Sąd zamienił karę więzienia oskarżonej na grzywnę i skrócił zakaz jazdy do 4 lat

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w K.z dnia 25 listopada 2025 roku w sprawie II K 495/25

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1. K. B.

Oskarżona w chwili popełniania zarzucanego jej czynu miała zachowaną zdolność do rozpoznania jego znaczenia i pokierowania sowim postępowaniem, tym samym warunki z art. 31§1 i 2 k.k. nie mają w sprawie zastosowania.

uzupełniająca opinii sądowo psychiatryczna

Uzupełniająca opinii sądowo psychiatryczna

Opinia wykonana w sposób fachowy, przejrzysty i w pełni zrozumiały dla Sądu, sporządzona po badaniu oskarżonej i na podstawie jej dokumentacji medycznej. Jest jasna, pełna, nie zawiera sprzeczności.

Dokumentacja medyczna

Prawdziwość dokumentacji medycznej dotycząca leczenia oskarżonej nie była kwestionowana przez strony, postepowania, stanowiła podstawę do wydania opinii uzupełniającej.

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Obrońca oskarżonej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1. na podstawie art. 438 pkt 4 i art. 427§1 k.p.k. orzeczenie kary niewspółmiernie surowej w pkt. I wyroku poprzez wymierzenie kary w postaci kary pozbawienia wolności stanowiącej wymiar nadmiernej nieuzasadnionej, prawnokarnej czy aksjologicznie represji, co winno skutkować zmianą wyroku w tym zakresie i wymierzenie kary łagodniejszego rodzaju w postaci grzywny,

2. na podstawie art. 438 pkt 4 i art. 427§1 k.p.k. orzeczenie niewspółmiernie surowego przypadku równowartości pojazdu mechanicznego w punkcie VII wyroku na podstawie artykułu 178 a § 5 k.k. w związku z artykułem 44b § 2 k.k. poprzez nieodstąpienie od orzeczenia przepadku oraz braku uznania, że zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami, co doprowadziło do zastosowania środka karnego, jako całkowicie nieadekwatnego stanowiącego wymiar, nadmiernej nieuzasadnionej prawno-karnie czy aksjologicznie represji co winno skutkować odstąpieniem od orzeczenia przypadku na mocy przepisu art. 170 § 5 kk., zaraz obok wymierzonej kary grzywny, zakazu prowadzenia pojazdów oraz świadczenia pieniężnego.

Częściowo zasadny

Przed odniesieniem się do postawionych w sprawie zarzutów należy wskazać, iż obrońca w środku zaskarżenia punktował wyłącznie naruszenie art. 438 pkt 4 k.p.k. nie kwestionując przy tym winy oskarżonej ani ustaleń dotyczących jej poczytalności. Ostatecznie jednak okoliczności ujawnione w toku postepowania przed sądem odwoławczym, musiały skutkować, przeprowadzeniem kolejnego dowodu z opinii biegłych psychiatrów, która jednak nie dostarczyła powodów do weryfikowania ustaleń Sądu I instancji w omawianej kwestii. Wyniki postepowania dowodowego przed sądem II instancji nie dały podstaw do podważenia ustalenia, iż oskarżona w chwili popełniania zarzucanego jej czynu miała zachowaną zdolność do rozpoznania jego znaczenia i pokierowania sowim postępowaniem, tym samym warunki z art. 31§1 i 2 k.k. nie mają w sprawie zastosowania.

Zarzut apelacji dotyczące naruszenia przez Sąd Rejonowy artykułu 438 pkt 4 k.p.k należało uznać za po części trafne. Podkreślić należy, że ingerencja sądu odwoławczego w orzeczenie o karze może nastąpić tylko i wyłącznie wówczas, gdy różnica między karą wymierzoną w pierwszej instancji a karą, którą należałoby orzec jest znaczna, rażąca, nie może sprowadzać się do różnic niewielkich, nieznacznych, bo byłoby to sprzeczne z normą art. 438 pkt 4 k.p.k., z której jednoznacznie wynika, że podstawą zmian może być jedynie rażąca – a więc nie każda – niewspółmierność kary (wyr. SA w Warszawie z 4.10.2017 r., II AKa 233/17, N., czy wyr. SA w Gdańsku z 28.6.2017 r., II AKa 159/17, Legalis).

