Skarga P.J. na wyrok sądu polubownego wobec spółki jawnej. SN odmówił przyjęcia

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

pierwszej i drugiej spośród wymienionych przesłanek.

Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle

I CSK 138/24

2

konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu,

że jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć

charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć

rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego

wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający

w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym

przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.),

i także w związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (por. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13 oraz z dnia 3 lutego

2012 r. I UK 271/11 - nie publ.). Konieczne jest przytoczenie argumentów

prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie tylko

wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (por. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07 oraz z dnia 9 lutego 2011 r.,

III SK 41/10 - nie publ.).

Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

twierdzeniu, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt III CSK 104/08, nie publ.; z dnia

28 marca 2007 r., sygn. akt II CSK 84/07, nie publ.).

Według skarżącego, istotnym zagadnieniem prawnym, jakie wyłoniło się na

kanwie rozpoznawanej sprawy, stanowi kwestia, czy dopuszczalne jest

konwalidacja działania wspólnika spółki jawnej, naruszającego obwiązującą w tej

spółce zasadę reprezentacji łącznej (art. 30 k.s.h.), w sposób przewidziany w art.

103 k.c. Rozstrzygnięcia wymaga również problem dopuszczalności rozpoznania

skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego przez sąd orzekający w składzie

I CSK 138/24

3

jednoosobowym, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z

dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem,

przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz

wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (jedn. tekst: Dz. U. 2020, poz.1842 ze zm.)

Przedstawione w skardze wątpliwości nie stanowią istotnych zagadnień

prawnych a przepisy, na kanwie których zostały one sformułowane, nie uzasadniają

potrzeby dokonywania ich wykładni.

W orzecznictwie dopuszcza się możliwość złożenia w różnym czasie

oświadczeń woli uprawnionych do łącznej reprezentacji spółki jawnej. Do kwestii

tej Sąd Najwyższy odniósł się wprost w wyroku z 22 stycznia 2002 r., V CKN

650/00 (nie publ.), przyjmując, że jeżeli w spółce jawnej obowiązywał wymóg

reprezentacji łącznej, to naruszenie tego wymagania może być konwalidowane

poprzez zastosowanie art. 103 k.c. w drodze analogii.

Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd

drugiej instancji w składzie jednego sędziego przewidzianym w art. 15zzs1 ust. 1

pkt 4 ustawy COVID-19, ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy

(art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia

publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i prowadzi do nieważności

postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.); zaznaczył jednak wyraźnie, że wykładnia ta

obowiązuje od dnia podjęcia uchwały. Zastrzeżenie to zostało umotywowane

argumentami dotyczącymi lintersu społecznego oraz powagi i wizerunku

sądownictwa w odbiorze opinii publicznej (zob. uchwała z 26 kwietnia 2023 r., III

PZP 6/23, mająca moc zasady prawnej; OSNP 2023, Nr10, poz. 104). W

konsekwencji przyjmuje się, że wydanie orzeczenia przez sąd drugiej instancji w

składzie ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 do

26 kwietnia 2023 r. włącznie – choć obniża standard sądowej ochrony przez

odstąpienie od kolegialności orzekania w sądzie drugiej instancji - nie może

stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania na

podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c.

Wobec powyższego nie można uznać, że przesłanki przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania zostały w sposób właściwy wykazane.

I CSK 138/24

4

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Grzegorz Misiurek

(A.T.)

[P.P.]

[r.g.]