłuchania H. F. (1) na rozprawie w dniu 29.07.2025 r., protokół elektroniczny z rozprawy oraz protokół pisemny k. 102-103.

W 2023 r. S. F. chorowała często na obustronne zapalenie uszu.

H. F. (1) zwolnienie lekarskie w celu sprawowania opieki nad córką S. F. uzyskała za okres od 17 kwietnia 2023 r. do 24 kwietnia 2023 r. Osobistą opiekę nad dzieckiem w tym okresie sprawowała wyłącznie H. F. (1), wychodząc z domu jedynie w razie potrzeby – do sklepu bądź apteki. Mąż ubezpieczonej G. F. pracował w tym okresie, nie była to praca zmianowa.

W dniu 21 kwietnia 2023 r. S. F. uczestniczyła w warsztatach w szkole na lekcji 6 i 7. H. F. (1) zgodziła się na udział córki w zajęciach w szkole po wielokrotnych prośbach dziecka. Odbywały się one w godzinach 12:05- 14:10. Prowadziła je nauczyciel U. H.. H. F. (1) w tym czasie przebywała na terenie szkoły, po zajęciach wraz z córką powróciły do domu, kontynuować leczenie dziecka.

Wniosek o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w okresie od dnia 17 kwietnia – 24 kwietnia 2023 r. H. F. (1) złożyła w dniu 30 kwietnia 2023 r. H. F. (1) miała świadomość, że udział dziecka w zajęciach w szkole nie jest zgodny z zasadami przyznawania zasiłku opiekuńczego oraz, że świadczenie przysługuje w związku z opieką sprawowaną nad chorym dzieckiem.

Zasiłek ten został wypłacony ubezpieczonej w kwocie 1822 zł.

dowody:

- informacja z dnia 11 marca 2025 r., k. 25 – 26;

- wniosek z dnia 30 kwietnia 2023 r. znajdujący się w aktach organu rentowego – dołączone do akt niniejszego postępowania;

- przesłuchanie stron z ograniczeniem do przesłuchania H. F. (1) na rozprawie w dniu 29.07.2025 r., protokół elektroniczny z rozprawy oraz protokół pisemny k. 102-103;

- przesłuchanie stron z ograniczeniem do przesłuchania H. F. (1) na rozprawie w dniu 20.01.2026 r., protokół elektroniczny z rozprawy oraz protokół pisemny k. 129.

H. F. (1) zwolnienie lekarskie w celu sprawowania opieki nad chorą córką S. F. uzyskała za okres od 19 czerwca 2023 r. do 22 czerwca 2023 r. Mąż ubezpieczonej G. F. w tym okresie pracował, nie była to praca zmianowa.

W dniu 22 czerwca 2023 r. S. F. uczestniczyła w zajęciach w szkole – był to apel podsumowujący pracę oraz występy dla mamy i taty z okazji dnia rodziny. Prowadziła je nauczyciel U. H.. H. F. (1) w tym czasie przebywała na terenie szkoły, a po zajęciach, obie powróciły do domu.

H. F. (1) ponownie uległa prośbom córki o możliwość udziału w zajęciach w szkole. Ubezpieczona chciała, aby córka mogła zobaczyć efekty, na które pracowała cały rok w placówce edukacyjnej.

Wniosek o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie od dnia 19 czerwca – 22 czerwca 2023 r. H. F. (1) złożyła w dniu 18 lipca 2023 r. H. F. (1) miała świadomość, że udział dziecka w zajęciach w szkole nie jest zgodny z zasadami przyznawania zasiłku opiekuńczego oraz, że zasiłek przysługuje w związku z opieką nad chorym dzieckiem.

Zasiłek ten został wypłacony ubezpieczonej w kwocie 911 zł.

Dowód:

- informacja z dnia 11 marca 2025 r., k. 25 – 26;

- wniosek z dnia 18 lipca 2023 r., k. 58-62;

- przesłuchanie stron z ograniczeniem do przesłuchania H. F. (1) na rozprawie w dniu 29.07.2025 r., protokół elektroniczny z rozprawy oraz protokół pisemny k. 102-103;

- przesłuchanie stron z ograniczeniem do przesłuchania H. F. (1) na rozprawie w dniu 20.01.2026 r., protokół elektroniczny z rozprawy oraz protokół pisemny k. 129.