W ocenie Sąd Okręgowego stopień winy oskarżonej, należy ocenić jako znaczny, a nie wysoki. Czyn ten nie charakteryzował się bowiem, żadnym znamieniem, który w sposób szczególny odróżniałby go od innych tego typu przestępstw, które przecież popełniane są powszechnie. Ponadto Sąd Rejonowy nie uwzględnił, okoliczności przemawiającej na korzyść oskarżonej, to jest faktu, iż po popełnieniu zarzucanego jej czyny podjęła ona leczenie odwykowe, co świadczy o tym, iż zdaje sobie sprawę ze swojego uzależnienia i próbuje mu przeciwdziałać. Tak klarujący się obraz sprawy, musi prowadzić do wniosku, iż orzeczenie Sądu Rejonowego w Kielcach, dotknięte jest rażącą surowością i konieczne jest ingerencja w jego treść i to zarówno w rodzaj wymierzonej oskarżonej kary zasadniczej jak i wymiar orzeczonych środków karnych.

Obrońca oskarżonej wniósł o:

1. wymierzenie kary wolnościowej grzywny jako kary łagodniejszej i sumiennej do popełnionego występku w myśl artykułu 37a §1 k.k., ewentualnie wymierzenie okresu próby orzeczonego w punkcie II wyroku na okres jednego roku,

2. orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na 3 lata,

3. odstąpienia od orzeczenia przypadku równowartości pojazdu mechanicznego orzeczonego w punkcie VII,

4. orzeczenie świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy (...) oraz Pomocy (...) w kwocie 5000 zł.

5. zwolnienie oskarżonej od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie przed sądem pierwszej i drugiej instancji z uwagi na jej sytuację rodzinną. I materialną, gdyż oskarżona obecnie utrzymuje się dzięki swoim rodzicom, z którymi wspólnie zamieszkuje w ich mieszkaniu w U., a od grudnia 2025 roku przebywa w szpitalu w Ł.. Celem odbycia leczenia na oddziale zamkniętym.

Częściowo zasadny

Wobec zasadności części zarzutów apelacji należało zmienić rodzaj kary oraz wymiar środków karnych orzeczonych wobec oskarżonej. Finalnie doszło też do odstąpienia od orzeczenia przepadku pojazdu, lecz było to wynikiem zmiany przepisów prawa materialnego, o czym będzie mowa niżej, nie zaś uwzględnienia wniosku zawartego w apelacji, gdyż ten – przy uwzględnieniu obowiązującego w dacie orzekania w I instancji stanu prawnego - był całkowicie niezasadny.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

Orzeczenie nawiązki w miejsce przepadku równowartości pojazdu.

Z dniem 29.01.2026 roku nastąpiła zmiana przepisów kodeksu karnego związanych z orzeczeniem przepadku i równowartości pojazdów wprowadzonych Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz. U. poz. 1872). Aktualnie nie można orzec przepadku pojazdu mechanicznego między innymi wówczas, gdy – tak jak w przedmiotowej sprawie - w czasie popełnienia przestępstwa pojazd mechaniczny nie stanowił wyłącznej własności sprawcy. W myśl 44 b § 6 k.k. w takim wypadku, sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5000 do 500 000 złotych.

Z tego też względu uchylono orzeczenie o przepadku równowartości pojazdu, a w to miejsce orzeczono od oskarżonej nawiązkę w kwocie 10.000 złotych, której wysokość ustalono uwzględniając wartość samochodu i częściowy udział oskarżonej w jego własności.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 25 listopada 2025 roku w sprawie II K 495/25 w zakresie nieobjętym zmianami opisanymi w tab. 5.2

Orzeczenie w tej części odpowiadało prawu i należało utrzymać je w mocy.

Przedmiot i zakres zmiany

1. Uchylono rozstrzygnięcia zawarte w punktach II i III.

2. W miejsce orzeczonej w punkcie I kary pozbawienia wolności, na podstawie art. 33 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 37a § 1 k.k. orzeczono wobec oskarżonej K. B. karę grzywny w wymiarze 160 stawek dziennych po 30 zł.

3. Wymiar orzeczonego w punkcie IV zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych obniżono do 4 lat.

4. Orzeczone w punkcie VI świadczenie pieniężna obniżono do kwoty 5000 zł.

5. W miejsce orzeczonego w punkcie VII przepadku, na podstawie art. 44b § 1a, § 5 ust. 1 i § 6 k.k. orzeczono od oskarżonej K. B. na rzecz Skarbu Państwa nawiązkę w kwocie 10 000 zł.

Ad 1

W związku z ustaleniem przez Sąd Okręgowy, iż orzeczenie kary pozbawienia wolności w wymiarze 3 miesięcy w przypadku K. B. uznać trzeba za niecelowe, należało w oparciu o art. 37a § 1 k.k. orzec karę łagodniejszego rodzaju. Mając zatem na uwadze wszystkie okoliczności ujawnione w sprawie uzasadnione jest złożenia, że stosowanie wobec oskarżonej wystarczające będzie orzeczeni kary grzywny. K. B. nie była dotychczas karana, jej tryb życia nie był też dotąd ustabilizowany, jednak oskarżona podejmuje działania w celu jego poprawy, poddała się leczeniu, które w związku ze zdiagnozowaną u niej chorobą psychiczną winno doprowadzić do poprawy w jej funkcjonowaniu w społeczeństwie. Konsekwencją zastosowania art. 37a § 1k.k. było też uchylenie rozstrzygnięć związanych z uprzednio orzeczoną karą pozbawienia wolności (punkty II i III zaskarżonego wyroku).

Ad 2.

W miejsce orzeczonej w punkcie I kary pozbawienia wolności, na podstawie art. 33 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 37a § 1 k.k. orzeczono wobec oskarżonej K. B. karę grzywny w wymiarze 160 stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 30 zł. Ustalając wysokość stawki dziennej sąd, wziął pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe. Oskarżona jest osobą młodą, zdolną do podjęcia zatrudnienia, a co za tym idzie stawka dzienna w wymiarze 30 złotych jest tu w pełni adekwatna.

Ad 3. i 4

Mając na uwadze rozważanie zawarte w tabeli 3.1 należało zmniejszyć wymiar zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych do 4 lat, a orzeczone świadczenie pieniężne do kwoty 5.000 złotych.

Ad.5.

Patrz uwagi zawarte w tab. 4.1

Koszty procesu

I.6

Na podstawie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych zasądzono od oskarżonej na rzecz Skarbu Państwa kwotę 480 złotych tytułem opłaty za obie instancje w związku z wymierzeniem kary innego rodzaju niż w I instancji.

Punkt III wyroku

Na podstawie art. 636§1 k.p.k. Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonej na rzecz Skarbu Państwa część wydatków należnych za II instancję kierując się tym, że wnioski zawarte w apelacji co do zasady w znacznej części zasługiwały na uwzględnienie, choć już nie można było ich podzielić w całości co do ostatecznego ich kształtu.

Zatem wobec częściowego uwzględnienia środka odwoławczego, oskarżoną częściowo obciążono wydatkami powstałymi przed II instancją, na które złożyły się: zryczałtowana równowartość kosztów postępowania i koszty opinii psychiatrycznej.

SSO Magdalena Michalewicz

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

rozstrzygnięcie

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana