Skarga kasacyjna oparta na wzorcowym zarzucie nie przyjęta do rozpoznania

Powódka M.K. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego

w Suwałkach, oddalającego apelację skarżącej od wyroku Sądu pierwszej instancji

w sprawie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem toczącej się przeciwko T.P.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżąca wskazała, że "istnieje konieczność rozpatrzenia naruszenia

przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 233 § 1 w zw. z art. 391 oraz

art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c., polegającego na przyjęciu przez Sąd II instancji za

własne ustaleń faktycznych Sądu I instancji bez jakichkolwiek merytorycznych

rozważań w tej kwestii, co skutkowało tym, że zarzuty apelacyjne w ten sposób nie

zostały rozpoznane" (s. 3 skargi). W dalszej części skarżąca wyjaśniła, na czym

I CSK 1125/25

2

polegają jej wątpliwości co do prawidłowości zaskarżonego wyroku; nie powiązała

wprawdzie swego wywodu z konkretną przyczyną kasacyjną, lecz sposób

zredagowania tej części skargi wydaje się najbliższy powołaniu na potrzebę

rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa przywołanie przyczyny

kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego zidentyfikowania

problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów. Konieczne jest także

przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych ocen danego

zagadnienia (postanowienie SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01). Istotność problemu

prawnego wyraża się w tym, że ma on znaczenie precedensowe dla rozstrzygania

podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji (postanowienie SN

z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego skargę jest

wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony

do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez

sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie SN

z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).

Tylko we wskazanych wyżej okolicznościach może być realizowana

publicznoprawna funkcja skargi kasacyjnej. Jednocześnie przedstawiony Sądowi

Najwyższemu problem musi mieć konkretny związek z rozstrzygnięciem danej

sprawy, to jest z zarzutami skargi oraz podstawą prawną i faktyczną zaskarżonego

wyroku (postanowienie SN z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13). Przyjęcie skargi do

rozpoznania ma bowiem na celu zarówno realizację interesu publicznego, jak

i ochronę praw prywatnych. Zagadnienie prawne powinno mieć więc taki wymiar

problemowy, aby udzielona przez Sąd odpowiedź miała znaczenie dla

rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie, w której

zostały zadane, a jednocześnie – dzięki uniwersalnemu ujęciu – odpowiedź ta

uzyskiwała walor aplikacyjny w rozstrzyganiu innych spraw.

Przedstawiony przez skarżącą problem prawny wiązać ma się, jak należy

mniemać, z zarzutem, w którym zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie

„art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. oraz art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c.

polegające na przejęciu przez sąd II instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu

I CSK 1125/25

3

Rejonowego w Augustowie bez merytorycznych rozważań w zakresie zarzutów

[…]”. W odniesieniu do tego fragmentu skargi należy zauważyć, że zarzut ten

niemalże verbatim powiela przykładowy zarzut zawarty we wzorze skargi

kasacyjnej dostępnym w jednej z komercyjnych baz informacji prawnej. Daleko

idąca, a jednocześnie niedająca się uznać za przypadkową, zbieżność

dostrzegalna jest również między motywami wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania a uzasadnieniem ww. wzoru. Oczywiście korzystanie z tego typu

pomocy jest możliwe, lecz jeśli sprowadza się do oparcia się na szablonie pisma

stworzonym bez związku z konkretną sprawą, to częstokroć nie jest w stanie

odpowiednio silnie nawiązywać do okoliczności konkretnej sprawy,

a w konsekwencji nie sprzyja przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob.

postanowienie SN z 15 grudnia 2022 r., I CSK 2550/22).

Ogólne wskazanie na „potrzebę rozważenia” jakichś zarzutów nie może

zostać uznane za istotne zagadnienie prawne. Zagadnienia takiego nie

zidentyfikowano także w dalszej, odnoszącej się konkretnie do niniejszej sprawy,

części uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Skarżąca ograniczyła się bowiem do wyrażenia zastrzeżeń co do kierunku oceny

sprawy, w ramach których zakwestionowała m.in. dokonaną przez Sądy obu

instancji (mimo że kontrola kasacyjna dotyczy orzeczenia Sądu Okręgowego)

ocenę dowodu – co z powodu zakresu kognicji Sądu Najwyższego

(art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 1 i 2 k.p.c.) w sposób oczywisty nie może być

przedmiotem oceny w postępowaniu kasacyjnym.

Jako drugą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano

oczywistą zasadność skargi. Powódka stwierdziła mianowicie, że skarga „jest także

oczywiście uzasadniona, albowiem w toku postępowania doszło także do

naruszenia przepisów postępowania, w tym tych, które nakładają na Sąd

obowiązek wydania ostanowienia dowodowego (pozytywnego oraz negatywnego),

czego zabrakło” (s. 4 skargi). Skarżąca podniosła również, że w sprawie dokonano

błędnej wykładni art. 429 k.c.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie

I CSK 1125/25

4

sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa

z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa.

Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny

wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić

odpowiednie argumenty (zob. postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08).

Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny kasacyjnej

nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd drugiej

instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi,

a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny

zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga

kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła

(zob. postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).

Uzasadnienie wniosku powódki wymaganiom tym nie odpowiada, gdyż

sprowadza się do postawienia tezy o wystąpieniu w sprawie przyczyny kasacyjnej

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarżąca nie wyjaśniła, jakie przepisy naruszono, nie

wydając postanowień dowodowych, i jak miało się to przełożyć na wynik sprawy.

Z kolei jednozdaniowa wzmianka o art. 429 k.c. nie tłumaczy, dlaczego zaskarżony

wyrok powinien – w oczywisty sposób – zostać uchylony lub zmieniony.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że

z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone

w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak

w sentencji postanowienia.

Beata Janiszewska

[J.T.]

[a.ł]