Sąd Najwyższy nie przyjął skargi pozwanej, która zapłaci powodowi 4067 zł kosztów

Powód – G.Z. dnia 16 grudnia 2022 r. wniósł o zasądzenie od pozwanej –

F.M., kwoty 45 218,49 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia

wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

Powód wskazał, że strony pozostawały w związku partnerskim do grudnia

2021 r., a w styczniu 2022 r. ostatecznie rozstały się. W czasie trwania związku

I CNP 53/26

2

strony zakupiły nieruchomość w udziałach po 1/2 części, na zakup której zaciągnęły

kredyt hipoteczny 26 sierpnia 2016 r. Od daty zaciągnięcia kredytu tylko powód

spłacał raty kredytu, a pozwana regulowała inne zobowiązania na potrzeby ich

relacji. Od stycznia 2022 r. wspólna nieruchomość jest w posiadaniu pozwanej.

Powód wzywał pozwaną do zapłaty nieuiszczonej przez nią części spłaconego

kredytu. W odpowiedzi pozwana odmówiła wskazując, że kwestia ta będzie

rozliczona w sprawie o zniesienie współwłasności.

Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości.

F.M. przyznała, że strony zaciągnęły kredyt na zakup wspólnej

nieruchomości, a raty kredytu spłacał powód. Wynikało to z zawartego przez strony

porozumienia, zgodnie z którym, powód spłacał kredyt, a pozwana ponosiła

wszelkie koszty utrzymania nieruchomości oraz opłaty za przedszkole synów stron.

Jak stwierdziła pozwana roszczenie powoda jest następstwem złych relacji stron w

związku z zakończeniem ich związku, a żądanie powoda stanowi nadużycie prawa

zgodnie z treścią art.5 k.c. bowiem pozostaje ono sprzeczne z zasadami

współżycia społecznego. Pozwana podniosła też zarzut przedawnienia należności

wpłaconych przez powoda w okresie od sierpnia do grudnia 2018 r.

Odnośnie do okoliczności stanu faktycznego sprawy, strony pozostawały w

związku partnerskim przez 12 lat. Z tego związku mają dwóch małoletnich synów w

wieku 9 i 12 lat. W dniu 24 sierpnia 2016 r. strony zaciągnęły kredyt hipoteczny na

zakup nieruchomości w udziałach po 1/2 części położonej w R. Spłata rat kredytu

następowała z konta bankowego należącego do powoda. Od daty zawarcia umowy

kredytu do grudnia 2021 r. raty kredytu w całości spłacał powód. Od stycznia 2022

r. raty kredytu strony spłacają wspólnie.

Powód pismem z 29 kwietnia 2022 r. wezwał pozwaną do zapłaty kwoty

35.000 zł tytułem roszczenia regresowego o zwrot połowy wartości spłaconego

kredytu hipotecznego w terminie 14 dni od doręczenia wezwania.

Rozpoznawszy sprawę Sąd Rejonowy w Kędzierzynie – Koźlu ustalił, że

kredyt zaciągnięty przez strony był spłacany od daty jego zaciągnięcia tj. od 2016 r.

do stycznia 2022 r. wyłącznie przez powoda, w efekcie, regresowe roszczenie

powoda wobec pozwanej o zwrot połowy spłaconych przez niego rat kredytu co do

zasady było uzasadnione. Powód w okresie od 2016 r. do stycznia 2022 r. dokonał

I CNP 53/26

3

na rzecz banku spłaty kapitału kredytu na łączną kwotę 33.621, 55 zł i spłaty

odsetek w łącznej kwocie 57.284,53 zł. Odnośnie do podniesionego przez pozwaną

zarzutu

przedawnienia należności wpłaconych przez powoda na rzecz banku w okresie od

sierpnia 2016 r. do grudnia 2018 r. Sąd przyjął, że do roszczenia powoda

związanego ze spłatą rat kredytu za ten okres ma zastosowanie trzyletni okres

przedawnienia dla każdej z rat. W konsekwencji roszczenie powoda wobec

pozwanej o zwrot połowy należności z tytułu spłaconych przez powoda rat kredytu

w okresie od 2016 r. do 4 grudnia 2018 r. było przedawnione i w tym zakresie Sąd

Rejonowy roszczenie to oddalił. W pozostałym zakresie roszczenie powoda

zasługiwało na uwzględnienie. Sąd I instancji nie uwzględnił, natomiast, zarzutu

pozwanej, że żądanie powoda stanowiło nadużycie prawa zgodnie z treścią art. 5

k.c., bowiem pozostawało w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.

Skorzystanie przez powoda z tego roszczenia w stanie faktycznym niniejszej

sprawy nie można było uznać za nadużycie prawa ani za pozostające w

sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Powód, jak zważył Sąd I

instancji, skorzystał, bowiem, z prawa podmiotowego, które przewiduje przepis

prawa.

Wyrokiem z 8 grudnia 2023 r., Sąd Rejonowy w Kędzierzynie – Koźlu, w

szczególności, zasądził od pozwanej F.M. na rzecz powoda G.Z. kwotę 25 504,86

zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 grudnia 2022 r. do dnia

zapłaty (pkt 1); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2).

Apelacje od powyższego wyroku Sądu Rejonowego w Kędzierzynie - Koźlu

wniosły obie strony.

Powód – G.Z. - zaskarżył go w części, co do punktu 2 oddalającego

powództwo, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 118 k.c.

oraz wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanej na

rzecz powoda kwoty 45.218,49 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia

pozwu do dnia zapłaty.

Pozwana – F.M. zaskarżyła powyższy wyrok, co do pkt 1 i 3, zarzucając

naruszenie przepisów postępowania: art. 233 § 1 k.p.c. oraz przepisów prawa

I CNP 53/26

4

materialnego; art. 5 k.c., w konsekwencji wnosząc o zmianę zaskarżonego

orzeczenia poprzez oddalenie powództwa w całości.

W ocenie Sądu II instancji apelacja powoda zasługiwała na uwzględnienie,

natomiast apelację pozwanej jako bezzasadną należało oddalić. Apelacja pozwanej

F.M. nie zasługiwała na uwzględnienie, jak stwierdził Sąd II instancji, z przyczyn

wskazanych w uzasadnieniu Sądu Rejonowego w zakresie zarzutu naruszenia

przepisu art. 5 k.c., które to stanowisko i argumentację Sąd odwoławczy w pełni

podzielił i przyjął za własne. Zarzut apelacji naruszenia art. 233 k.p.c. był

pozbawiony podstaw. Wobec rozbieżnych stanowisk stron w zakresie ponoszenia

kosztów w czasie, gdy strony pozostawały razem i prowadziły wspólne

gospodarstwo, w ocenie Sądu II instancji, Sąd Rejonowy słusznie przyjął, iż

twierdzenia pozwanej o istnieniu ustnego porozumienia w zakresie ponoszenia

kosztów utrzymania i spłaty zobowiązań kredytowych nie mogły zostać przyjęte za

wiarygodne.

Ostatecznie Sąd Okręgowy w Opolu wyrokiem z 13 sierpnia 2024 r., w

szczególności, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: zasądził od pozwanej

F.M. na rzecz powoda G.Z. kwotę 45.218,49 zł wraz z ustawowymi odsetkami od

dnia 16 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty (pkt. 1; a); oddalił apelację pozwanej F.M.

(pkt 3).

Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu

Okręgowego w Opolu z 13 sierpnia 2024 r. wniosła pozwana – F.M., która

zaskarżyła to rozstrzygnięcie w całości, wnosząc o stwierdzenie niezgodności z

prawem zaskarżonego orzeczenia z art. 5 k.c. i art. 233 § 1 k.p.c. oraz zarzucając

mu naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 5 k.c. i przepisu prawa

procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c.

We wnioskach skargi pozwana domagała się, między innymi, stwierdzenia,

że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z przepisem art. 5 k.c. oraz art. 233 § 1

k.p.c.; wskazała, że wskutek wydania zaskarżonego wyroku poniosła szkodę w

wysokości 60.555,36 zł oraz, że nie przysługują jej żadne środki prawne

umożliwiające uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku.

W odpowiedzi na skargę powód wniósł o jej odrzucenie ewentualnie, o

wydanie przez Sąd Najwyższy postanowienia o odmowie przyjęcia tej skargi,

I CNP 53/26

5

ewentualnie, o jej oddalenie, a ponadto o zasądzenie od pozwanej na rzecz

powoda zwrotu kosztów postępowania w niniejszej sprawie, według norm

przepisanych, w tym kosztów zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika, według

norm przepisanych lub według przedłożonego spisu kosztów, wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie w przypadku opóźnienia w płatności od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. W pierwszym rzędzie należy wskazać, iż w uchwale składu siedmiu

sędziów z dnia 15 października 2020 r., III PZP - zasada prawna - Sąd Najwyższy

wyjaśnił, że strona nie ma obowiązku skorzystania ze skargi nadzwyczajnej przed

wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.

W konsekwencji nie było podstaw do odrzucenia skargi pozwanego przez wzgląd

na brak skorzystania ze skargi nadzwyczajnej w celu wzruszenia skarżonego

prawomocnego wyroku Sądu drugiej instancji (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.).

2. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Jej celem jest uzyskanie prejudykatu

umożliwiającego dochodzenie roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną

przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej (art. 4171 § 2 k.c.).

Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego niezgodność z

prawem orzeczenia rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa

musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty. Orzeczenie niezgodne

z prawem to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi

różnej wykładni przepisami albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej

wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga

głębszej analizy prawnej. Tylko w takim przypadku orzeczeniu sądu można

przypisać cechy bezprawności. Istotą władzy sądowniczej jest orzekanie w

warunkach niezawisłości, w sposób bezstronny, zależny nie tylko od

obowiązujących ustaw, ale także od wewnętrznego przekonania sędziego oraz jego

swobody w ocenie praw i faktów stanowiących przedmiot sporu. Treść orzeczenia,

jak wspomniano wyżej, zależy również od wyników wykładni, które mogą być różne,

w zależności od jej przedmiotu, i przyjętych metod. W związku z tym, może istnieć

wiele możliwych interpretacji, a sam fakt wykładni z natury rzeczy cechuje

I CNP 53/26

6

subiektywizm. (zob. uzasadnienia do wyroków Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca

2006 r. I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35, z dnia 31 marca 2006 r. IV CNP

25/05, OSNC , nr 1, poz. 17, z dnia 17 maja 2006 r., I CNP 14/06 nie publ., z dnia

13 maja 2009 r. IV CNP 122/08, nie publ, z dnia 3 czerwca 2009 r. IV CNP 116/08

nie publ.).

3. Celem wstępnej selekcji w odniesieniu do tego rodzaju środka,

przewidzianej w art. 4249 k.p.c., jest wyeliminowanie skarg oczywiście

bezzasadnych, które bez konieczności wnikliwej analizy prawnej powinny być

oddalone. Oczywista bezzasadność skargi, jako kryterium dozwolonego wyłączenia

zachodzi, gdy powołane podstawy skargi już przy pierwszej ocenie pokazują, że

faktycznie nie ma możliwości ich uwzględnienia, ponieważ nie miały miejsca, albo

nie mogły mieć wpływu na kształt orzeczenia. Nie ma zatem potrzeby prowadzenia

szerokiej analizy prawnej i dokonywania pogłębionego badania trafności

zaskarżonego orzeczenia, w odniesieniu do zastosowania prawa i jego wykładni.

Ocena zasadności skargi polega na antycypowaniu niejako roli sądu, który

orzekałby co do istoty sprawy z powództwa skarżącego o wynagrodzenie szkody

wyrządzonej wydaniem prawomocnego orzeczenia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2015 r., V CNP 57/14, nie publ.).

W sytuacji, gdy z bezpośredniego oglądu sprawy wynika, że skarga o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia byłaby oddalona,

trzeba przyjąć, że jest ona oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 4249 k.p.c.

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2014 r., I BP 10/13, nie

publ.).

Zgodnie z art. 4244 zdanie drugie k.p.c. podstawą skargi nie mogą być

zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, a zatem zarzut skargi

oparty na naruszeniu art. 233 § 1 k.p.c. należy uznać za oczywiście bezzasadny. Z

kolei ustalony przez Sądy meriti stan faktyczny - a w szczególności, iż powód w

ramach łączącego strony związku partnerskiego w okresie od 2016 r. do stycznia

2022 r. nie tylko spłacał raty kredytowe, ale i przekazywał co miesiąc pozwanej

środki pieniężne na utrzymanie rodziny, w tym na wypoczynek oraz remonty

wspólnej nieruchomości - nie pozwala na przyjęcie, iż ocena Sądu odwoławczego

I CNP 53/26

7

w kwestii zastosowania art. 5 k.c. w odniesieniu do roszczenia powoda jest

dowolna i wykraczająca poza granicę dyskrecjonalnej władzy orzeczniczej.

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 4249 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, a o kosztach postępowania skargowego

orzekł na podstawie art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 424¹² k.p.c., art.

398²¹ k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 1 k.p.c. Na zasądzone koszty składa

się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe ustalone według minimalnej stawki

taryfowej (§ 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 5 pkt 2 i § 20 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych, jedn. tekst: Dz. U. z 2026, poz. 118) plus opłata skarbowa od

pełnomocnictwa (k. 28). Orzeczenie o odsetkach od zasądzonych kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym znajduje uzasadnienie w art.

98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie

ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.

poz. 614) oraz przy uwzględnieniu § 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności.

(M.M.)

[a.ł]