Niezdolność do pracy po spondylodezie kręgosłupa. Sąd przyznał świadczenie rehabilitacyjne na 5 miesięcy

Wnioskodawczyni W. L. wniosła odwołanie od orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS z dnia 10 kwietnia 2024 r., którym stwierdzono brak niezdolności do pracy ubezpieczonej.

Uzasadniając swoje odwołanie ubezpieczona podniosła, że pomimo długoletniego leczenia traci władzę w rękach. Zaznaczyła, że od lat ma wszczepiony implant na długości kręgosłupa. Po okresie 7 miesięcy świadczenia rehabilitacyjnego lekarze ZUS stwierdzili, że jest ona zdolna do pracy i niepełnosprawność ustąpiła, przy czym w dalszym ciągu odczuwa niedowład rąk.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Z. wniósł o oddalenie odwołania z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy podniósł, że lekarz orzecznik ZUS po przeprowadzeniu bezpośredniego badania ubezpieczonej i analizy przedstawionej dokumentacji medycznej stwierdził, że wnioskodawczyni nie była niezdolna do pracy, a także, że brak było okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego. Komisja Lekarska ZUS w całości podtrzymała stanowisko lekarza orzecznika ZUS. Organ rentowy uznał, że wnioskodawczyni nie spełniła kryteriów koniecznych do ustalenia uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego, ponieważ odzyskała niezbędną sprawność konieczną do wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. W wyniku analizy odwołania ZUS stwierdził, że nie wskazano nowych okoliczności mających wpływ na zmianę zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 27 grudnia 2024 r. (k. 37) organ rentowy wskazał, że hipotetyczna wysokość świadczenia rehabilitacyjnego przysługującego ubezpieczonej za okres 5 miesięcy wynosi 13.726,50 zł brutto.

Na rozprawie w dniu 17 lutego 2025 r. ubezpieczona sprecyzowała, że jej odwołanie dotyczy decyzji ZUS z dnia 16 kwietnia 2024 r. odmawiającej jej prawa do dalszego świadczenia rehabilitacyjnego i domagała się w jego ramach przyznania prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na okres kolejnych 5 miesięcy.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawczyni W. L. urodziła się w (...) Posiada wykształcenie średnie techniczne. Ostatnio tj. od dnia 18 listopada 2021 r. wykonywała prace na stanowisku montażysty. Praca ta była zgodna z jej kwalifikacjami, średniociężka, wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy, z przewagą wysiłku fizycznego, wymagająca sprawności obu rąk, dłuższego stania, chodzenia, wymuszonej pozycji, schylania się, rytmu zmianowego, dobrej ostrości wzroku, samodzielna, wykonywana wewnątrz pomieszczenia, w zmiennym klimacie.

Ubezpieczona pracowała przy produkcji okapów. Jej praca polegała na pobraniu okapu z taśmy i przymocowaniu do niego brakujących elementów. Montaż małych elementów odbywał się przy pomocy śrubokrętów. Dla wnioskodawczyni okapy były ciężkie.

Dowód: - okoliczności bezsporne,

- wywiad zawodowy w aktach organu rentowego,

- przesłuchanie ubezpieczonej, e-protokół rozprawy z dn. 17.02.2025 r., protokół skrócony k. 42.

Ubezpieczona od lat leczy się z powodu schorzeń kręgosłupa. W 1997 r. przeszła operację skoliozy prawowypukłej w odcinku piersiowym i lewowypukłej w odcinku lędźwiowym. Z czasem pojawiły się u niej również dolegliwości ze strony kręgosłupa szyjnego objawiające się promieniowaniem do kończyn górnych, zwłaszcza lewej.

Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności we Z. ubezpieczona została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności, przyczyna niepełnosprawności F. S. stopień niepełnosprawności określono jako trwały i orzeczenie wydano na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datowano u ubezpieczonej od stycznia 1999 r.

Ubezpieczona pozostawała pod opieką neurologa.

Z uwagi na dolegliwości bólowe kręgosłupa szyjnego i piersiowego będącymi konsekwencją przewlekłego, mechanicznego przeciążenia struktur kręgosłupa ubezpieczona korzystała z zabiegów fizjoterapeutycznych.