Pismem z dnia 04 września 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział M. poinformował H. F. (1), że wszczął z urzędu postępowanie w sprawie prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy w okresach sprawowania osobistej opieki nad dziećmi. Poproszono ubezpieczoną, aby dostarczyła zaświadczenia z placówki szkolnej W. F. potwierdzające od kiedy została zapisana do szkoły i czy uczestniczyła w zajęciach w okresach 3-7 kwietnia 2023 r. oraz 4-8 grudnia 2023 r. Tożsama prośba dotyczyła S. F. w okresach 17-24 kwietnia 2023 r., 19-22 czerwca 2023 r., 23-27 października 2023 r., 30 października – 13 listopada 2023 r., 28 grudnia 2023 – 05 stycznia 2024 r. oraz 19-28 lutego 2024 r.

W odpowiedzi na zapytanie organu rentowego H. F. (1) w dniu 18 września 2024 r. dostarczyła dokumenty:

- zaświadczenie z dnia 09 września 2024 r. dotyczące dni nieobecności W. F. w przedszkolu;

- zaświadczenie z dnia 16 września 2024 r. dotyczące miejsca realizowania obowiązku szkolnego S. F. w okresie od 01 września 2022 r. do 16 października 2023 r.;

- kartotekę ucznia S. F.;

- informację ze szkoły do której uczęszczała S. F. w której wynikało, że była nieobecna w szkole w okresie od 17 do 20 kwietnia 2023 r oraz w dniu 24 kwietnia 2023 r., a nadto w okresie od 19 do 21 czerwca 2023 r.;

- informację ze szkoły do której uczęszczała S. F. z której wynikało, że była nieobecna na zajęciach dydaktycznych w okresie 23 – 27 października 2023 r., 30 października 2023 r. -13 listopada 2023 r., 28 grudnia 2023 r. – 05 stycznia 2024 r., 19 – 28 lutego 2024 r.

Dodatkowo, pismem z dnia 20 września 2024 r. H. F. (1) wskazała organowi rentowemu, że obecność jej córki S. F. w dniach 21 kwietnia 2023 r. i 22 czerwca 2023 r. na zajęciach w szkole wynikała z tego, iż w tym czasie w placówce prowadzone były warsztaty i jej córka bardzo chciała wziąć w nich udział, wielokrotnie prosiła ubezpieczoną, aby mogła w nich uczestniczyć. Ubezpieczona zwróciła się do organu rentowego z prośbą o wyrozumiałość i pozytywne rozpatrzenie sprawy.

dowody:

- pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 04 września 2024 r. znajdujące się w aktach organu rentowego – dołączonych do akt niniejszej sprawy;

- pismo ubezpieczonej z dnia 18 września 2024 r. z załącznikami i 20 września 2024 r., oraz w aktach organu rentowego – dołączonych do akt niniejszej sprawy.

Decyzją z dnia 14 października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. znak (...) na podstawie art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych odmówił ubezpieczonej H. F. (1) prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 17 kwietnia 2023 r. do 24 kwietnia 2023 r. Decyzja wskazywała, że została wydana w związku z art. 17 , art. 35, oraz art. 66 i 68 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zobowiązywała ona ubezpieczoną do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 2.113,43 zł, w tym kwoty należności głównej wynoszącej 1822 zł.

Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. sprostował treść decyzji z dnia 14 października 2024 r. w ten sposób, że wskazał, prawidłowe dane córki H. F. (1), której dotyczyło zwolnienie lekarskie otrzymane przez odwołującą się na S. F..

Decyzją z dnia 18 października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w U. znak (...)

(...)

(...).(...)-OW na podstawie art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 17 , art. 32 ust. 1 art. 35 ust. 2 , oraz art. 66 i 68 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa odmówił ubezpieczonej H. F. (1) prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 19 do 22 czerwca 2023 r. oraz zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 1.037,97 zł, w tym 911 zł tytułem należności głównej.

Postanowieniem z dnia 23 maja 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w U. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską z treści decyzji z dnia 18 października 2024 r. w ten sposób, że w uzasadnieniu decyzji wskazano, iż to S. F. 22 czerwca 2023 r. brała udział w zajęciach w szkole.

dowody:

- decyzja (...) w Z. z dnia 14 października 2024 r. znajdujące się w aktach organu rentowego – dołączonych do akt niniejszej sprawy;

- postanowienie (...) Oddział w Z. z dnia 10 grudnia 2025 r., k. 126;

- decyzja (...) w U. z dnia 18 października 2024 r. znajdujące się w aktach organu rentowego – dołączonych do akt niniejszej sprawy;

- postanowienie (...) w U. z dnia 23 maja 2025 r. k. 74, 92.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Odwołania ubezpieczonej od decyzji (...) Oddział w Z. z dnia 14 października 2024 r. i (...) Oddział w U. z dnia 18 października 2024 r. nie zasługiwały na uwzględnienie.

Stan faktyczny niniejszej sprawy Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, a to dołączonych przez ubezpieczoną wraz z odwołaniem oraz dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego dołączonych do akt sprawy IV U 161/25 i 163/25 (przed wydaniem postanowienia o połączeniu obu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia). Ich autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu, a też żadna ze stron niniejszego postępowania nie kwestionowała wiarygodności tego materiału dowodowego.

Dodatkowo, Sąd przeprowadził dowód z przesłuchania stron z ograniczeniem do przesłuchania ubezpieczonej na rozprawie w dniu 29 lipca 2025 r. i 20 stycznia 2026 r. Składanym przez nią wyjaśnieniom Sąd dał wiary w całości. Ubezpieczona nie zaprzeczała bowiem, że jej córka w okresie objętym postępowaniem uczęszczała do szkoły i brała udział w organizowanych tam warsztatach.

Istota niniejszej sprawy dotyczącej dwóch odwołań ubezpieczonej sprowadzała się do określenia, czy w okresie od 17 kwietnia 2023 do 24 kwietnia 2023 r. oraz od 19 czerwca 2023 r. do 22 czerwca 2023 r. ubezpieczona H. F. (1) wykorzystywała zwolnienie lekarskie zgodnie z jego celem.

Zgodnie z treścią art. 32 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad:

1) dzieckiem w wieku do ukończenia 8 lat w przypadku:

a) nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza, a także w przypadku choroby niani, z którą rodzice mają zawartą umowę uaktywniającą, o której mowa w

art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. z 2023 r.

poz. 204 i

1429), lub dziennego opiekuna sprawujących opiekę nad dzieckiem,

b) porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, stale opiekujących się dzieckiem, jeżeli poród lub choroba uniemożliwia temu małżonkowi lub rodzicowi sprawowanie opieki,

c) pobytu małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, stale opiekujących się dzieckiem, w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne;

2) chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 14 lat;

2a) chorym dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji do ukończenia 18 lat;

2b) dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji do ukończenia 18 lat w przypadku:

a) porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, stale opiekujących się dzieckiem, jeżeli poród lub choroba uniemożliwia temu małżonkowi lub rodzicowi sprawowanie opieki,

b) pobytu małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, stale opiekujących się dzieckiem, w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne;

3) innym chorym członkiem rodziny.

2. Za członków rodziny, o których mowa w ust. 1 pkt 3, uważa się małżonka, rodziców, rodzica dziecka, ojczyma, macochę, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci w wieku powyżej 14 lat – jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z ubezpieczonym w okresie sprawowania opieki.

3. Za dzieci w rozumieniu ust. 1 i 2 uważa się dzieci własne ubezpieczonego lub jego małżonka oraz dzieci przysposobione, a także dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie.

Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynikało, że jedyną przesłanką z której ubezpieczona H. F. (1) mogła wywodzić swoje prawo do zasiłku opiekuńczego był fakt sprawowania opieki na chorym dzieckiem w wieku do lat 14. Córka ubezpieczonej S. F. jest dzieckiem 10 – letnim, w okresie stanowiącym przedmiot zainteresowania organu rentowego miała 8 lat.

Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynikało również, że córka odwołującej się S. F. w dniach 21 kwietnia 2023 r. i 22 czerwca 2023 r. uczestniczyła w zajęciach w szkole. Miało to miejsce pomimo faktu, że ubezpieczona H. F. (1) za okres od 17 do 24 kwietnia 2023 r. oraz za okres od 19 czerwca 2023 r. do 22 czerwca 2023 r. uzyskała zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy w związku z koniecznością sprawowania nad nią opieki jako chorym dzieckiem. Ubezpieczona konsekwentnie w treści odwołania i w toku zeznań na rozprawie w dniu 29 lipca 2025 r. i 20 stycznia 2026 r. wskazywała, że jej małoletnia córka w tych dniach uczestniczyła w zajęciach w szkole, mających charakter warsztatów. Okoliczność ta wynikała również z informacji przekazanej na żądanie tutejszego Sądu przez placówkę szkolną, do której S. F. uczęszczała w spornym okresie.

