Bank nie przeniesie sporu o indeksowany kredyt do rozpoznania przez SN

1. Wyrokiem z 30 maja 2023 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli

w Warszawie ustalił, że bliżej określona umowa kredytu z 21 sierpnia 2008 r.

zawarta pomiędzy J.B. i A.W. (poprzednio A.W.1) a Bank1 S.A. Oddział w Polsce

(poprzednikiem prawnym pozwanego Bank w W.) jest nieważna i orzekł o kosztach

procesu.

I CSK 1124/25

2

2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Okręgowy w Warszawie

wyrokiem z 9 grudnia 2024 r. oddalił apelację i rozstrzygnął o kosztach

postępowania apelacyjnego.

3. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiódł pozwany.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się

na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Skarżący stwierdził, że

w sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów art. 3531 k.c. w zw. z art. 58

§ 1 k.c. oraz art. 3851 § 1, 3 i 4 k.c.

4. Powodowie wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie

od strony pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już

wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę

interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa

oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś

merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej

I CSK 1124/25

3

z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas

usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna

strony pozwanej nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że

w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. uzasadniająca

przyjęcie skargi do rozpoznania.

7. Według skarżącego wykładni wymagają przepisy art. 3531 k.c. w zw.

z art. 58 § 1 k.c. w zakresie możliwości uznania umowy kredytu indeksowanego

do waluty obcej za sprzeczną z zasadą swobody umów z uwagi na brak ścisłego

określenia wysokości zobowiązania. Sąd Najwyższy tego przekonania skarżącego

nie podziela. W aktualnym stanie orzecznictwa Sądu Najwyższego na tle umów

kredytowych zawartych z konsumentami, w których przewidziano mechanizm

waloryzacji świadczeń konsumentów w odniesieniu do walut obcych

przy wykorzystaniu tabel kursów tych walut ustalanych jednostronnie przez banki

przyjmuje się, że w takich wypadkach należy uwzględniać szczególną regulację

prawną zawartą w art. 3851 i n. k.c. wprowadzającą instrument wzmocnionej

względem zasad ogólnych, w tym wynikających z art. 3531 k.c., kontroli

postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę pod kątem poszanowania

interesów konsumentów, uzupełniony szczególną sankcją mającą niwelować

niekorzystne skutki zastosowania klauzul abuzywnych. Z tych powodów przepisy

te, w zakresie swego zastosowania, mają pierwszeństwo względem przepisów

regulujących naruszenia ograniczeń swobody umów wynikające z zasad

współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) i właściwości (natury) stosunku prawnego

(art. 3531 k.c.), oraz konsekwencje tych naruszeń. Nie oznacza to jednak, że

skutkiem stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego nie może być

nieważność obejmującej je umowy (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 13 maja

2022 r., II CSKP 464/22 i z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4,

poz. 50). W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że

stwierdzenie niedozwolonego charakteru postanowienia w umowie kredytu może

uzasadniać uznanie umowy za nieważną; zob. np. uchwała składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r. - zasada prawna - III CZP 6/21, OSNC 2021,

nr 9, poz. 56; uchwała Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC

I CSK 1124/25

4

2021, nr 6, poz. 40; postanowienie Sądu Najwyższego z 6 lipca 2021 r., III CZP

41/20, Monitor Prawniczy 2021, nr 15, s. 775; wyroki TSUE z 3 października

2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank

International AG i z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH

S.A. Stwierdzenie nieważności umowy mieści się w zakresie sankcji, jaką

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych

warunków w umowach konsumenckich przewiduje w związku z wykorzystywaniem

przez przedsiębiorcę nieuczciwych postanowień umownych.

8. Skarżący podnosi także potrzebę wykładni art. 3851 § 1, 3 i 4 k.c.

w zakresie możliwości uznania za indywidualnie uzgodnione takiego

postanowienia, którego treść nie została ustalona w wyniku negocjacji między

konsumentem i przedsiębiorcą, lecz konsument miał możliwość jego negocjacji,

a nie podjął takiej próby w celu modyfikacji postanowienia. Sąd Najwyższy nie

dostrzega potrzeby dokonania wykładni przywołanych przez skarżącego przepisów,

gdyż w zakresie, w jakim dotyczy to rozpoznawanej sprawy, nie budzą one już

poważnych wątpliwości. W celu ustalenia, czy konkretne postanowienie umowne

jest "nieuzgodnione indywidualnie", należy zbadać, czy konsument miał na treść

danego postanowienia "rzeczywisty wpływ" (art. 3851 § 3 zd. 1 k.c.). W świetle

utrwalonego orzecznictwa za indywidualnie uzgodnione mogą być uznane tylko te

postanowienia, w stosunku do których w procesie zawierania umowy nastąpiło

rzeczywiste ucieranie się stanowisk stron i które zostały ostatecznie zredagowane

w drodze osiągniętego między stronami kompromisu. Nie mogą zostać uznane

za indywidualnie uzgodnione postanowienia zaproponowane w całości przez jedną

ze stron i w takiej formie włączone do umowy, nawet jeżeli druga strona miała

hipotetyczną możliwość negocjacji ich treści. Zatem do zrealizowania przesłanki

rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych konieczne jest

wykazanie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku

rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść

postanowienia umownego (zob. np. wyrok SN z 10 października 2025 r., II CSKP

198/24); postanowienia SN: z 28 listopada 2025 r., I CSK 3163/24;

z 28 października 2025 r., I CSK 738/24; z 22 grudnia 2025 r., I CSK 4088/24,

i z 24 lutego 2026 r., I CSK 967/24). Wypada też dodać, że z ustaleń faktycznych

I CSK 1124/25

5

zaakceptowanych przez Sąd Apelacyjny (uzasadnienie, k. 333 akt sprawy), którymi

to ustaleniami Sąd Najwyższy jest związany (art. 39813 § 2 k.p.c.), wynika, że

„pozwany, mimo że zgodnie z art. 385 § 4 k.c., ciężar dowodu w tym zakresie

spoczywał na nim, nie wykazał aby doszło do indywidualnego uzgadniania

postanowień umowy lub jej wzorca dotyczących mechanizmu indeksacji”.

9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108

§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

Krzysztof Grzesiowski

(G.N.-J.)

[SOP]