Dowód: - dokumentacja medyczna ubezpieczonej, k. 8, 10 – 29, 51 – 54 oraz w aktach organu rentowego,

- orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności, k. 9,

- zaświadczenia z dn. 14.03.2023 r., 10.05.2023 r., 31.08.2023 r., 27.03.2025 r., k. 5 – 7, 50,

- przesłuchanie ubezpieczonej, e-protokół rozprawy z dn. 17.02.2025 r., protokół skrócony k. 42.

Wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2023 r. ubezpieczona wystąpiła do organu rentowego o świadczenie rehabilitacyjne w związku z niezdolnością do pracy spowodowaną ogólnym stanem zdrowia.

Orzeczeniem z dnia 21 czerwca 2023 r. lekarz orzecznik ZUS ustalił, że ubezpieczona była niezdolna do pracy i w związku z rokowaniem odzyskania zdolności do pracy, istniały okoliczności uzasadniające ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 4 miesięcy, licząc od daty wyczerpania zasiłku chorobowego.

Decyzją z dnia 30 czerwca 2023 r., znak (...), organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 10 lipca do dnia 7 października 2023 r. w wysokości 90% podstawy wymiaru i od dnia 8 października 2023 r. do dnia 6 listopada 2023 r. w wysokości 75% podstawy wymiaru.

Dowód: - wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z dn. 25.04.2023 r. w aktach organu rentowego,

- orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dn. 21.06.2023 r. w aktach organu rentowego,

- decyzja ZUS z dn. 30.06.2023 r. w aktach organu rentowego.

Wnioskiem z dnia 1 września 2023 r. ubezpieczona wniosła o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego na dalszy okres.

Lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 20 listopada 2023 r. ustalił, że ubezpieczona była niezdolna do pracy i w związku z rokowaniem odzyskania zdolności do pracy istniały okoliczności uzasadniające ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 3 miesięcy, licząc od daty ustania uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego.

Decyzją z dnia 29 listopada 2023 r., znak (...), organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 7 listopada 2023 r. do dnia 4 lutego 2024 r. w wysokości 75% podstawy wymiaru.

Dowód: - wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z dn. 01.09.2023 r w aktach organu rentowego,

- orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dn. 20.11.2023 r. w aktach organu rentowego,

- decyzja ZUS z dn. 29.11.2023 r. w aktach organu rentowego.

Wnioskiem z dnia 12 stycznia 2024 r. ubezpieczona ponownie wniosła o kontynuację świadczenia rehabilitacyjnego.

Orzeczeniem z dnia 29 lutego 2024 r. lekarz orzecznik ZUS ustalił, że ubezpieczona nie była niezdolna do pracy i brak było okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że stwierdzany stan ubezpieczonej nie uzasadniał orzeczenia jej niezdolności do pracy, gdyż dotychczasowym leczeniem przywrócona została niezbędna sprawność umożliwiająca podjęcie pracy zarobkowej. W ocenie lekarza orzecznika ZUS nie kolidowało to z możliwością dalszej kontroli i specjalistycznego postępowania terapeutycznego, w tym usprawniającego poza godzinami pracy.

Ubezpieczona wniosła sprzeciw od ww. orzeczenia lekarza orzecznika ZUS.

Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 10 kwietnia 2024 r. ustaliła, że ubezpieczona nie była niezdolna do pracy i brak było okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że rozpoznawane schorzenia nie skutkowały naruszeniem sprawności organizmu, powodującym ograniczenie zdolności do pracy zarobkowej.

Decyzją z dnia 16 kwietnia 2024 r., znak (...), organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego wobec orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 10 kwietnia 2024 r. ustalającego, że jej stan zdrowia nie uzasadniał przyznania prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Dowód: - wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z dn. 12.01.2024 r. w aktach organu rentowego,

- orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dn. 29.02.2024 r. w aktach organu rentowego,

- sprzeciw ubezpieczonej z dn. 12.03.2024 r. w aktach organu rentowego,

- orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z dn. 10.04.2024 r. w aktach organu rentowego,

- decyzja ZUS z dn. 16.04.2024 r. w aktach organu rentowego.