Zgodnie z poglądem wyrażanym w orzecznictwie z art. 32 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 14 lat. Przepis ten odnosi się do sytuacji choroby dziecka, uniemożliwiającej jego uczestnictwo w zajęciach szkolnych, co powoduje z kolei brak możliwości wykonywania pracy przez ubezpieczonego z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i w konsekwencji uzasadnia przyznanie ochrony ubezpieczeniowej wobec zaistnienia ryzyka ubezpieczeniowego w postaci utraty zarobku (

postanowienie SN z dnia 26 sierpnia 2021 r., III USK 394/21).

Okoliczność, iż ubezpieczona H. F. (1) jeździła z córką do szkoły w dniach 21 kwietnia 2023 r. i 22 czerwca 2023r. i przez czas warsztatów, czy też apelu przebywała na terenie placówki szkolnej w ocenie Sądu, wbrew stanowisku ubezpieczonej, nie przemawia na jej korzyść. Placówka szkolna funkcjonowała bowiem w tym okresie, nauczyciele prowadzili zajęcia i w tym czasie S. F. miała zapewnioną opiekę przez nauczycieli prowadzących warsztaty, czy obecnych na apelu.

Rolą świadczenia w postaci zasiłku opiekuńczego nie jest zapewnienie ubezpieczonemu ochrony w przypadku utraty zarobku spowodowanej koniecznością uczęszczania z dzieckiem do szkoły. Jego rolą jest pokrycie uszczerbku wywołanego brakiem zarobku, który stanowi konsekwencję tego, że chore dziecko nie może realizować obowiązku szkolnego i placówka oświatowa w czasie pracy rodziców nie może zapewnić temu dziecku opieki. Zupełnie inaczej traktowane byłoby więc zachowanie ubezpieczonej gdyby jej dziecko w istocie chorowałoby w tym okresie w taki sposób, że niemożliwym w ogóle byłoby realizowanie przez S. F. obowiązku szkolnego, przebywanie przez dziecko na terenie placówki edukacyjnej pod opieką nauczycieli. W niniejszej sprawie natomiast, dziecko ubezpieczonej H. F. (1) uczęszczało na warsztaty i apel w szkole w dniach 17 kwietnia 2023 r. i 22 czerwca 2023 r.

W odniesieniu do zasiłku opiekuńczego odpowiednie zastosowanie ma

art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. W myśl tego przepisu, ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Stwierdzenie choćby jednej z przesłanek

art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego powoduje utratę prawa do zasiłku opiekuńczego za cały okres jego trwania. W ocenie Sądu taka przesłanka w niniejszej sprawie wystąpiła. Ubezpieczona bowiem w okresie zwolnienia lekarskiego, udzielonego celem sprawowania bezpośredniej i osobistej opieki nad chorym dzieckiem w domu, córkę S. F. zawoziła na warsztaty w jej szkole.

Podkreślić w tym miejscu należy, że na gruncie niniejszej sprawy już stwierdzenie, że dziecko ubezpieczonej uczęszczałoby chociaż przez jeden dzień na zajęcia w szkole, jak w istocie miało to miejsce – w dniu 21 kwietnia 2023 r. w okresie zwolnienia lekarskiego przypadającego od 17 do 24 kwietnia 2023 r. oraz w dniu 22 czerwca w okresie zwolnienia lekarskiego przypadającego od 19 do 22 czerwca 2023 r. nakazywało przyjąć, że zwolnienia od pracy w obu przypadkach, tj. wydane za okres 17-24 kwietnia 2023 r. oraz wydane na okres 19-22 czerwca 2023 r. H. F. (1) wykorzystała niezgodnie z jego celem, tj. celem sprawowania osobistej opieki nad chorym dzieckiem do lat 14.

