Pozwani podważali nominację sędziów z KRS. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Wyrokiem z 28 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku w sprawie

z powództwa W.K. przeciwko R.J., I.K. oraz S.K. o wydanie nieruchomości, na

skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Ostrołęce z 14 czerwca

2023 r., I C 272/21, zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji o tyle, że w punktach 1,

3 i 5 pominął słowo: „solidarnie” (pkt I); oddalił apelację w pozostałym zakresie (pkt

II); zasądził od pozwanych na rzecz powoda kwotę 4500 zł wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego

te koszty do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów instancji odwoławczej (pkt III).

I CSK 1398/25

2

Pozwani wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,

zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji,

zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością postępowania oraz

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Ostrołęce

lub innemu sądowi równorzędnemu z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości oraz zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa

oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych zwrotu kosztów postępowania, w

tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za wszystkie

instancji oraz kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

skarżący wskazali, że wniesiona przez nich skarga ma być oczywiście

uzasadniona; w sprawie zachodzi nieważność postępowania; w sprawie występują

istotne zagadnienia prawne, które skarżący sformułowali w formie następujących

pytań:

1) czy na gruncie art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r.

o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tekst jedn.: Dz.U. 1969 nr 22 poz.

159; dalej jako: „ustawa z 1961 r.”) można przyjąć, że ustawodawca objął jej

działaniem wszystkie spółdzielnie działające na terytorium ówczesnej PRL w

okresie jej obowiązywania, co zdaniem Sądu drugiej instancji wyłącza możliwość

„przekazywania mienia państwowego inaczej jak w postaci użytkowania zależnego,

przez co żadna ze Spółdzielni nie miała podstaw aby czuć się właścicielem

nieruchomości (…)”, czy też wymagają dowodzenia okoliczności stanowiące

warunek oddania spółdzielni terenów państwowych do „użytkowania" na warunkach

wskazanej wyżej ustawy, tj.

- okoliczność wydania decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej

i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej rady narodowej, wydanej na

wniosek jednostki ubiegającej się o przekazanie terenu oraz ustalenie jej treści

(okresu na jaki oddano nieruchomość w użytkowanie i warunków „użytkowania" -

vide art. 10 ust. 1 zd. ostatnie ustawy z 1961 r.),

I CSK 1398/25

3

- okoliczność nałożenia na spółdzielnię obowiązku uiszczania opłat, o których

mowa w art. 3 ust 2 zd. ostatnie ustawy z 1961 r.,

które mogą świadczyć o potrzebie analizy konkretnej sytuacji danej spółdzielni,

dokonania indywidualnych ustaleń i ocen odniesionych do danej spółdzielni

i okoliczności, w jakich ona działała w chwili zachowania?;

2) czy wobec ustalenia nieważności stwierdzających przejście przedsiębiorstwa/

nieruchomości na własność Państwa ze skutkiem ex tunc - wobec czego nigdy nie

doszło do nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa - można zakwalifikować ją

do terenów państwowych w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy z 1961 r.?;

3) czy w świetle zmian, jakie zaszły od momentu uchylenia art. 128 k.c. w

pierwotnym brzmieniu w dniu 1 lutego 1989 r. w związku „uwłaszczeniem"

państwowych osób prawnych, które nastąpiło z dniem 5 grudnia 1990 r. na

podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o

gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. 1990 nr 79 poz. 464)

doszło do „otwarcia" przestrzeni dla uznania samoistnego charakteru posiadania

nieruchomości przez spółdzielnie, a co za tym idzie czy w tej sytuacji wymagają

ustalenia okoliczności stanowiące podstawę stwierdzenia po stronie spółdzielni

okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 172 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 336

k.c.?;

4) czy w świetle art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z 1961 r. dopuszczalne

jest na podstawie art. 234 zd. pierwsze k.p.c. zwolnienie Sądu ze związania

domniemaniem prawnym z art. 339 k.c., w razie nieprzedstawienia przez stronę

zobowiązaną na mocy art. 6 k.c. żadnych dowodów w sprawie sprowadzających się

do jego obalenia, a jedynie wobec poczynienia ogólnej wykładni ustawy z 1961 r.,

sprowadzającej się do uznania przez Sąd drugiej instancji (za Sądem pierwszej

instancji), że:

- ówczesne formy dysponowania ogólnonarodową własnością państwową nie

przewidywały oddawania majątku państwowego inaczej niż w „użytkowanie";

- w okresie obowiązywania ustawy z 1961 r. spółdzielnie nie miały zdolności

władania żadną nieruchomością jak właściciel - również w świetle zmian, jakie

zaszły od momentu uchylenia art. 128 k.c. w pierwotnym brzmieniu w dniu 1 lutego

I CSK 1398/25

4

1989 r. w związku „uwłaszczeniem" państwowych osób prawnych, które nastąpiło z

dniem 5 grudnia 1990 r. na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 z dnia 29 września 1990 r. o

zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości?

Powód złożył odpowiedź na skargę, w której wniósł o odmowę przyjęcia

skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie od

pozwanych na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna pozwanych nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem

kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd

Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią

instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN

z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz Państwa jako dobra wspólnego

(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie

oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu

nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego

interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć

ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes

prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem

zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne uwagi w postanowieniu SN

z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana

w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).

Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi

I CSK 1398/25

5

element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które

są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.

Dla spełnienia wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne

jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do

rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do

wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z

nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego

(postanowienie SN z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).

Najdalej idącą przyczyną kasacyjną wskazaną przez pozwanych jest

nieważność postępowania, którą skarżący wywodzą z faktu rozpoznania sprawy

w postępowaniu pierwszo- i drugoinstancyjnym przez sędziów powołanych na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia

8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz.U. 2018 poz. 3). W odniesieniu do postępowania przed Sądem

pierwszej instancji pozwani podnieśli również, że nieważność postępowania wynika

z tego, że zaistniały okoliczności stanowiące podstawę wyłączenia sędziego na

podstawie art. 49 § 1 k.p.c., związane z podjęciem przez sędziego rozpoznającego

sprawę wadliwych decyzji procesowych a także z tego, że wyrok Sądu a quo został

wydany z naruszeniem art. 50 § 3 pkt 2 k.p.c., ponieważ sędzia objęty wnioskiem o

wyłączenie ogłosił wyrok przed rozpoznaniem tego wniosku. Skarżący wskazali

jednocześnie, że nie dostrzegając nieważności postępowania przed Sądem

pierwszej instancji Sąd odwoławczy naruszył art. 378 § 1 i art. 386 § 2 k.p.c., co

świadczy o tym, że wniesiona przez nich skarga kasacyjna ma być również

oczywiście uzasadniona.

Argumentacja przedstawiona przez pozwanych na poparcie stanowiska

o wystąpieniu przyczyny kasacyjnej w postaci nieważności postępowania stanowi

niedopuszczalną próbę podważenia skuteczności nominacji sędziowskiej sędziów,

którzy orzekali w postępowaniu przed Sądami pierwszej i drugiej instancji.

Badanie ważności lub skuteczności aktu ustrojowego powołania sędziego

przez Prezydenta RP oraz wynikającego z niego stosunku ustrojowego łączącego

sędziego z Rzeczpospolitą Polską – odrębnego od stosunku służbowego – nie jest

I CSK 1398/25

6

dopuszczalne w jakimkolwiek postępowaniu przed sądem lub innym organem

państwowym.

Powołanie sędziego następuje bezpośrednio na podstawie art. 179

Konstytucji RP oraz stanowi podstawę prawno-konstytucyjnego (ustrojowego)

stosunku, który jako taki nie może być przedmiotem kontroli sądowej (zamiast wielu

zob. np. postanowienie SN z 30 kwietnia 2024 r., I NWW 60/24). Wynika to z faktu,

iż powołanie na urząd sędziego wiąże się ze skutkiem w postaci powierzenia

sędziemu sprawowania czynności o władczym charakterze

z zakresu wykonywania władzy sądowniczej, do których kompetencje wywodzi

sędzia wprost z norm konstytucyjnych, w których zakotwiczona jest jego

inwestytura. Obowiązkiem każdego sędziego powołanego na urząd przez

Prezydenta Rzeczypospolitej, korzystającego w ten sposób z przysługującej mu

prerogatywy, jest wymierzanie sprawiedliwości. Służba ta znajduje nienaruszalne

podstawy w trwałości i niepodważalności aktu prezydenckiego powołania (art.

179 w zw. z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zob.

postanowienie SN z 29 stycznia 2024 r., I USK 95/23).

Powoływanie sędziego jest kompetencją zakotwiczoną bezpośrednio w art.

179 Konstytucji, dla której interpretacji istotne znaczenie ma kwalifikacja jej jako

prerogatywy, oraz w art. 126 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim stanowi, że

Prezydent jest najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej” (wyrok TK

z 24 października 2017 r., K 3/17, OTK ZU A/2017, poz. 68; zob. też wyroki TK: z

20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK ZU A/2020, poz. 61; z 16 maja 2024 r., U 1/24,

OTK ZU poz. 47/A/2024; postanowienie TK z 23 czerwca 2008 r., Kpt 1/08, OTK

ZU nr 5/A/2008, poz. 97). W zakresie odnoszącym się do aktu nominacyjnego, art.