U ubezpieczonej rozpoznano stan po leczeniu operacyjnym skoliozy piersiowo – lędźwiowej prawostronnej IV stopnia poprzez spondylodezę tylną oraz wtórne zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego i dolnego odcinka kręgosłupa lędźwiowego.

Ubezpieczona była nadal od dnia 5 lutego 2024 r. niezdolna do pracy, a dalsze leczenie i rehabilitacja rokowały nadzieję odzyskania zdolności do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku i mogła mieć przyznane prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 5 miesięcy.

Dowód: - opinia biegłych ortopedy i neurologa z dn. 17.07.2025 r., k. 55 – 62,

- opinia uzupełniająca biegłych ortopedy i neurologa z dn. 16.09.2025 r., k. 93 – 96.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Odwołanie jako zasadne podlegało uwzględnieniu.

W niniejszej sprawie ubezpieczona W. L. wniosła odwołanie od decyzji ZUS z dnia 16 kwietnia 2024 r. i domagała się przyznania jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 5 miesięcy. Z kolei organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.

Tytułem wstępu należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 501, 1083; dalej jako ustawa zasiłkowa) świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, 863, 1243 i 1615; dalej jako ustawa systemowa).

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej, świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy (art. 18 ust. 2 ustawy zasiłkowej). O okolicznościach, o których mowa w ust. 1 i 2, orzeka lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 18 ust. 3 ustawy zasiłkowej). Od orzeczenia lekarza orzecznika ubezpieczonemu przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie i na zasadach przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 18 ust. 4 ustawy zasiłkowej). Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie wniesione za pośrednictwem Oddziału (...) do Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych właściwego według miejsca zamieszkania, w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.

Celem świadczenia rehabilitacyjnego jest umożliwienie osobie niezdolnej do pracy kontynuowania leczenia lub rehabilitacji w sytuacji, gdy okres zasiłku chorobowego jest zbyt krótki do odzyskania pełnej zdolności do pracy - a lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzi, że dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy.

Niezdolność do pracy oceniana jako przesłanka nabycia prawa, zarówno do zasiłku chorobowego, jak i do świadczenia rehabilitacyjnego, musi dotyczyć pracy (stanowiska), w zakresie której została orzeczona, a nie do jakiejkolwiek innej pracy. Innymi słowy, chodzi o niezdolność do pracy wskutek choroby odnoszonej do pracy (stanowiska) wykonywanej przed zachorowaniem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2015 r., II UK 118/14, LEX nr 1652389). Sąd Najwyższy w powołanej uchwale uznał więc, że niezdolność do pracy jako przesłanka prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego przewidzianych ustawą zasiłkową, to będący skutkiem choroby stan organizmu odbiegający od stanu zapewniającego mu normalne funkcjonowanie, powodujący czasową niemożność wykonywania dotychczasowej pracy, to znaczy pracy wykonywanej przed zachorowaniem. Pojęcie to ma autonomiczny charakter i odnosi się do wszystkich świadczeń z „ubezpieczenia chorobowego”, których warunkiem przyznania jest niezdolność do pracy z powodu choroby. Należy też powtórzyć za wywodem Sądu Najwyższego zawartym w uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt III UZP 16/15, że świadczenie rehabilitacyjne jest kolejnym (krótkoterminowym) świadczeniem pieniężnym przysługującym z tytułu czasowej niezdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne wypełnia lukę pomiędzy okresem po wyczerpaniu okresu zasiłkowego a przed stwierdzeniem trwałej niezdolności do pracy. Jest więc swego rodzaju świadczeniem przejściowym pomiędzy zasiłkiem chorobowym a rentą z tytułu niezdolności do pracy (I. Jędrasik-Jankowska: Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego, Warszawa 2013, s. 362). Stanowi przedłużenie zasiłku chorobowego, zapewniając ubezpieczonemu pomoc pieniężną w sytuacjach wymagających dłuższego leczenia. Przy czym, jako świadczenie na dokończenie leczenia, pozostaje związane z kontynuacją leczenia schorzenia, które było podstawą do stwierdzenia niezdolności do pracy dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku chorobowego. Świadczenie rehabilitacyjne chroni tę samą rodzajowo sytuację co zasiłek chorobowy - czasową niezdolność do pracy dotychczasowej i ma takie samo zadanie jak zasiłek chorobowy. Prawo do świadczenia rehabilitacyjnego różni się zaś tym od prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, że wymaga stwierdzenia niezdolności czasowej, ale jednocześnie niezdolność ta nie może stanowić trwałej przeszkody w wykonywaniu pracy. Wobec tego, że celem świadczenia rehabilitacyjnego jest dokończenie leczenia rozpoczętego w okresie zasiłkowym, świadczenie to ma charakter swoistego przedłużenia zasiłku chorobowego.

Stwierdzenie okoliczności istotnych dla rozpoznania niniejszej sprawy wymagało wiadomości specjalnych i musiało znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłych sądowych. Pełne wyjaśnienie spornych okoliczności wymagało bowiem wiadomości specjalnych, jakimi Sąd nie dysponował.

Na okoliczność ustalenia, czy ubezpieczona W. L. po zakończeniu okresu pobierania zasiłku chorobowego i 7-miesięcznego okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, tj. po dniu 4 lutego 2024 r., była nadal niezdolna do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku pracownika produkcji - montażysty, a dalsze leczenie i rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy na tym stanowisku i w związku z tym, czy może mieć przyznane prawo do dalszego świadczenia rehabilitacyjnego, a jeśli tak, to na jaki okres czasu oraz czy zachodzi konieczność przebadania ubezpieczonej przez innych biegłych sądowych, Sąd dopuścił dowód z opinii zespołu biegłych lekarzy sądowych ortopedy i neurologa.

Biegli ortopeda i neurolog rozpoznali u ubezpieczonej stan po leczeniu operacyjnym skoliozy piersiowo – lędźwiowej prawostronnej IV stopnia poprzez spondylodezę tylną oraz wtórne zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego i dolnego odcinka kręgosłupa lędźwiowego.

W ocenie biegłych ubezpieczona była nadal od dnia 5 lutego 2024 r. niezdolna do pracy, a dalsze leczenie i rehabilitacja rokowały nadzieję odzyskania zdolności do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku i mogła mieć przyznane prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 5 miesięcy.

Biegli wyjaśnili, że w badaniu przedmiotowym ubezpieczonej dostrzegli wiele odstępstw od stanu prawidłowego w zakresie narządu ruchu. Przebieg schorzenia wnioskodawczyni w analizie wstecznej dawał wiele do myślenia, bowiem leczenie jej dolegliwości w ocenie biegłych pozostawiało wiele do życzenia. Nie wykorzystano np. możliwości pełnej rehabilitacji u kobiety w średnim wieku. Według biegłych przy zmianach wtórnych w odcinkach kręgosłupa i poniżej operacyjnego usztywnienia z powodu skoliozy ubezpieczona winna być poddana intensywniejszej rehabilitacji, być poinstruowana o konieczności wykonywania samodzielnie ćwiczeń rehabilitacyjnych. Biegli stwierdzili, że już samo usztywnienie kręgosłupa z powodu skoliozy z niewielkim wyrównawczym efektem powoduje wzmożoną ostrożność przy orzekaniu niezdolności do pracy, co więcej stan jej kręgosłupa szyjnego od poprzednich badań ZUS orzekających niezdolność do pracy i świadczenia rehabilitacyjnego nie zmienił się na tyle, że nie powodował już w dniu 29 lutego i 10 kwietnia 2024 r. dalszej niezdolności do pracy. Z powodu zatem stwierdzanej nadal istniejącej znacznej wady i uszkodzenia kręgosłupa w odcinku szyjnym, piersiowym i lędźwiowym u ubezpieczonej biegli uznali, że jest ona nadal niezdolna do pracy.

