Sąd utrzymał wyrok i nawiązki dla rodziny zmarłego mimo trudnej sytuacji oskarżonego

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 18 czerwca 2024 r., IX K 1050/22

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

L. Ł.

Niemożność uregulowania nawiązki z uwagi na trudną sytuacje oskarżonego.

Postanowienie Sądu Okręgowego w Radomiu w sprawie o rozwód ustalającego obowiązek alimentacyjny.

Orzeczenie z ZUS o częściowej niezdolności do pracy do dnia 31 lipca 2028 r.

Postanowienie Sądu Okręgowego w Radomiu w sprawie o rozwód ustalającego obowiązek alimentacyjny.

Orzeczenie z ZUS o częściowej niezdolności do pracy do dnia 31 lipca 2028 r.

Karta leczenia szpitalnego.

Jak już wskazano w treści uzasadnienia Sąd orzekając nawiązkę nie bierze pod uwagę sytuacji majątkowej sprawcy.

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

W oparciu o art. 457 § 2 k.p.k. w zw. z art. 423 § 1a k.p.k. sporządzenie niniejszego uzasadnienia zostało ograniczone do zarzutów zawartych w apelacji obrońcy oskarżonego i oskarżonego ponieważ wyłącznie obrońca oskarżonego złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23 lipca 2026 r.

Obrońca zaskarżył wyrok w części co do pkt II.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 46 § 2 k.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie od oskarżonego L. Ł. nawiązki na rzecz osób najbliższych dla pokrzywdzonego K. M. tj. na rzecz F. D. i U. P. kwoty po 30.000 zł, a na rzecz małoletnich G. M. i I. M. kwoty po 70.000 zł, podczas gdy Sąd ustalając wysokość nawiązek dla osób najbliższych dla pokrzywdzonego nie wziął pod uwagę sytuacji finansowej i zarobkowej oskarżonego, który posiada liczne zobowiązania finansowe, kredyty i pożyczki, nie posiada żadnych składników majątkowych, które mógłby spieniężyć, a nadto jednorazowe wykonanie wszystkich nałożonych na niego zobowiązań finansowych będzie wiązało się z koniecznością ogłoszenia przez oskarżonego upadłości konsumenckiej.

Oskarżony nie sformułował formalnych zarzutów. Zaskarżył wyrok co do pkt I-III (co do kary, co do wysokości nawiązki, co do wysokości okresu próby).

Niezasadny

Apelacje nie zasługują na uwzględnienie.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego art. 46 § 2 k.k.

Wskazać należy, że przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia uwzględnia się winę sprawcy, charakter i rozmiar krzywd, czas trwania cierpień i ich rodzaj, również sytuację pokrzywdzonego, w szczególności czy na skutek czynu jego sytuacja osobista, majątkowa uległa pogorszeniu. Miarkowanie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę sytuacją majątkową sprawcy, czego najwyraźniej oczekuje w tej sprawie obrońca, byłoby natomiast sprzeczne z istotą rozważanej instytucji i nie może być stosowane na gruncie art. 46 § 1 k.k., na co Sąd Najwyższy już niejednokrotnie zwracał uwagę (zob. postanowienie SN z 11 maja 2012 r., IV KK 365/11, postanowienie SN z 10 października 2013 r., V KK 130/13), Należy też zauważyć, że Sąd Najwyższy w orzecznictwie cywilistycznym zajmuje stanowisko, że prawo miarkowania przewidziane w art. 440 k.c. ma zastosowanie wyłącznie do ustalania wysokości odszkodowania, nie zaś zadośćuczynienia (zob. wyrok SN z 23 lutego 2017 r., I CSK 121/16, wyrok SN z 30 lipca 2021 r., I CSKP 236/21).

Wymierzona oskarżonemu kara nie jest rażąco surowa.

Sąd Rejonowy właściwie zastosował dyrektywy wymiaru kary ujęte w przepisie art. 53 k.k. i trafnie uzasadnił ich zastosowanie, a ponadto uwzględnił całokształt okoliczności, zarówno łagodzących, a przede wszystkim obciążających, mających wpływ na wymiar kary.

O rażącej niewspółmierności kary w rozumieniu art. 438 punkt 4 k.p.k. nie można mówić w sytuacji, gdy sąd orzekający uwzględnił wszystkie okoliczności wiążące się z poszczególnymi ustawowymi dyrektywami wymiaru kary. O rażącej niewspółmierności kary nie można mówić, gdy granice swobodnego uznania sędziowskiego, stanowiącego ustawową zasadę wymiaru kary, nie zostały przekroczone, co podkreślał Sąd Najwyższy w swoim wyroku z dnia 8 lipca 1982 r. w sprawie o sygn. akt Rw 542/82 (OSNKW z 1982 r., z. 12, poz. 90). Ustawodawca zaznacza jednocześnie, że niewspółmierność ta ma mieć charakter rażący, a więc duży, istotny, nie dający się zaakceptować. Dopiero wówczas dojść może do zmiany zaskarżonego wyroku w części dotyczącej wymiaru kary.

Odnosząc się zatem do kwestii rażącej niewspółmierności kary wymierzonej oskarżonemu L. Ł. zaznaczyć należy, iż dla skuteczności przyjęcia, że sytuacja taka miała miejsce, koniecznym jest wykazanie, że choć Sąd I instancji wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, których uwzględnienie przy wymiarze jest konieczne, to jednak przekroczył w rozmiarach nie dających się utrzymać ustawowe dyrektywy wymiaru kary, a tym samym przekroczył zasadę swobodnego uznania sędziowskiego, o której mowa w art. 53 § 1 k.k. Tak więc rażąca niewspółmierność kary może mieć miejsce wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności można by przyjąć, że zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez Sąd I instancji, a karą, która byłaby prawidłowa w świetle dyrektyw wynikających z przepisów art. 53 k.k. i art. 58 § 1 k.k. Tymczasem w ocenie Sądu Odwoławczego, wymierzona oskarżonemu kara 1 roku pozbawienia wolności wcale nie jest karą surową i z całą pewnością nie spełnia opisanych wyżej przesłanek rażącej niewspółmierności. Wręcz przeciwnie, Sąd orzekający w I instancji właściwie zastosował dyrektywy wymiaru kary ujęte w przepisie art. 53 k.k. i trafnie uzasadnił ich zastosowanie.

Stopień społecznej szkodliwości popełnionego przez oskarżonego czynu był wysoki, co w pełni uzasadnia rodzaj i wysokość kary zasadniczej orzeczonej wobec oskarżonego przez Sąd I instancji.

Podkreślić przy tym należy, że zastosowanie warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pobawienia wolności wskazuje, że Sąd I instancji przyjął pozytywną prognozę kryminalistyczną i zasadnie, zdaniem Sądu Okręgowego, założył, iż oskarżony w przyszłości będzie przestrzegał porządku prawnego, a w szczególności nie popełni kolejnego przestępstwa.

Zatem, zdaniem Sądu Odwoławczego, ukształtowany przez Sąd Rejonowy w wymiar kar i nawiązki w zaskarżonym wyroku stanowić będzie dla oskarżonego dolegliwość proporcjonalną do stopnia jego zawinienia i okoliczności sprawy, uwzględniającą w należytym stopniu stopień społecznej szkodliwości popełnionego przez niego przestępstwa i stanowić będzie dla niego poważną, ale nie nadmierną dolegliwość, w należytym stopniu uwzględniającą dyrektywy wskazane w ustawie w zakresie prewencji ogólnej i szczególnej.

Obrońca wniósł o:

- nieorzekanie nawiązki na rzecz F. D.,

- zmniejszenie orzeczonej od oskarżonego nawiązki na rzecz G. M. do kwoty 50.000 zł,

- zmniejszenie orzeczonej od oskarżonego nawiązki na rzecz I. M. do kwoty 50.000 zł

Oskarżony wniósł o:

- wymierzenie kary 6 miesięcy pozbawienia wolności,

- nieorzekanie nawiązki na rzecz F. D.,

- zmniejszenie orzeczenia nawiązki na rzecz U. P. do kwoty 10.000 zł z możliwością rozłożenia na raty,

- zmniejszenia orzeczenia nawiązki na rzecz G. M. do kwoty 50. 000 zł z możliwością rozłożenia na raty,

- zmniejszenia orzeczenia nawiązki na rzecz I. do kwoty 50.000 zł z możliwością rozłożenia na raty.

Niezasadny

Wobec niezasadności zarzutów podniesionych przez obrońcę i oskarżonego, wnioski apelacyjne nie zasługiwał na uwzględnienie.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot i zakres zmiany

Zaskarżony wyrok w całości

Wskazano w rubryce 3.1. jednocześnie Sąd Okręgowy nie dopatrzył się uchybień podlegających rozpatrzenia z urzędu.

Koszty procesu

Pkt II i III

Na podstawie art. 627 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k., art. 633 k.p.k., § 11 ust. 2 pkt 4, § 17 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego L. Ł. na rzecz oskarżycielek posiłkowych kwoty po 1176 złotych tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżycielką posiłkowym w postępowaniu przed sądem odwoławczym. Na kwotę tą złożyła się kwota 840 zł za termin rozprawy, która odbyła się w dniu 9 października 2025 r. oraz kwoty po 168 zł (20-% z 840 zł) za terminy rozpraw, które odbyły się w dniu 24 lutego 2026 r. i 29 lipca 2026 r.

Z uwagi na sytuacje majątkową oskarżonego, na podstawie art. 624 § 1 k.p.k., zwolniono oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze stwierdzając, że wydatki tego postępowania ponosi Skarb Państwa.

SSO Lena Romańska SSO Marek Stempniak SSO Marcin Chałoński

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 18 czerwca 2024 r., IX K 1050/22

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Wnioski

Zmiana