179 Konstytucji RP jest stosowany bezpośrednio jako samoistna podstawa prawna

aktu urzędowego Prezydenta.

Akt Głowy Państwa o powołaniu sędziego nie podlega weryfikacji wobec

braku odpowiedniego trybu, a taki musiałby wprost wynikać z norm rangi

konstytucyjnej, skoro dotyczyłby oceny i ewentualnej ingerencji w kompetencje

innego organu określone i ukształtowane wprost w Konstytucji RP. Brak takich

norm pozwalających na ocenę i weryfikację ważności bądź skuteczności aktu

I CSK 1398/25

7

powołania sędziego oznacza, iż żaden inny organ władzy publicznej, w tym żaden

sąd, nie może sobie przypisać ani wprost, ani pośrednio, tj. przez podważanie

systemowe niezależności sędziowskiej, takich kompetencji (tak wprost TK w

wyroku z 10 marca 2022 r., K 7/21, OTK ZU, poz. 24/A/202; zob. też np.

postanowienie SN z 25 listopada 2022 r., II CSKP 426/22). Stanowiłoby to

oczywiste i rażące naruszenie standardu praworządności w jej prawdziwym i

rzeczywistym wymiarze, tj. określonym w art. 7 Konstytucji RP. Zgodnie z tym

przepisem, każdy organ władzy publicznej, a zatem także każdy sąd, obowiązany

jest działać, a zatem wykonywać przyznane mu władztwo jedynie na podstawie

wyraźnej kompetencji wynikającej z odpowiednich przepisów – na podstawie zatem

i w granicach prawa. Jednocześnie kompetencji żadnego organu, w tym sądu, nie

wolno nie tylko mu przypisywać bez wyraźnej podstawy normatywnej, ale nawet

domniemywać. Odnosi się to również do kompetencji sądu, który nie może jej w

tym zakresie wywodzić z ogólnej funkcji wymiaru sprawiedliwości.

Brak kompetencji do oceny lub weryfikacji skuteczności powołania na urząd

sędziego oznacza, iż działanie zmierzające do osiągnięcia rezultatu

„weryfikującego” poprzez przypisanie sobie przez jakikolwiek organ władzy

publicznej, w tym przez sąd, wprost lub pośrednio, kompetencji tego rodzaju, jest

zakazane. Nota bene dotyczy to także weryfikacji, na etapie po powołaniu, aktów

nieprzypadkowo chronologicznie poprzedzających samo powołanie, a zatem w

szczególności uchwały Krajowej Rady Sądownictwa o przedstawieniu kandydata na

urząd sędziego. Taka bowiem uchwała poprzez przedstawienie kandydata na

sędziego Prezydentowi RP wywołała ostateczny skutek. Powołanie z kolei skutkuje

powstaniem nowego stanu prawnego i statusu osobowego (ukształtowanego

konstytucyjnie) funkcjonariusza publicznego, jakim jest sędzia, a w związku z tym

odpadnięciem możliwości weryfikacji uchwały nawet wówczas, gdyby miała być ona

oceniana na wcześniejszym etapie, tj. przed podjęciem decyzji przez głowę

państwa. Kolejność obu aktów procedury nominacyjnej, tj. przedstawienia

kandydata przez KRS oraz powołanie na urząd sędziego w świetle art. 179

Konstytucji RP nie jest przypadkowa.

Akt Prezydenta RP zamyka i wieńczy proces nominacyjny w sposób

nieodwracalny, a ewentualnym trybem pozwalającym na podważenie statusu

I CSK 1398/25

8

sędziego (jednak nie z uwagi na procedurę nominacyjną), jest ten, przewidziany

w art. 180 ust. 2 Konstytucji RP. Nieprzypadkowo też art. 180 ust. 1 Konstytucji

stanowi o nieusuwalności sędziego, a w istocie skutek równoważny usunięciu

sędziego byłby osiągnięty pozakonstytucyjnym trybem poprzez umożliwienie

weryfikacji procedury nominacyjnej, w tym także jedynie poprzez wskazanie

istnienia rzekomego „instytucjonalnego braku niezależności” sędziego. Stabilność

urzędu sędziego i niepodważalność czynności orzeczniczych z powodu trybu

nominacyjnego nie stanowią wartości „samych dla siebie”, czy też służących

nieuzasadnionej ochronie indywidualnego stosunku pracowniczego sędziego, lecz

prowadzą do urzeczywistnienia konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1

Konstytucji RP).