Dalej biegli zauważyli, że dolegliwości ubezpieczonej datują się ze wzmożonym nasileniem od wielu lat, dotychczasowe leczenie okazało się nieskuteczne i przy korelacji wyników badań obrazowych ze stanem klinicznym należałoby rozważać bardziej intensywną rehabilitację, ewentualnie kwalifikację do leczenia operacyjnego. Biegli zwrócili uwagę na to, że na skutek zmienionej statyki kompleksu oś kręgosłupa – miednica, przy zniesionej lordozie lędźwiowej znacznemu przeciążeniu uległy u ubezpieczonej struktury krążkowe odcinka lędźwiowego. Ubezpieczona porusza się z ostrożnością. Zdaniem biegłych dolegliwości bólowe na tle zmian zwyrodnieniowo – dyskopatycznych kręgosłupa z występowaniem objawów korzeniowych upośledzają w sposób istotny sprawność ustroju. Wymagają dalszego leczenia, co może pozwolić w przyszłości na przywrócenie sprawności organizmu. Wymagają również unikania nadmiernego obciążania kręgosłupa w każdej pozycji – nawet siedzącej jako pracownika umysłowego.

Zdaniem biegłych rokowania ubezpieczonej ze względu na wiek nie są pomyślne. Nie można wykluczyć, że przebyte przeciążenia i zmiany w miednicy mogą wpłynąć na pogłębienie już istniejących zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. Postępowanie w przypadku ubezpieczonej winno być wieloczynnikowe, dostosowane do stopnia zaawansowania schorzenia i winno obejmować rehabilitację, ćwiczenia poprawiające ruchomość stawów, ćwiczenia wzmacniające siłę mięśniową, używanie sprzętów pomocniczych, czy też leczenie uzdrowiskowe.

Biegli zwrócili uwagę na to, że w przypadku ubezpieczonej lekarze orzecznicy ZUS nie zwrócili uwagi na - dość ubogie ich zdaniem - leczenie, uporczywość dolegliwości, obecność objawów korzeniowych i co najważniejsze – wtórnych do usztywnienia skoliozy nasilonych zmian w odcinkach powyżej i poniżej spondylodezy. W ostatnich badaniach z 2024 r. ani lekarz orzecznik ZUS ani Komisja Lekarska ZUS nie udowodnili poprawy stanu ubezpieczonej w stosunku do poprzednich okresów orzekanej niezdolności do pracy i świadczeń rehabilitacyjnych.

Biegli nie stwierdzili konieczności badania ubezpieczonej przez innych biegłych sądowych. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 29 lutego oraz Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 10 kwietnia 2024 r. uznali za niezasadne. W ich ocenie orzecznikom ZUS zabrakło holistycznego i całościowego spojrzenia na ubezpieczoną, ze zmianami w narządzie ruchu ograniczającymi w sposób istotny jej sprawność, co więcej z tworzącymi się schorzeniami w innych partiach narządu ruchu.

Do powyższej opinii biegłych zastrzeżenia wniósł organ rentowy (k. 80). Zaznaczył, że ubezpieczona była badana przez KL ZUS w interdyscyplinarnym składzie, w którym był także reumatolog oraz specjalista neurochirurgii. Z uwagi na to, że wnioskodawczyni przeszła leczenie operacyjne, obecność neurochirurga była kluczowa. Jednocześnie ZUS zauważył, że biegli powołani w niniejszej sprawie takiej specjalizacji nie posiadali. Co więcej, w opisie badania biegłych znajdowały się sprzeczne informacje - jednej strony w badaniu ortopedycznym wskazano „kręgosłup lędźwiowy o ograniczonej ruchomości biernej i czynnej”, a z drugiej kilka wersów dalej „ruchomość kręgosłupa lędźwiowego prawidłowa”. Mając powyższe na uwadze, ZUS podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłych.

Sąd dopuścił dowód z opinii uzupełniającej, w której biegli wyjaśnili, że oceniają i ustalają niezdolność do pracy przede wszystkim na podstawie własnego badania przedmiotowego dokonywanego w dniu zgłoszenia się ubezpieczonego. Poddawane są ocenie odchylenia od stanu prawidłowego, co dotyczy zwłaszcza narządu ruchu, badana jest ruchomość w stawach kończyn i ruchomość kręgosłupa w jego poszczególnych odcinkach. Dokumentacja lecznicza, w tym ocena zdolności do pracy dokonywana przez innych lekarzy czy instytucje ma znaczenie jedynie pomocnicze, nie może być decydująca chociażby ze względu na odległość w czasie. W związku z tym, biegli nie mogli kierować się jedynie ślepym powtarzaniem wniosków wypływających z badania przez Komisję Lekarską ZUS, tym bardziej, że badanie to i badanie biegłych było odległe w czasie. Co więcej, stwierdzenia ZUS o tym, że biegli nie udowodnili znacznego upośledzenia stanu funkcjonalnego ubezpieczonej nie były prawdziwe, gdyż opisali oni zarówno w badaniu, jak i uzasadnieniu ograniczenia wynikające z przebytej operacji nieodwracalnie usztywniającej kręgosłup i związanych z tym ograniczeń fizycznych i psychicznych. Biegli nie zgodzili się również z twierdzeniem organu rentowego, że Komisja Lekarska ZUS miała rację opierając się na dotychczasowych krótkich okresach niezdolności do pracy, gdyż w jej badaniu brak jest obiektywnych przesłanek do uwzględnienia wywiadu ubezpieczonej oraz że stan ubezpieczonej zmienił się na korzyść po okresie uprzednich świadczeń rehabilitacyjnych. Dalej, jak słusznie zauważył organ rentowy, w opisie badania przedmiotowego ortopedy omyłkowo podano „ruchomość kręgosłupa lędźwiowego prawidłowa”. Była to omyłka pisarska nie mająca wpływu na meritum opinii. Biegli zwrócili uwagę na to, że w zastrzeżeniach organu rentowego nie zawarto odniesienia się do zasadniczego rozpoznania, uprzedniego leczenia operacyjnego i jego konsekwencji, ani nawet dyskusji co do zasadności przyznania świadczeń. Nie wspomniano także o przyczynach, dla których lekarz orzecznik ZUS uznawał początkowo konieczność świadczeń rehabilitacyjnych. Biegli dodali, że znane jest i oczywiste w chirurgii urazowej i ortopedii narastanie z czasem zmian zwyrodnieniowych w wyniku faktu stopniowego przeciążania segmentów kręgosłupa pozostających poza strefą usztywnienia dokonaną po operacji skoliozy, które to fakty wynikające z badania, badań dodatkowych, w tym obrazowych i ich korelacji z badaniem przedmiotowym stanowiły podstawę do wydania opinii tej treści. Biegli nie zgodzili się również z tezą ZUS o tym, że Komisja Lekarska ZUS miała rację tylko z tego tytułu, że ubezpieczona była badana przez neurochirurga i reumatologa. Sprzeczne z rzeczywistością jest stwierdzenie ZUS jakoby problemem skoliozy zajmowali się wyłącznie neurochirurdzy. Powszechnie bowiem wiadomo, że jest to problem interdyscyplinarny i równie mocno związany z ortopedią. Biegli podkreślili, że dyskusja o kwalifikacji dalszej niezdolności ubezpieczonej do pracy i jej kwalifikacji do świadczeń rehabilitacyjnych została przez nich wnikliwie przeprowadzona. W konsekwencji, biegli podtrzymali opinię zasadniczą i wypływające z niej wnioski.

Do powyższej opinii uzupełniającej biegłych zastrzeżenia ponownie wniósł organ rentowy. ZUS nie uznał tłumaczenia biegłych o omyłce pisarskiej w opisie badania ortopedycznego ubezpieczonej. Jego zdaniem omyłkę może stanowić literówka, a nie zawarte w opinii sprzeczne informacje. W związku z tym, organ rentowy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii innego składu biegłych oraz dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu neurochirurgii.

Sąd w ramach zastrzeżonej dla niego swobody, decyduje, czy ma możliwość oceny dowodu w sposób pełny i wszechstronny, czy jest w stanie prześledzić jego wyniki oraz - mimo braku wiadomości specjalnych - ocenić rozumowanie, które doprowadziło biegłego do wydania opinii. Sąd czyni to zapoznając się z całością opinii, tj. z przedstawionym w niej materiałem dowodowym, wynikami badań przedmiotowych i podmiotowych. Wszystko to, a nie tylko końcowy wniosek opinii, stanowi przesłanki dla uzyskania przez sąd podstaw umożliwiających wyjaśnienie sprawy.

W niniejszej sprawie Sąd uwzględnił treść opinii biegłych ortopedy i neurologa powołanych w niniejszej sprawie. Przedmiotowe opinie są w ocenie Sądu spójne, logiczne i wyczerpujące. Biegli szczegółowo opisali materiał stanowiący podstawę konkluzji. Z treści opinii wynika, że powstały one w oparciu o badanie i wywiad z wnioskodawczynią, po dokładnym zapoznaniu się z dokumentacją medyczną zawartą w aktach sprawy.

Ze sporządzonej opinii biegłego neurologa i ortopedy wynikało jednoznacznie, że od dnia 5 lutego 2024 r. ubezpieczona była niezdolna do pracy, a dalsze leczenie i rehabilitacja rokowały nadzieję odzyskania zdolności do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku, w związku z czym mogła mieć przyznane prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 5 miesięcy.

Opinia biegłego sądowego podlega ocenie przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c. – na podstawie właściwych dla jej przymiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażanych w niej wniosków. Sąd Najwyższy w swoim wyroku z dnia 19 grudnia 1990 r. (sygn. akt I PR 148/90, OSP 1991/11/300) stwierdził, że

„Sąd może oceniać opinię biegłego pod względem fachowości, rzetelności czy logiczności. Może pomijać oczywiste pomyłki czy błędy rachunkowe. Nie może jednak nie podzielać poglądów biegłego, czy w ich miejsce wprowadzać własnych stwierdzeń”.

Zgodnie z art. 286 k.p.c. Sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Samo niezadowolenie stron z opinii biegłych nie uzasadnia jednak zażądania dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych.

W niniejszej sprawie zastrzeżenia do opinii biegłych wnosił wyłącznie organ rentowy. Sąd dopuścił w związku z tym dowód z opinii uzupełniającej biegłych neurologa i ortopedy. Biegli w wyczerpujący sposób ustosunkowali się do zastrzeżeń zgłoszonych przez ZUS, rozwiewając powstałe wątpliwości. W świetle jednoznacznych i stanowczych opinii biegłych Sąd uznał, że wyjaśnili oni wszelkie kwestie i wątpliwości w sposób kompleksowy i przejrzysty. W związku z powyższym, Sąd nie widział potrzeby dalszego uzupełniania opinii biegłych lub dopuszczenia dowodu z opinii innych biegłych tych samych specjalności lub dodatkowo dowodu z opinii biegłego neurochirurga i na rozprawie w dniu 28 stycznia 2025 r. pominął dowód z opinii uzupełniającej biegłych neurologa i ortopedy, innego zespołu biegłych oraz z opinii biegłego neurochirurga jako zmierzające do przedłużenia postępowania i zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Reasumując, Sąd uznał opinie biegłych sporządzone i uwzględnione w niniejszej sprawie za w pełni wiarygodne, podzielając dokonane w nich ustalenia i uznając że nie ma podstaw do zanegowania prezentowanego przez biegłych stanowiska ani uzupełniania ich opinii.

W tym miejscu Sąd pragnie wskazać, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 9 lutego 2016 r. sygn. akt XIII Ga 764/15: „Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dalszej opinii gdy zachodzi taka potrzeba, a więc wtedy, gdy opinia, którą dysponuje, zawiera istotne luki, bo nie odpowiada na postawione tezy dowodowe, jest niejasna, czyli nienależycie uzasadniona lub nieweryfikowalna, tj. gdy przedstawiona przez eksperta analiza nie pozwala organowi orzekającemu skontrolować jego rozumowania co do trafności jego wniosków końcowych (post. SN z 19 sierpnia 2009 r., III CSK 7/09, Legalis). Ustalenia, wymagające wiadomości specjalnych, aby mogły stać się składnikiem materiału dowodowego poddawanego ocenie, muszą przybrać formę określoną w art. 278 i n. k.p.c., to znaczy postać opinii biegłego (biegłych) lub odpowiedniego instytutu. (…) Z przyjmowanej powszechnie zasady, iż sąd jest najwyższym biegłym, nie można wyprowadzać wniosku, że może biegłego zastępować, a to oznacza, że jeżeli do poczynienia ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy potrzebne są wiadomości specjalne, sąd nie może dokonywać ich sam, nawet gdyby miał w tej dziedzinie odpowiednie kwalifikacje merytoryczne; posiadanie takich kompetencji ułatwia jedynie ocenę opinii biegłego (wyr. SN z 26 października 2006 r., I CSK 166/06, Legalis). (…) Opinia biegłego nie ma w sprawie znaczenia rozstrzygającego i podlega ocenie jak każdy środek dowodowy, jednak w oparciu o właściwe dla jej oceny na płaszczyźnie merytorycznej kryteria, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego stanowiska, stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej. Biegły wyraża opinię o tej części materiału dowodowego, którą wskazuje dla celów jej wydania sąd, nie dokonuje natomiast wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy, co jest obowiązkiem sądu orzekającego (wyr. SN z 12 lutego 2015 r., IV CSK 275/14, Legalis). Jakkolwiek opinia biegłych jest oparta na wiadomościach specjalnych, to podlega ona ocenie sądu na podstawie całego zebranego w sprawie materiału, a zatem, na tle tego materiału, konieczne jest stwierdzenie, czy ustosunkowała się ona do wynikających z innych dowodów faktów mogących stanowić podstawę ocen w opinii zawartych oraz czy opierając się na tym materiale w sposób logiczny i jasny, przedstawia tok rozumowania prowadzący do sformułowanych w niej wniosków. Jeżeli opinia biegłych wymogów tych nie spełnia, wniosek strony o powołanie innych biegłych uznać należy za zasadny. (…) Wykazywanie okoliczności, uzasadniających powołanie kolejnego biegłego pozostaje w gestii strony. To strona powinna wykazać się niezbędną aktywnością i wykazać błędy, sprzeczności lub inne wady w opiniach biegłych, które dyskwalifikują istniejące opinie ewentualnie uzasadniają powołanie dodatkowych opinii (wyr. SN z 16 września 2009 r., I UK 102/09, Legalis). Należy uznać, że sąd nie ma obowiązku dopuszczenia dowodu z opinii kolejnych biegłych, czy też z opinii instytutu w każdym wypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony, ale ma obowiązek dopuszczenia takiego dowodu wówczas, gdy zachodzi tego potrzeba (…) (wyr. SN z 1 września 2009 r., I PK 83/09, Legalis)”. W konsekwencji stwierdzić należy, iż to wyłącznie od Sądu zależy, którą z wydanych opinii uzna za wiarygodną i podzieli jej stanowisko, po wszechstronnym rozważeniu zgromadzonego materiału dowodowego i cech opinii, o których wyżej mowa.

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd działał w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazany w treści uzasadnienia, tj. o dowody z dokumentów, których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości stron ani Sądu, przesłuchanie ubezpieczonej oraz sporządzone opinie biegłych neurologa i ortopedy. Z uwagi na powyższe Sąd pominął dowód z opinii uzupełniającej biegłych ortopedy i neurologa oraz opinii biegłego neurochirurga jako zmierzający do przedłużenia postępowania i zbędne do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 235

2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w

punkcie I sentencji wyroku, działając na podstawie art. 477

(

14) § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Z. z dnia 16 kwietnia 2024 r. w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od dnia 5 lutego 2024 r. na okres 5 miesięcy.

Natomiast w

punkcie II sentencji wyroku, Sąd orzekł o kosztach sądowych zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa, gdyż zarówno ubezpieczona, jak i organ rentowy byli zwolnieni od obowiązku ich uiszczenia na mocy art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (ubezpieczona) oraz art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (organ rentowy). Zgodnie zaś z art. 98 ww. ustawy, w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.