Wbrew stanowisku ubezpieczonej Zakład Ubezpieczeń Społecznych miał prawo do kontroli prawidłowości wykorzystywania przez nią zwolnienia lekarskiego, w sposób wskazywany w wezwaniach organu rentowego, tj. poprzez weryfikację obecności jej dziecka w szkole w okresie za który wnioskowała o zasiłek opiekuńczy. Skoro bowiem zwolnienie ubezpieczona uzyskała celem sprawowania opieki nad chorym dzieckiem, trudno oponować ze stanowiskiem, że uzyskanie tego rodzaju danych przez organ rentowy było dopuszczalnym i możliwym sposobem na ustalenie, czy dziecko ubezpieczonej w istocie przebywało nieprzerwanie pod osobistą opieką ubezpieczonej, czy też jak w niniejszej sprawie, brała udział w zajęciach organizowanych w szkole, przebywając w tym czasie pod opieką nauczycieli. Przepis art. 68 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wskazuje, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz płatnicy składek, o których mowa w

art. 61 ust. 1 pkt 1, są uprawnieni do kontrolowania ubezpieczonych co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy zgodnie z ich celem oraz są upoważnieni do formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich z dnia 27 lipca 1999 r.

(Dz.U. Nr 65, poz. 743) Kontrola prawidłowości wykorzystywania przez ubezpieczonych zwolnień lekarskich od pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny polega na ustaleniu, czy: 1) ubezpieczony nie wykonuje pracy zarobkowej, 2) ubezpieczony nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego od pracy niezgodnie z jego celem, 3) poza ubezpieczonym nie ma innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, mogących zapewnić opiekę; nie dotyczy to sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat (§ 6).

Przekonanie ubezpieczonej, prezentowanie w odwołaniach od decyzji (...) Oddział w Z. i od decyzji (...) Oddział w U. co do tego, że skoro nie podejmowała pracy zarobkowej, to zwolnienie lekarskie wykorzystywała zgodnie z jego celem w każdym ze spornych okresów jest błędne. Oczywiście, gdyby zamiast opiekować się chorą córką przebywającą nieprzerwanie w miejscu zamieszkania, odwołująca się kontynuowałaby pracę zarobkową, byłoby to zachowanie niezgodne z celem zwolnienia lekarskiego. Podjęcie pracy zarobkowej nie jest jednak jedynym przykładem traktowanym w przypadku zasiłku opiekuńczego, stanowiącym o wykorzystywaniu zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem. Skoro celem zwolnienia lekarskiego w niniejszej sprawie było sprawowanie osobistej opieki nad chorym dzieckiem, a ubezpieczona stworzyła sytuację – w dniu 21 kwietnia 2023 r. i 22 czerwca 2023 r. w których jej córka S. F. uczestniczyła w warsztatach w szkole, to należało uznać, że takie postępowania ubezpieczonej nie było zgodne z celem zwolnienia lekarskiego.

W ocenie Sądu okoliczności niniejszej sprawy w sposób jednoznaczny wskazują na to, że ubezpieczona wykorzystywała zwolnienia lekarskie za okres 17 kwietnia -24 kwietnia 2023 r. oraz za okres 19 czerwca – 22 czerwca 2023 r. w sposób niezgodny z ich celem.

Zaskarżonymi przez siebie decyzjami ubezpieczona H. F. (1) została zobowiązania do zwrotu wypłaconego jej zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami. W przypadku decyzji wydanej przez (...) Ubezpieczeń Społecznych (...) w Z. z dnia 14 października 2024 r. kwota zasiłku opiekuńczego do zwrotu wynosiła 1822 zł, wraz z odsetkami zobowiązano ją łącznie do zwrotu kwoty 2.113,43 zł. W przypadku decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w U. z dnia 18 października 2024 r. kwota zasiłku opiekuńczego do zwrotu wynosiła 911 zł, natomiast łącznie z odsetkami ubezpieczoną zobowiązano do zwrotu 1.037,97 zł.

Zgodnie z treścią

84 ust. 1-2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. Odsetki, z zastrzeżeniem ust. 1a, są naliczane od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty (ust. 1). W razie zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, w terminie wskazanym w decyzji zobowiązującej do zwrotu tych należności, nie nalicza się odsetek od spłaconych należności za okres od dnia przypadającego po dniu wydania decyzji do dnia spłaty (ust.1a).

Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się:

1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia;

3) świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia (ust. 2).

Nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych za okres dłuższy niż ostatnie 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ wypłacający świadczenia o zajściu okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty, a mimo to świadczenia były nadal wypłacane, a w pozostałych przypadkach – za okres dłuższy niż ostatnie 3 lata (ust.3). Kwoty nienależnie pobranych świadczeń ustalone prawomocną decyzją oraz kwoty odsetek i kosztów upomnienia, zwane dalej „należnościami z tytułu nienależnie pobranych świadczeń”, podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń, a jeżeli prawo do świadczeń nie istnieje – ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej, z zastrzeżeniem ust. 8c (ust.4).

Biorąc pod uwagę treść wyżej cytowanego przepisu, stwierdzenie, iż ubezpieczona wykorzystywała zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych w ubezpieczeń społecznych w razie choroby i macierzyństwa) bez wątpienia pozwala na stwierdzenie, że wypłacone H. F. (1) świadczenia w postaci zasiłku opiekuńczego za okres 17 kwietnia 2023 r. do 24 kwietnia 2023 r. oraz za okres 19 czerwca 2023 r. do 22 czerwca 2023 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi.

Jednocześnie, należy podkreślić, że ubezpieczona H. F. (1) wniosek o zasiłek opiekuńczy za okres 17-24 kwietnia 2023 r. złożyła w dniu 30 kwietnia 2023 r., zatem już po dniu w którym jej córka S. F. uczestniczyła w zajęciach w szkole. Wniosek o zasiłek opiekuńczy za okres 19-22 czerwca 2023 r, H. F. (2) złożyła w dniu 18 lipca 2023 r., zatem również po dniu, w którym jej córka S. F. uczestniczyła w zajęciach w szkole. Ubezpieczona wnioskowała więc o zasiłek opiekuńczy za oba te okresy mając świadomość, że jej dziecko S. F., uczęszczała do szkoły odpowiednio w dniach 21 kwietnia 2023 r. i 22 czerwca 2023 r.

Bez znaczenia pozostawał fakt powoływany przez ubezpieczoną, że nie miała świadomości, iż istniała możliwość skrócenia zwolnienia lekarskiego, tak aby udział córki S. F. w zajęciach w szkole nie przypadał w okresie zwolnień 17-24 kwietnia 2023 r. i 19-22 czerwca 2023 r. Udział S. F. w zajęciach w szkole stał się obiektem zainteresowania organu rentowego, nie dlatego, że ubezpieczona uzyskała zwolnienia lekarskie za wskazane wyżej okresy, ale dlatego, że złożyła wnioski o zasiłki opiekuńcze za te okresy i świadczenia te jej wypłacono. Jak zostało ustalone w toku postępowania ubezpieczona miała świadomość zasad przyznawania i warunków przyznania zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad chorym dzieckiem, a mimo to, wnioski o zasiłek opiekuńczy w obu przypadkach – za okres 17-24 kwietnia 2023 r. i 19-22 czerwca 2023 r. złożyła.

Sąd Rejonowy podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy co do tego, że przepis art. 84 ustawy systemowej, ustanawiając obowiązek zwrotu świadczenia przez osobę, która pobrała nienależne świadczenie, wskazuje istotną cechę nienależnie pobranego świadczenia w ujęciu ustawy systemowej, określaną jako differentia specifica, to jest świadomość (złą wiarę) osoby pobierającej świadczenie co do nieprzysługiwania tego świadczenia w całości lub w części od początku albo w następstwie później zaszłych zdarzeń. Obowiązek zwrotu świadczenia obciąża więc tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, mając świadomość jego nienależności. Dotyczy to zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach dotyczących braku prawa do pobierania świadczenia (art. 84 ust. 2 pkt 1 ustawy systemowej), jak i osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenie (art. 84 ust. 2 pkt 2 tej ustawy systemowej) (…)Świadomym wprowadzeniem w błąd jest umyślne działanie świadczeniobiorcy, które ma postać zamiaru bezpośredniego lub zamiaru ewentualnego. W rozumieniu art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej, błąd stanowi następstwo świadomego działania pobierającego świadczenie, determinowanego wolą wywołania przekonania po stronie organu, że zostały spełnione warunki nabycia prawa do świadczenia lub świadczenia o określonej wysokości. Ów błąd wiąże się zawsze z pierwotną wadliwością rozstrzygnięć organu rentowego lub odwoławczego, z etapem ustalania prawa do świadczeń, a jego istotną cechą konstrukcyjną, odróżniającą od innych uchybień, jest istnienie fałszywego wyobrażenia organu o stanie uprawnień wnioskodawcy, wywołanego na skutek świadomego zachowania osoby pobierającej świadczenie. Zakreśla się szeroko ramy zachowań kwalifikowanych jako świadome wprowadzenie w błąd organu rentowego lub odwoławczego. Zalicza się do nich zarówno bezpośrednie oświadczenie nieprawdy we wniosku o świadczenie, jak i przemilczenie przez wnioskodawcę faktu mającego wpływ na prawo do świadczenia, złożenie wniosku w sytuacji oczywiście nieuzasadniającej powstania prawa do świadczenia oraz okoliczność domniemanego współdziałania wnioskodawcy z innymi podmiotami we wprowadzeniu w błąd organu rentowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2019 r. III UK 217/18).

