Sąd Najwyższy nie przyjął skargi prokuratora na uznanie amerykańskiego rozwodu

I CSK 1327/26

2

Postanowieniem z 25 września 2025 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, w

sprawie z wniosku T.R. z udziałem A.U. i Prokuratora Prokuratury Okręgowej w

Białymstoku u o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego, na skutek apelacji

wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w Białymstoku z 8 grudnia

2023 r., zmienił zaskarżone postanowienie i wniosek uwzględnił (pkt I) oraz

rozstrzygnął o wynagrodzeniu kuratora (pkt III).

Postanowienie zostało zaskarżone przez Prokuratora Prokuratury

Okręgowej w Białymstoku. Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Konieczna selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze badania zasadności

wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przesłanki

pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989 § 1 k.p.c. Są nimi: (1)

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego; (2) istnienie potrzeby

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność postępowania lub (4)

oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji, Sąd Najwyższy bada jednie

to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek uzasadniających

I CSK 1327/26

3

wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś podstawy kasacyjne i ich

uzasadnienie.

Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej mającą uzasadniać wniosek o

przyjęcie skargi do rozpoznania wywiedziono stąd, że w sprawie zakończonej

wydaniem orzeczenia przez sąd zagraniczny wezwanie nie zostało pozwanemu

należycie doręczone, wskutek czego pozwany był pozbawiony możliwości obrony.

W konsekwencji doszło do uznania orzeczenia sprzecznego z podstawowymi

zasadami porządku prawnego.

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi

kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz

szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają

uwzględnienie skargi. Skarżący twierdząc, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona, powinien wyjaśnić w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić

to twierdzenie. Oznacza to powinność wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia

prawa materialnego lub procesowego, możliwej do wykazania przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, które dodatkowo prowadziło do wydania

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienia SN z: 8 października

2015 r., IV CSK 189/15; 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz.

49; 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75; 26 kwietnia 2006 r., II

CZ 28/06). Ze względu na wyjątkowy charakter tej przesłanki, powinna ona dać się

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez zbytniego wgłębiania się w sprawę (zob.

postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07). Wniosek o przyjęcie do

rozpoznania skargi kasacyjnej nie spełnia powyższego kryterium.

Należy podkreślić, że Sąd Apelacyjny szczegółowo przeanalizował kwestię

zawiadomienia skarżącego przez sąd zagraniczny. Podkreślił, że sprawa

rozwodowa została przeprowadzona zgodnie z obowiązującym prawem,

doręczenie wniosku nastąpiło przez ogłoszenie w lokalnej prasie, zaś pozwany miał

ponad dwadzieścia pięć lat na kwestionowanie orzeczenia sądu amerykańskiego,

co nie nastąpiło. W świetle okoliczności sprawy nie można przyjąć, że stanowisko

Sądu Apelacyjnego stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego

lub procesowego.

I CSK 1327/26

4

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Aleksander Stępkowski

(Ł.W.)

[SOP]