De constitutione lata tylko sposób powoływania tzw. sędziowskiej części

Krajowej Rady Sądownictwa według standardu tzw. łańcucha demokratycznej

legitymizacji tego organu (zob. np. postanowienie niemieckiego Federalnego Sądu

Konstytucyjnego z 15 lutego 1978 r., BVerfGE 47, 253 [273]), odpowiada

wymaganiom konstytucyjnym, wynikającym bezpośrednio z art. 2 i art. 4 ust. 2

Konstytucji RP. Zgodność z Konstytucją obecnego modelu wyboru kandydatów

z uwagi na sposób wyboru tzw. sędziowskiej części KRS wzmocniło domniemanie

konstytucyjności w wyroku TK z 25 marca 2019 r., K 12/18 (OTK ZU poz. 17/2019).

Krajowa Rada Sądownictwa wybierana w trybie i na zasadach określonych po

2017 r. stanowi KRS dysponującą taką demokratyczną legitymacją. Tej legitymacji

nie mają natomiast sędziowie jako grupa zawodowa, choćby z tego względu,

iż dokonywali przed 2018 r. wyboru tzw. sędziowskiej części KRS nie jako organy

władzy publicznej o legitymacji demokratycznej wywodzonej z aktu wyboru

obywateli w wyborach okresowych, tajnych, bezpośrednich i równych, lecz

wyłącznie jako członkowie grupy zawodowej. Konstytucja RP nie przewiduje i nie

dopuszcza możliwości kształtowania składów konstytucyjnych organów władzy

publicznej w taki sposób, tj. poprzez kooptację lub wybory w ramach jedynie jednej

grupy zawodowej. Taki model KRS jest oczywiście sprzeczny ze standardem

wynikającym z art. 2 i art. 4 ust. 2 Konstytucji RP (zasady demokracji i

przedstawicielstwa).

I CSK 1398/25

9

Ewentualne próby podważenia skuteczności i ostateczności aktu

nominacyjnego sędziego wprost także naruszają prawo do sądu, o którym mowa

w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a to wobec faktu, iż stanowią próbę podważenia

stabilności funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w zakresie, w jakim realizuje

on swoją podstawową funkcję, tj. rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron

(uczestników). Model procedury nominacyjnej, która została ukształtowana w

Polsce na mocy Konstytucji i konkretyzującej jej postanowienia ustawy w żadnej

mierze w abstrakcyjnym ujęciu nie narusza prawa strony do sądu ustanowionego

ustawą, niezależnego, a tym samym bezstronnego. Ewentualna weryfikacja

prawidłowości rozstrzygnięcia nie może opierać się na założeniu, iż mogłaby być w

dowolnym czasie podważona nominacja sędziego uczestniczącego w składzie

orzekającym przez stronę, której zapadłe rozstrzygnięcie nie odpowiada. Ocenie z

kolei tego, czy w składzie Sądu brał udział sędzia bezstronny, a zatem tworzący

skład niezależny, służą klasyczne instrumenty procesowe, tj. przede wszystkim

regulacje odnoszące się do wyłączenia sędziego (art. 48-49 k.p.c.). Każdorazowo

ocena bezstronności i niezawisłości sędziego powinna być zindywidualizowana i

nie może być narzędziem podważenia skuteczności powołania, swoistego

„zamrożenia” inwestytury sędziowskiej, które może służyć do manipulacji składami

(postanowienie SN z 3 lipca 2024 r., III CB 26/24).

O nieważności postępowania nie może również świadczyć to, że orzeczenie

zostało wydane przez sędziego, co do którego, w ocenie strony, zaistniały

okoliczności uzasadniające jego wyłączenie na podstawie art. 49 § 1 k.p.c.

Nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. dotyczy bowiem tylko

udziału w postępowaniu sędziego wyłączonego z mocy ustawy, a nie

podlegającego wyłączeniu na wniosek w myśl art. 49 k.p.c. (postanowienie SN z 21

września 2023 r., I CSK 1987/23 i przywołane w nim orzecznictwo).

Wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie przez sędziego,

co do którego złożono wniosek o jego wyłączenie na podstawie art. 49 k.p.c., nie

powoduje nieważności postępowania. Zgodnie z art. 379 pkt 4 k.p.c. nieważność

postępowania zachodzi wtedy, gdy w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia

wyłączony z mocy ustawy. Chodzi tu zatem o przypadki wymienione w art. 48 § 1

k.p.c. W rezultacie, czynności podejmowane przez sędziego wbrew zakazowi

I CSK 1398/25

10

wskazanemu w art. 50 § 3 k.p.c. nie powodują nieważności postępowania, a co

najwyżej uchybienie procesowe, który może wpłynąć na wynik sprawy

(postanowienie SN z 16 września 2022 r., I CSK 2408/22).

Jako przyczynę kasacyjną, mającą uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania, pozwani wskazali również oczywistą zasadność skargi mającą

wynikać z naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ust. 1

ustawy z 1961 r.; art. 3 ust. 1 i 2, art. 5 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z 1961 r. w zw. z

art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce

nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości; art. 172 § 1 i 2 w zw. z art. 336

k.c.; art. 339 oraz art. 336 k.c.; art. 234 zd. drugie w zw. z art. 378 § 1 oraz w zw.

z art. 382 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c.

Na tle tej przesłanki w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nie

każde naruszenie prawa, nawet oczywiste, przesądza o zasadności skargi

kasacyjnej (zob. w szczególności postanowienia SN: z 15 lutego 2007 r., V CSK

485/06; z 3 marca 2020 r., V CSK 75/19). Sam zarzut naruszenia, nawet

oczywistego, określonego przepisu prawa nie prowadzi wprost do oceny, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, bowiem mimo takiego naruszenia prawa,

orzeczenie może być prawidłowe (postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r. V CZ

187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 6 listopada 2020 r., III CSK 110/20).

Przesłanka „oczywistej zasadności skargi kasacyjnej" nie odpowiada bowiem w

pełni przesłance „oczywistego naruszenia prawa" przez wydanie zaskarżonego

orzeczenia (postanowienie SN z 20 lutego 2008 r., V CSK 512/07).

O oczywistej zasadności skargi można mówić jedynie w przypadku

stwierdzenia szczególnych, kwalifikowanych, wręcz rażących przypadków

naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, bez wnikliwego wgłębiania się

w merytoryczną analizę trafności orzeczenia (postanowienia SN: z 10 stycznia

2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 7 października 2010 r., I CSK

189/10; z 28 lipca 2011 r., I CSK 77/11), które powodują, że zaskarżone orzeczenie

jest wadliwe.

Wywód prawny pozwanych zawarty w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, w zakresie odnoszącym się do oczywistej

I CSK 1398/25

11

zasadności skargi, sprowadza się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś

wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania

prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.

Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego

do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej

instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem

postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu

przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że kwestie prawne związane

z wykładnią i stosowaniem ustawy z 1961 r., wokół których skarżący zbudowali

argumentację mającą, w ich ocenie, świadczyć o oczywistej zasadności skargi, są

bardzo złożone a ich rozstrzygnięcie wymagałoby pogłębionych analiz prawnych,

co samo w sobie wyłącza możliwość przyjęcia, że w sprawie wystąpiła przyczyna

kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący powołali się również na występowanie w sprawie istotnych zagadnień

prawnych.

Na tle tej przyczyny kasacyjnej w orzecznictwie Sądu Najwyższego

przyjmuje się, że istotne zagadnienie prawne powinno być zagadnieniem nowym,

nierozwiązanym dotąd w orzecznictwie a jego rozstrzygnięcie może przyczynić się

do rozwoju prawa (postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01; z 11 stycznia

2002 r., III CKN 570/01; z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08). Powinno ono

jednocześnie pozwalać na sformułowanie przez Sąd Najwyższy, w ramach

rozpoznania skargi kasacyjnej, ogólnego poglądu, możliwego do wykorzystania na

gruncie innych spraw. Konieczne jest też wskazanie argumentów przekonujących

o istotności zagadnienia (postanowienie SN z 24 lipca 2007 r., IV CSK 207/07)

a skarżący powinien jednocześnie przedstawić własne stanowisko odnośnie do

tego zagadnienia (postanowienie SN z 30 stycznia 2023 r., I CSK 2599/22).

Sposób, w jaki pozwani uzasadnili wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania w zakresie odnoszącym się do sformułowanych przez nich zagadnień

I CSK 1398/25

12

prawnych, nie spełnia ukształtowanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego

kryteriów. Skarżący nie przedstawili bowiem żadnych argumentów świadczących

o istotności przedstawionych przez siebie zagadnień ani żadnych możliwych

sposobów ich rozstrzygnięcia, jak również własnego stanowiska wobec tych

zagadnień.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 11 i 3 w zw. z art. 105 § 1, art. 108 § 1, art.

391 § 1 i art. 39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6, § 7 pkt 3 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).

SSN Kamil Zaradkiewicz

[M.O.]

[a.ł]