Oskarżeni za imprezę w Mauzoleum dostali warunkowe umorzenie, wina zostaje

Część wstępna

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Z uwagi na podobieństwo zarzutów zawartych w poszczególnych apelacjach oraz argumentacji przytoczonej na ich poparcie wszystkie te zarzuty zostaną omówione łącznie. Od razu na początku stwierdzić trzeba, że stan faktyczny sprawy został przez sąd ustalony w sposób prawidłowy w wyniku dokonanej w sposób prawidłowy oceny dowodów. Ocena ta spełnia wszystkie kryteria jakie powinna spełniać wynikające z treści art. 7 kpk. Jest ona oparta na zasadach prawidłowego rozumowania i zasadach doświadczenia życiowego. Sąd odwoławczy jeśli chodzi o te dwie kwestie nie stwierdził żadnych uchybień ze strony sądu I instancji. Sąd ten w sposób wnikliwy i staranny przeprowadził całe postępowania dowodowe. Nie jest ono dotknięte żadnymi brakami. Kluczowym dowodem w sprawie oprócz wyjaśnień oskarżonych i zeznań świadków było zabezpieczone nagranie , którego dokonał pracownik ochrony, a które następnie w niewyjaśnionych okolicznościach zostało udostępnione opinii publicznej w telewizji i intrenecie. Ocena sprawy pod kątem dokonania ustaleń faktycznych nie może budzić żadnych wątpliwości skoro ustalenia te dotyczące istoty i przedmiotu postępowania opierają się głównie na tym co widać na dowodowym nagraniu. Szeroko w apelacjach kwestionowana była natomiast ocena prawna ustalonych faktów a konkretnie zachowania każdego z oskarżonych. W przekonaniu oskarżonych i ich obrońców udział w imprezie do jakiej doszło na terenie Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskiej w C. w sali wystaw czasowych połączony ze spożywaniem alkoholu nie naruszał norm prawa karnego a konkretnie dyspozycji przepisu art. 261 kk. W ocenie Sądu Okręgowego całe to zdarzenie do jakiego doszło w dniu 12 lipca 2021 , w którym uczestniczyli oskarżeni nie może być jednakże oceniane tylko i wyłącznie w kategoriach etycznych. Swoim zachowaniem oskarżeni dopuścili się także naruszenia regulaminu pracy a przede wszystkim wbrew twierdzeniom wynikającym z wszystkich apelacji oskarżeni wyczerpali ustawowe znamiona przestępstwa stypizowanego we wskazanym wyżej przepisie. Brzmi on w sposób następujący : " kto znieważa pomnik lub inne miejsce publiczne urządzone w celu upamiętnienia zdarzenia historycznego podlega karze grzywny lub ograniczenia wolności". Ocena prawna zachowania oskarżonych ograniczała się w zasadzie do odpowiedzi na pytanie czy udział w tego rodzaju alkoholowej biesiadzie w miejscu takim jak Mauzoleum w C. był znieważeniem miejsca publicznego, o którym mowa w powołanym przepisie. Chodzi tu w istocie o miejsce pamięci narodowej. Powszechnie wiadomym jest z czym kojarzy się nazwa C.. Nie jest to zwykła wieś położone na terenie województwa (...). Nie jest to zwykły punkt na mapie. C. to miejsce szczególne o doniosłym znaczeniu zarówno dla samych jego mieszkańców ale nie tylko. Kojarzy się dla każdego z pacyfikacją do której doszło w dniach 12 i 13 lipca 1943 r. C. jest więc symbolem zbrodni niemieckiej popełnionej na G. w tych dniach. W wyniku tych pacyfikacji w bestialski sposób zamordowano ponad dwieście osób kobiet, mężczyzn i dzieci. Najmłodsze z nich jak donoszą źródła miało zaledwie 9 dni. C. to także symbol walki z okupantem niemieckim. Przyczyną tych pacyfikacji było zaangażowanie michniowian w niesieniu pomocy partyzantom. Jeśli teraz zestawi się znaczenie słowa C. -pomnika, mauzoleum,, upamiętniającym pomordowanie wielu Polaków- w tym dzieci a więc zakrojonej na szeroką skalę zbrodni niemieckiej to tego rodzaju alkoholowa biesiada , sam udział w niej stanowił zachowanie, które wyczerpało ustawowe znamię znieważenia miejsca publicznego, które upamiętniania zdarzenia historyczne . Miejsce to to symbol męczeństwa a wybudowane Mauzoleum ma na celu zachowanie w pamięci dokonanych pacyfikacji, śmierci pomordowanych mieszkańców i ich czci. Służy także zachowaniu w pamięci kilkuset innych spacyfikowanych w czasie II wojny światowej wsi polskich. Sąd Okręgowy nie miał co do tego, żadnej wątpliwości. Nie sposób takie zachowanie ocenić inaczej. Niewątpliwie godziło ono w pamięć i szacunek należny osobom pomordowanym. Uwłaczało ono czci i pamięci zdarzenia historycznego. P. znieważenie miejsca publicznego upamiętniającego dokonane zbrodnie niemieckie i śmierć wielu G.. Zorganizowana po godzinach pracy impreza, w czasie której spożywano alkohol miała charakter rozrywkowy co widać na nagraniu. Taka jest bowiem obiektywna ocena zachowania oskarżonych. Bez znaczenia było natomiast samo miejsce, w którym impreza ta została zorganizowana. Istotnym jest że doszło do niej na terenie Mauzoleum, w sali wystaw czasowych udostępnionej do zwiedzania każdej osobie odwiedzającej. Udział w tego rodzaju alkoholowej biesiadzie z uwagi na to szczególne miejsce jest więc czymś więcej niż tylko zachowaniem nieetycznym.

Słowo znieważenie użyte w powołanym przepisie najczęściej kojarzone jest z aktami fizycznego oddziaływania sprawcy. Do takich klasycznych przykładów znieważenia miejsca publicznego należy umieszczenie znieważających , obraźliwych napisów, oblanie farbą , uszkodzenie, zniszczenie, dewastacja. W takich przypadkach choć samo przestępstwo jest przestępstwem bezskutkowym to sprawca pozostawia wyraźne, namacalne ślady swego przestępnego zachowania. Do znieważenia pomnika czy też miejsca publicznego upamiętniającego zdarzenie historyczne może dojść także w sytuacji, gdy sprawca takich wyraźnych śladów swojego zachowania nie pozostawia. Znieważyć można nie tylko w wyżej opisany sposób. Znieważenie może polegać na wykonaniu obraźliwego gestu bądź innym podobnym zachowaniu, które ma znieważający charakter. Takim znieważeniem było właśnie uczestniczenie w zakrapianej alkoholem biesiadzie o charakterze towarzysko rozrywkowym.

Kolejna kwestia dotyczy postaci zamiaru. Przestępstwo z art. 261 kk można popełnić tylko z winy umyślnej. Nie podziela Sąd Okręgowy tych poglądów, wedle których przestępstwo to można popełnić wyłącznie z zamiarem bezpośrednim. W doktrynie tego rodzaju poglądy i stanowisko są reprezentowane w mniejszości. Przepis ten różni się od przepisu art. 216 par.1 kk , który może dotyczyć wyłącznie znieważenia osoby. Dopuszczalne jest również działanie z zamiarem ewentualnym tzn. w sytuacji, w której sprawca przewiduje możliwość popełnienia przestępstwa i na to się godzi. Taka postać zamiaru towarzyszyła zachowaniem oskarżonych . Sam fakt zorganizowania imprezy po godzinach gdy nie było już osób odwiedzających a więc w miejscu dla nich już niedostępnym świadczy o tym, że oskarżeni zakładali iż nikt z osób postronnych ich zachowania nie dostrzeże, a sprawa nie ujrzy światła dziennego i o imprezie nikt nie będzie wiedział. Stało się jednak inaczej. Twierdzenia oskarżonych , wedle których żadne z nich nie miało zamiaru znieważenia o jakim mowa w treści art. 261 kk są trafne ale tylko w odniesieniu do działania z zamiarem bezpośrednim. Prawdą jest, że żadne z nich nie chciało znieważyć i nie dążyło bezpośrednio do osiągnięcia takiego celu ale jednak przewidując, fakt znieważania każdy z nich się na to godził. Ta druga postać zamiaru wynika z obiektywnych okoliczności widocznych na nagraniu. Byli w pełni świadomi znaczenia i potencjalnych skutków swego zachowania oraz , że zachowując się w ten sposób postępują niegodnie i znieważają miejsce publiczne poświęcone upamiętnieniu zdarzenia historycznego. Dla tego rodzaju zachowania bez znaczenia było kto i jaki wkład miał dla powstania Mauzoleum. Zasługi oskarżonych w aspekcie oceny samego bytu przestępstwa są irrelewantne. Z tych przyczyn zaskarżony wyrok w zakresie winy należało utrzymać w mocy. W tej części żadna z wniesionych apelacji nie zasługiwała na uwzględnienie.

o zmianę wyroku i uniewinnienie

Niezasadny

wskazano w pkt. 3..1

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot i zakres zmiany

zmianie uległo rozstrzygnięcie w zakresie orzeczonych w stosunku do oskarżonych kar ograniczenia wolności wolności poprzez zastosowania na mocy art. 66 par. 1 i 2 kk i art. 67 par. 1 kk instytucji warunkowego umorzenia postępowania na okres próby wynoszący 2 lata wobec każdego z oskarżonych oraz w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach sądowych.

Sąd Okręgowy uznał, że w zaistniałych okolicznościach stopień winy oskarżonych nie jest znaczny. O tym decyduje przede wszystkim postać zamiaru. Oskarżeni nie działali z zamiarem bezpośrednim a więc nie chcieli znieważyć miejsca publicznego i nie zmierzali bezpośrednio do osiągnięcia tego celu. Działanie zamiarem ewentualnym ma zasadniczy wpływ na stopień winy korzystny dla oskarżonych gdyż obniża jego stopień. W zaistniałych okolicznościach pozwolił uznać go za nieznaczny. Zachowanie oskarżonych miało charakter zupełnie incydentalny. Objęte zamiarem ewentualnym było formą odreagowania związanego z trudem i wysiłkiem poświęconym ,organizacji uroczystego otwarcia Mauzoleum z udziałem Prezydenta RP. W innych okolicznościach, a przede wszystkim w innym miejscu można byłoby uznać je za zrozumiałe i akceptowalne. Stopień społecznej szkodliwości czynu również nie był znaczny. Do znieważenia nie doszło poprzez akt fizycznego odziaływania. Co należy rozumieć pod tymi słowami wyjaśniono już wcześniej. Zachowanie oskarżonych nie pozostawiło żadnych materialnych skutków jak to zwykle bywa w przypadku tego rodzaju przestępstw. Niewątpliwie było bulwersujące ale nie odrażające. Przekroczyło granice etyki ale nie odbiegało od nich w sposób znaczny. Dwoje z oskarżonych L. L. i H. W. przeprosiło za swoje zachowanie na zorganizowanym przez sołtyskę zebraniu mieszkańców i uzyskali wybaczenie. Z kolei oskarżone I. H. i C. N. znalazły się w kłopotliwej z życiowego punktu widzenia i niezręcznej dla siebie sytuacji skoro były podległymi pracownicami, z krótkim stażem pracowniczym . Wszyscy oskarżeni mimo, że nie przyznali się do winy za swoje zachowanie wielokrotnie przepraszali, wyrazili żal i skruchę. W zaistniałych okolicznościach przy uwzględnieniu pozytywnych opinii, oskarżonych, ich dotychczasowego stylu życia sąd odwoławczy uznał, że zasadnym jest warunkowe umorzenie postępowania. Przesłanki określone w art. 66 kk zostały spełnione. W tym miejscu ubocznie należy zaznaczyć, że oskarżeni zostali już wystarczająco napiętnowani przez społeczeństwo. Dla ludzi pokroju oskarżonych taka kara społeczna jest dotkliwa. W tym stanie rzeczy dla osiągnięcia pozytywnej prognozy kryminalistycznej wystarczającym będzie warunkowe umorzenie postępowania na okres próby dwa lata z obowiązkiem zapłaty świadczenia pieniężnego w wysokości adekwatnej do sytuacji finansowej każdego z oskarżonych. Biorąc p[od uwagę postawę oskarżonych , to, że nie byli dotychczas karani , ich warunki i właściwości osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadnione jest przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będą oni przestrzegać porządku prawnego , w szczególności nie popełnią przestępstwa.

Jeśli chodzi o rozstrzygnięcie o kosztach to z obciążając oskarżonych kosztami należało uwzględnić zasadę z art. 633 kpk. Wydatkami na opinie psychiatryczno psychologiczne należało obciążyć tych oskarżonych, co do których opinie te były wydane a więc L. L. i H. W. i to w kwocie po 1550 zł zgodnie z rachunkami. Ryczałt za doręczenia za postępowanie przygotowawcze i postępowanie przed sądem I instancji wyniósł po 8 zł od każdego z oskarżonych natomiast 30 zł to kwota wydatkowana na uzyskane dane o karalności każdego z oskarżonych..

Koszty procesu

Punkt III wyroku

kwota 1033,20 zł stanowi wynagrodzenie za obronę z urzędu dla adw. L. Z. za udział w rozprawie przed sądem II instancji

Punkt IV wyroku

kwota 80 zł to opłata od warunkowego umorzenia postępowania zaś 4 zł to ryczałt za doręczenia za postępowanie odwoławcze

Punkt V wyroku

na zasadzie art. 624 par. 1 kpk zwolniono oskarżoną C. N. od kosztów sądowych za II instancję z uwagi na jej trudną sytuację materialną

SSO Marcin Chałoński SSO Andrzej Ślusarczyk SSO Anna Szeliga

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

oskarżona I. H.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

adw. L. Z.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

L. L.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

r.pr. C. Z.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Wnioski

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

adw. P. U.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Wnioski

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

oskarżona H. W.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

adw. W. U.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana