Oskarżona nie wiedziała o cofnięciu prawa jazdy, sąd ją uniewinnił

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego Wydział II Karny w S. z dnia 4 czerwca 2025r. wydany w sprawie II K 614/24

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

V. V.

Brak po stronie oskarżonej świadomości cofnięcia jej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Informacja Prezydenta Miasta X., prawomocne decyzje administracyjne o skierowaniu oskarżonej na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami mechanicznymi, zatrzymaniu prawa jazdy, cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi wraz z potwierdzeniami odbioru tych decyzji

Dowody wiarygodne, mające moc dokumentów, niekwestionowane przez strony

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Apelacja oskarżonej V. V. (k. 77 akt sprawy):

- obraza przepisów prawa materialnego tj. art. 180a kk poprzez przyjęcie, iż w chwili zdarzenia oskarżona miała świadomość cofnięcia jej uprawnień do kierowania pojazdami

Apelacja obrońcy oskarżonej V. V. – adw. I. K. (k. 85 – 87 akt sprawy):

- obraza przepisów prawa procesowego tj. art. 4 kpk i art. 7 kpk mająca wpływ na treść wyroku poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego poprzez założenie, a priori przez sąd orzekający sprawstwa i winy oskarżonej

a w konsekwencji

- błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść wyroku polegający na nieuzasadnionym przyjęciu, iż oskarżona dopuściła się popełnienia zarzucanego jej występku z art. 180a kk

Zasadny

Zarzuty oskarżonej V. V. i jej obrońcy, jakie podnieśli we wniesionych apelacjach zasługiwały na uwzględnienie. Zaskarżony wyrok praktycznie oparty został na domniemaniu sprawstwa oskarżonej, co w postępowaniu karnym jest niedopuszczalne. Tym samym sąd rejonowy dopuścił się naruszenia przepisu art. 4 kpk, art. 7 kpk, co słusznie akcentuje obrońca oskarżonej, a poczynione w taki sposób ustalenia faktyczne nie są prawidłowe.

Stosownie do art. 180a k.k. karze podlega sprawca, który na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu, prowadzi pojazd mechaniczny, nie stosując się do decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Przepis ten stanowi lex specialis wobec art. 94 § 1 k.w., określającego odpowiedzialność za wykroczenie polegające na prowadzeniu - na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu - pojazdu, nie mając do tego uprawnienia (...) Przestępstwo z art. 180a k.k. można popełnić wyłącznie umyślnie, dlatego też, jak słusznie podnosi się w orzecznictwie, dla przypisania sprawstwa tego występku, niezbędnym jest dokonanie ustalenia, że prowadzący pojazd miał świadomość, iż wydana została wobec niego decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, a ponadto, że jest ona wykonalna. Wiedza jedynie w zakresie przekroczenia limitu dopuszczalnej liczby punktów karnych eliminuje w sferze podmiotowej możliwość przypisania oskarżonemu popełnienia przestępstwa z art. 180a k.k. A zatem, dla przypisania konkretnemu sprawcy odpowiedzialności za wymieniony wyżej występek istotnym jest ustalenie, iż miał on pełną świadomość, że uprawnień do kierowania pojazdami nie posiada, otrzymał decyzję administracyjną cofającą mu uprawnienia do kierowania pojazdami, a także miał świadomość, iż decyzja ta w dniu zatrzymania sprawcy wywoływała skutki prawne wobec faktu, że była wykonalna zarówno z chwilą uprawomocnienia bądź też wcześniej, gdy takiej decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Znamiennym jest, iż jeżeli taka decyzja uprawomocniła się poprzez określone w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego doręczenie zastępcze, brak jest dowodów na to, aby konkretny sprawca miał wiedzę o występowaniu w obrocie prawnym wykonalnej wobec niego decyzji o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2020r. wydany w sprawie II KK 299/20, LEX nr 3182913, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2019r. wydane w sprawie III KK 558/17, LEX nr (...)).

W realiach przedmiotowej sprawy, poza sporem pozostaje okoliczność, iż wobec oskarżonej V. V. w dniu 29 stycznia 2024r. została wydana przez Prezydenta Miasta X. decyzja administracyjna nr SO.5430.3.1.2024.(...) o skierowaniu na kontrolny egzamin sprawdzający jej kwalifikacje do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień ze względu na wielokrotne naruszanie przez nią przepisów ruchu drogowego (k. 116 akt sprawy). Bezspornym jest również, iż w dniu 29 stycznia 2024r. Prezydent Miasta X. wydał wobec oskarżonej decyzję o nr SO.5430.3.70.(...).(...) o zatrzymaniu jej prawa jazdy kategorii B nr (...), nr druku (...) wydanego przez Prezydenta Miasta X. w dniu 28 marca 2001r. do czasu ustania przyczyn, które były powodem zatrzymania prawa jazdy, z jednoczesnym ze zobowiązaniem do zwrotu w/w prawa jazdy w ciągu 14 dni od daty odbioru niniejszej decyzji. W motywach tej decyzji organ wydający decyzję podał wielokrotne naruszanie przez oskarżoną przepisów ruchu drogowego i przekroczenie limitu 24 kontrolnych punktów karnych (k. 117 akt sprawy). Decyzją z dnia 2 kwietnia 2024r. nr SO.5430.70.2.2024.Ach Prezydent Miasta X. cofnął V. V. uprawnienia do kierowania pojazdami (kategoria i numer jak wyżej) i decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności (k. 114 akt sprawy). Co istotne, wszystkich wymienionych wyżej decyzji administracyjnych oskarżona V. V. nie odebrała osobiście, lecz decyzje te zostały jej doręczone w formie doręczenia zastępczego przewidzianego przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (k. 112, 115, 118 akt sprawy). W tych okolicznościach przyjąć należy, iż jak zasadnie zaakcentował obrońca oskarżonej, sąd rejonowy niezasadnie odniósł domniemanie skutecznego doręczenia oskarżonej decyzji administracyjnej o cofnięciu jej uprawnień do kierowania pojazdami do zamiaru popełnienia przestępstwa z art. 180a kk. Oskarżona nie była świadoma wydania wobec niej takowej decyzji, a zatem w chwili zdarzenia pozostawała w usprawiedliwionym błędzie, co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego (art. 28 § 1 kk). W konsekwencji, nie sposób dopatrzyć się w zachowaniu oskarżonej zamiaru popełnienia występku o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie, zarówno jeśli chodzi o zamiar bezpośredni, jak i ewentualny. Bezpodstawne jest stwierdzenie, że oskarżona prowadząc pojazd mechaniczny w chwili zdarzenia, co najmniej przewidywała możliwość popełnienia zarzucanego jej czynu i na to się godziła, jak utrzymuje sąd rejonowy. Powyższego nie przekreśla okoliczność wcześniejszego popełnienia przez oskarżoną wykroczeń drogowych polegających na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości, skutkujących przekroczeniem limitu 24 kontrolnych punktów karnych. Oskarżyciel publiczny nie udowodnił, że oskarżona miała świadomość wydania decyzji o cofnięciu jej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi i że jest natychmiast wykonalna. Zasady logiki i doświadczenia życiowego nie mogą zastąpić dowodów. W tak zaistniałej sytuacji procesowej, sąd okręgowy podzielił argumentację skarżących podniesioną we wniesionych apelacjach i uniewinnił oskarżoną od popełnienia zarzucanego jej czynu.

Mając na uwadze powyższe, sąd okręgowy stosownie do treści art. 437 § 1 kpk orzekł jak w wyroku

Wniosek oskarżonej V. V. i jej obrońcy:

- zmiana zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonej

Zasadny

Wniosek oskarżonej i jej obrońcy o ostateczne uniewinnienie oskarżonej jest zasadny, szczegółowe rozważania w tej materii zamieszczono przy omawianiu zarzutów apelacyjnych

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot i zakres zmiany

Wyrok Sądu Rejonowego Wydział II Karny w S. z dnia 4 czerwca 2025r. wydany w sprawie II K 614/24

Szczegółowe rozważania w tej materii zamieszczono w rubryce 3.1. przy omawianiu zarzutów apelacyjnych

Koszty procesu

II. Stosownie do treści art. 632 pkt 2 kpk w zw. z art. 634 kpk Sąd Okręgowy w Kielcach kosztami procesu obciążył Skarb Państwa

SSO Andrzej Ślusarczyk

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżona V. V.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Skarżący kwestionuje stanowisko Sądu Rejonowego w odniesieniu do przyjęcia sprawstwa w zakresie zarzucanego jej czynu

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Wnioski

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonej V. V.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Skarżący kwestionuje stanowisko Sądu Rejonowego w odniesieniu do przyjęcia sprawstwa oskarżonej w zakresie zarzucanego jej czynu

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana