Zasiłki z umowy o pracę, której nie realizowano. Powódka ma zwrócić ZUS-owi świadczenia

Powódka O. X. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń (...) we K. z dnia (...) zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego i macierzyńskiego z funduszu chorobowego, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 6 i 84 ustawy systemowej, wnosząc o zmianę decyzji. W uzasadnieniu wskazała, że była zatrudniona na podstawie umowy o pracę i została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego od 2020 roku; powódka podniosła, że nie wprowadziła organu w błąd, nie przedstawiła fałszywych lub nieprawdziwych dokumentów, a organ zarzucił że zawarta umowa o pracę jest umową dla pozoru.

Strona pozwana wniosła o oddalenie odwołania z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia. W uzasadnieniu podniosła, że powódka nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od dnia 4 sierpnia 2020 roku, zaś odwołanie powódki od decyzji wyłączającej powódkę z ubezpieczeń społecznych zostało przekazane do sądu celem rozpoznania.

W toku postępowania Sąd ustalił

następujący stan faktyczny:

Powódka była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu otrzymała w 2021 roku zasiłek chorobowy i macierzyński w łącznej kwocie (...)

Strona pozwana przeprowadziła postępowanie wyjaśniające w przedmiocie ustalenia, czy powódka podlega ubezpieczeniom społecznym i decyzją z dnia 9 września 2021 roku stwierdziła, że powódka nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu od dnia 4 sierpnia 2020 roku. Od decyzji tej powódka wniosła odwołanie.

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2022 roku wydanym w sprawie sygn. akt VII U 12/22 Sąd Okręgowy (...) oddalił odwołanie. Na skutek apelacji powódki wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2024 roku wydanym w sprawie sygn. akt III AUa 1091/22 Sąd Apelacyjny(...) oddalił apelację.

Decyzją z dnia 21 września 2021 roku strona pozwana zobowiązała powódkę do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego i macierzyńskiego z funduszu chorobowego w kwocie(...)

Dowód:

- akta ZUS – w załączeniu;

- dokumenty znajdujące się w aktach Sądu Okręgowego w(...)

W tak ustalonym stanie faktycznym

Sąd zważył:

Odwołanie powódki nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11.

Zgodnie zaś z art. 84 ust 2 powyżej cytowanej ustawy za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważane są:

1) świadczenia, które zostały wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących:

a) ustanie prawa do świadczeń,

b) wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części,

jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, zaś zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko.

Zaskarżoną decyzją zobowiązano powódkę do zwrotu pobranych świadczeń – zasiłku chorobowego i macierzyńskiego w łącznej kwocie (...) zł, powołując się na okoliczność, że powódka nie jest objęta ubezpieczeniami społecznymi.

Powódka podnosiła, że brak jest podstaw do ustalenia, że powódka nie podlega ubezpieczeniom społecznym, gdyż była zatrudniona na podstawie umowy pracę i zgłoszona do ubezpieczeń społecznych.

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego przed Sądem Okręgowym (...) toczyła się sprawa o ustalenie obowiązku ubezpieczenia społecznego, która zakończyła się wyrokiem z dnia 15 czerwca 2022 roku oddalającym odwołanie powódki od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 9 września 2021 roku stwierdzającej, że powódka nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu od dnia 4 sierpnia 2020 roku, następnie na skutek apelacji powódki wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2024 roku wydanym w sprawie sygn. akt III AUa (...) Sąd Apelacyjny (...)oddalił apelację.

Tym samym ustalając stan faktyczny Sąd związany jest ostateczną decyzją z której wynika, że powódka od 4 sierpnia 2020 roku nie podlega jako osoba prowadząca działalność gospodarczą ubezpieczeniom społecznym. Zaś brak jest jakichkolwiek dowodów pozwalających na ustalenie, że po stronie powódki w okresie pobierania zasiłków brak było świadomości o tym, że te świadczenia są nienależne. Powódka zeznała, że była przekonana, że pieniądze się powódce należą, bo gdy pracowała składki były odprowadzane, a te pieniądze zostały wydane na życie i na dzieci.

Natomiast z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu wynika, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwolił na ustalenie, aby „sporządzona przez strony umowa o pracę była faktycznie realizowana, w szczególności, aby odwołująca wykonywała w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązki wynikające z zawartej umowy”; Sąd Apelacyjny powołał się na przepisy dotyczące nieważności umowy a także na okoliczność, że powódka zatrudniona miała być u dwóch pracodawców jednocześnie i „trudno przyjąć bowiem, aby ubezpieczona mogła łączyć pracę na dwóch stanowiskach w dwóch różnych miejscach”; w konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał, że powódka nie podlegała ubezpieczeniom społecznym.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 9 II 2017 roku (II UK 699/15, cyt. za LEX 2255424) "Błąd wiąże się zawsze z pierwotną wadliwością rozstrzygnięć organu rentowego (...), a jego istotną cechą (...) jest istnienie fałszywego wyobrażenia organu o stanie uprawnień wnioskodawcy, wywołanego na skutek świadomego zachowania osoby pobierającej świadczenie". Mając na uwadze okoliczności wynikające z powołanych wyroków Sądu Okręgowego (...) i Sądu Apelacyjnego(...) a także nie wykazanie przez powódkę w żaden sposób, aby nie istniały przesłanki z art. 84 ust 2 ustawy systemowej należało uznać, że powódka wprowadziła organ w błąd.

Tym samym zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 84 ust.1 pkt. 2 ustawy systemowej. Skoro zaś w okresie objętym zaskarżoną decyzją powódka nie podlegała ubezpieczeniom społecznym to pobrany przez powódkę zasiłek chorobowy i macierzyński jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. Nie przy tym znaczenie podnoszona przez powódkę okoliczność, że kwota otrzymanego zasiłku została wydana.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 477

14 § 1 k.p.c. odwołanie oddalono.

Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego znajduje oparcie w art. 98 k.p.c w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U z dnia 5 listopada 2015r.).