Reasumując powyższe rozważania, Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że ubezpieczona faktycznie nie spełniła przesłanek do wypłaty jej zasiłku opiekuńczego. Córka ubezpieczonej, pomimo tego, że ubezpieczona uzyskała zwolnienie lekarskie aby sprawować nad nią bezpośrednią opiekę, jako dzieckiem chorym, uczęszczała do szkoły. Wobec tego, ubezpieczona nie ma prawo do zasiłku opiekuńczego za cały okres zwolnienia lekarskiego – 17-24 kwietnia 2023 r. oraz 19-22 czerwca 2023 r., a pobrane świadczenia należało uznać za świadczenia nienależnie pobrane, które powinny zostać zwrócone.

Bez znaczenia dla oceny sposobu wykorzystawania zwolnienia lekarskiego za sporne okresy były podnoszone przez ubezpieczoną prośby dziecka o umożliwienie jej udziału w zajęciach w szkole oraz skrucha ubezpieczonej wyrażana przed organem rentowym oraz w toku niniejszego postępowania. Ubezpieczona powoływała w tym zakresie, że jej zachowanie było incydentalne i jako takie zasługuje na inne potraktowanie. Zwrócić trzeba jednak uwagę ubezpieczonej, że wbrew temu co podnosiła, jej zachowanie, polegające na oddanie dziecka pod opiekę placówki edukacyjnej w okresie zwolnienia lekarskiego nie było incydentalne, a co najmniej dwukrotne i to w bliskim odstępie czasowym – niecałych dwóch miesięcy w roku 2023.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Rejonowy w pkt I. orzeczenia, działając na podstawie

art. 477

14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. znak (...) z dnia 14 października 2024 r., w pkt II wyroku nie obciążył odwołującej się kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego w sprawie odwołania od decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. znak (...) z dnia 14 października 2024 r. Według Sądu Rejonowego wkład pracy pełnomocnika organu rentowego w toku niniejszej sprawy był znikomy. Zawodowy pełnomocnik organu rentowego złożył odpowiedź na odwołanie od decyzji z dnia 14 października 2024 r., która to odpowiedź w swej treści w ogóle nie odbiegała od odpowiedzi na odwołanie podpisanej przez niezawodowego pełnomocnika ZUS. Koszty te natomiast wynosiłyby 360 zł na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego. W pkt III wyroku z kolei orzeczono, że nieuiszczone koszty sądowe w sprawie dotyczącej odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 14 października 2024 r. przejmuje się na rachunek Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2024.959 t.j. z dnia 2024.06.28), strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). Zgodnie zaś z art. 98 u.k.s.c., w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa.

Dalej, Sąd Rejonowy w pkt IV. orzeczenia, działając na podstawie

art. 477

14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w U. znak (...)

(...)

(...).(...)-OW z dnia 18 października 2024 r., w pkt V wyroku nie obciążył odwołującej się kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego w sprawie odwołania od decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w U. znak (...)

(...)

(...).(...)-OW z dnia 18 października 2024 r. Według Sądu Rejonowego wkład pracy pełnomocnika organu rentowego w toku niniejszej sprawy był znikomy. Zawodowy pełnomocnik organu rentowego złożył odpowiedź na odwołanie od decyzji z dnia 18 października 2024 r., która to odpowiedź w swej treści w ogóle nie odbiegała od odpowiedzi na odwołanie podpisanej przez niezawodowego pełnomocnika ZUS. Koszty te natomiast wynosiłyby 360 zł na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego. W pkt VI wyroku z kolei orzeczono, że nieuiszczone koszty sądowe w sprawie dotyczącej odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w U. z dnia 18 października 2024 r. przejmuje się na rachunek Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2024.959 t.j. z dnia 2024.06.28), strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). Zgodnie zaś z art. 98 u.k.s.c., w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa.