SN nie przyjął skargi T. S. o odszkodowanie za działania sądów i prokuratur

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze

kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący

wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w

art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i

uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które –

zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi

I CSK 1024/24

2

kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach

Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Warszawie z 20 września 2023 r. (sygn. akt V ACa 837/22) pełnomocnik powoda

T.S. oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłankach

określonych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o jej przyjęcie do

rozpoznania, w aspekcie powołanych przesłanek, należy stwierdzić, że w

orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że przesłanka z art. 3989 §

1 pkt 1 k.p.c. może zostać uznana za spełnioną jedynie wówczas, gdy skarżący

przedstawi zagadnienie prawne o charakterze nowym, dotychczas niewyjaśnionym

w judykaturze, mające znaczenie abstrakcyjne i wykraczające poza okoliczności

konkretnej sprawy (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01; z 18 września 2012 r., II CSK 180/12; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z

24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16). Zagadnienie to powinno odpowiadać

standardowi pytania prawnego kierowanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., a więc

dotyczyć poważnych wątpliwości interpretacyjnych, których nie można usunąć przy

zastosowaniu powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13; z 14 września 2012 r., I UK

218/12; z 8 maja 2015 r., III CZP 16/15; z 24 października 2012 r., I PK 129/12).

Nie jest wystarczające samo sformułowanie pytania. Konieczne jest przedstawienie

możliwych, alternatywnych odpowiedzi oraz wykazanie, że rozstrzygnięcie

zagadnienia może przyczynić się do rozwoju prawa lub zapewnienia jednolitości

orzecznictwa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 grudnia 2011 r., II PK

183/11; z 20 grudnia 2011 r., II PK 207/11; z 9 stycznia 2017 r., II CSK 423/16; z 16

maja 2018 r., II CSK 12/18; z 10 maja 2018 r., I CSK 798/17; z 26 kwietnia 2018 r.,

IV CSK 585/17; z 8 kwietnia 2018 r., V CSK 577/17). W judykaturze podkreśla się,

że istotne zagadnienie prawne musi mieć charakter problemu jurydycznego o

znaczeniu systemowym, którego wyjaśnienie wzbogaca dorobek orzeczniczy Sądu

I CSK 1024/24

3

Najwyższego, porządkuje istniejące linie interpretacyjne i wzmacnia jednolitość

stosowania prawa. Chodzi o zagadnienie, którego rozstrzygnięcie nie sprowadza

się do oceny prawnej jednostkowego stanu faktycznego, lecz umożliwia udzielenie

odpowiedzi o charakterze uniwersalnym, mającej znaczenie także w innych,

podobnych sprawach (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 grudnia 2008 r.,

III CSK 285/08). W konsekwencji, aby przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. mogła

zostać uznana za spełnioną, skarżący powinien wykazać, że przedstawione przez

niego zagadnienie rzeczywiście ma charakter nowy, nierozstrzygnięty dotąd w

orzecznictwie oraz że jego wyjaśnienie ma znaczenie dla rozwoju prawa i

jednolitości orzecznictwa. Brak takiego wykazania wyklucza możliwość przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania na tej podstawie.

Co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. należy zauważyć, że warunki

wymienione w tym punkcie odnoszą się rozłącznie do dwóch sytuacji: 1) wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i 2) wykładni przepisów

prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego wyjaśniono, że oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania na potrzebie wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności, wymaga wykazania, że określony

przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo

niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności

w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,

które należy przytoczyć (podając przedmiot i dane identyfikujące orzeczenia) (zob.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 marca 2007 r., II CSK 84/07, z 13

czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 23 kwietnia 2015 r., I CSK 691/14 i z 30

listopada 2023 r., I CSK 6472/22). Konieczne jest wykazanie, że rozbieżności w

orzecznictwie dotyczą różnych spraw, a nie jednej, w której orzekające sądy

powszechne mają odmienne poglądy na sprawę. Skarżącego obciąża obowiązek

przedstawienia pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie

powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Argumentacja ta powinna zawierać szczegółowy opis poważnych wątpliwości

interpretacyjnych albo rozbieżności w orzecznictwie, a także wskazanie własnej

propozycji interpretacyjnej (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11

I CSK 1024/24

4

czerwca 2019 r., V CSK 613/18; z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 23 kwietnia 2015

r., I CSK 691/14). W konsekwencji potrzeba wykładni przepisów prawnych istnieje

jedynie wówczas, gdy co do konkretnego przepisu brak jednolitej lub utrwalonej

judykatury, przyjęta wykładnia jest oczywiście błędna lub kontrowersyjna albo

przepis nie doczekał się wykładni w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Skarżący

powinien także wykazać, że wątpliwości interpretacyjne istnieją nadal w chwili

orzekania w przedmiocie przyjęcia skargi kasacyjnej, co wymaga wskazania

rozbieżnych orzeczeń, ich analizy oraz uzasadnienia, dlaczego rozbieżności te nie

zostały dotychczas usunięte (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 30

listopada 2023 r., I CSK 6472/22; z 18 lipca 2024 r., I CSK 1225/23).

Z kolei uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki

jej przyjęcia do rozpoznania (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), wymaga powołania się na

kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa

materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego do

jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono

widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez

potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu

wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Do wykazania

oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie,

jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca racje podważające

rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Na tym właśnie polega „oczywista”

zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19).

O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo

oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego

przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało

ono wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia

(nawet oczywistego) określonego przepisu nie prowadzi wprost do oceny, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Postępowanie kasacyjne – poza sytuacją określoną w art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. – nie służy realizacji indywidualnego interesu strony, lecz ma na celu ochronę

interesu publicznego poprzez zapewnienie jednolitości wykładni prawa oraz wkład

I CSK 1024/24

5

w rozwój jurysprudencji. Na etapie przedsądu brak jest zatem podstaw do

poszukiwania przesłanek przyjęcia skargi w treści zarzutów kasacyjnych.

Obowiązek ich wykazania spoczywa na skarżącym i nie może być przedmiotem

rekonstruowania przez Sąd Najwyższy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Ocena spełnienia

przesłanek przyjęcia skargi ogranicza się zatem wyłącznie do analizy argumentacji

przedstawionej w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. Należy

przy tym pamiętać, że – jako nadzwyczajny środek zaskarżenia – skarga kasacyjna

nie może opierać się na zarzutach dotyczących ustaleń faktycznych i oceny

dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi przyjętymi za

podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 2 k.p.c.).

Analizując powołane przez skarżącego przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania, Sąd Najwyższy stwierdza, że żadna z nich nie została wykazana w

sposób uzasadniający uwzględnienie wniosku na wskazanej podstawie.

W odniesieniu do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. skarżący sformułował

– a w istocie jedynie wskazał – dwa, w jego ocenie, istotne zagadnienia prawne.

Wskazał, że dotyczą one odpowiedzialności Skarbu Państwa za wydanie

orzeczenia przez sąd powszechny oraz określenia daty rozpoczęcia biegu

przedawnienia roszczenia odszkodowawczego opartego na orzeczeniu sądowym.

Nadto powołał się na potrzebę dokonania jednolitej wykładni przepisów

regulujących ocenę materiału dowodowego oraz granice badania orzeczeń

sądowych w postępowaniu o naprawienie szkody wyrządzonej przy wykonywaniu

władzy publicznej.

Odnosząc się do powołanej przesłanki, należy stwierdzić, że skarżący nie

przedstawił istotnego zagadnienia prawnego w formule wymaganej przez utrwalone

orzecznictwo Sądu Najwyższego. Sposób ujęcia tych kwestii nie odpowiada

konstrukcji zagadnienia prawnego, a ich treść wskazuje, że dotyczą one w istocie

oceny dowodów i ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy meriti, a nie

problemów jurydycznych o charakterze abstrakcyjnym. Istotne zagadnienie prawne

musi zostać ujęte w postaci precyzyjnego pytania, osadzonego w konkretnym

przepisie prawa, zawierającego możliwe alternatywne odpowiedzi oraz

I CSK 1024/24

6

wskazującego na rzeczywiste wątpliwości interpretacyjne. Skarżący nie spełnił

żadnego z tych wymogów. Nie przedstawił również żadnej argumentacji prawnej,

która wykazywałaby istotność wskazanych kwestii, ich nowość, abstrakcyjny

charakter lub istnienie rozbieżności w orzecznictwie. Uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ogranicza się do polemiki z oceną

dowodów, bez jakiegokolwiek wywodu dotyczącego wykładni prawa. Skarżący nie

wskazał żadnego przepisu prawa, na tle którego mogłyby powstać podnoszone

przez niego wątpliwości interpretacyjne.

Przesłanka ta wyklucza również takie kwestie, których wyjaśnienie nie

miałoby znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym.

Zagadnienie prawne musi determinować sposób rozstrzygnięcia sprawy, a jego

rozstrzygnięcie musi być konieczne dla zastosowania prawa w danym stanie

faktycznym. W niniejszej sprawie żadna z podnoszonych przez skarżącego kwestii

nie spełnia tego kryterium. Pierwsze z podnoszonych zagadnień sprowadza się do

zakwestionowania oceny dowodów i subsumpcji dokonanej przez Sąd drugiej

instancji. Sąd Apelacyjny ustalił, że powód nie wykazał żadnej z przesłanek

odpowiedzialności Skarbu Państwa z art. 417 i art. 4171 k.c., nie udowodnił szkody,

nie wykazał bezprawności działania organów, a część szkód wynikała – według

jego własnych twierdzeń – z działań osoby prywatnej. W tej sytuacji nie istnieje

żaden problem interpretacyjny, którego rozstrzygnięcie mogłoby wpłynąć na wynik

sprawy. Drugie zagadnienie, dotyczące początku biegu przedawnienia, również nie

spełnia kryteriów istotnego zagadnienia prawnego. Skarżący nie wskazał żadnych

rozbieżności w orzecznictwie ani wątpliwości interpretacyjnych. Sąd Apelacyjny

przyjął natomiast – odmiennie od Sądu pierwszej instancji - że w odniesieniu do

roszczeń odszkodowawczych związanych z wydaniem orzeczenia sądu bieg

terminu ich przedawnienia rozpoczyna się z chwilą prawomocnego zakończenia

tych postępowań, co odpowiada utrwalonej linii orzeczniczej. Jednocześnie

wskazał, że część zdarzeń, z którymi powód wiąże swoje roszczenia, miała miejsce

ponad dziesięć lat przed wniesieniem pozwu, wobec czego roszczenia te uległy

przedawnieniu na podstawie art. 4421 § 1 k.c. Upływ dziesięcioletniego terminu

przedawnienia, liczonego od daty zaistnienia zdarzenia wywołującego szkodę,

wyłącza możliwość dochodzenia roszczeń niezależnie od momentu powzięcia

I CSK 1024/24

7

przez poszkodowanego wiedzy o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej

naprawienia. Oznacza to, że nawet przy przyjęciu korzystnej dla skarżącego

wykładni dotyczącej początku biegu przedawnienia, kwestia ta nie miałaby wpływu

na wynik sprawy. W konsekwencji podnoszona przez skarżącego problematyka nie

stanowi zagadnienia prawnego, lecz dotyczy zastosowania oczywistej i utrwalonej

normy prawnej do ustalonego stanu faktycznego. Tym samym nie spełnia ona

kryteriów z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. i nie może uzasadniać przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania.

Przechodząc do kolejnej ze wskazanych w części wstępnej skargi kasacyjnej

podstaw jej przyjęcia, tj. art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., należy podkreślić, że skarżący na

tym etapie ograniczył się jedynie do formalnego powołania tej przesłanki. Przepis

ten obejmuje dwie rozłączne sytuacje: (1) potrzebę wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości oraz (2) potrzebę wykładni przepisów prawnych

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Wskazane w części wstępnej skargi

cztery podpunkty nie zostały wprost przyporządkowane przesłance z art. 3989 § 1

pkt 2 k.p.c. i nie zawierają argumentacji pozwalającej na uznanie, że którakolwiek z

sytuacji przewidzianych w tym przepisie została wykazana. Podpunkty 1 i 2

odnoszą się wprost do przesłanki istotnego zagadnienia prawnego, o której mowa

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., natomiast podpunkt 4 – do przesłanki oczywistej

zasadności skargi, wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Jedynym punktem, który

mógłby budzić wątpliwość co do ewentualnego powiązania z art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c., jest punkt 3, dotyczący rażącego naruszenia reguł dowodowych. Nie może

on jednak zostać utożsamiony z tą przesłanką, gdyż dotyczy wyłącznie oceny

materiału dowodowego i ustaleń faktycznych, które – zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c.

– nie podlegają kontroli kasacyjnej i nie mogą stanowić podstawy przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania. Analiza właściwego uzasadnienia wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał

spełnienia żadnej z dwóch rozłącznych sytuacji przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt

2 k.p.c. Jedyny fragment, który mógłby sugerować odwołanie się do tej przesłanki,

to ogólne stwierdzenie o „potrzebie dokonania jednolitej wykładni przepisów

prawnych, w dalszym ciągu wywołujących rozbieżności w orzecznictwie”,

odnoszone do kwestii początku biegu przedawnienia roszczeń dochodzonych w

I CSK 1024/24

8

sprawie. Oznacza to, że skarżący – jeśli w ogóle – odwołuje się wyłącznie do

drugiej części przepisu (in fine), tj. rozbieżności orzeczniczych. Skarżący nie

wskazał jednak żadnego konkretnego przepisu, którego wykładnia miałaby

wywoływać rozbieżności, nie przytoczył żadnych orzeczeń sądów powszechnych

ani Sądu Najwyższego obrazujących takie rozbieżności, nie wykazał, że

rozbieżności te istnieją nadal, nie przeprowadził ich analizy ani nie przedstawił

własnej propozycji interpretacyjnej. Tymczasem – jak wynika z utrwalonego

orzecznictwa Sądu Najwyższego – oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

na przesłance z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony przepis

prawa budzi poważne wątpliwości interpretacyjne lub doczekał się rozbieżnych

wykładni, przy czym skarżący obowiązany jest wskazać konkretne orzeczenia,

przedstawić zakres rozbieżności, wyjaśnić, dlaczego nie zostały one dotychczas

usunięte, oraz zaprezentować własną wykładnię. Ogólne twierdzenie o potrzebie

jednolitej wykładni przepisów dotyczących przedawnienia – bez wskazania

przepisu, bez analizy orzecznictwa i bez przedstawienia własnej interpretacji – nie

spełnia wymogów art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Nie jest rolą Sądu Najwyższego

rekonstruowanie za stronę argumentacji dotyczącej przesłanek przedsądu ani

poszukiwanie w treści zarzutów kasacyjnych podstaw do ich przyjęcia. W

konsekwencji należy uznać, że skarżący – mimo formalnego powołania tej

przesłanki – nie wykazał istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych w żadnym

z dwóch rozłącznych znaczeń przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Przechodząc do ostatniej ze wskazanych podstaw przyjęcia skargi

kasacyjnej, tj. art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (oczywistej zasadności), należy wskazać, że

skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 379 pkt 4 k.p.c., twierdząc, iż skład Sądu

Apelacyjnego w Warszawie rozpoznającego apelację był sprzeczny z przepisami

prawa. Wskazał, że w składzie tym brała udział osoba powołana na urząd sędziego

w sądzie powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w

trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz.

3). W zarzucie skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że wadliwość procesu

powołania mogła prowadzić do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności

w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty praw podstawowych Unii

I CSK 1024/24

9

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPCz (Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.,

zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 –

Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284). Natomiast w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej twierdził, że wadliwość ta prowadzi samodzielnie do naruszenia

tych standardów i w konsekwencji do nieważności całego postępowania. Skarżący

odwołał się ponadto do uchwały KRS nr 466/2020, do twierdzeń dotyczących

„historii zawodowej” sędziów orzekających w sprawie, w tym braku doświadczenia

sędziowskiego, oraz do skarg wniesionych przez niego do Europejskiego Trybunału

Praw Człowieka (nr 2468/22 i 14238/22). Zarzut ten – w świetle powołanej

podstawy prawnej – odpowiada zarzutowi nieważności postępowania z powodu

nienależytej obsady sądu.

Sąd Najwyższy bierze nieważność postępowania pod uwagę także z urzędu,

o ile dotyczy ona postępowania przed Sądem drugiej instancji. W niniejszej sprawie

zarzut nieważności został powiązany wyłącznie z art. 379 pkt 4 k.p.c. Nie

uprawdopodobniono jednak, by wskazana przez skarżącego przyczyna

nieważności wystąpiła.

Skarżący odwołał się do szeregu przepisów prawa krajowego i

międzynarodowego oraz do ogólnych twierdzeń dotyczących „historii zawodowej”

sędziów orzekających w sprawie, jednak zarzut nieważności został przez niego

skonkretyzowany wyłącznie wobec jednego sędziego – Joanny Ewy Piwowarun -

Kołakowskiej. Skarżący nie wskazał jednak żadnych indywidualnych okoliczności

dotyczących pozostałych członków składu orzekającego, co wyznacza zakres

kontroli Sądu Najwyższego. Trafnie podnosi skarżący, że wadliwość procesu

powołania sędziego może – w pewnych sytuacjach – prowadzić do naruszenia

standardu sądu ustanowionego ustawą. Jednak w świetle uchwały składu

połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23

stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNC 2020, nr 4, poz. 34), jak również

orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. m.in. wyrok z 6

października 2021 r., C 487/19), sam fakt powołania sędziego na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej wskazaną ustawą z 2017 r. (tzw. „ustawą

nowelizującą z 8 grudnia 2017 r.”), nie jest wystarczający do podważenia

I CSK 1024/24

10

domniemania jego niezawisłości. Konieczne jest wykazanie konkretnych,

indywidualnych okoliczności, które w danej sprawie mogłyby prowadzić do

naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Ocena ta wymaga analizy

całokształtu okoliczności, a nie jedynie wskazania ogólnych wad systemowych

dotyczących funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa. Stanowisko to zostało

potwierdzone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 24 marca 2026 r., C-521/21

(ECLI:EU:C:2026:21), zgodnie z którym art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE (Traktatu o

Unii Europejskiej) oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy

interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uznaniu za

„niezawisły i bezstronny sąd” składu orzekającego, w którym zasiada

jednoosobowo sędzia powołany na swoje stanowisko w wyniku procedury

powołania charakteryzującej się tym, że po pierwsze, kandydatura tego sędziego

została zarekomendowana przez organ, który nie daje gwarancji niezależności

wystarczających do tego, by wykluczyć w przekonaniu jednostek wszelkie

uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości procedur powoływania sędziów, w

których organ ten uczestniczy, a po drugie, uczestnicy tej procedury nominacyjnej

nie mieli prawa do skutecznego środka prawnego przed sądem, jeżeli nie zachodzą

inne istotne okoliczności dotyczące kontekstu tego postępowania, które miałyby taki

charakter i wagę, że rozpatrywane łącznie mogłyby podważyć niezawisłość lub

bezstronność wspomnianego sędziego. Skarżący nie wskazał żadnych takich

indywidualnych okoliczności. Jego zarzut ma charakter wyłącznie abstrakcyjny i

sprowadza się do zakwestionowania samego trybu powołania sędziego. Nie

wskazano żadnych faktów dotyczących zachowania sędziego, przebiegu

postępowania, wpływu na wynik sprawy ani jakichkolwiek sygnałów mogących

świadczyć o braku niezawisłości. Powołana, bez bliższego wyjaśnienia jej

znaczenia, uchwała KRS nr 466/2020 dotyczy natomiast konkursu na wolne

stanowisko sędziowskie w Sądzie Okręgowym w Rzeszowie ogłoszone w M.P. poz.

479 z 2019 r. Natomiast analiza samej treści dokumentacji z postępowania

konkursowego, w tym uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr 981/2019 z 8

listopada 2019 r., w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia

urzędu na czternaście z dwudziestu stanowisk sędziego sądu apelacyjnego w

Sądzie Apelacyjnym w Warszawie ogłoszonych w Monitorze Polskim z 2018 r., poz.

I CSK 1024/24

11

323, w następstwie którego sędziego Joanna Ewa Piwowarun-Kołakowska została

powołana na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie

postanowieniem Prezydenta RP z 15 grudnia 2020 r. oraz otrzymała nominację 18

grudnia 2020 r., nie ujawnia okoliczności mogących podważyć niezawisłość tego

sędziego ani wskazywać na istnienie czynników pozamerytorycznych wpływających

na wynik konkursu. Kolegium Sądu Apelacyjnego w Warszawie zaopiniowało ją

jednogłośnie pozytywnie, a w głosowaniu plenarnym KRS kandydująca sędzia

uzyskała 17 głosów „za” przy braku głosów przeciwnych. Twierdzenia skarżącego

dotyczące „braku doświadczenia sędziowskiego” mają charakter ogólny i nie

znajdują potwierdzenia w materiale konkursowym. Wynika z niego natomiast

pozytywna ocena kwalifikacji oraz wieloletnie doświadczenie orzecznicze

kandydującego sędziego. Zarzuty skarżącego o naruszeniu standardu sądu

niezawisłego i bezstronnego nie poparte żadnymi konkretnymi okolicznościami nie

stanowią indywidualnych okoliczności mogących uzasadniać zarzut nieważności w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Należy podkreślić, że zarówno w orzecznictwie

Sądu Najwyższego, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (zob. wyrok z 22

lipca 2021 r., skarga nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce, z 8 listopada

2021 r., skargi nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce,

z 3 lutego 2022 r., skarga nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce

i wyrok z 23 listopada 2023 r., skarga nr 50849/21, Wałęsa przeciwko Polsce) oraz

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej różnicuje się ocenę wpływu wadliwości

procedury powołania na urząd sędziego sądu powszechnego oraz urząd sędziego

Sądu Najwyższego na spełnienie przez sąd, z udziałem tak powołanego sędziego,

standardu sądu niezawisłego i bezstronnego. Tylko w odniesieniu do sędziów

powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego przyjmuje się, że sama

wadliwość procedury, w ramach której doszło do powołania sędziego na ten urząd,

przesądza o tym, że jego udział w składzie powoduje, że Sąd Najwyższy tak

obsadzony nie jest sądem niezwisłym i bezstronnym, co prowadzi – w myśl

powołanej wcześniej uchwały składu połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 – do nieważności

postępowania.

I CSK 1024/24

12

Skoro zarzut nieważności nie został wykazany, nie może on stanowić

podstawy oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. wymaga naruszenia o charakterze kwalifikowanym, dostrzegalnego prima

facie, niewymagającego pogłębionej analizy. Tymczasem ocena zarzutu

skarżącego wymagałaby przeprowadzenia wieloetapowego testu niezawisłości, co

samo w sobie wyklucza możliwość uznania skargi za oczywiście uzasadnioną.

Wobec powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do nieważności

postępowania, również w zakresie badanym przez Sąd Najwyższy z urzędu.

Tym samym nie została wykazana także przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 3

k.p.c., którą – zgodnie z art. 39813 § 1 k.p.c. – Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z

urzędu w granicach zaskarżenia.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i 39821 k.p.c. postanowiono

nie obciążać powoda kosztami postępowania kasacyjnego, uwzględniając jego

sytuację majątkową i osobistą, na którą powoływał się w skardze kasacyjnej.

Dariusz Dończyk

(A.G.)

[r.g.]